♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersAudioЖаннат васфиadmin·4 views·5 months agoУшбу марўзада шайх жаннат ва унинг аҳлини васфини баён қиладилар. By: Шамсуддин Дарғомий, Абдурофеъ Абдулкофеъ Source: IslamHouse.com · Шамсуддин Дарғомий, Абдурофеъ Абдулкофеъ#Audio#IslamHouse#Абдурофеъ Абдулкофеъ#Шамсуддин ДарғомийTranskripbeta▸Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.0:00Alhamda lillahi na'ahmaduhu wa nasta'aynuhu wa nasta'awfiruhu wa na'awzi billahi min shururi anfusina wa min sayyia'ati a'malina. Man yahdihi allahu falamu dhillalah wa man yudhili falahadi alah. Wa ash'hadu an la ilaha illallahu wahdahu la sharika lah. Wa ash'hadu anna muhammadan abduhu wa rasuluhu. Thumma amma bat. Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu. Adatim ziyah bina'an.0:29Suhbətimizin başlayışıdan əvvəl, Allah Ta'la'nin gözəl isimləri və ali isfətləri bilən uçbu məclisimizdən mübarikli və davami məclislərdən qılıçligini, tarqaliçligimizdə isə Allah Ta'la'nin ilim halaqalarını qadar yuruqi fəriştələri bizlər yeqarətə, ey Allah'nin bəndələri, indi sizlər orninlərdən tura orinlər və halenki sizlərinin günahinlər indi keçirilindi digən məclislərdən qılıçligini sorab, suhbətimizin başlayimiz.0:58Allah ta'ala gebi adad hamdlar bosin, manah iman silsilalardan bolayatgan macizlarimiz, cehannan dozahga bogan iman indi, cehannan sifatlari bayangolun bolingandan giyin, cennat haqqa yeh kilib toqtagan idi. Kupciliyinin iltibasiya binaan, bu darslar kitmaki silsilavi bolianligi uchun, ishlikke tertib boyca rakam eytilib gitsa,1:27qeyin ishtirganda tertib həm munasib boladi digan üçün, mənə bugun rakamını həm etibitəmiz, bugun cennet haqda boladi digan macilsimiznin əvvelki macilisidir. Cennet bu, Allah subhanahu wa ta'ala özü tamandan, özünün əmrigə itaat qilgan bəndələr üçün biradigan inkabda mükafatdır. Allah ta'ala onu özünün əvliyalariga,1:57Qarayn, Allah subhanahu wa ta'ala hadisi qudusi da,2:27As-salihin ma la aynun ra'at, wa la uzunan sami'at, wa la khatar ala qalbi bashar deydi. Yani, min özümnin salih bəndələrimgə, küz kürməgən, qulaq iştməgən, və insaniyetnin qalbiye çüşməgən nimetlərini hazırləb qoydum deydi. Əgər itibar berədiyən bolsək, va'ada beriyatgan zat kim?2:54va'dana Allah subhanahu wa ta'ala biriyabdi. Madami ki, Allah ta'ala kuz kormagan, qulaq ishtmagan, qalbinlarga ham kushmagan, dediyan bolsa, buni indi qanchalik katta nimet ikanligini insan özü tasavvuruqla alishi yigiragdir. Cennatnin mukabilida bu dunya pashyanin qanatichalik vezinge ham iga imastir, hic narsagi iga imastir. Iman Bukhari,3:25Sahlubna Sa'ad As-Sa'idi, radiyallahu anhu dan ruwayat qilgi hadisda, qala qala Rasulullahi sallallahu alayhi wa sallam, mawdu'i sa'udin fil janna, khayrum minad dunya wama fiha dida. Cennatdagi bir qamchichalik orun, dunya wa dunyadaigi haman arsalardan afzal dida. Cennatdagi bir qamchi,3:54Mıxtarı degi mekan, bütün dünya və bütün dünya degi nimetlərinin həmməsidən əfzəldir digi. Həqiqətdən həm cennet salih bəndələr üçün berilin gənd, ular oylagəndən həm artıqra qılıb berilin gənd kətdə bir nimettir. Fəmən zuh zihanin nər, və u dixilal cennetə fəqadü fəs. Kim cəhənnəmdən uxtulub cennetke kiradigan bolsa,4:23حَقِيقَةً هَمْ نَجَطَّبْكَنْ أَدَمَّنَ شُوكِشِ بُرَدَ وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْدِهَا الْأَنْهَارِ خَالِدِينَ فِيهَا وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتٍ عَدٍ وَرِضْوَانٌ مِّنَ اللَّهِ أَكْبَرٍ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ4:52taqilaridan anharlar aqitturadigan, va ular u yirda abadi qaladigan jannatna vada qildi. U yetmigandik, ularga u yirda nahayatda pakiza borigan orunlar, va chashma bulaklar, unin ustiga Allahnin özinin razi bolibdurishigi, ular uchun berilingan inkatdan nimetidi. Bularinin hamasi isa,5:20mü'minlar dünyada qilgen amalları üçün berilingen inketten mükafat mene şu yedi. وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيُدُخِنْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ الْفَوْضُ الْعَدِيمُ Kim Allah wa Rasuliga itaat qiladigen bolsa, una taylerden anharlar okturgen cennetler, cennetmez belki cennetlerge,5:49Allah ta'la unu kirgizadi. Wa ular u yerda abadi qalajakdir. Bu esa ular uchun berilingan inkatta nimetlarnin bittasi. Cennetke kirishlik. Cennetke kirishlik munkun emeski bu mu'min kishinin saadati. Una buran bir saadat bunin mukabilige kila almay digan bir saadat bolishliyi kerek.6:19Çünçün həm, cennetke keredigen cennet igelere həm, cennetke toda-toda bolgen halette, guruh-guruh bolib cennetke kirşadiken. Usta izbillah, wasiqa alladhin attaqaw rabbahum ilal cenneti zumara, hatta ida ja'uha wa futihat abuabuha, wa qala lahum khazanatuha salamun alaykum tibdum fadghuluha xalidun. Allahdan taqwa qaligen kişiler,6:50cennetke toda-toda bolub alib gelingen vakitte, ular cennetke geliseler, cennet ishkileri ularga achilib birladi. Ve cennetnin paspanlari, farishtelerden ibarat bolmish, paspanlari ularga, salamun aleykum, sizlarga salam bolsin.7:16tibdum, emellerinlar Allahnin deryahida indi qabul buldi, uzinlar ham pakizalendinlar, indi cennetden qaytib chikmay digan, abadi qaluchu bolib cennetki kireurinlar, dib ularini kutu olarekin. Cennetki kirishliknin uze ham cennetkatta nimet bolganligi uchun, asam bolmayanligi uchun ham, cennetki kirishlik ham shafaat bilan boladi.7:45biz əvvəldə şafa'at, Peygamberimiz Aleyhisselam'nin şafa'at xilişlik türlərini ötken edik. Üşe türlərdən bittesi, cennet ehli cennet işigi kiygan vaqtda, Peygamberimiz Aleyhisselam'nin şafa'ati bilenginə, cennet işikləri uxşiga və ümmetiga və cennet ehliga qoçib biriladi.8:12Imam Muslim, Huzayfat ibn Yaman wa Abu Hurayra, radiallahu anhum adan ruwayat khuliyah hadista, qala Rasulullahi sallallahu alayhi wa sallam, yajma'u Allahu tabaraka wa ta'ala an nasa, fayakumul mu'minun, hatta tazlafalahumul janna, fayatluna adam, fayakulu ya abana istafdih lana aljanna. Al-Hadith. Allah Ta'ala insallanna.8:42cəmləkən vaqtdə, mü'minlər turşədi. Qulər, cənnət işqiləri aldıda turub qalışədi. Qiyin, Adem a.s. qikirədi, eytişədi ki, ey atəmiz, bizlərgi cənnət işqilərini açıbirin. Eytədi ki, minə, şu cənnətdən, atənglərini, çıxargan nersə xatasi ginə, min bunge ige məsmən, dip hulləs bu, şafa'at babıda,9:10ayitilingan hadislani hamasi, murajat qilnishliyi kirek, ki in ahirda, Peygamberim s.a.v.gi kilib, cennet ishigin achishlik talab qilnadi, ve Peygamberim s.a.v. shafaati bilan, cennet ishigi ham achilnadi. Lekin, cennetki kirishtan awvel, cennet nahayetda, pakiza orun bolganlig uchun, u yerige kiradigan adamlar ham, qaliblari da buram bir,9:41ginə pütürət, adavət qalməyən halətdə cennətki kirişədi. Xünçün həm, cennətki kirişdən əvvəl insanlar, mü'minlər cennət iqələri turup qaliyan vaqittə, ulər pakilənədi. Nimələrdən pakilənədi? Əgər buran bir kişidə, buran bir kişinin mazlaməsi zülmü ötup qaliyan bolsa, unin haqqı oberişliyi, və buran bir kişidən, qibat, nəmimə, şunakə,10:11cakimciliklar uytkan bolsa ularinin obirshigi, hullas haqlarham toluq adaqilin gandenkiyin, jannat ahli, jannat ahliga, jannatka kira boshlaydi. Imam Bukhari, Abu Sa'idin al-Khudri, radiyallahu anhu, dan ruwayit qilga hadista, qala qala Rasulullahi sallallahu alaihi wa sallam, yukhlasul mu'minuna minan nar, fayuhbasuna ala qantaratin, beynal jannati van nar, fayuqtassu,10:41لِبَعْضِهِمْ مِنْ بَعْضِ مَظَالِمٍ كَانَتْ بَيْنَهُمْ فِي الدُّنْيَا حَتَّى إِذَا هُذِّبُوا وَنُقُّوا أُذِنَ لَهُمْ فِي دُخُولُ الْجَنَّةِ فَوَالَّذِي نَفْسِ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَأَحَدِهِمْ أَهْدَى بِمَنْزِلِهِ فِي الْجَنَّةِ مِنْهُ بِمَنْزِلِهِ كَانَ فِي الدُّنْيَا11:11Cehennem ortasidagi bir maqif oringe turup qalishadi. Bazilari, bazilariye qilip koygan zulumlaridan qasas anladi. Qiren, shunchalik zulum, vahalinki zulum turlari kub, cennetki kirey dip turgan vaqta ham zulumlari anlarikan. Shunchin ham qilip koygan zulum, brantesin haqini yib qoyishliyik.11:38bu haqqini yeyishlik haq maddii bosin, haq manevii borsin, maneviliqi, qiba, chakimchilik, naar, namusiket yeyishlik, mene bularinin hamasi, ta, igasini bu dunyada agar razi qualalmay digan bolsek, u dunyada mümkünmez ki, hatta cennetke kireyidib turgan vaqta ham, mene şu amallari bilan ushlenarikan. Ularinin bazilari, bazilari,12:05dunyada qilgan zulumlaridan, özlarinin qisaslarini alishadi. Hatta ulari hamalari haqlarini alib, qaliblari ham paklanib bolgandan kiin, ularga ana undan kiin, cennatki kira uriynar dib, ularga izin birladi. Muhammetnin cani, sallallahu aleyhi salam, kolada bolgan zatki qasam ichibayi temanki didilar, cennatki kirganlaridan kiin,12:35Cennet ahli özinin menzilini dünyadaygi menziliden kore yehshiraq tanib bara aladi ushe orin gedidi. Cennetke kirishlik barasida boleyatkan sohbetimizda soval togulishligi mümkün. Cennetke in birinci kim kirarikin. Elbette, buram bir, ha dunyavi bolsin, ha uxravi emeller bola digin bolsa,13:05üçene birinci kemikin. Huddi mene bugün cüm'ade, birinci cüm'age kim kelerikin, birinci safne kim alerikin, digan musabaqa oynigi oxşesh, cennetke birinci kim kerelikin. Amma cennetke birinci, mutlaq birinci kere digan, bu payganbarimiz sallallahu aleyhi wa sallam, ana undan ki in isa, ummetiden Abu Bakr Siddiq radiyallahu anhu dir.13:36Imam Muslim, Anas radiyallahu anhu dan ruwayat qilgan hadista, qala qala Rasulullahi sallallahu alayhi wa sallam, ana awwalu man yaqra, ayy babal jannah. Wa fihi aydan, ana awwalu shafi'un fil jannah. Peygamberimiz aleyhis salam aytilar ki, min in birinci jannat ishigini qaqa digan, jannat ishigini taqillata digan birinci min bulaman didi. Shu hadista bosa jana,14:06min brinchi jannatiya shafa'at xiluchi ham min boleman dedilar. Anas radiyallahan hudan ruayi qilgan hadistamana, ati babal janna fa astafdihu. Jannat ishige kilib unu atishligini talab qolaman. Fayqullu xazin man ant, shunda paspon ayitadi ki, sin kimsan deyida? Min ayitaman ki,14:32Muhammad deymen, sallallahu alayhi wa sallam, u ayta dey ki, Bika umirtu alla la aftahu li ahadin qablakib. Senden awal, hiç kimga açmaslikke buyrulingantim deydi. Cennet pasbaninin in birinci, payganbarim sallallahu alayhi wa sallam, ishkina açligi, bu mutlak payganbarim sallallahu alayhi wa sallam, birinci cennetke kirishligi bolgan dalil xisaplanadi.15:00Abu Dawud, özünün sünanida, Abu Hurayra, radiyallahu anhudan, rivayet qil ya hadiste, anin nabi sallallahu alayhi wa sallam qal, atani jibril, fa arani babel jannah, alladhi tadkhulu minhu ummati. Jibril kilib minge, ummatim undan kiradigan jannat ishklarini kursaddi. Shunda, Abu Bakr, radiyallahu anhud, aittiki, ya Rasulullah,15:27Wa dittu anni kuntu ma'aka hatta anzura ilayh. Ya Rasulullah, qanidi min usha waqta siz bilan bir ya bu yanimda, şu jannatini kurartim, siz bilan kurup qalar midim jannatini, dedi. Shunda Rasulullah s.a.v. Amma innaka ya Aba Bakir, awwalu may yadkhulul jannata min ummati. Amma ey Abu Bakir, siz ummatimdan in birinci jannatki kiradigan sizsiz, dedi. Jannatki,16:02Kirishlik sifati daum iti etken vaqtda, insanlar cennetke harxil amallari bilan bulgani uchun, ular harxil suratda, harxil kayfiyatta kirishad. Bir taife insanlar cennetke xisab kitabsiz kirishad iken. Mümkünemez ki, ular islam arkanlarini amal qilishlikta bir chokige yetken insanlardir.16:34İmam Bukhari, Abu Hurayra radiyallahu anhudan ruayirxilgi hadiste, biz hadisinin matni uzunbolgenligi üçün tercimesi bilen kanaatlenimiz. Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam eytdilar ki, cennetke in birinci kiradigan jamaat, huddi unbish günlik tolun ay suratida cennetke ular kirishadi. Ular uyerda tupirishlikdini,17:04burun qaqishlikni və ahlat chikarishlikni bilmaydi. Ularnin idishtavaqlari u yerdə tilladan, amma taraqlari busa tilla və kumishtan ibarat.17:35baş bilan, saç qavağı ortasda qe, çıxıb bala digan bazı amallar, amma, cennetda qisi miskdan ibarat boladi, dedim. Ulanin harbirlariga, iktadan, huvru ayinlar berilad. Nima uçin huvru ayin deyilingan? Çünki, küzlar kurganda quana digan. Küz quangan dengin, mümkünmez ki, küz qalb bilan baliqdir. Küz,18:04quanqan dengin qalb ham hatirjan boladi. Shunchun ham hurayn dib bu cennatta beriladi yan farishtalarga manashu nam qoylingan. Ulanin har birga manashuday iktadan, farishtalardan ibarat bolgan ayallar beriladi. Ulanin camali shunchaliki arqa tamanladan miyalari gechi korun turadi dedi. Camal18:32pakizalik va iffattan ularinin shunchalik ravishta gozalligi korunib gedadi. Ular ortasida, biran bir kelishmavchilik tarchu bomaydi. Wa nazana ma fi qulubihim min ghillin, biz ularinin qaliblaridagi ghil, kinaputrapinin hamasini alip teşledik, deyidi Allah ta'ala. Kundeşlik ham bolmaydi. Braderler içide kelishmavchilik ham bolmaydi.19:05vələ təbağıl, ғazəblənjlik həm bulmaydi, həmməsinin qalibləri, bir adamnin qalbigi oxşesh, xatır cəm birlikdə turşadi. Allah ta'ala ge, kiçeyu kündüz təsbih eydişadi, dedi. Mənə bu, cennetge, xisab kitabsiz kiradigan şahslərinin sifatlərinin bittesi. Lekin, cennetge, xisab kitabsiz kiradiganlarni mənə,19:35Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam, başqa hadiste, buna ham, Sahli ibn Sa'd, radiyallahu anhudan, imam Bukhari, rawa yadxini gand, eytdilar ki, Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam, yetmish min kishini, cennetke xisab kitab, xisab kitabsiz kirilishigini bayan etdi. Va, minge bunin xabari yetkani da dedilar, min yana ummetimdan,20:05Köpırağını kirgeziclikini ziyada qilgenimde, o şey yetmiş minnin hər birde yetmiş minteden bolicligine hem xabarini birdi, dedi. Mene bu hem Allah ta'alanin fazlu, kereme ve rahmeti kin ikanlige dalalat qiladigan amallarinin bittesidir. Bashqa hadiste, hadisini mene imam Bukhari ruayat qilgen, ibn Abbas radiyallahu anhuma den, etdiler ki,20:43mingə əvvəlgi ümmətlər köldərən qaləndi. Bəzi bir payğambərinin aldıdan öttüm, u bilən, hiç kim həm yok. Bəzilərinin aldıdan öttüm, az gina adam, bəzilərinin aldıdan öttüm, bir onga yaqan adam oturubdi, bəzi payğambərlərinin ki, biş de, bəzilərinin ki de, bit de, kiyin bunda iqarasan, bir qara kattı todani kördüm.21:12Aittim ki, ey Jibril, mana bu ümmetim mi dedim? O, yok. Lekin, siz ufqa qarayin, yani bu tamanga qarayin. Qarasam, qara katta todani kürdim. Aittim ki, mana bu sizin ümmetiniz. Ularinin icide, yetmishmini, en birinci cennetke, xisab kitabsiz, va azabsiz kiradi. Aittim ki, nima uçundib? Aittim ki, chunki ular,21:43dünyada, özünü küydirishlik bilen davalanishmaydi, ve özgelerden dem salishlikini talep qimaydi, ve, shumlanmaydilerde, Allahke tevekkul qiladilerdi. Shunda, Ukasha bin Mihsan, radiyallahu anhu, ornadan turdi de, duaklin minham ushalardan boleydi. Peygamberimiz Aleyhisselam, Allahumma ja'alhum minhum, ey Allah,22:15unu ulardan qil, dedi. Soyna, başqa ikişi turdi, dedi, duaxilin, minahem Allah ta'la ulardan qilisin, dedi. Şunda, sabaka ki biha ukaşa, bu ukaşa sizden özüb getdi bu emelde, dedi. Bu hadistan alnadiyan faydalar, Allah ta'lanin, fazlu karami, marhamatinin kinligi, yitmiş min kishini, xisab kitabsiz azabsiz keretişligi. Lekin,22:45bu 70.000 kishinin sifatinin en birincisi, özünü küydirib davalemegenler. Özünü küydirib davalashlik asasen, tababat ilmi roajlenmegen vakti kubbojen. Çünki, u vakti, özü yerini, ya inki bedendegi, nazik bolib durgen cayini, küydirib varib durub, özü yerini öltirishlikke hareket qilgen. Şeriatimiz isi bundan qaytargen.23:16la yu azibu binnar illa rabbunnar diganlar paygamberim s.s. yani alov bilan alovnin igasi gina azableydi digan shunchun ham alov bilan yayin ki alovga tegishli bolganlarsalar bilan insan ham hayvanlar ham azableynilin meydi alovga tegishli mene bugungi kundagi chiraq ham alov shunchun ham chiraq bilan baliq tutuslig23:44yakin ki, çırak yolları bilen bazı haşaratlarını öltyrişlik, mənə bu şeriatimizde qaytarilgan amallardandi. İkincisi, özlərigə dəm salışlikni tələb qılmaydi. Dəm salışlikni tələb qılməslik, ulərinin imanı bakuat ikənliyge dalalat qiladigan amaldir. Çünki, Peygamberimiz sallallahu aleyhi və sallamga, bir taifə,24:18Qatdiq sahabalari keldi da bayat qalisdi, ahdu peyman berisdi. Ushe ahdu peymanlaridan bittesi, agar ki, basilarigi qatdiq musibet tushadigan ravisda buran ishbobqa saham, uzgalaridan buran narsani soran masligidi. Ushe bayatini korigan, basiqa sahaba eytadi ki, bayatini berigandan geyin ularinin basisini koridim, atinin ustada kamcisi tushib qaladigan basiqam, basiqalariga...24:51hamkini abervarindib eytmesti, özü çüşüb qalerti deydi. Bu, ularnin, yalgız Allah keginin bağlani, Allah denginin sorabdurub, Allah denginin mädatinin bağlanişlik, bəndələr aldıda xar bolişlikni çitlətib qoygan, və Allah keginin təvakkül qiladigan, mənə bu, haqiqatdan həm qalibləri, imanləri, müstəhkən, büyük dərəci etkin insanlərid. Amma bu yerdə ikinci məsələ bar. İbn-i Useymin, rahimahullah,25:21Al-qawlu l-mufidda, mənə shu, hadisini kin sharxilagan, u kishin bazı kalimalarini kiltiramiz. Hadisi ayeti ki, yetmiş min cennetke xisab kitab azabsiz kiradigan shahslar, ular, birin cisvetin öttik, ikin cisveti özlerge dem saldırishlikni talep kumaydi. Lekin, peygambarimiz sallallahu aleyhi wa sallam dem sayanlaru, ashablari hem sayan ve saldirganlar, bungi jawab nima? Bungi jawab shu ki,25:54bu yerdə yestərqun, ərəb dili də, əlifsi, təy kəliməsi, təy kəlimələri, tələb qılıçlikni ifadələydi. Xadirgi gündə həm, damlənin eşigi qaraydiqan bu seyiz, asasi muamma bilan keleyhkən, adamlərinin 90-95 faizi dəms aldırış bilan keleyhkən. Hatta bəzləri, faqad ginə sizdib turval edigən, Allahni qoyub turib, bəndəni isleydigən, bəndəgi ginə,26:24bağlana digan rayuska otib getgan. Hadisda murat manashu diganlar o kishi. Yani, agar chi Allah shifani bera digan bosa ham, ular bandaga shifani bağlap koyub, shahislarga bağlani qalish digi, ular na, shu cannatga xisab kitabsiz kirishigdan tosib koya digan amaldir digan. Lekin, qaysi bir kishi, buran bir kishi da, shunaka,26:50qinaliyatganini korib, u kishi sorashidan awal ozi damsab qoy edigan bosa, bu u kishiniki nahayette karami byuk ikalini gidandir. Amma, Allah gegini baglayangan halatta, damsaluci kishinin aldida xarlanmagan halatta, damsalishilikini sorayana digan bosa, bu ham caiz boyan amallarda. Chunki, paygamberim s.a.v. mene muttafaqan aleyh boyan hadista, Hasan wa Husayn radiyallahu anhumalarini,27:17U'idukumaa bi kalimatillahi tamat, min sharish shaytan hamat, wa min kulla a'inin lamat, du'alara bilan damis halardilar. Wa ala rabbihim, wala yatatayyaron, shumlanmaydilar. Shumlanmaydilar diganda, ham bilamiz bana, bugungi kunda min afsuslar borsin ki, u kamemaz xalqlarimiz cizda, qara mishugu etib gizsa, darro arkaya tirsalib, yoldan yurmay qalishliyik, yayin ki,27:46xawliyga bayogli, qaraqarga oturup qala digan bolsa, bundan ham shumlanishlik, yamanlikni talab qilishlik, və shunga oxshigan, bəz bir aylarda, sefer ayda toy qilməslik, cüm'a günü, qızını turmuşga shikar məslik, mənə bularinin həməsi, shumlanishliktir. Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam, shumlanishlik yoxdur, dibdur, bunu mənə Abdullahi ibn Masud, radiyallahu anhumi, ruayat qilgan hadistda,28:15shu shumlenish dinde yugli yinal qiyan. Sefer ayi ham özgi ayilarkabi, cumakuni ham özgi kullarkabidir. Shun yoxshish, bu Allah ta'la yarat qoygan maqluqatlarinin qoladan zarar ham fayda ham kilmaydi. Wa ala rabbihim yatavakkalun, ular rabbilariga tawakkul qilishadi. Mena bu, tepede zikir qilingan sifatlarinin asil mağzi mene shu yirde. Shun cun ham ular cennetga,28:45xisab, kitabsiz kirishir. Cennetke kirishlik babi degi musabaqa, cennetke kiradigan shakslar, yangi kiriyatgan shakslarinin kayfiyatini bayan qirisda davam etemez, cennetke kiradigan shakslarinin bazilari bazilaridan awal orak kirariken. Mena bu hadislerde, kambaqallar bayilaridan awal cennetke kirariken.29:17Imam Muslim Abdullah ibn Amr radiyallahu anhumadan ruwayatul ya hadiste qala qala Rasulullahi sallallahu alayhi wa sallam inna fuqara'al muhajirin yasbiquna al-agniya'a yawmal qiyama ilal jannati bi'arba'ina kharifat edilar. Yani muhajirlarinin kambagallari boylardan qirq yil awal jannatki keredi dedilar. Imam Tirmizi Abu Sa'id29:51Al-Khudri radiyallahu anhu dan ruwayat qilgan hadiste ise, fukara'ul muhajirin yadxulun al-jannata qabla agniyaihim bi xamsi mi'ati sana. Muhajirlanin faqirlari jannatka baylaridan bish yuzyul iligari kiradi digan. Mana bu iki tepeda zikir qilgan ikita hadisini, quydagi hadisleri bizlargi izahlab biradi.30:20Imam Hakim özünün müstetregide, Abdullah ibn Amr radiyallahu anhuvadan çıxarga hadiste, Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem, ashablarga xarab durub etdilar ki, Sizlar, ümmetimden cennetga, awvel kira digan camaani bile sizlar mi dedi? Ular, Allahu wa rasuluhu bilgi uchiroq dedi. Şunda, muhacirlarinin fakirlari, ular qiyamet günüde, cennet ishqlarga kilişedi, ve,30:51atishlikni talep qilishadi. Ularga, cennet paspani itadiki, xisab kitab qilini dinlar mi? Deyidi. Shunda, ular, xisab kitab qilini digan narsamiznin ozi yoktur. Biz bilan, shu Allah yolgi koyub koygan qilicimizdan baska narsa yok. Shunay, wafat itib git kammiz deyisharikan. Kin, ularga farishta, cennet paspani,31:19ishqini acubiradi, va ular, basqa insanlardan, qirq yil awal, cennetke kiradi, cennetke kirishligi, qirq yil awalligi, ular, cennetke charsab kilib, bir uxulab dursa, qirq yili otib gitgen bolar iken. Hakikatdan ham, bunu qanday, nimetlar tez otib gitadi desa, insan, özinin,31:44Iman Bukhari, Usama bin Zaid, radiyallahu anhudan rivayet qilga hadista, payganbarimiz sallallahu alaihi wa sallam,32:13Qumtu ala babil janna fa kana ammatu man yadkhuluha al-masakin, wa ashabul jaddi mahbusuna, qayr an ashabin nar, qad umirabihim ilan nar, dedilar. Jannat ishigida turdum, qarasam u yerdagi asasi jannatki kirihkanlar, miskinlar, wa qiyin mashagqat igalari ikan. Tepedagi, qirq yil bilan, bish yuz yilni,32:50Bəzbir ulamalar cəmləgen eken. Uşələrdə mənə imamı Qurtubi eken eken ki, fukaralar, faqirlar həm hərxil boladi. Huddu baylar həm hərxil bogeni yoxşəş. Bəziləri, heç qanaqa faqirligi bomegen insanlar, cennetke birinci kiradigen bolse, azraq nərsəsi bolib durib.33:18Lekin faqir xisaplangan adamlar, ulardan keyin rah kirib, undan keyin adamlarinin kirishligi, awal gi kiriganlar 500 yil, keyin gilar isa, keyin gi adamlar bilan ortaliktagi wakti, şu 40 yilga togrik iladi digin ikanlar. Cennatgi yana kirishlik, awal kiradigan shakhslarini, paygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam, imam termizi Hasan Isnadi bilan,33:51Abu Hurayra, radiyallahu anhudan, ruwayit xilgan hadista, urid a'layya, awwalu thalasatin yadqulunan jannah, shahid, wa'afif, muta'afif, wa'abdun ahsana ibadata Allahi, wa nasaha mawalihi, dedilar. Jannatka, min qad, in awwal jannatki kiradigan, uxta shaks minge kursatilinda. Birincisi, shahid,34:21ikintisi, afif iffatli, üçintisi isa, özü kul, lekin Allahnin haqqını həm ada etkən, və özünün haqəsini həm ada etkən kul dedilər. Islamda kulçilik bugən, lekin bəzi bir kullar azad qalinganda, kash qidi min kulçilikimda qayanımda yaxshi bolərdi, digan kullikna ular arzu qilişkən.34:51Bəzbir sahabələr həm kul bolub ötib-ketişligin arzu qilgəndi. Çünki İslam degi kulçilik, şünçelik dünyanın özü dekattə və çırali muamələlər bilən ulərgə muamilə qilin gən, ahiratda isə ulərgə hərbir emeligə iktadan mükafat birin gən. Mənə bu orjinda həm Allahnin haqqını ada etkenden kiyn, özinin dünyada yi haqqasinin haqqını ada etkend kul cennetke birinçik kredigənlərdən deyib xusablaniyod.35:21Anandankiyin, cennatka asi bolgan, dunyada namaz okub turub, roza tutub turub, hajga barub turub, lekin, gunah amallarini qilub koyganli sebablik, gunahlariga yarasha, cehannamda ozilarinin cezasini alganidankiyin, cennatka kiradiganlar ham bolarikan. Lekin, ular faqatkina, tawhid ahli bolmahli gerek.35:50Yalgız Allah'nin özge gine ibadat qilgan, shirikden xali bolganlar gine, mene şu makamga derecegi yetisligi mümkün. Lekin, shirik eralashgan bolsayo, lekin, keçeyo kunduz ibadat qilgan, keçelari tahajjudda, kunduzda, rozada boladigan bolsayam, lekin, unin shiriki, u kishini cennetga alib kirib koyag almaydi. Imam Müslim, Abu Sa'idin Khudri, radiyallahu anhudan, ruayat qilgan hadisda,36:19Peygamberimiz sallallahu alayhi wa sallam etdilar ki, amma cehennem ahillari, ular u yirde terilmaydilar hem, ölmaydilar hem, mene şu halatisda ularga azab davam itawiradi. Lekin, baz bir insanlar özlerinin günahlari, ya inki hatalari sebeplik, ular cehennemge çuxgan, ular bir oltirlislikte oltirlingen,36:52qinalib azaplanilgan, va chokka aylanilgan. Ularga shafaat izin beliladi. Shafaatin turlarida, paygamberimiz a.s. ularga hem shafaat qilishligini bayan qiligani edik. Ularga kilib shafaat qiligandan kiin, ular hem cama'a cama'a boliptirib, cennetden, cehennemden cennetke chikishadi. Va cennetnin anharlarida chomilishadi.37:22Sonra ulargi eytarlar ki, cennet ahligi, ey cennet ahallari, bularinin ustlargi, cennet anharlaridan sularini qoyinlar, tokinlar didi. Sular qoyigandan ki, ular huddi dunyada, sildan ki, nabatatlar kukarib, usib atib chikan yoxshash, ularinin kuyib kitkan badanlari, qaytattan tirilib badanlari,37:50yana awalgi halatiga qaytadi. Lekin min afsus bolsin ki, bazı insanlar uylab qalish mümkün, baribir cehannamdan cennetga chikish barikanu, dib bazı günahlarda dam itib qalishi mümkün. Allah biladi özü kimni chikarishligini, və kimni rahimmiga qalishligini, lekin cennetga chikgan vaqtaham ulanin xalini maboladi.38:24İmam Bukhari, İmran ibn Huseyn radiyallahu anhumadan ruwayat qilgi hadiste, Peygamberimiz aleyhis salam etdiler ki, Cehennemden çıqan qovumlar, Peygamberimiz aleyhis salamının şafaati bilen, Ular cennetke kirediler. Lekin cennet ahalları ona, Cehennemiler deyip nomlaydi. Kimler dese, Hey falanchi cehennemi, Huddi dünyada,38:52falanchi kim deydigan bolsa, falanchi baru daim qishayib yura digan, falanchi baru daim yalgan suzlay digan dib durub, insanlar ularga lakablarini, amallariga yarashib olgan lakablarini koyuvagan yoxshash, cennat ahlaham, cehannamdan chikganlarga, eytarikan ki, ular cehannam ilar dib eytarikan. Bu tamga baribir,39:18ulardan uchligi nahayetda aqir waqin bolgan tamqalarga eylan qalarga. Imam Muslim, Abu Hurayra radiyallahu anhudan, ruwayat qilgan nahayetda uzun hadis, bunin han manası bilan qanaatlanamiz, Allah ta'ala bendalar ortasida hukum qilib bolgandan kiyn, uzinin rahmati bilan cennat ahlidan bazı bendalarini tipata zikir qilganimiz yoxshash, shirik,39:53Allah ta'ala qe shirk gentirmegen xalis ibadet qiligen, lekin, günah emelleni qilip qoygen üçün, cehennemge tushgen bendelerini, çikarishlikni xahlab, farishtelerini buyurareken, Allah qe buran nerseni shirk qilmegen, shaksilerini çikarishligini, ve la ilaha illallahni eytken, shaksilerini eytib emel qilgen shaksilerini çikarishligini. Farishteler ularini,40:23sajda orunlaridan bilishadi deydi. Sajda orunlaridan ular jahannamda tanishadi. Chunki, adam farzantinin sajda orunlariga jahannam tegi almaydi, jahannam alaunga tegi maydi. Qarayn, ibadatinin tasiri hatta hana tamanlari, turt tamani maz, alti tamanidan alaun gelib tura digan orunda ham,40:47Allah kaqilgan ibadatni usheirdegi, Allahnin bir mahlukati bolibdurgan, alawham ungettigi almasikan. Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallamnin, Ibn Abbas radiyallahu anhumaga, Ihfadillaha yahfaduk, Allahnin buyruklarini saklayin, Allah sizini saklaydi, digan hadislarini ham shiirde unutmaylik. Agar bu orinlar, yitida aza sajdaqiladigan bolsa,41:18Közlər, Allah haram qiladigan orindan saklaniladigan bolsa. Kulaqlar, Allah haram qilgan orinlarini ishtisiddan saklanadigan bolsa. Yuzlar, faqadkina Allah razi boladigan orinlarga burladigan bolsa. Tillar, faqadkina Allah wa Rasulinin kalamini gafirib, ghibat, cakimcilik ve baski kelimelerden citti boladigan bolsa.41:44Azalar isa ayaq waqollar, sacdada wa Allahnin ta'atigi burulingen, ashqazan isa, faqadkina roza wa ta'at ibadat bilan baglengen bolsa, badan isa, haramdan bolgen, nukma bilan, azu qananib, yuqanlab, simirmegen bolsa, mana bu badanni cehannamnin alawitig aladi deysizmi? Ikhfadillahi ikhfaduk. Allahnin amirlarin saklayin, ushanda Allah sizi saklaydi.42:11Cahannamga özinin gunahlari sababliyik shuketken, tawhid ahliham manabu orinda sacdalari sababliyik usha, sacda orinlariga cahannamnin alaw tegmeseken, Allahnin ta'atida, umrini, badaninin, hamavrini otkizgen kishige kandigilib indi cahannamnin alaw tegsin. Likin, gunahlariga qarg bolgan, hatta namazi ham bomagan kishini indi,42:40ularga cehannam qayiriga teyime qasin. Ularni fershtalar qayirdan, bashkalardan, aciratib indi ularni tapib alib, aciratib chikara alsin, va halenki ularni alameti bolmay digan bolsin. Fayeq rucuna minanlar, ular cehannamdan chikshadi. Ularnin bedanlari botunlay kuyib kitkan boladi. Bashka rivayetlarda, huddi,43:11qabqara, kömirdey, ulər kül bolup, qagen bolshadi, deydi. Ularga, hayat suu qayta quyladi. Ular, qayta, özup çıxadi, bedenlərinin həmməsi. Huddi, bahardagi, yamğırda, kökət, navdalar, özup çıxaniga, oxşesh. Bu babda, ibn-i Asir, rahimahullah, ibn-i Kesir, həm, bidaya, nihaya, kitabida, köb, hadislərini,43:43varitxilgan, biz bazilariga gina toqtadik halas, vaqtimiz qisqa bolgani uchun, biz ikita gina nuqta bar, usha nuqtalar bilan cennatke kirucilarinin sifatlari haqida bayanisda davam ettiramiz. Ahirgi cennatke kiradigan kishi. Ahirgi cennatke kiradigan kishi. Payganbarimiz sallallahu alayhi wa sallam, ahirgi cennatke kiradigan, ve cehannamdan chikib cennatke kiradigan,44:14kishini ham bizlarga bayankilib birdib. Abdullahi ibn Mas'ud radiyallahu anhu dan ruayat qilingan muttafaqin alay hadista, payganbarimiz sallallahu alayhi wa sallam aytilar ki, biz vaqt qisqa bolgani uchun manasi bilan kifayir namaz, min cehannamdan aqirgi chikadigan, ve cehannamdan chikadigan, ve cennatki aqirgi kiradigan kishini min bilaman. Bu kishi cehannamdan44:44imakilab cehannamdan chikadi, dedi. Kin, Allah ta'la unga itadi ki, bar, cennetke kir, dedi. Cenneti kiladi, ve cennetni korib, oyla paladi ki, cennet tolub qabdi, dedi. Kin, qayrib Allah ta'la itadi ki, ey Rabbim, min cennet tolub qalgan halatda tabdim, cennet tolub qabdi, dedi. Allah ta'la itadi ki, bar, cennetke kir.45:11cennatka, cennatta, singa, dunya chalik narsa bar, deydi. Yer kurras chalik bagan orun seni chundur, deydi. Kin yena itadiki, va ashirta amsariha, va yena dunyaga on bara var, shuncha narsa bar, deydi. En cennatka, ahiri cehennam ahli bolub, cehennami bolub durub, cennatka kirgan insange beriliyatkan nimet. Shunchun ham, hadisini tepeday hadisini,45:41qayta tekrar etemez, hadis qudusi da Allah ta'la, salih bəndələrim üçün min, küz körməgən, qulaq eşitməgən, insanın qalbige həm düşməgən nimetlərini min hazırləp koydum dey. Dünyada ki, matalar Allahnin hazinesi aldıda hiç nersemez. Mənə şu, etkən vaqtda, bu kişi hayratta qalib, eterekən ki, halimimni,46:12həli meni ey Rabbim məzxaraqliyab sənmə? Və halen ki, sin özin məlik padişah bol sen, diyerekən. Işanmə gənligi də. Peygamberim s.a.v.nin, deyidi Abdullah ibn Mas'ud, kül ovarib, çişlərinin aqını kürgenini həm kürüb qaldım, deyidi. Bu babdagi hədislerin hayti köbti, ləkin vaxtimiz qısqa bolgenin üçün, vəşə bittesi bilen, qısqa bolgeni bilen kifayilnəmiz, ləkin cännətke, aqırgi nukta,46:42jannatka kirish babi dagi, jannatka awal kirganlar, ya inki qiyamattan awal kiradiganlar bar mi? Bizlarga Quran-i Karim, jannatka in birinci kirgan Adam a.s. wa u yirda hawa anamiz bilan yesheganligini bizlarga bayan qilib birgan. Bismillah, wa qulna ya Adamus kun anta wa zawjuqal janna, wa kula minha ragadan haythi shi'tima.47:13Biz adamga eytdik, ey adam, sen ve ayalin cennette uskuna yeşenler, ve u yerde xoq legen enlerce nimetlerge gharq olub, şunu tanavulukla orinler. Hememizgi hem malum, adam a.s.nin qilgen bu orindagi xatasi ve nima sebepten çikaldigi, lekin cennetge undan kiin kirgenler qiyametten awal,47:42Allah subhanahu wa ta'ala hamamizda ham jannatka.48:11awaligilardan kirishligin ozin nasib eylesin. Fakat gina mana, cennetnin sifatlariga hali otkanimiz yok, fakat gina cennetki kiradigan shakslarinin sifatlariga gina tohtadik halas, mekin cennetki kirishlinin ozi ham asanlik bilan bolawirmaydi. Ala in nasil atallahil ghaliya,48:33ala in nasil atallahil jannah, agah bolinlar, Allahnin matası qimmattir, agah bolinlar, Allahnin matası jannattir. Xob, bazibir sawallar varit bolgan, ushe sawallarga, jawab bir utmaqlimiz gerek, ushe sawallardan mana, shu macitga, bazibir yigitlarimiz, yingi nahayatta kaltta.49:01Yengi yani, hazir biz kiib turyan libasmez, bunu endi rus dilde etmesek tushunmaydi, may keçen keliyabdi digan xabarini ap gelisdi. Agar haqikatdan ham, shu suratte kele digan bolsa, biz ona qangi suratte kelisiyidan qaytaramiz. Allah ta'ala Qur'an-ı Kerimde, istayci billah, xudu zinatakum inda kulli masjid, ay inda kulli salat.49:30hər bir məscid namaz aldıda bir zinətləninlərdiydi. Eytin ki, bran bir hakim bilən hazır uçrəşəsiz. Yan ki, bran bir dövlətnin padişahı bilən hazır uçrəşəsiz disə, üyizdəgi, şu yataqdəgi, əşe kəltə kimiz bilən aldıga çıqib kiqen bolar midiz?49:55Ya inki, qimmat bahage bose hem barib, xarif qilib, unu sato alib turib, keyin shubilen, aldige chikgan bolar midis? Mömin kishi, namazda turgen vaqtida, rabbisiniye munacat qilib turgen halati bolad. Ushe vaqta, mömin kishi, inkrali hayatta, özinin bedanini hem pakligan, khushboy hidler bilen, bunu hidlentirgan, libaslari hem, mana, cumakunida ghusul qilişlik, ve,50:26yengil və yexşil libaslərni kiib gelişlik, bu şəriətimizdə buyrulingən əməllərdən xisaplənəd. Bu isə, adamlərinin namazda xuşu bilən turşlikke, Allahnin aldıda ibadəti həm tuğluq kamalati yetişke səbəb boladigan amillərinin bittesi xisaplənəd. İkinci və, köb takirallaniyatkan iltimas və səbəblərdin bittesi, bu, namazda səxtə turgan vaqtda,50:56çatini küb kiri varishlik, iki ayaqni. Biz bunu əvvel həm beyankılıb ötkənmiz, likin bəzilər bunu çünməgənligi üçün həl həm şu davam etib kiliyib kəneykən. Namazda asalsi sahabalardan varib bolgan, mənə Anas ibni Malik həm, Şamki kilyan vaxtıda namaz oxushkanyadan kiyn, u kishidan surashadi. Siz, Peygamberimiz aleyhissalam bilan birgan namaz oxuyansiz.51:26Bizi namazimiz bilen, u kishinin namazlarida qanday farq bar diganda, seflani togurlashdagi farq diganlar. Seflani togurlashlik qanday bolad? Buna ham bizlarga sahabalar bayan itkand. Seflani togurlashlik, mana bir xil chizik bilen turishlik, ortani acik kaldirmaslik, yelkelar yelkelarga, ayaklar topuklar topuklarga tega digan rawishta turishlik.51:57Endi, topiqim yanimdagenin topiqe tiksindib turp ayaqni keradigin bolsak, yelki uzayib kitadi. Bu bilan biz ikide na tori ishni qilamiz. Birinciden, yelki namazda, kechirasiz, ayaq namazda yelki boyli turish kerek. Agar yelki boyli turadigin bolsa, yanizdagi namazhan kelib, siz yelki boyli turadigin bolsa, shunda ayaq ayaq getigad. Ikinciden,52:27Siz ayağı izni, çati izni, kub, yelike boyliyden keri varganin sebebli, yan izde namazxan həm sizge yakınlaşa almaydi. Üçünciden, bu, xushuni ketkizadi. Ayağını kin yayib turgan kishi, xushu bilen kub okuya almaydi. Və, uzaq turadigan bolsa, mənə, sahabalarga oxşesh, qiyamda uzaq turadigan bolsa, ayağı tez malallanib agrib qalışniye sebeb boladi. Xüncin həm, namazda turgan vaqta, yelike kinligi de,52:57Ayaq topukhlari topukhlari teygan, yelkalar yelkaya teygan halatda namaz okhishlik, mene peygambarim s.a.v. ve ashablarinin namazda turgan seflariga okhishya seflar bolad. Mene topukhlari topukhlari teygishdan murad maksadin, vallah halam Hazar Hamed shungan bon sekerek. Uchinci mesele, ayallar masjidga kelib ders alishligi bidatmi, bidatmasmi digan mesele kotarildi.53:27Ayallar meçki gelib dars alishligi bid'at digan geblarham bulibdi. Ama bu soval birilişden evvel eger kitab muraca atxilinganda sahabiye ayallarinin namları anıq anıq alingen bulardi. Lekin qaysi sahabiye ayal isimde yok. Bu ayalaytadi ki...53:51Men, Peygamberim s.a. minberde Qaf surasini kub okiyanligi uchun, Qaf surasini Peygamberim s.a. dan yahlava gyanman deydi. Bu, nimega dalalat qiladi? Mekdi turub, Peygamberim s.a. dan talim aliyanligi dalalat qiladi. Imam Malik, hazir isimizde bolgan bazı dalillarini kiltiramiz xalasi. Imam Malik bir günu özünen xalagasida, manishindeyi oturgan edi, arkada oturgan,54:21Bir ayal, kishkina bir dasramaliçaya, bir narsani tügen halatta aldingi safke beri wardi. Qolma qol, sawal surati dekigen bu dasramaliçaya, imam malik rahmatullahi aleyhinin qolgi yetib geldi. Dasramaliçaya açib qarasa, qizil alma. Hayalinlarga kemesin, usha vaqtayim davumla ge tugi bergenikandadi. Lekin hayalinlarga kesin ki, nima sawali kim budi?54:52Hadir, cavabini yen beremiz, lekin ushende hem tapgan adam bosa, insha Allah, mukafatan beremiz. Imam Malik bu almani ikiye böldi de, bölgenligini ushe ayal tamangi kursetti de, yene dasramani chege trugib, qaytar biri vardi. Cavab, onda mukafat özümüzde qalad. Cavab shuki, keyin sorashkanda etdi ki, sawal birdi ayal, ayallarinin hayasini qarayin. Ayal kishi,55:26Uzurlik qani kegen qizil almad, uzurlik qani kegen vaqtda qachan namazini uqsa boladi diganda, almani ikiye bolib, usha qani, yani aqarigen vaqdi dedib, jawabini bir vardim digandiga. Bu nimega dalalat qiladi? Bu dalalat qiladigan narsalari kub, likin dalalat qiladi usha vaqtdagi ayallar macdda oturishib dersini alishgan ularhan. Imam Shafi rahmatullah aleyhning,55:57Analara imam Shafi'ni 5 yashlik davridan macdda, haramda, ka'bada, shaykhlarinin, ustazlarinin shuyadagi xalqalariga ozi yetekla bovarib, xalqayi otqazib koyib, anondaygin ozi narada otirard. Buram bir kishi u ayalini chikib getin, bu yerde darsasiz bomaydi, ona inkar qilmasti.56:22Məscid erkeklər üçün dərs ala digən orun bolganı yoxşash, ayallar üçün həm dərs ala digən orundur. Unun sarih rövüştə inkar qılıçlikke buram bir hədis yox, lekin sədd-i zara'i babıdan inkar qıla digən bu səhəm, hazırgi vaqtta məsciddan kulayaraq insanlar üçün sabak dərs bera digən orununu özü yoxdur. Bu həmə tamallama maqul tusha digən orun, bu yerdə başqa-başqa.56:49qisalarini ham zikir qilişigimiz mümküniti, lekin vaxt kubdiki bulgeni ucum, biz bunu qisqartirdik halas. Shubabdan, Ayşe anemiz qaytargeni ikenu digen, shubhani varit qilişdi, ayallarinin meçitke çixişligini, toğrurağı, Ayşe anemiz ayallarinin meçitke çixişligiden qaytarmegen. Çünki, Peygamberim s.a.v. muttefaqın, alih bupturgen hadiste, iza sta'danat ima allahi masajidallahi falatamna uhun, agar Allahnin,57:19Körüləri, yəni ayallər, məhcidgə çıxıb namaz okşilikdə, siz erkəklərdən rohsat soraydiyin bolsa, sizlər ulərini qaytar qoymaynlar, dip payğambərimsə itib duradiyin bolsa, ayşanəmiz bunu kandiy qaytarsın? Amma ulərinin gəpləri şuna bugən, əgər sillər köçəgə, şunaqa, məhcidgə köp çıxıb, erkəklər bilən ayallər, ərələşib getə digən, mənə şu surat hazır köp eyib getdi,57:48Dib, yani, vaxt etkenden gen, adamlar ham, ayallar ham, erkeklar kub bolib, meçitden qayti etkende ham, ular kub bolib, bazilari, bazilari yolda, aralashib qalishke sabib, bogenini kurgenden gen, etken ki, mana bu halatni, agar payganbarim san, isan kurgende, belkim qaytararmidi digan. Belkim qaytararmidi digani, ayishanamiz qaytardi digan, getni alib chukmaydi. Meçit, harbiri taqvadar.58:15ilim və əməlgə hərəkət qılgən kişinin üyə və tüşəkib olmaq liyikirik. Dua qılaydik. Amin. Al-hamdurillah, wa salatu wa salamu ala Rasulillah. Ey Rabbim, madami ki, mənə bugün cennet və cennet haqqıdagi sifatları, cennet ahillərinin sifatları və cennetin sifatı haqqıdagi majlislerimizin başladik. Avelin bar, cennetini taniqanimizden giyin.58:41cennet uchun intiladigan, ve ishtganlarimizga amal qiladigan bandalardan qil. Ey Rabbim, bizlar fakat yine cennetindan soraymiz, cehannemindan, uziyndan, panah soraymiz. Ey Rabbim, bizlarini, manashu,58:55Biz, erkekler, şu meçiste talim alı etken yok şeş, ayanlarımız hem talim alıb durub, ular hem biz bilen cennetke kire digen emellerini biz bilen birge xilib, cennetke ularinin hem kirishliklerini özün ulargi hem nasib eyle geysen. Ey Rabbim, mene köpçilik dua sorishi yebti.59:13kəsəlməntlərgə, Allah ta'la, dərtlərgə özün şifa bir. Ulərinin qalbləridən türli, mənəvi və hissi dərtlərini kötərib, ulərgə, haqqiqi qalblərgə, imanlərgə, şifanı birgəysən. Ey Rabbim, qarclarlərinin, qarclərinin ötəşlikdə özün mədət bir. Ey Rabbim, dihqanlərimizni aliyyatkan, mənə bu hasillərgə özün bərəka atayit, və ulərgənin kəsibgarlarida birgən bərəkatinni, özün...59:40razi boladigan va yaxshi koradigan orinlarga gina sariflashlikka ozin tawfiq berib. Ey Rabbim, biz paygamberimiz sallallahu alayhi wa sallam nima yaxshilikni soraygan bolsa, usha yaxshilikda biz ham soraymiz, nima yamanlikdan panah dilaygan bolsa, biz ham usha yamanlikdan panah dilaymiz. Ey Rabbim, bu bizi diyarlarda isturgan manabu shamanni bizlar uchun utkin ummetlargi jonatilingin yoxshesh,60:06bala wa afet shamali qil qoyma, rahmet shamali qil yin. Fakat gina, ishlarimizin hamasini, yakshilik bilan, tamamla geysan. Ey Rabbim, bizi in yakshi amallarimizin ahirgisi qil, in yakshi kalimimizin la ilaha illallah qil, wa ahirgi, wa in yakshi kunimizin, uzinin, jamalinin, cennetde kura digan kullardan qil. Wa sallallahu ta'ala, xalqay muhammad, wa ala alihi wa sahbihi jimayin, bi rahmatik, bi rahmatik.60:38إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ وَنَأُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنفُسَنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ عَمَالَنَا مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِ61:08illa alladhina amanu wa amilu as-salihati wa tawasu bil-haqq wa tawasu bil-sabir thumma amma ba'd. Dar haqikat jannat wa jannatning ba'zi bir sifat lara haqda mawzumiz domi tarikan biz lar bilan.61:27cennetni qishunishlik kayfiyyati surati bilan sahabalarinin cennetni ishtigan vaqtagi ularinin halatigahan bir qarib qoyishligimiz derkardir. Nimu için? Çünki, buram bir ayet ve hadis okuyan vaqtimizda, bunu sahabalar qanday qishungan dedigan bolsak, şunda biz ayet ve hadisini sahabalar fahmi bilan qishungan bolamizda,61:56ayet ve hadisinin manasiden yahshi unumliy ve tohru faydalani aliyan bulamiz. Shubabdan ham, cennet zikir qilingen vakitte sahabelerinin haletleri kanaka bulardi. Elbette, cennetini zikir kuluci peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem bulardi. Cennet ularige zikir qilingen vakitte ular özilerini cennette dib tapishib qalardi.62:22Hatta bazlar eytedi ki, cennetnin özüde oturubmiz mi, cennet halakalarda mi, dib biz oylab qalartik dedi. Hatta bazlari cennetdagi özü üçün hazırlab qoyilgan, xur aynlar ularini kutub turganligi, va u bilan gebleşganligi, haqdagi bazibir özüden başidan ötkan vaqiyalarini hem eytib birishgan. Dar haqiqat, man ahabba şey'an aksara zikra hu.62:52Kimbirin arsani, yaxshi qorub qaladigan bolsa, ona, namga qalishlikni, yadga qalishlikni, islashlikki, uniki kub boladi deydi. Kubchilikimiz, cennet haqida ishtemiz. Bazlarimiz, cennet haqida ubu kitaplarini hem okup qoyganmiz. Lekin, harbir doayimizdagi, ikita soragimizdin bittesi, cehennemden panah, cennetini sorashlik boladi mi? Yayin ki, cehennem,63:22Ya cennetnin sifatlarini ishtgan vaqtimizda min qaysi birinin ahlidan ikanman digan sawal tuğuladi mi? Cennet ve cennettegin nimetler zikir qilingan vaqtda min ushingi yarasha layiq bulgan amalini qila aliyab ben mi? Bu nimetlergi yeti etkin adamlar nima bilan bu nimetgi yeti etkin ikin digan sawal nima uçin hammamizda peyda bulmaydi?63:53Wahananki, köçədə, bran bir, haybətli, kättə bolgan, sayyara, maşinələrini mini etkan adamlərini körsək, bu qaysi yol bilan şu maşinəni alışlikke erişibdi? Bu qaysi yol bilan mənabunaka qavat-qavat imaretlərini salışlikke yetişibdi? Bu qaysi yol bilan bunçalik abroli pullar bolib getibdi? Dib, bunin yolini qıdrəmiz u? Lekin, əbədi!64:22qasirlari insani lal xaldir edigan, qasirlarinin, qishtarinin, ozi altin ve kumishtan ibarat boygan, bura inshallah ki ingi cumada bayan etemiz, layinin, ortasida turigan, bu, qishtinin ortasida ge, layinin ozi hem, zaferanu, kumishtan boygan, mera bu, nimi qum cennet qasirlari uqun ashq bolmaymiz.64:50Cennetini Allah subhanahu wa ta'ala yaratib qoydi. Cennetdegi hurlarini yaratib qoydi. Cennet özinin igesini kutib turibdi. Hur ayinlar özinin hacasini kutib turibdi. Hatta inki hadisda geladi, insha Allah meclislar vaqti gelganda geladi. Dünyada ayal kishi vran bir erige özige azar yetkize digan bolsa, cennetdegi hurlar eytarikenki.65:17qa tarakilla, Allah sizne halaketke ushiretsin, sizi aldiizde mehman bopturibdi, yakinda bizi aldimizige ketib qaladib, suna dua qilib turariken. Sahabelergen mene shu, hurayinler sizi kututuribdi, cennetdegi nimetler kututuribdi digen vakti, mene nemenerse tosa qaladib, cennet bilen dunyan ortesin digen da, olim gine sizi tosuturibdi digen da, kani idi, shu oringe tayyar bolib darro usheqa,65:45Men rihlet etib, köçüb gizsemdiyi şart. Növ üçün? Çünki ular cennetke kiradigan amallarinin hamasiga tayyar bolub, amallarinin hamasini qilb qoygand. Biz ci? Biz cennetni çünnişligimiz bilan, sahabelerinin cennetni çünnişligde nuhayyati katta farq bar. Çünki ular cennetke kiradigan amallarinin hamasini tayyin qilgana dengiyin.66:10özlərinin, cənnət bilən özlərinin ortasını tosib duradigan, ölümnin saatini kütib durşard. Biz isək, günahlarimiz köb, aldında isə, həli salib bitirə almaygan, və bunin nahayəsi qayaq qaça barar iken bilmədik, ahri arzular qayğıga oturvagan, bu imaratlarimizu, bu balaçaqalarimizu, arzularimiz qayğıda ketiyabimiz, bu qayq aldın tosib qaladigan, ölüm çıxp qalışı gidan qorqamiz.66:39Lekin həmməmiz həm iqrar, biləmiz üşü ölüm, bugun mi irtami çıqış digəni, lekin üşü aldımızdan çıqbala digən, hədi mul lezzet, lezzetlərini tilke para qılbi bar uçu, ölüm üçün, tayyarımız mi? Doğru, ıslam qavat-qavat imarat salış digi, fahirli boligən sayyari maşinələrinin minişlikini qaytarmaydi. Lekin qaçan, qaçan qalbizni iman bilən,67:07atraf azalali izni salih amal bilan toldirib, dunyawi amal izni halal yol bilan haqli ganday topa digan bu seyz, shangul islam rahimahullah eytmakchi, agar uhud tagi chalik insanin dunyasi bolib, lekin haqqini adaqil digan bulsa, bu tagi chalik boligan dunya dunya xisablanmaydi digan, bu kunda, jum'a kuna da, bu saatta, bu orunda, mechidda, köpraq,67:40Allah Ta'ala ge istighfar wa tawbalar e teylik. Acapmez ki, Allah Subhanahu wa Ta'ala istighfar wa tawbalarimiz sebebli ötkin günahlarimizni kechir. Kilecekte, fakat kine cennet uchun hareket qiladigan, cehannamdan ayahlanib, kitlanishlikke hareket qiladigan amallarga Allah özü nasib eyligan bolsa.68:00wa uzun arzuden kura, ahirat uchun hich bumasa, külba quyushlikka, layiq bola digan amallarga nasib etsa. Ey Allahnin bendalara, mana bu kunda, mana bu saatta, mana bu mekanda, köpraq Allahka, ıstıqvaru, tawbalara itinlar. Allahummin ya s-sahur qutub. Allahummin ya s-sahur qutub. Alhamdulillah, wa s-salatu wa s-salamu ala Rasulillah, wa ala alihi wa sahbihi, wa man ihtada bihadi ila yawmiddin, wa ba'd. Insalna,68:31Cennet bilan, insan ortasini tosup tura digan narsa az gina. U han basa, baz bir saniya, ya inki saniyani öz içigi almay digan muddatlardir. Lekin bu muddatlar icida, insan özinin qiliyatgan amali, ixlas bilan mi, ya inki ixlassiz mi, buna han bir ölçab kormakliyik erik. Abdullah ibn Masud, radiyallahu anhudan, rivayat digan uzun hadista, peygambarim s.s.69:02Öşe bizim üçün şahid boruyen ordini zikir qilamiz. Bir kişi emel qiladi. Bu kişinin emeli şun çelik, hatta cennet bilen özinin ortasida bir qarishkina, bir qarishcay qaliganday boladi deydi. Lekin Allah ta'la, unin ahirgi emelini boruvarib, cehennem ehlinin emelini qiladi da, cehennem ehliden bolib getadi. Ikinci kişi, ömr boyi,69:29cehannam ahlinin amalini qilibetedi. Hatta u bilan cehannam ortasida, bir qarishkina urun qaladi, keyin Allah Ta'ala unin qalbini ve amalini bir burubi barishi bilan, cennat ahlinin amalini qiladi da, shubilan wafat etedi, ve cennat ahillerden boladi. Bu, siz u biznin qiliyatkan amallarimizin ikhrasiga baliqdir. Eger biz hakikatdan ham, cennat uchun amal qiliyatkan bolsek, Allah Ta'ala ahirgi amalimizin ham,69:59Cennetke layiq bolgen emel bilen yekullar iken. Eger, xilayetken emellerimizin hemesi, cum'a kunu konu qoşlar için bir korun qoishlik, ya inki dedesiden uyargenlik için borup qoishlik, ya inki bu tazeyge uyabiyaka çıqanda uyal qarışdan borup qoishlik, namazda hem öşenaka hoca kursin, hoca işsin için qilna digen emeller boradigim bosa, Allah ta'ala beribir özinin dergahige borayetken.70:27şaxslarnin haqiqi amali nima ikanlin kursatib qoystik usun ahiratda, ahirattan awal unin amali bilan sharmandalarca hayatini yekunlarikan.70:38Demek, cennetke barladigan amallarinin in avvelgisi bu ixlastir. Allah ta'alanin gozel isimleri ve ali isfatleri bilen hememizi hem Allah ta'ala qalblarimizini ixlas bilen ve tashgarlarimizini hem ixlas bilen zinatilashligini sorayimiz. Bizlerge cennet ve cennetnin nimetlerini beyan etgen, Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellemge köpürak salatu salamlar yollashligini bu kunda unutmaylik. Çünki Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem mingi köpürak.71:06salatu salamlar canati yubarinlar, khassatan jum'a kuna da diyanlar.71:11Sayyidubillah, inna allaha wa malayikatuhu yisalluna ala nabihi. Ya ayyuhal ladhina amanu sallu alayhi wa sallimu taslima. Allahumma salli ala Muhammad wa ala ali Muhammad. Kama salli ta'ala Ibrahim wa ala ali Ibrahim, inna kamidun majid. Allahumma bariki ala Muhammad wa ala ali Muhammad. Kama bariki ta'ala Ibrahim wa ala ali Ibrahim, inna kamidun majid. Allahumma a'izal Islam wa ala muslimin, wa adillah shirka wa ala mushrikin. Allahumma a'izal Islam wa ala muslimin, wa adillah shirka wa ala mushrikin.71:41Allahumma ya Rabbil Muttadafin, Najjil Muttadafini fil alam.71:45اللهم يا رب المتضعفين نجم متضعفين في العالم ربنا آتنا في الدنيا حسنا في الآخرة حسنا توقين عذاب النار اللهم أرنا الحق حقا وارزقنا اتباعه وارنا الباطلا باطلا وارزقنا اجتنابه اللهم إنا نسألك الجنة وما قرب إليها من قول أو أمل72:15نَسْأَلُكَ الْجَنَّةَ وَمَا قَرَّبَ إِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ أَوْ أَمَلٍ اللَّهُمَّ نَحْنُ نُحِبُّكُ اللَّهُمَّ بَلِّغْنَا إِلَى حُبِّكِ وَالْعَمَلِ الَّذِي يُبَلِّغْنَا إِلَى حُبِّكِ وَبِالْأَشْخَاسِ الَّذِي يُبَلِّغْنَا إِلَى حُبِّكِ يَذَا الْجَلَالُ وَالْإِكْرَامُ رَبَّنَا أَتِنَا فِTampilkan transkrip lengkapKomentarBelum ada komentar. Jadilah yang pertama berbagi renungan yang bermanfaat.