♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersAudioИсломда аҳли фатратлар ҳақида нима дейилган?admin·2 views·5 months agoУшбу дарсда қуйидаги нуқталар баён қилинади. 1. Фатратнинг маъноси нима? 2. Фатрат аҳли деб кимларга айтилади? 3. Ибн Усаймин: фатрат аҳли икки қисмдир; 4. Ислом даъвати етганларнинг ҳукми; 5. Даъват етмаганлар Қиёмат куни имтиҳон қилинадилар; 6. Аҳли фатратнинг бу дунёдаги ҳукми; 7. Ҳозирги кунда Ислом даъвати етмаганлар фатрат аҳлидан саналадими? 8. Ислом келишидан аввалги арабларнинг ҳолати. By: Шайх Обидхон Қори Source: IslamHouse.com · Шайх Обидхон Қори#Audio#IslamHouse#Шайх Обидхон ҚориTranscriptionbeta▸Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.0:00Bismillahirrahmanirrahim, aziz bradarlar, assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuh. Muzaffar isimli bradar, islamda ahli fitratlar haqda nima degilgan, deb soraganlar. Bu kishiye sorayetganlarsa, fitrat imas, fatirat bolishgerek, fitrat boshganlarsa. Biz hazir manashum fatirat haqda gapiramiz. Va bu sohbatimizda fatiratning manasi, nima ekanlige, ahli fatirat, deb kimlarga eytilishi?0:28islam davati yetganilarinin hukma, islam davati yetmagallarinin masalasi, ahli fatratlarinin bu dunyadagi hukma, hadirgi kunda islam davati yetmagallar fatrat ahildan sanaladi miyaki yoxma, yana islam kilişiden avvagi arablarinin xalati, cahiliyat ikide yaşab turubxan batilini inkar etgan insanlar haqda tohtalamaz insha Allah.0:55Dimak birinchi masala, fatratnin manasi. Fatrat kalimasi Allahnin ayatlarida, Qur'an-ı Kerimda kiliyan, Ma'ida surasinin 19-ci ayatida, Allah itadiki, Ya ahli kitabi, qadi ja'akum rasuluna yubayinu lakum ala fatratin minar rusul. Ey ahli kitab,1:16Elchilar kelmay qalgan izaq muddatdan son, biznin Rasulimiz sizlarga haqni bayan qilib keldi. Takin sizlar, bizgi xushxaber biruchi va agahlan turuchi vranti hamki kelmadi demengiz. Mana sizlarga basharat biruchi va agahlan turuchi keldi. Allah hamma ishqa qadir zattir, digan. Bana shu ayatnin tasirda ibnu kasir gazadlar ki,1:45ayy ba'da muddatin mutata'ilatin ma bayna yursalihi wa Isa bni Maryam. Isa Maryam oğullara nimi paygambar qrib ibarishlardan keyin Muhammad sallallahu alaihi wa sallam paygambar bolib kelgunlariga qadar otkan uzaq muddat digan soz, digan ma'na'ni bildirishni yazganlar, yani fatratning tabirida.2:11Abdullah bin Abdurrahman, Al-Jibril, Al-I'lam, Bi-Kufri, Man-i-Btagha, Ghayr-il-Islam, dəgan rəsalələr dəham bu məsələ yaratilgan. Uxshi fatratnin marasnə, ay-i zaman allazi lam yub'as fihi ahadum min ar-rusul dəb-sharx ləganlar. Fatrat dəgana, payğambarlardan bran ta insan yub'arulmagan zaman dədilar.2:36Demek, fatrat digana, paygambar kelmagan, insallar Allahnin ilçilardan uzulub qalgan zaman. Anashu zaman fatrat diglada wa ushe zamanda yashagan insallarna fatrat ahla, yagi ahli fatrat namlanada. Indi ahli fatratlarinin qatariga, kimlar keredi digan masalaga keremiz. Bo varada, yana usha, Abdurrahman Aljibrennin,3:05Abdullah bin Abdurrahman al-Jibril'nin risalalarda qamatli ma'lumatlar bar unkshi yazadlar ki, yadkhulu fiyhim alladhina lam tabluqhum al-risalatu wa lam ya'lamu biha wa lam yasma'u bil shari'a. Ahl-fatratlarga risalat yitmagan, yani paygambarlik yitmagan, paygambarlardin sudlarna ishtmagan, shari'atna ishtmagan, dindan xabar yuq adamlar karadlar. Kalladhina fi atrafil ard,3:35qalib qalib qalib qalib qalib qalib qalib qalib4:00Yaani, taygambarlik uzulub qaligan taifalar ham kiradlar. Yaani, awalda ularda taygambarlarning...4:08Miraslar bolgan, payganbarladin talimatlari, kitablari bolgan, ularin ajdadlarida, lekin kinrak harxil sharayitlar va sabablarga kora, osha miraslar yo qalgan, va payganbardan qalgan buram bir tohri haqikatni ular organishka muaffak bola almda qalganlar. Bunga, misal qalib, banon Israelin boxtun nasr ka qargin qilgan, va osha paytta ularin4:37Altyazı M.K. Altyazı M.K. Altyazı M.K. Altyazı M.K.4:57qilağı işitmey digen, ya ki, umuman aqli işilemey digen, ya ki, qodakli qaqda wafat bolgan insallarini ham ahli fatiratlarga kiradilar, diba itkandlar. Ibn Usaymin bu barada itirdilar ki, ahli fatiratlar iki qismga bolnadilar. Ularinin bir qismi, birintisi, man qamat alaihin hujjetu wa arafil haqq, hujjet qayin bolgan va haqiqatni bilgan insallar.5:25Fahada la udra lahu fayakunu min ahlinnar. Rabinday kimsada, hechqanday uzur bolmaydi, u dozak ahladan bolad. Yani, agar unga xujjat qayin bogan, haqiqat yet gazilgan, tushun turilgan, bayan qilingan, u bilgan, eysgan, tanigan, amma, u zning yoldan qaytmagan, avvalda ata babamni zning yoldi.5:47Zalawlatta borsa agar shunga dawam itayatgan bolsa, haq na qabol qilmagan bolsa, u dozak ahurdan bolhada. Wa amma man lam taqum alayhil hujjatoo fa inna amrahu lillahi azzawajalla. Amma hujjat qaym bolmagan bolsa, yani unga haq yol din yetmagan, unga bayan qalib derilmagan, eshtimagan.6:11Unar sana tushulmagan bosa, bunin ishi Allah ke khawaladir. Wa la na'lamu am masirih. Gunda insanin aqubatin nima boloshini biza bilmaymiz dirlar. Wa amma, man thabati anna hu finnar, bi muqtala dalilin sahih, fa huwa finnar. Amma sahih dalillar bilan, qaisi bir insanin dozakta dib aidilgan bosa, unu dozakta dib aidiladir dirlar. Islam davat-i yetgallardin hukma haqda,6:41Al-Lajnatu da'imanin manabu fatwasa itibarli. Bu fatwa 6397-ci rakhamni fatvalar toplaminim 32-ci mujalladada kiltirligan. Bir da yazlad ki, Al-Muslimuna la yahkumuna ala ghirihim bi annahum finnar illa bi shard. Musulmanlar uzladan bashkalarga dozah ahla dab khukum qilmaydilar, amma...7:04Bar shart bilan hukum qalish mumkin. Manashu bar ta shart agar waj bujrga kib masa, payda bujrga bujrga masa, doza ahalda hukum qalish mumkin imas. Wa huwa an yakunu qad balagahum al-Qur'an aw bayanu ma'anahu min du'ati al-Islam bil-lugati al-mad'uviina li qawli Allahi ta'ala wa uwhiya ilayya hadal-Qur'anu li undirakum bihi wa man balag. Usha shart7:33Qur'an ularga yetkan bolishi kerek, ya ki, unin manasi, osha xalqnin tiri da ularga yetkazib berilgan bolishi kerek. Ana shu sharttan kin, agar ular qabol qilmagan bolsalar, unun da dozax ahladib ayitilishi mumkin, illa busiz ularini dozaxga kralidib ayitib bolmaydi. Chinki, ayat, mana bu ayat munga dalil boladi, yani, Ana'am surasinin 19-ci ayatida,7:59Payğambar sallallahu aleyhi wa sallam nintillardan, ular yusundi etxini Allah buyurgan, yani mingi mana bu Qur'an vahiy qilindi, bu bilansizlarni agahlantirishim üçün, və mana şu Qur'an yetgenlarni agahlantirishim üçün digenlari, Payğambar aleyhi salam, yani şu Rasulullahin, mana yusundi etxini Allah buyurgan, mana şu ayatki Qur'an yetmagan,8:24islam yetmagan, uning manasda xabardar qilimmagan, ularning tiledat shuntur berilmagan bolsa, u qawamni, agar shunday halata otuketkan bolsa, ularni dozakka xukum qilib bolmayda. Yana, Isra surasni mion bishin shayasi da, Wama kunna muaddibina hatta nab'ata rasula, dib aytada Allah ta'ala, biz ta'ki brar elchi yuvar magumiz qa, azab laguchi emas miz digan.8:53فَمَنْ بَلَغَتْهُمُ الدَّعْوَةُ الْإِسْلَامِيَّةُ مِنْ غَيْرِ الْمُسْلِمِينَ وَأَصَرَّ عَلَى كُفْرِهِ فَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ9:20Qiyamat kuna ularin xalatlar qanday bulishi haqda. Amma alladhina lam tabloghumu dda'watu ala wajhin taqomu bihi l-hujjatu alayhim fa amruhum ila Allahi azzawajalla.9:35davat yetmagan, yani hujjat qayin bola digan tarzda davat yetkazilmagan bosa, yani hujjat qayin qilindi, hamma haq qyunturildi, bayan qilib dirildi, yetarli darajada, layiq, lazim darajada bayan qilib dirildi digan meyar bolish kerek. Ana shun meyarda agar hujjat yetkazilgan bolmasa, davat yetkan bolmasa, uladin islari Allahka.10:01xawaladir dilada yana al-lajnatu d-daimanin fatwasi da. Wal-asahhu min aqwali ahli il-ilm fi dhalika annahum yumtahanuna yawmal qiyamati. Ahli ilimlarnin babarada barna qahil qawllar bulgan, sularnin torraga dichada bu fatwa mualliflara. Anawasha insallar, yani bu duniyada davat yetmagan adamlar qiyamat konoda imtahan qilladlar. Yani sinawga...10:28Faman ata'al awamirat dakhalal jannah u shanda Allahning buyurukhlari ular giyit gaziladhi wa ular itaat qulistiladhi jannatki karadhilar, kimki undan bashtartisa u dozahki karadhi. Al-ma'na, wa qad awdaha halal ma'na, al-hafiz ibn-i kathir rahimahullah fi tafsir. Buna, mufassirlardan al-hafiz ibn-i kathir rahimahullah wazlarinin tafsirlarda bayan qiligandar.10:54yuqarda otolgan ayat, o ma kunna mu'adzibina hatta naba'asa rasula ayatinin taverida, uksu mana shu qawlinna ilgara surgan. Yana Allama ibnul Qayyim rahimahullaham ozlarin tariqul hijratayn kitaplarida tabaqatul mukellasin digan babda, mana shu masalana itkanlara bu fatwada zikir qilingan. Bunga dalil qilib, yani qiyamat konuda, qadamlarini imtqan qillalima digan masalada,11:23qiyamat qiyamat qiyamat qiyamat qiyamat11:43Haqqat mukafat ya ki jazab uladu ku digan itirazlar bol shumumkin. Baz ahar ilmlar shu qawna al shadi, ya ni qiyamat kuna imtqan qilim maydi, ya dozak, ya jannat boladu di shadi. Amma qalam surasnin qira ikinchi ayatda kiladiki, Wa yuda'una ila sujudi falayastati'un. Ular sajda qilishka davat qilnadlar unga qadr bol almaydilar.12:09Qiyamat günüde Allahke sacda qiliske, barche insaniyet qatarı taklif kılnada. Hämme insaniyat qatarı taklif kılnada. Hämme insaniyat qatarı taklif kılnada. Hämme insaniyat qatarı taklif kılnada. Hämme insaniyat qatarı taklif kılnada. Hämme insaniyat qatarı taklif kılnada.12:39Həmmə adamlar, kafirlar, həm bu dünyada münafuq bu genlər, kafir bu genlər, müşrik bu genlər, həmmə, həmməsi Allah ki sacda qilişke intiladi. Lekin fəlaya stati'un, kafirler sacda qilişke qadr bole almaydilar. Bu dünyada namaz uqmagan, Allah ki ibadat qilmagan, sacda qilmagan kimselar, qiyamat kundi uqshkiri iken indi didilar, amma unna qadr bole almaydilar. Allah həmmana u shanda sacda qed chaqiradi, bu dünyada sacda qilmagan.13:08Qiyamat günü ham insalların sajdaga, yani Allah'nin emirlarga çakırlada.13:25Bu, insanlarni qiyamat kunu ham snauga rubora qilnishga bir dalildir. Shunga kura bu dunyada davat ahli bolmagan, davat yitmagan boganlar, qiyam, fatrat ahli bolib davat yitmagan boganlar, qiyamat kunu da manashu davat ularga yollanada. Ular agar usha orinda qabul qolsalar,13:48u ham Allahnin haqshi iradasiga hawala, Allahnin hikmatiga hawala. Mushafaytda kimlardir? Allahnin izni bilan sacda qalishga muvafaq buladi, ular cennatka qiradilar. Kimlardir? Sacda qalishga muvafaq bulmaydilar, ular dozakka qiradilar. Qiyamattagi hukuma ushunday diyshar, yani ahlu fatiratlarinin qiyamat günü imtihan qilmadi, Allahnin imtihandan yashi otkanlar cennatka qiradilar, aksinchi bolsa dozakka.14:17Yanda ahlu fatratnin bu dunya daga hukmu qanday boladi digan masalada, Shaykh Abdul Aziz bin Abdullah Ar-Rajifi ga manashu sawal beril yanda, ukshi eytadlar ki, qala ba'adu ahli ilim inna shakhs iza kana yakfa alayhi ma waqa'a fihi minash shirki bi sababi du'ati dhalali wal ishrak. Agar bir kimsaga bu dunya daga,14:41xaqiqat maxfi qagyan bolsa, shirkna ajirata almagyan, bilmagyan bolsa yushu shirka kirkitkan bolsa. Zalalat davatqilari, mishrik davatqilarinin tasirga tush qalib ularinin damiga tuzaqga ilinib qagyan, wa uze aqliyet magyan.14:59atrafini shu adashtiruzlar basib getgan, anishunday xalatta haqiqat bilan batilini ajiytalmagan bosa, haqiqatan aqliyetmagan, bilmagan bosa, bunin hukma Allah ki hawala qilnada.15:14Faya kunuhu hukmuhu hukma ahli fatrati iza lam yu'lam. Bu insallarinin hukma ahli fatratinin hukmaga karada. Yani khuddi, paygambarla yetmagan, davat yetmagan, Allah'nin suzu yetmay qalgan insallarinin hukma qanday busa, bu dunyada shirk batqalga batqalganlarinin ham hukmu shunday bolada agar uladin qulaqga davat yetmagan busa.15:40Аллах ке хукум ме хавала қылнан, Аллах билан билан, аqibati taqdirinan wa bulshinan. Walakinna hu iza mata ya'amalu mu'amalata al-mashrikiyna fa la yuqassal.15:52Lekin ular bu dunyada mushriklar qeqlinadiyan muamala qilinad, yani ularini muslima qisablanmaydi, ularini kafir qisablanaydi, mushrik qisablanaydi, ular vafat bolsa ghusul qildirilmaydi, yulimaydi, canaza uqilmaydi, muslimanla qabristaniga kumilmaydi. Bu dunyada ki hukumi shundi.16:12Ahiratda isa Allah bilada. Yani, Allah haqlasa balqim kechirar. Yani, bu insanga haqiqat yetmagan. Hechkim bunga tushunturmagan. Tushunturadigan adamlarin qadami yetmagan. Ya ki, uladin sozi, uladin qalaga yetibbarmagan. Dib Allah ozu bilada uyaqana. Amma, walakin, bu dunyada agar ozu hammanasana ejtgan, bilgan, bosayo,16:38bilib turu ozinin yozdan qaytqisi kelmagan busa, u dozak aqladan bolada, na'uzubillah nizalik. Bu kunda, hadri kunda, islam davati yetmaganlar, fatirat ahildan san aladana digan sawalham berirgan, shu sawalga, yana, Abdul Aziz Ar-Rajihi, bu sawalga, yana, Abdullah bin Abdurrahman Al-Jibrilnin jawablar ikan, bu kishi yozadlar ki,17:06Fəmətə təmmə aqluhu wəcəbət aləyhil izzadatu wal fara'idu ddiniyya. Insan qaçan agar aqli kamil bolib, balagat yashqi yatib, aqli yaxshi oz ornilar war langan.17:20Adem buladigin budsa, unga iman ketirish, ibadat qilish, va dini ibadatlarini, farzlarini bacarish wajib bulada, farz bulada. Wa muharramatlar, haram qiligin nasalarini tarqilish, fan unga wajib shat sablanada. Pa iza jahilaha, lazimahul bahs. Adem bu nasalarini bulmasa, qilirish, uqub, organish, zilanish, unga lazim wajibdar.17:50Agar u insaan amma khuliqa lahu, vas su'alu amma khuliqa lahu, nima uchin bu dunyaga yaradilgana, kilgana haqda, albatda u ilab korishi lazim, wajib, aqil busa unga shun arsa shard. Famata farata ma'an qudratihi otubira maluman. Agar shun arsalari qadr bolaturub, u haqni izlashka, tapishka, harkat qilmasa,18:17aqliyyatib turub xarikat qilmasa, qidrmasa, bu adam malamatka uchiraydi, yani uzursiz bolishi mumkin. Yana buqshi iyozadlar ki, wa la shakka annahu yujadu fil fatarati man yajihalu l-Islama, wa lam yasi ilayhi anhu xabar, shubhasiz, turlihi daurlarda, Islam davatiyat magan, Islam haqda bil magan adamlar uchiraydilar. Ya ki,18:44Wa kaza man yasilu ilayhi xabarul isla mushawahan muharrafan. Islan haqdagi xabar buzulgan halatda, tezgara halatda yetib bargan bol shumukin. Nuxsanli halatda yetib bargan bol shumukin.19:00Wala yastasi'u l-wusula ila man yu'arifuhu l-Islamu wa t-Tawheed as-sahih. Wadan Islamu t-Tawheed shuntur bira ola digan. Musaffa t-Tawheed, t-Tawheedna, umriyyat kaza ola diganlarna, uchirachika muwaffaq bula olmas digaha mumkin. Fa mislu hada qad yu'adaru wa yunuxaku bi ahli l-fatirat. Manashundi, wadan iqtimal ki...19:24Uzurli sanalar va ahn fatratlar qatarga qoshilar. Walakinal ghalib annahu yuqalladu min man qablahu. Lakin kupincha bunday bu meydi. Ghaliban usha adam uzdan awalilarga taqlid bilan yashayda va harakat qilada. Va yatba'u man yasudduhu anil huda. Hidayattan haqiqatan on tosb qoyadiganlarga edga shagirada. Fayakunu ma'ahu fil azab. U shunday qilab ushalar bilan azabda birga bolada.19:53Qor qorana taqlid na itliyabdi. Qor qorana taqlid bilan, agar mo shiriku kufr yollarga, maasiyat yollarga ergashib kitiyatgan bosa, ozija bir aqilini ishlatib, haqiqatini qidrib qorayin demigam bosa, bu adam dozakhki kitada, o shirika adashtirochilar bilan birga. Amma...20:13Kama qala ta'ala qalat uxraahum li'ulaahum, rabbana ha'ula adalluna, fa'atihim azaban di'afa.20:42فَآتِهِمْ عَدَابًا ضِعْفًا مِّنَ النَّارِ قَالَ لِكُلِّن ضِعْفٌ وَلَكِنْ لَا تَعْلَمُونَ21:07Allah dedi, her biriniz için iki beraber azab var, لكن sizler bilmey sizler. Gülerinin evvelgileri ahirgilerge dediler. Sizlerinin bizden hiç ganday artık yeriniz yok, bas orzlariniz nin kılmışlariniz tutayli azab tartar yerinler. Bana bu ayette Allah ta'ala, anay şimdi bu dünyada birbirini edestirip, ahiratda dozaklı düşedigenler haqda xabar vergen. Ahirgiler evvelgiler deliyen,21:35Akhirgilar diganlari dimak keyn gilar diganlari. Bular ergeskganlar. Awalgilar isa bular aldingi safti yoradiganlar. Ergeskdirucilar. Yani rahbarlar ozlarini akilli va bilagan qalib korsatib. Bashkalarini ozlargi ergeskdirganlar. Yani akillarini...21:54yani ergeskenlar aqillarini isletmestan kor kor ona ozlarinin cilovlarini ozlarinin basrulariga tapshirib koyganlar. Ushele nim edese togr edib durur isken bu dunyada. Hakini bilib durbam ushe basrularini zorovanligi indan korqib miyakib basga dunya ilinjida, nafsinin ilinjida.22:12nalhaq yolna davam ettirib yororganlar. Shubilan ozlarna xursan qiyarlar nafslarna. Dunyalara barkim shubilan yaxshi boroshini oylaganlar. Amma ahiratna oylanagan, haqiqat va batil ortasini ozum agyatib korayin ki,22:27Bu zoravan, bu sayam dekin, bu balkim na haqdir, digan narsaga bilib turbam yakim barmayanlar. Bular naxs yulga kilib getkan adamlar, batilga bilib turb ergeçkan adamlar. Anam o shinda insanlar bu ayatka kora qiyamatka barganda, ozlarin basluqlarga, o shinda zoravan adashtirgan basluqlar, yulbaslarga yapishadilar, dava qiladilar.22:51yani bu dunyada yam ushalarini tosib, usharini arkasidan kumkor genlar, yani nafslarini xursan ki genlar, ha buzgi başloga itiabzida, ha bu indi patisha amir vacibdi, suna itkani qilish kereydidi, bu dunyada yam uzlarini aqilagyanlar, indi xud dushundi qiyamatka bargan diyan, indi xud ayin bilabiz ziyadashdirdi, bilabiz imasina rasu aqildi.23:13indi buladir azabini yini kuburadan qilib bergin, iki barabardan qilib bergin, manuslu tifayliy agar biz shunibogan borsakdi, dava qiliske başlaydilar. Lekin, Allah itadir, harbiriniz uchini iki barabardan azab boladir. Ana u adasdirigyanlar isa itadilar ki, sizlar nizdan hechqani artig yeriniz yox, u zinginizin qilmishiniz bu, indi azabini tartagirindib, ayitisharikam, u adasdirigyanlar, rahbarlar, baxloglar, yolbaxchilar, dahilar.23:42Bo ayatdan qorunadiki, insan ozinin aqlana bo duniyada islatif qalsin, ghanimat. Oza haq bulan batinna ajizatishki harekat qalsin. Uzurli bolarkandi, kimdir, bizgi uzurli kandisa, ozini oza aldagan bolada. Wa fil hadith, Man da'a ilal dalalatin kana alaihi vizruha, wa vizru man amilabiha, la yanqusudarika min awzarihim shay'a.24:08qim qibir adashtir u qi zalalatki chakrsa, davat qinsa, ozin gunaha ham oziga va o shiyulgi ergeshkallarinin gunaha ham unga bolada. Yani ergeshkallarga verladigan gunax barabarda gunax yazilada. Ergeshkallarini ham gunaxları ozlar bilan qedada. Yani ularan azabga dicar boladilar, anam ergeshtirganam. Ergeshtirganlarga kopraq azab bolada. Munnan korinadiki ergeshkan u ergeshtirgan...24:35Nda uzakka barabar kirib gitada, agar aqlini ishlatmasa, bu dunyada uzni uzi iqlab, uzni azabdan qutqarib almasa. Wa kullu hadihil adillah wa nahwaha, kathirun wadihatun fi anna latba' yuadzabuna ma'a akabirhim. Manashu dalillar, yana qobkina dalillar, acung aydin dalalat qiladiki, irgashkanlar, kor korani irgashkanlar, uzlarnin qattalar, blan, baryalikda azabda qaladlar.25:03Wa tadullu ala anna fi imkanihil ittiba'u l-haqq. Ittiba'u l-haqq.25:09alladhi kana mawjudan ba'da al-anbiya'i wa rusul. Yana bu ayat shunga, bu hadislar wa ayatlar manashu dalillar shunga dalalat qiladi ki, anashu erga shuchilar bu dunyada haqni qidrib tapsalar bolarikan, imkaniyat barikan, shunga dalalat qiladi. Agar imkaniyat bu mastan turub, ularin azablana digan bosa, u tohru bu mastan, ondaya mast, Allah biz agahlan turuclar yubar mastan turub azablama imiz digan.25:36Shunim uchun, ergeshkan u ergeshtirganlarini azamga tashlanadi diyandan manad shqadi ki, ularga agahlan trujlar yubarligan boladi. Ularga haqiqat yetib bargan boladi. Ular shu yetikan haqini bektgan, ustuni yapgan, adamlarini adashtirgan, ularga hirayu makirlar bilan, zulum bilan, zoroganlik bilan, nahak yollarini tikistirgan, va shu yollarini bashulaganlar haqda gapket yabdi. Amma bilmastan, umuman haq sudiyeti barmagan,26:05Unmuman duniaga keleb ular haqiqatini ehtinmagan adamlarimi masalasi esa bu yukarda otta.26:14Yand islam kirishtan awaldagi arablari halata haqda buras toqtalamiz. Chinki bu mawzoge shunin ham alaqadarlik jaylari bar. Ulamalar aytadilar ki arablar hechbur paygamber kelmagan qaum emasda. Ya ki awalda otkan paygamberlardan burar narsa qalmagan, vasalatan umuman uzulib qalgan qaumlardan emaslar ki ularin fatrat ahaldan dipsan alsa.26:40Ularida Ibrahim aleyhis salam, Ismail aleyhis salamlardan qalgan baz yadgarliklar mavucud edi, va shunga ular amal qilishardi, uzlarina Ibrahim aleyhis salam yurlarida mizdib dava qilishardi, halbuki iclarda shirk va kufur amallari shaya tarqab gitgan bosaham.26:58Ular masalan haci, xatnaq ka ba amallarini qilishardi ki, bu islar Ibrahim aleyhis salamdan qalgan, yani haq dindan qalgan bazibir alamatlar idi. Amma ularinin islariga, urufu adatlariga, shirk amallarini qoqilishiga, va ularinin shirkka batib getislariga sabab bolgan, bazir kimsalar bolgan, anig shakhslarina nami tarix kitablarida bitirgan.27:22Wa bu, Peygamber, sallallahu alaihi wa sallam, hadislarda ham kilgan. Sahih-il-Bukhari da kilada, Rasulullah, sallallahu alaihi wa sallam, aytadlar, Ra'itu Amr ibn-i Luhay al-Khuzai, yajurru qasabahu finnar. Min, Amr ibn-i Amr ibn-i Luhayna, da uzaqta, uchayq chawahlarna sudrab yurgarni kordam, digallar.27:47Arablarga shirkni orgetgan, brinchi alib kilgan, Ibrahim a.s.nin dinlarini brinchi bolib buzgan kimsa. Manashunga kora bu insan dozakta va bunga blib kiv ergaçkanlar ham dozakta boladlar. Ibn-i Kasir yazadlar ki, Fa amrun hadha huwa ibn-i Luhay ahad ruasa-i khuza'a.28:11Amir ibn Luhay xoza'a rayislaradan baribugyan. Ular Baytul Haramna, yani Ka'ba'nin jawabgarligana mas'uliyatna, shungi Qarash, shu Ka'ba'nin khizmatna qilish vazifasna o zimmalarga oligan.28:29xuzaa qabilasanin rayzlardan bolgan. Wa kana awwala man ghayra dina Ibrahim al-Khalil. Bu adam Ibrahim al-Khalilullahnin dinlarna ozgatargan, brinchi bolub ozgatargan shahs.28:45Fa'adi khala al-asnama illa al-hijaz. Hijaz yeriga sanamlarini aribkirgan, va qoychivanlarini, atraftagi adamlarini manashunga ibadat qalishka qiziktirgan, manashunga iqrib shirk, jahilyal payzida tarqalib getishiga sababchi bolgan.29:04Waqad dallal hadithu ala anna al-Arab biyaqa Abdullah bin Jibrilnin rasaralardan. Waqad dallal hadithu ala anna al-Arab kanu ala millat Ibrahim wa Ismail. Demek bu hadith shunga darabat qiladi ki Ibrahim wa Ismail a.s.nin dinlarda bolishkan, arablar. Undan kiynasa oradan ma'lum bir vart otkan, sanamlargi ibadat qilish tarqalib kitkan.29:32Ular, demak Arablar, uzlarinin atababaları, manu shunday shirkka kirp kitkanlarini bilib, manu shu yulga ular kufurga edgachdilar, kor korana shunga ular kirishib kitdilar, uzlarini akillarini islatib, bundan uzlarini saklab qolmadilar. Manu shunga kora didilar, Abdullah el-Cibrin, falamani'a min ta'zibihim ala zalik. Shundan kora bularga ham azab bolishidan hichkanda manilik yoktur.30:00Fainkana minhum man lam taqum alayhimin hujja, agar arablarin ishlarida hujjat qayin bolmagan wa cehalat ishda yashagan bosa, shariattan Allahnin dininan uzaqda qalib gedkan bosa, wa dinin qidrishka imkan tafa almagan haqni qidrib organin tapishtan aciz qalgan insan bosa, belki bunga fatrat ahlinin hukma bolishi mumkindir, didilar muallif.30:28وَأَمَّا مَنْ كَانَ قَادِرًا أَلَى الْبَحْسِ وَقَدْ أَعْطَاهُ عَقْلًا وَإِدْرَاكًا وَعِنْدَهُ أَثَارٌ وَبَقَايَةٌ مِنْ دِينِ إِبْرَاهِيم وَإِسْمَاعِيلٍ أَمَّا قَيْسِ بِرْ إِنْسَانٍ كِي مُشَفَئِتْتِي يَشَكِنْ إِنْسَنْلَارَ حَقُدَ يَنِي أَجَرْ إِزْلَنِشْكَ, قِدْرِشْكَ,30:58yana Allahdan bashqaga ibadat qidistda davam itgan busa, va bu usha peytta Allahin yegana yaratuchi ikan digini ham tan agan shu adamlar, manashunday bola turub, yana butlargi sringan bola digan busa, demak bularini ahlu nardib jazm qidishka hechqanday manilik yoktar. Chinki Allah ta'ala bu haqdan mulk surasda ham bayan qilgan ki,31:25Wa qalu law kunna nasma'u aw na'qilu ma'kunna fi ashabi sa'ir. Ya'ni dozak ahli bulardan, nima uchun bo halga tushdungiz, dib soralgan da jawab yershada ki, bular dedilar, agar biz qlaq salgan, wa aqlimizni islatkan bolganimizda sa'ir ahlidan bolmasidik, diyshada.31:46Yani, agar biz davatçilarga kulaq salgan, haqiqatini qidirgan, unga kulaq salgan, va aqlimizni islatgan bolganimizdaydi, cehannam ahildan bolmasidik diyshadi. Mano shunga kura, cahiliyat davruza yashab, aqlimini islatmagan, haqiqatini qidirmagan insanlar azalga ducar boladilar.32:07Biz mənə xadir arablarnin islam ara fəsidləgi xalatlara xaqda gafriyafniz, qo shibaytdagi arablar demək fətrat ahli qatariga qoşulmaydilardib aydişkən uramalar. Çünki ular qanşalik shirkga batib getkən bosilarda, amma aqil xushlara cayda və uzlardan avvaldan qolgan yadiyarliklar barida. Və ular shirk bilan xaqiqat ortasını acizatdilar, xaq bilan batilini farqlasalar boladigan sharaytda idilar.32:36Manashu orinda, jahiliyat icidi yashab turukham, batilini inkal edikan adamlar ojibaytda mavucud bolgenlari...32:45Haqda ham xabarlar bar.33:14As-salamu alaykum wa rahmatullahi wa barakatuh.Afficher toute la transcriptionCommentairesAucun commentaire pour l'instant. Soyez le premier à partager une réflexion utile.