Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.
0:00 Man yahdehillahu falamudillalahu wa man yudilil falahadiyalahu wa ash'hadu an la ilaha inna allahu wahdahu la sharika lah wa ash'hadu anna muhammadan abduhu wa rasuluhu. Thumma amma baad, salamu alaykum wa rahmatullahi wa barakatuhu. 0:27 mubarakli mazlislardan qilishligini, tarqalishligimizde isa, Allah Ta'alanin ilim halakalarini qidrib yuru ki, farisiteleri bizlerge qarati, ey Allahnin bandeleri, sizler indi orninglerden tura oringlar, qa halenki indi sizlerinin gunahinlar, kisirilindi digan mazlislardan qilishligini sorab, nubetdegi sohbetimizini boshgayimiz. Bulib utken sohbetlarimiz, madami ki, namaz, 0:57 wa namazni turlari haqida bolar iken, bugungi macilsimiz insha Allah jum'a namazi wa jum'a namazinin fazilati wa unu tarqiligan, jum'a namazini uzirsiz tarqiligan kishiga birilingan ukubat wa jum'a gunudagi qadoblar haqida insha Allah toqtad utishlika harekat qilamiz. Har bir qulning, 1:31 hərbir millətnin, qoyingi hərbir ailənin özüge yarəşəh quwanchliy künlər bolədi. Amma mü'minlərinin quwanchləri və quwanchliy künləri nəhayətdə kubdir. Bəzilər ısləmdə bu beyrəmlər kən dib şikayət qılissə, bu adamlar ısləmdəgi quwanchliy künlərinin bilişmeyətkənlikləri üçün 1:59 Bu ıslanda bayramlar kəm diyişədi? Tabi'inlərdən kilgen qaide şu bulgen ki, Kulli yu'min la na'asillaha fihi, fahuwa a'idun lana diyişgen. Yani, qaysi kündə biz Allah Ta'ala ge asi bulmeydiygen busay, bu kün biz üçün bayram diyişgen. Demek, mümin kişi hər kününü və hər saatini özünün bahtu, 2:30 saadetiye, dip eteshliye, yoyin ki, bayrami deyishligi mümkün, madami ki, gunah və məsiyyətlərdən tiilir, Allahnin ta'ati bilən bu hayatni ütkeziyatkan busi. Anna shunday bayramlərinin bittesi, mənə bu, Sayyidul Eyyam bulmuş cüm'a künüdür. Cüm'a künü, kuyosh, in yaxshi çıqqan künlərinin bittesi, 3:01 bu Jum'a kyunadir. Qudd payqambarimiz alayhis salam imam Tirmizi ruwayat qilgan wa muslim Abu Dawud wa Ahmad rahimahumullahlar uzlarnin muslatladda ruwayat qilgan hadislu hu shaysh payqambarimiz alayhis salam ayitiyanlar ki, xayri yawmin tala'at fihi ash-shamsu yawmul Jum'a fihi quliqa adam wa fihi udqilal janna wa fihi uxrija minha 3:36 Wala taqumus sa'atu illa fi yawmil jum'a. Yani, qiyosh, kuterlilgan, çıqqan künlalinin in afzali bu jum'a künüdir. Jum'a künüde Adem aleyhis salam yaratilindi. Wa u künde cennetten çıqarilindi. Wa uşi künde cennetke hem trikizilgen idi. Qiyamet hem jum'a künüde buladi. 4:06 Peygamberimiz aleyhis salam, Cuma gününün uluğ ekenliyi haqda bizlerge xabar vergen. Şunu indik, Cuma gününe Allah subhanehu wa ta'ala küllerinin in seyyidi qıldı. Peygamberimiz aleyhis salam, imam-ı ahmad özünün müsnadide ruaya qilgen hadiste, Seyyidul eyyam indallahi yomil jum'a, a'zamu min yomin nahri vel fitri, ve fihi xamsu xisalin, dediler. 4:36 Yani, Allahnin nazirida, kullarinin in afzali, sayyidi bu cum'a kunidir. Cum'a kuni, bu, ayid-i fitir ve ayid-i kurban kuniden hem uluğraftir digeniken bu hadiste. Bu kunde beş de xislet vardır. Birincisi, Adem aleyhisselam üçe kunde yeraldi. Ve üçe kunde cennetten yerige çisdi. 5:05 qaysibir, asmanu yirdegi tarishte, 5:34 ya inki es turgen shamal, ya inki taq, ya inki taq bolmasin, ularnin hammasi cum'a kunige asik bolib turisadi, digan iken mana bu hadiste. Sunindik, cum'a kuna bu ummet, Muhammet aleyhis salamnin ummeti uchun afzal qlib berilingen kun bu cum'a kunidir. Haddi Anas radiyallahu anhu, 6:03 ayitkan manabu hadiste etdilar ki, Jibril aleyhis salam, paygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallamga, bir abbaq aynakni alib geldi, diydi. Paygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallam bu nima dedi? Bu, cumakunidir. Bu, abbaq aynakda bir bilgile koyiligan orun bariti. Unge isyara qalib nima bu diyanda, bu cumakunidir. Siz, 6:36 Ve siznin ümmetiniz, mene şu küm bilen başqa ümmetlerden afzal qilindiniz. Insanlarınin hemmesi sizlerge bunda ergeşucidir. Yahud ve Nasaralar sizlerge ergeşucidir. Sizler ulerden afzalsinlar. Bu kümde bir saat var ki, bende bu saatke Rabbisiye dua qilip turub, 7:05 üçer saatke muafiq bolarikan, Allah Ta'ala unge telagini biradi diganikan. Marabu, Anas radiyallahu anhu ruwayat xiligan hadista. Shulindik, cum'a kuna wa cum'a namazı, mü'min kishinin haftalik gunahlariga kafarat boladigan namazdır. Paygamberimiz salallahu alaihi wasallam, 7:34 imam tabarani awsadda, rijaluhu sahih digan hay sami edgin yaflan ruwayat qirga hadistda, as salawatul xamsu wal jum'atu ilal jum'ati kafaratul lima bayna honna idajtana batil kabair digan kanlar. Yani, bish waqt namaz. Wa jum'a namazay, ki ingi jum'a namaz yacha, ortada borigan gunahlar uchin kafarat boladda, 8:02 madami ki usha waqt ikide insan katta gunahlardan saklanib tursa digan ikanlar. Cuma kuna demak günçalik uluq fazilatlariga iya bolgan kun ikan, payrambarimiz aleyhis salam ham bu kuna bizlariga bayram qilib, hicratnin birinci ili rabiul awal ayida, 8:34 iyn birinchi jum'a namazini, bano Sanim ibn-i Awf qabiliside, Rabi'l-awvelnin 16-sida birinchi bar jum'a namazini uqiyanikanlar. Jum'a namazı, jum'a namazı deb namlanildi, çinki unda adamlar bir-birleri bilan müminlar cemlanisadi, deb atama bergan bosa, 9:04 bəzə birləri, bəzə rüwayətlərgə süyəngən xalətdə, cüm'ə künü cüm'ə dib namləndi, çünki bu kündə Adem a.s. bilən, hava anəmiz cəmlənişkən, digən gefləni həm qilgen ikən. Lekin biz sahihrak gulgen əsərlərgə və bu Peygamberimiz a.s.nin sünnetlərgə süyəngən xalətdə, 9:32 Cüm'a kuna Peygamberimiz aleyhis salam bizlarga bu, Allaho da bir birgilab birgan ibadatdir. Bu, peygin namazinin qisqartirilyanligi, ya inki başqa amal dip etmeyimiz. Belki Peygamberimiz aleyhis salam bizlarga Allaho da birgilab birgan bir ibadatdir dip bilimiz, dip cüm'ani manajinday qabulab alimiz. 9:59 Cuma namazı çünçəlikətdə fəzilətlərigə iyə bularikən, Cuma namazıya tilmiyyətkənlər haqqıda həm Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam qatdiqbir va'idlərinə eykən-eykənlər. İmam Ahmad və Tirmizi özləri, üst nəzrə İmam Ahmad ruayət xilgən, Tirmizi yesi sahih digən, və Şeyh Albani həm sahih digən hadisda Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam 10:27 Man taraka salasa juma'in tahavulan min ghayru uzrin taba'allahu ala qalbihi digan ikanlar. Yani kim uch jumana dengasalik bilan uzursiz tarq qilib koya digan bosa, Allah Ta'ala bu kishinin qalbini muhirlab koyadi digan ikanlar. Uch jumana paydar pay, bu kingi ruwayitlarda paydar payliyi kiladi, 10:58 dəngəsəlik bilən tər qılb qoyadi digan bolsa, Alla ta'la uni qalbini muhirlab qoyadi digan ikan. Alla ta'la qalbini muhirlab qoysa, Alla özü saklasin, insan ahnu aq, qarani qara dif kura almaya qolad. Alla həm-həm ziham bu əməldən özü saklasin. 11:24 Rua'yat qaliyan hadisda, la yantahiyanna aqwamin an wada'ihimin jum'at, aw layaqtimanna allahu ala qulubihim, summa layakunanna minal ghafilin, diyanikanlar. Yani, adamlar jum'ani tarqilishlikten ya toqtaydilar, ya ki Allah ta'ala ularınin qaliblarini muhurla qoyadi. 11:51 sunra ular qafillardan bol qalaw rada digan ikanlar. Mana bu ham, kuklikka, hey, namaz yikilin, hey, qolmasa, jum'a yikilin diganda, jum'a wa namaznin tajilatina sawabini bilalmayatkan adamlarinin qaliblari muhurlanib qalgan, va bizlarnin geplarimizna külmayatkanliklarnin alametlarinin bittesi bol sekerik, vallaha alam. 12:20 Demek cum'a kuna nahayati katta fazilatlarga, va una cum'ana bi uzur tarqilayatkanlar usun katta ukubatlar vada qalinganaykan, cum'a kuna insan usu cum'a kunu berilingan acir va mukafatlarini toluq alub ketishliy uchun, bu cum'a kunu da qilinadigan amallar tertibi ham bizlarga beligilat berilingan. Sunin usun ham bugun, cum'a... 12:49 kunu qilinadigan amallarinin tertibini bir cikadan, vaqtimiz yitguni qe insha Allah, tertib bilan ve tertiblarini ilacib orisca, bitta ya inki ikita gina dalilga kifayalangan halatta, bir cikadan insha Allah, bayan itchilike hareket qilemiz. Birinci, cum'a kunu qilinadigan amallarinin birincisi, cum'a uchun hazırlik pörishlik, va unge tayyar gallik pörishlik. 13:18 wa dunyawi ishlaridan az gina bolsa ham, manashu kunda az gina fariq bol turusligi. Hadar haqiqat insan hafta boyqiligan amallaridan azraq dem alusligi, wa ibadat uchun ham özinin tanasini boshatib birisligi, manashu cum'a kuna da bolsigi bu afzal bolyandir. Wa yaksilik ishlariga shashirisligi ham, bu cum'a kuna da bolsigi bu afzal bolgan amallardan. 13:47 Allah subhanahu wa ta'la itadiyyik, astayz billah, wa fi dhalika faliyyatanafasil mutanafisun, manashunday xayirli ishlar da bir-birlari bilan musabaqa uynaydiygan adamlar, bir-birlari bilan musabaqa uynashadiydi. Ikinci, bu kunda qilnadiygan amallarinin ikinsi, payganbarimiz sallallahu aleyhi wa sallamga, kub salawatlar eiclik. 14:16 Aslindaki mu'min kishi qachan payganbarimiz aleyhis salaminin ya isimleri eytilinganda, ya u kishige ishara qilib eytilingan orinlarinin hammasi da darro salawat eytishlikirib. Payganbarimiz aleyhis salam in bakhirlarinin in bakhili min zikir qilinsam o, lekin minge salawat eytmigen kishi bu kishi bakhil digan. Suni chini ham payganbarimiz aleyhis salam zikir qiligangan vakitda, 14:44 Hiç bu məgəndə sallallahu alayhi və sallam, yoy ki, alayhi salam deyişlik, bu insannin özü dəgi mənəvi baxenliyini kitkiz ediyan əməllərinin bittəsi. Lekin xas əməllərinin bittəsi isə, cüm'ə künə də uqş uzad ki, köpra salavatlar eytişliktir. Bu haqqada imam Ahmad özünün müsnazı də ruayat qılgi hadiste payğambarımız sallallahu alayhi və sallam, an awsibni abi awsin, an an nabiye sallallahu alayhi və sallam qal, 15:13 إِنَّ مِنْ أَفْضَلْ أَيَّامِكُمْ يُوْمٌ جُمْعًا فِيهِ خُلِقَ عَدَى وَفِيهِ قُبِذٍ وَفِيهَا النَّفْقُ وَفِيهَا السَّعِقُ فَأَكْثِرُوا مِنَ الصَّلَاةِ عَلَيَّ فِيهِ فَإِنَّ صَلَاتِكُمْ مَعْرُوذَةٌ عَلَيَّ قَالُوا يَا رَسُولُ اللَّهُ وَكَيْفَ تُعْرَضُ عَلَيْكَ صَلَاتُنَا وَقَدْ أَرَم 15:43 Biz ye kirekli orniye gina toqtaymiz, vaqtimizni iqtisar qilgan halatda, paygamberimiz sallallahu alaihi wasallam itdilar ki, cum'a kunida mingi kubrak salatu salamlar yollaynlar. Cunki sizlarni mingi itiyatkan salatu salaminlar mingi kuldaran qilnadi, dedi. Sahabalar bundan ajeblanchib, ya Rasulullah, sizge kandri salatu salamlarimiz barib duradi. 16:11 Ve halenki siz wafat etib gitgeni izden giyen, siz axir kirib getesiz ku giyende, Peygamberimiz aleyhis salam etdiler ki, Allah ta'ala Peygamberlinin cesedini yer yip koyuslikini yergi haram qiligendi. Demek bu hadisten bilimiz ki, Peygamberler cesedi, ayer ki kanca kanca asirler utsahem, yer Peygamberler cesedini yip koymaydi. 16:42 Ki inki habiste Paygambarim sallallahu alayhi wa sallam ayitnlar ki, aksiru alayya minassalati fi kulli yawmin jum'a. Fa inna salatu ummati tu'radu alayya fi kulli yawmin jum'a, fama in kaana aksarukum alayya salatan, kaana aqrabukum minni manzilatan, dedilar. Yani, jum'a kunadan mingi kufraq salatu salamlar ayitnlar. Kinki, ummatimni mingi qliyatkan salatu salamlar mingi, 17:09 kuldaren qilladi ham har bir cum'a günüde. Kim minge köpürak salatu salam heyt ediyan bose, minge yaqinrak, menzileti yaqinrak boygan ademlerden bokti digan. Ulamalar ey tishkin ki, cum'a günü Kur'an okşidan kore, Peygamberimiz aleyhis salamige salatu salamlar ey tishlik afzal raq. Künki cum'a günüde salawat ey tishlik khas bilgile buyrulingen emel diyishgan. 17:40 Salatu salamini eytishlik cum'a kunigi khas bulgen waqti bu cum'a aqshami, yani bizi ruhatimiz boyiqe peyshembe kilcasi, yani cum'a aqshami ushe asirdenki başlanadi taa shembe aqshami gece, yani shembe kilcasi gece. Yana cum'a kuni qiladigan amallerden bittesi, cum'a namazi uchun ghusul qilishlik ve misvek. 18:12 işlətib, ağız və üst insanın, özünün üstünün boylarını, hitlərini toğriləşliktir. Peygamberimiz sallallahu aleyhi və sallam, imam-ı ahmad, özünün musnadıda zikir qılgan, şeyh albani isə, sahihdib, özün camilarda çıxargan, hadistə, şun deydi yenəgenlər, 18:41 wa massaa min tayyibin in kaaana ayndahu wa labisaa min ahsaan siyaabihi thumma kharija hata yaqtiya al-mashjid falam yaqudta riqaaba al-naasi hata yarka'a maasha'a Allahi ay yarka'a thumma ansata idha kharija al-imam falam yatakallam hata yafruwa min salatihi kaana kafaratan limaa baynaha wa bayna al-jum'ati il-latii qablaha 19:11 agar kisi cum'a günü ghusul qilse, və misvek istimal qiladiyan bose, və özde bu atir boladiyan bose, və atirini istimal qiladiyan bose, və libaslarınin in kirayiniyini qiyadiyan bose, sovra məscid qekilse, məscidde insanlarınin yelkesiden aşmese, və Allah ahlagan oca namaz oxse. 19:40 imam qutbaya çıqan vaqta cim otura digan bosa, hatta namazini tuget digan, tugetgin uca, mana shu halatda cumasini utgiza digan bosa, uni utgan cuma bilan bu cumadaigi gunahlari ucin bu amali kafarat bolat digan ikanlar. Demek amallarinin basina bu ghusul qilishi bilan bu hadiste basladilar. Abu Hurayra radiyallahu anhu ayitgan ikanlar ki, bunga yana uch gun kushilif qoyadi. 20:10 Çünki, hərbir həsanatlər, on bəravari yeçib, in kəmədə deyilin gəligən. Islamda, Allah bilan bolayatgan ticaratnin in, ütmey qaligan naudagi, bu, şunay ibarə bilan insik bolayat, ütmey qaligan naudagi in, ziyan kürdüm digəni, kəmədə birgə on naladi. Köpü indi Allahnin özü biladi. 20:41 Yenə cüm'ə künə qillədiyən əməllərdən bittəsi, tırnaq və sakaldan başqa urundayi tüklərini qıskartırışlik ya alışliktir. Abu Hurayra radiyallahu anhu, imam Bazar və Tabirani avsatda çıxargan, əsərdə eytədiyi ki, payğambarimiz sallallahu aleyhi və sallam tırnaqlərini bu kündə qalartilar, 21:13 və maylovlərini isə qisqartilar, qisqartilar edilar cüm'əyə çıqışdan əvvəl diyan ikenlər. Demek, cüm'ə üçün təyyargərlik görüşliklərinin bittesi, tırnaqlərini halib, maylovlərini qisqartilib, və bədənin saqaldan başqa orundayi saç tüklərini qisqartirishlik və qalishlikdir. 21:39 Tiyingi cum'a kuni qilna digan amallarinin bittesi, cum'a kuninin bandat namazida, fatiha surasidan kiyin birinci qaketida, hal-ata alal-insan surasidan buqishligi, ikintisi isa, birincisi da sajda surasini buqishligi, ikintisi isa, hal-ata alal-insan surasini buqishligi bu. 22:10 sünnet bolgan amallardandir. Ulamalar etkin ki, bu suralarda, Allah ta'ala, Adam aleyhis salamni, ve yerini yaratishligi, ve ahirat haqida, bu surada, bizlarga bayan qiladi, insanlarga bu ders bolishig için, mana shukunda okhishlig, ayni mudda'a boladi, yana bir hafta boyu boladi, yan amallarda bir istifme boladi, deyishgan. Peygamberimiz aleyhis salam, hem, mana shukunda, 22:39 shu suralarina bandat namazida uxurtilar. Lekin, shaykh ul-Islam rahimahullah hitadiki, bunu daim uxuyurishlik, insanlariga huddu wajib digan fikirina alib kirib qoymasti kerek, bazen-bazen tarq qilib turish kerek digan ekanlari. Ana undan ki, yin, jum'a kuni qilna digan amallarinin yana bittesi, jum'a namaziga shashinishlik, yani, jum'a namaziga irtaraq genishlik. 23:07 saakin lik wa wazmin lik bilan irtakirish lik. Allah subhanahu wa ta'ala buhaqda jjum'a sura sada'i tadhiki, hizbillah, ya ayyuha alladhina amanu ida nudi li salati mi yawmi jjum'ati fas'aw ila zikri Allahi wadharu lbay'i. dhalikum khayru lakum in kuntum ta'lamun. Yani, i iman kiltiriyan kishilar. Xtab, i iman kiltiriyan kishilar yaqarata buliabti. Wa ajabaa. 23:41 Cuma'a namazini tarq qiliyatgan adamlarinin imani indi xanchalidi, alasiz bu xitabdanki. Xitabni, nima haqda ekaliniygini bir ishtinya, ey iman kiltirgin kishilar, agar Cuma'a güni, Cuma'a namazige nida qilladigan, qaqilladigan bose, Allahnin zikriye xasinlar, saudani xoyinlar. 24:07 bu isəsizlər üçün yaxşidir, əgər şuni yaxşiligini bilsənglərdiydi. Bu ayatdan, cüm'a günü, cüm'aga şoçilişlik və irtaraq kilişligi isə, mənə bu hadisdən bizlərgiya malum boladi. Hadisni iman Bukhari, və Ahmet, və Tirmizi, və Abu Dawud, və ibn Majja rahimahumu Allahlar, ruayat qilişgen. Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam, maniqtasala yawm al-cum'ati, 24:36 Qusla aljanaabati summa raaha fi sa'ati al'oola. Fa ka'annama qarraba badanatan. Wa man raaha fi sa'ati althaniyati fa ka'annama qarraba baqaratan. Wa man raaha fi sa'ati althalisati fa ka'annama qarraba kabshan. Aqrana. Wa man raaha fi sa'ati alrabi'ati fa ka'annama qarraba dajajatan. Wa man raaha fi sa'ati alqamisati fa ka'annama qarraba bayzatan. 25:04 فَإِذَا خَرَجَ لَإِمَامُ فَضَرَةِ الْمَلَائِكَةُ يَسْتَمِعُونَ الزِّكْرَةِ 25:32 qurbanlik qilgani dey sawabni aladi. Kim ikinci saatte kiladigan bolsa, yani u birinci kilgan adamlardan sal kiynirol kiladigan bolsa, goyayinki bir sigirini qurbanlik qilgani dey sawabni aladi. Kim üçinci saatte kiladigan bolsa, goyayinki bir shahli qochqarini qurbanlik qilgani dey sawabni aladi. 26:00 Kim törinci saatte geladigan bolsa, bir tavukni kurbanli qilganday, sovabni aladi. Kim biixinci saatte geladigan bolsa, bir tukumni kurbanli qilganday, sovabni aladi. Agar imam kutbaya chikadigan bolsa, farishtalar ham indi ishqinin aldiga turib, amallarini yazib turarikan. Usha vaxtta farishtalar ham indi kutbaya chikandan giyin, 26:30 amallarini yazishdan toqtab, kutbani ishtishlik uchun bu imam tamangi qarib gugirisharikan indi, va kutbani ishtishadi. Demek, kutba waqtada kirigan adam bu hadiska muafiq, acir va mutafatina alaqalmasikan. Sunin uchun ham, cumayga irtakirishlik bu tipada 27:01 zikir qilingan amallarkatta amallarini, yani qurbanlik, polan polan narsana qurbanlik qiliganday, salatna alishlikke sabib boladib. Cumae kuna qiligan amallarinin yanabittasi, insanlarnin yilkesidan ashib utmaslik. Bu, bizlarga masjidde oturishlik adabini urgetadi. 27:34 Məsciddə oturuşlik adabı Peyğəmbərimiz sallallahu aleyhi və sallam etkənlər ki, əgər sizlər birinci səhvdə qanday sovab barligini bilgəninlərdeydi, birinci səhv üçün tələşib, uruşib, ahirə ortada qura təşləşkən məcbur bolardinlər. Yəni, qura təşləb günə kimin çeki? 28:03 çu birin sefke çıka digan dosa qoşa birin sefke otrigan bolartigin agar digan. Demek, birinci namazgi keligan adam birinci sefke kelib otrigig, ana ondankin birin sef tolgandaykin ikin sef, ikinci sef tolgandaykin üçinci sefke kelib otrigig, bu, ayni sünnatka muafiq bolgan amaldir. Amma, birin sef tolmastan ikinci, üçinci, torin seflerinin tolub qalishligi, 28:32 Bolib həm mənə bun dey, cüm'ə künü də şun dey bolishligi, arqadakiyan adamlar aldında turiyan səhvlərini qörədi də insanlarnin yelikəsidən aşq turib, birinci ya ikinci səhvdegi boş ordunlarga oturshligi hərəkat qiladi. Bu, zikirini iştib turiyan insanlarnin fikrini bolishligi bir səbib boladiyan bosa, ikinci səbib, uşaq qişinin cüm'ə künü aladiyan tipəde etkən, bu, 29:01 sabaplarini kit-gazib qoyisdika sabab boladi. Mana bu, kingi qilna digan amal ham, cum'a kunu da, insanlarnin bu yilgasini asib qitmaslik. Paygambarimiz, salallahu alayhi wa sallam, digdilar, imam ahmad uzi ni musnadda rayat qilgan bu hadisda, shah albani ham, sahihdi uzi ni cami sahihada zikir qilgan bu hadisna, 29:32 Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallam jum'ada khutba qilib tur yenidi. Bir kisi kilib Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallam yaqin oturmaqchi boldi da, insanlarnin yilkesidan ashib bara urdi. Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallam khutba qib tur ardi. Suni Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallam khutbalarini toqdatdilar da, iclis faqat azayta dedilar. Oturin yenidi, kub azar bir var diz adamlarga dedil. 30:03 Keyin ki, cüm'a künüde qilladigan amallarinin bittesi, xutba boliyatgan waqtda sükut saklab cim turub xutbani eşdişlik. Cüm'aga kilyan kilar xutbani eşdişligi wajibdir. Va xutbani eşdimey showqan qilişligi isa, cüm'adan bu hunayinin hufbi mahsib ilan kitkingi oxshash, 30:36 bii sawab kechligga sabab boladir. Bunga payganbarimiz sallallahu aleyhi wa sallam imam Bukhari, Muslim Ahmad, Tirmizi, Nasahi, wa basra muhaddislar ruwayat qaligan, hadis meysa Abu Hurayr radqallahu anhu ruwayat qaliga hadista, man qala yomal jum'ati, wala imamu yakhtubu ansit, faqad laga dedilad. Yani, kim jum'a kunida, imam agar khutbada turgan bosa, 31:06 yanadayi adamige cim turin desa ham, gahpir qoygen boladi, dedilar. Yani, yanadayi adam, agar gahpir yapgan bosa, uje kishige cim turin dedigan bosa, uje ham gahpir qoygenlar khusabiye yatib qalad, diganlar. Tipada zikir qoygan hadis, khutba waqtada cim turishliknin fazilati bu orunda ham qayta takrar giliyabdi. Biz tipada qoyganliyimiz chun manasina itishli bilan kifaya qalamiz. 31:36 qisibir kishi cum'a gunida pakizalansa huddi, Allah buyur gani daqa, sonra uydan masjidga cixsa, wa namazi tuya ganozca sukut saklab tura digan bosa, bu yerdagi sukutdan murab, bigar gaflar, amma tersbi, paygamberim sali salam salavata isli, Quran okishlik bunge kirmaydi. Agar su bigar gaflarini gapirmay digan bosa, 32:03 ötken cüm'asi uçun bu cüm'asi cunahlariga keffarat boladi digan ikanlar. Cüm'a kuna gana qinladigan amallarinin bittasi, masjidga kirishlik bilan iki rekaat namaz uqishlikdir. Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam bir kuna khutba qilib turgan edi dib ruwayat qiladi imam Bukhari və Muslim və başva muhaddislar. 32:36 Bir kişi bu sahabinin nami Saliq-il-Qatani kilib oturdilar. Yani khutbani ishtishib uchim masjidi kilib, Tahiyyat-ul-Masjidin okumasdan kilib oturdilar. Paygamberimiz aleyhis salam khutbalarini toqtati, Asallayta qalala qalakum fasalli rakateymi, wa tujawiz hi hima dedilar. Yani oturgenligini kordilar da namaz okudin gizmi dedi. 33:08 Bu qishi yuq dedilar, shimda istilar ki, turin wa iki rak'at namaz uqvalin wa iki uunaham yingil raqqalib uqvalin dedilar. Boşka hadiste paygambarimiz sallallahu alaihi wa sallam, ida bu hadishan mutafiqan alih boliyan hadis, ida dakala ahadukumul masjida falayajlis hatta yarka rak'atayn diyanlar. Yani, agar biran tengiz masjidki kiradiyan bolsayngiz, 33:41 iki rekaat namaz okumasdan oturmasin diganlar. Mana bu hadiste ham, paygamberim salli islam, cum'a kunu khutba qilib turiganlari da razi bolmayin namaz okushka buyurdilar. Suni icin ham, cum'a kunu, egerci imam maw'iza qilib turigan buza ham, yanki khutba qilib turigan buza ham, masjidi kirigan adamlar, masjidi haqqı bolmish tahiyyatul masjidini iki rekaat vayengilira qilib oku valishligi, 34:11 bu sünnet bulgen amallar. Xoş, undeybosa biz bəzən damlələrdən, bəzən kitablərdə imam məruzakla yetkəndə, ya qutbədə turgenə də, təhyatul məscid sığmaydı, digəni qayada qaldı, digən soval, hazır köpçilikdə kilib-çıqib turgenliqi üçün həm, biz bu sovalını, öz orla cavabını berbetəmiz. Biz pepədə itdik ki, qutbəni eşdişlik vacib dedik. 34:41 Indi Tahiyyatul Masjid oqiyatkan qadam, qutbana albette ishtalmaydi. Tahiyyatul Masjid oqishi yese sunnat, suni usun ham bazilar aychikin ki, wajib awvel bacarladi, Tahiyyatul Masjid oqilmaydi digan ulamalar ham boyanmas, bolishkand. Lekin, paygamberimiz a.s.nin hadislari awlarak, har bir narsani uz urnida qilib, Tahiyyatul Masjid na ham yengilarak qilib oqib, 35:12 kutbana ham cemlagana ishishigna bu awlarag bolgan amal. Cungi hadista buyurub keldilar, turub uxualindib. Keyingi, cumha kuna qiladigan amallarinin keyingisi, ozi bran bir cayga oturmaqci boladigan bosa, brani ornadan turguzip, orniga ozi oturmaslik. Bu ham biz masjidda qiladigan, 35:43 amallarini bizlargi uriyet ediyan amallarinin bittesidir. Bu masji, Allahnin uyi. Bunga hic kim haqliyi emastir. Na imam, na muazzam, na qarawil, va bu yirde qilniyatkan amallar ham, bir kisi bilgilab qalishlikke shariatimizden tashkari, bilgilab qalishlikke haqliyi emastir. Suni uchun ham, buram bir kisi, 36:12 acir wa sawabni manay tepede zikir qiliganymizgi oxshash, irti qiganylar uchun manay, birin qiganylariga, hudri tiyani kurbanli qiganday sawab berilarkan, dib, birin safki kilib otursa, kin baska kishi kilib turib, ye bu bizin jayimizdi, indi jayimizdi boshati verin, dijdiki u kishinin haqi yok, chunki bu masjid, agar ki u kishi kuriganym bosa ham, indi Allahni yolida vaqif qiliganym masjiddir. 36:41 La yuqim ahadukum akhahu yulmal jum'a, summa yuqalifu ila 37:10 maqadihi, lakin liyaqul ifsahu. Brantengiz cuma günüde özünün dostını orniden turguzu varib, kiyn özü uli ordiye oturmasin. Lekin, qani bir sal kingi ishu variglar disin dedilar. Yani agar bimalal bol oturgin busa, bizan sigaylik öşeyir gedib, sigilib safge kirishlik, bu mustahab bolgin amallarinin bitteseyken. Yani, sunindik, 37:40 cum'a kuna qilna digan amallarinin bittasi, agar insan cum'a kuna usha tipada sikir qalingan sawablarina alay dit irtikigan bosa, va irtikiganligi sabablik bu macdda kup oturub qala digan bosa yu, kup oturuyanadan uyqi kilib mudraq bosa digan bosa, ornana elmeshtirishligi bu mustahab borgan amallardan bittasiyakan. 38:08 Peygamberimiz sallallahu alayhi wa sallam bu haqda, idan na'isa ahadukum fil masjid yawmal jum'ati, faliyatahawal min majlisi zalika ila ghayrihi diganikanlar. Yani, jum'a kunada buran tengiz mudra basit isni digan bosa, bir jaydan basqa jayga kuch vasin diganikanlar. Bu hadisni ham imam Ahmad wa Tirmizi wa Abu Dawud. 38:35 zikir qilgin, şeyh Albani ham sahihdir, uzin cami sahihlerde zikir qilgin hadistir. Shulindik, cum'a kuna qiladigan amallarinin bittesi, bu, haq imam qitba qilip turigan, ya yanki muhariza qilip turigan vakitte, oturish ahdabini ham bizge bu orinda bayan qilip berliyabdi ki, itki ayağini kutarib, arka dumbalariye oturib, 39:07 iki kolu bilen iki tizzasini uslip otursilikten paygamberimiz aleyhis salam qaytariganlar. Bu otursilik ixtiba dit nomlanadi. Yani iki tizzalarini tepege kotarib, arka dunbalari yirde, kollari isa iki tizzasini usligan, ya inki kollari bir-birge baglag, 39:35 qoyingi iki tizdasi bileklari arasida bolub oturishlikten payganbarimiz aleyhis salam qaytariganlar. Buna imlatini ulamala ilkin ki, insange mudraq va uyqini alib gelisa, ikinci tamani insaninin azalarini kursatib qoyib oturadigan. Yani, min hazir sizlargi qarab turadigan bosam, sizlar minge qarab turgan vaqdim. Mena shu orinda sizlar eger shundi oturadigan bosayinar, 40:06 bolib həm insanlin pəski azalarini bətəfsil kürsəti tur ediyan bu həyat oturşilik digiyanlar. Bolib həm əvvəlgi vaqtdagi libaslar bu uzun libas boliganda, mənə şun digi otur ediyan bolsa, insanlin bəzbir orullarini kürsəti qoy ediyan bolgan. Bəzda itşini münkün hazır unakal libaslar qalmadi ki, odisa, bəribir Peygamberim s.a.v.nin qaytarigyanlikleri, uşa qaytarigyanliklerice qala uradi. 40:37 Qiyin qi jum'a kunu da qilna digan amallarinin bittasi, jum'a kunu kaf surasini uqishliktir. Paygamberimiz sallallahu alayhi wa sallam bu haqda imam nasayi wa bayhafi wa hakim sahih istanad bin ruwayat qilgan hadisda, an abi sa'idin qudri radiyallahu anhu anna rasulallahi sallallahu alayhi wa sallam qal, man qara'a surat al-kahfi fi yawmin jum'ati allaha alahu, 41:08 minan nuri maa beynal jum'atayni diyan ikanlar. Yani, kim jum'a kunu da kaf surasini uqi diyan bosa, iki jum'a arasida bu bir nurli adam bolub yurati diyan ikanlar. Boshqa bir hadislarda, dajjalinin fitnasidan ham salamat qaladi diyishgan. Hic jum'a kunu kaf surasini toluq uqi almayigan adamlar, hic bomayanda, 41:38 evveledegi on surene, evveledegi on ayetine, evveledegi on ayetini okup koyusligi darikardir. Xungi bazibir lefizlerde on ayeti dikigin. Amma toluq okusligi, bu sunnetge toluq irgesikleni, alamitlenin bittesidir. Yena cum'a kuni qilna digan amallarinin bittesi, cum'a kunini xaslet roze tutup koymasligi. 42:10 Yani, cum'a kuninin özü degine roze tutmasnik. Ya peyshembe cum'a, ya cum'a wa peyshembeni koshupturib, ya cum'a wa shembeni koshupturib roze tutmaghliyikerek. Peygamberimiz aleyhis salam bir kuni, ummu habibe anemizni al diye keldiler. Cum'a kuni edi. Va etdi ki, anemiz, 42:39 Rozadar ikanligini ma'lum qilgach eyti ki, kiki roza tuttingiz mi, dedi. Yox, diganti, ertege tutmaksimisiz, dedi. Yox, dedi. Yox, ertege koshib tutfoyin, ve cuma'a kuninin özide yalgiz khaslab roza tutmayn, dib qaytardilar. Tipada zikir qilingan amallar bu cuma'a kuni qilna digan adab. Bazilardir halas. 43:08 Ve halenki cüm'e künü qınladiyan adab ve amallarinin çeki yoktur, eger insan ularini uddalak kulaq alsa. Biz sohbetimizin başı da ittik ki, cüm'e künü musulmanlarnin haftalik bayramidir. Elbet de bayram künü musulmanlar birbirleri bilen, çatman halette görüşgen ve birbirlerini... 43:34 qutluqlashgan, wa salih amallarga yana ham targhib qilgan, qolub ham mana imamlarinin shu kullarda khutbalarini, ma'izalarini qarishlidin sabablari ham, ushandan ibarat, akhiratini islatgan, muhum boyan mavzularini qotarib turib, ortada yechimini tashlagan, salih amallarga qoyin ki targhib qilgan, ana undan ki insanlar ham, Allahni zikrini qoshgan halatda, qarimda shuruq, ataana, boshqalar bilan silay, rahim qolib, 44:03 baglanib turusligi ham ayini bu günlarda mustahab bolgan amallarinin bittesidir. Cum'a namaziga uch kishi kiladi digan ikanlar, bu hadisini imam Ahmad ham özinin musnadlarida ruwayat qilgan Sheikh Albani isa bu hadisini hasan diganlar. Peygamberim s.a.v. cum'aga kiladigan adamlarinin 44:37 sanlarina wa turlarina dayan qilib etken ekenlar ki, cum'aga uch taifa insanlar kilidi. Birinci taifa adam cum'ani gina qas qilib kilidi, wa shunge yarasha cum'adan sawabini alib kilidi, kitidi. Ikimsisi isa cum'akunu kifra, dua qilishli, wa insanlar Allahga dua qili etken waktir usha duaga koshilish uchun kilidi. 45:08 Yani, bu adamlar kub usireb puradi. Jum'a ge gena geladi da, ushe, basga besh vaxt namazini belismaydi da, Jum'a goni ge uxilingan namaz goyan ki, bu kishilarga haftalik uxilingan, qilingan ibadatini ornani basadigan adamga, ibadatki uxishab, ushe, Jum'a namazgi ge gena kelisadi. Bu huddi, ahli kitabladan xristianlarinin ushe, 45:37 yaxshanba yanki yakshanba kunu gina, uzlarnin kirka ulariga, barub qoyuslikariga uxshash amaldin. Agar xaxlasa unga, mana bu fazilat biriladi, agar xanilmasa unga, bu fazilat birilim meyti didar hadista. Ki ingi, qishi ham, cumagi kirgan vaqtda, sikunat bilan kiladi, nuhayatda, acik wihar bilan kiladi, 46:09 mü'minlərinin, otisafda oturgan kishilərinin yelikesini qoşib həm ötmeydi, buran bir kishiga azar həm birmeydi. Bu kishinin sawabı, ötken cüm'a bilan bu cüm'ada bolgan günahlari keffarat xilladi, və shunu idi ki, yana üç gün mənə shundikun u kishiga qoşib biriladi. Çünki Allah Ta'ala, kim bir xishi amal bilan kira digan bosa, 46:40 unga ushandaqa amalinin un baravariga sawabi biriladi digan ikanlar. Allah subhanahu wa ta'ala hammamizda ham mana bugun jum'a namazida oturar ikanmiz, jum'a kuni, jum'a namazida wa jum'a kuni khilaligan amallarini toluq bacarib, bu kunda toluq sawablarini alib getib, bu kunda alu agam bu manevi azukamiz, 47:11 qingi həftə gecə bolə digən əməllərimiz üçün yardan bolşdi. Ya Allah ta'ala özü mədəb versin. Cüm'ə namazını üzürsiz qaldırsa, peyşin namazı kabul bolə demə, dipdi. Əlbəttə bu qişi, cüm'ə namazını üzürsiz qaldırgan qişi, tovba qılmaqlayı kerek. 47:40 sadiq tawba qilganyadan kiyan, bu, albatla, uni urniga pishin namazini uqidi, bitin ulamalar itifaqi bilan, indi uni qabul bolish, ya'inki, bolmasligi, bu, Allahga, havala, bu, Allah biladi, uni qabul bolganligi, ya'inki, qabul bolmayatganligini. Bergi, hammamiz, ham, amalimiz qabul bolayatgan, ya'inki, bolmayatganligini, bu, hammamiz, ham, bilmaymiz. Lekin, 48:08 Kitabga və sünnetgi qöra əməl qıla vrəmiz, qabul borcig üçün hərəkət qılıb, lekin qabul buliyatdimi, bulmayatdimi, bunu Allahlin özü bilədi. Bəzilər etkin ekin ki, qırıq yil boldi ibadat qılıyatkanimga, əgər uşa qırıq yillik ibadatimdan qöra... 48:29 mənə bu iki rakat namaziyyiz qabul boldi diganda, uja qirqiyimlik ibadatini almashgan bolardim ushinga, azgina buza ham hatircan bogan bolardim shumbilan diganikanlar. Biz kub qiligimiz, kub narsadan hatircan bob qoyamiz. Qalbimiz, ha, min namazgi bardim, bondi indi digandir hatircanliktir qoyan. Lekin awvelgi sahaba va tabinlarnin halati bunday imasedi. 48:57 Ular bunin qabuli haqidi harika qilishardi. Uzursiz cumagi kilislik uyadi tursin. Allah subhanahu wa ta'alanin gozal isimlari wa ali isfatlari bilan, hammamizli ham cum'a namazigi kiladigan, cum'a namazibi eytinli etgan, bana bu pantu nasihatladan hammamiz ham ibrat olib, amal qilishliki Allah ta'ala muhafak qilishlini sorayimiz. Allah ta'ala bu kesalhanalarda wa uylarda yatgan bimarlarimizgi ozi shufa biersin. 49:27 qarizini ustalmiyatkanlarni qarizini ustashliki Allah ta'ala uzi madad bersin. Nimayi ki, muammalar boladiyin bosa, Allah ta'ala ushe muammalarini, bu namazhan bradarlarimizini vashidan olub tashlisin. Allah ta'ala hamma daim, bilya, faqat kinay jum'a daymaz, bish vaqt namazda, namazlarini macdda barba qilishlik bilan, muaminlar bir-birlari bilan qorishadiyin kishlar qatarda hammamizni ham qilsin. 49:57 Allah subhanahu wa ta'ala jum'ana wa bashqa namazlanan barbaqir shikna nubizlariya wa zurriyatlarimiz ya Allah ta'ala atayitsin. Subhanik Allahumma bihamdik. I shhadu an la ilaha ila anta astaghfirika tub ilayk bi rahmatik ya rahamir rahamin. Yana bir dakiqa, jum'a kunada bazı bir mashayikhlar, biz utkan jum'ada ham aytudik, yashirin ihsan qidsharaykan, tashqarda bir ahbamiz muhtaj bol gandigi uchun, 50:26 başını, alhamdulillah, azbosa həm məcid gecib uluşədir. Bəzən, mənə şun də, qoli kəl ta'abələrimiz qörgəndə, alhamdulillah, məcid gecirəsizlər. Əgər sirk qətib qayaniynlərdən, nəmə bolart edib, üç içindən, şubir künin həm ötib qayadib. Musulmanlərlərdə həl həm, yaxşilik, barligini, biligənlikləri uçun, ulər kirib, eşigimizdən, bizlərdən, bran nərsə, ümidi də kirib oturdi. Allah ta'ala ulənin, 50:55 ozi yardan bersin, va bizlarni ham ularyan yardan beslikta sabir kilsin. Kim niyata ganlari bosa, usha eskita oturgan bir ataniz barakan, oyaqa yardan kilsin, ki yin utkan cum'a bran bir kisi bran nasi yukatkan, biza qara olunuzgi uchrashligini sorashi yabdi. Rahmat.