Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.
0:01 إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَ 0:31 huş bu məclisimizni mubarəkni məclislərdən qılıçləgini. Tər xaliçləginizde isə, Allah Ta'alanin ilim hələqələrin qıdırib yurukü pəriştləri, bizlərgi fərətə, ey Allahnin bəndələri, indi sizlər orninlərdən tura orinlər, və halenki sizlərinin qınahinlər indi keçirilindi digən məclislərdən qılıçləgini. Ənə undan ki, Allah Subh'anahu wa Ta'ala tutu etkən bu büyük aydagi, Ramazandagi rozələrimizni, və qılı etkən ta'at ibadetlərimizni, 1:01 bolib həm bugungi keçədəgi uluq ayyamlərinin bittəsi bolmiş, qadr keçəsiyə muafiq qilgen keçələrdən qılışligin sorab, sohibatımızna başlayimiz. Dar haqiqat, bugungi keçə, mubarakli keçələrinin bittəsi. Suniq üçün həm, bugun keçəmizdəgi hər bir dakiqadan ünumli faydalanışlig üçün, biz bu mecizlərini irkin qildik. Köpçilik bazen cümaa künləri bizgi yeti alım egenligi, 1:31 ya inki ukirasha almaganligidan shikayat klishadi, bugun isa hamma sovallar ukin insha Allah imkaniyatlar bar, insha Allah bamdat namazigiche biz sizlar bilan birge golemiz, va bizne inki kursant kliyakgan amallardan bittesi, masjidimiznin aksarini bu yaslar igallaganligi bizne nahayetli kursant kiliyadi. Nima ukin? 1:58 Bu kece insanlar uxlamay bidar oturxupti. Bulib ham yashlar, tasawir qilinyan, bu yashlar Allahnin raziligini umid qilib, Allahnin rahmatidan ve günahlari kechligiden yashligini, Allahnin ta'atida utkezicilikini umid qilib oturxupti. Lekin, yena bir baska meclislar bar. Bu baska meclislarda qaysi bir yashlar Allah günah digan. 2:24 Allah haram digan, Allah qaytargan amallarda bidar oturxuqdu. Ular, u kichalarini uxlamastan bidarlik bilan, Allah wa Rasula qaytargan amallarda oturxuqdu. Bazilarisa, uzilarinin shahwatlariga, bazilarisa, dunyalari uchun bikar oturxuqdu, bidar oturxuqdu. Likin, bu macdagi toplangan xalayiq wa bu yashlar, Allahnin raziliyi uchun oturxuqdu. 2:53 Qadir Qadir 3:25 yashlar babi dagi hadis, yashlar babi dagi sahabalar hayati, min bugun masjid gitgirishligin bilan, hayniqsa qalbimizin acibi var, yani bu yashlarini gurgenden geyin, faqad sahabalar hayati hem, yashlar haqi dagi sahabalar hayati, insha Allah, kuburak duqtashlikke harekat qilik goremiz. Lekin, bu yirde, min, hem, shikarabda ugu genim sebablik, bu shikada oturgenlani taylardi kurpesi gulmayenligi uchun, ular kuburak jawrib soq, 3:55 yufqa masligi uchun yakinlashligini, vay agar artisca xu masjidda khadimlarida intimasigli artik tepeda korpacalar bosa alib kishub, bu mihimarlarimizini izzat ikram koshligini sorab sohbatimizini boshlar edik. Qadir kechasini tafsir koshligimizdan aval biz, bizi masjidimiz qarisiden, bizi masjidda alhamdulillah hamisi ham tohbiladi mene, hamma jamlingan. 4:26 imamimizəm, qarimizəm, bittəmiz yoxusə, bittəmizli yeməb kit ediyan adəmlər həm, inşallah, və biz səhvimizgi yenə başqa-başqa dünyawi məs'alələrdə həm, kümək bul ediyan mənə, əkələrimiz həm, kilib otur çıqdı, Allah Ta'ala bul ediyan daim səhvimizdə otur ediyan kişilərdən qılsın. Qadir surasını təfsir qılışdan əvvəl biz qarak edem, qadir surasını qirayli itilavat qılib bir işliygini iltimas qılardik. Marhamat. 5:00 أعوذ بالله من الشيطان الرجيم بسم الله الرحمن الرحيم وما ليلة القدر خير من ألف شهر تنزل الملاركة والروح فيها بإذن رب كل أمر 5:52 Qadr surasi bişte ayetden ibarat bulib, Mekkada nazil buligan suralar qataridadir. Bu sura bütün yeryüzü insaniyet üçün ularga 6:24 insanilik qadrini bildira ala digan suradir. Bu sura, insanlarini zulumattan nurga chikishligi sabab boligan kichani bayan qilgan suradir. Bu kicha, bu sura, insanlarinin qisqa muddatli umrida, nahayatta uluq vakatta agir vasawaplargi irishligi munkun ikanligini, 6:54 bayaan qilgan suralarinin bittisidir. Biz, qadr surasi 5 ta ayatdan ibaret diptaqitlab eytemiz, qaraka eytgan uqigan sadaqallahu l-abim bu suranin ayatlaridan soplamaydi. Bismillahirrahmanirrahim, yani, mihrban wa rahimli Allahnin namı bilan başlayman, 7:25 qeydi Allah Subh'anahu wa Ta'ala. Harbir suralar Qur'an-ı Kerimde Bismillahirrahmanirrahim bilan başlayngan. Suni için ham ulamalar Bismillahirrahmanirrahim ham ayat dib eytishgan. Peygamberimiz sallallahu alaihi wasallam, kullu amrin lam yubda' bi Bismillah, fahuwa aqta'u diganlar. Yani, 7:59 bismillahsiz baxlangan amalinin hammasi tiz toqtab qaladi digani kandar. Sunun uchun ham, har bir kishi qaisi bir amalini baxlasdan awvel bismillahirrahmanirrahim disa, bu kishinin amali davami boladi. Kim ozinin amalida barakat qidriyafgan bosa, amalinin basini bismillahirrahmanirrahim bilan baxlasin. 8:28 Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallamdan varib bolgan hadislarga agar itibar biradigan bosayk, har bir amalida Bismillah bilan bosaygan. Ta'am yiyisda ham Bismillah, uyye kirisda ham Bismillah, uyden cikisda ham Bismillah, ayaliga koshilislikta, yakanlislikta ham Bismillah, hammasida ham Bismillah. Musulman kishinin shiari wa adati, 8:57 Bismillah bulmukliyikirik. U, xah, özünün aqlıda mı, özünün xşıda mı, oylat mı, oylamay mı, birinci çıqa digan kelimesi, bu, Bismillah bulmukliyikirik. Peygamberimiz sallallahu alaihi wasallamdan, varit bolgan hadislarinin asasisi, bu, Bismillah bilan başlanadi. Amma bazı orinlardaysa, Bismillahirrahmanirrahim bilan başlanadi. Bu suraham, 9:27 Bismillahirrahmanirrahim. Rahmanu rahim bulgan, yalgız Allahnin namı bilan boşlayman. Inna anzalnahu fi leylatin qadr. Albatta biz, Qur'an-ı Kerimni qadr keçeside nazil qıldikdiydi Allah Ta'ala. Qur'an-ı Kerim hammamizgi ham malum ki, Bakara sureside, 9:58 Ramazan ayida nazil bolgenligini bizlarga bayan itib, Allah Ta'ala, istayzibillah, shahr-u Ramazan elladi unzilafihil Qur'an. Ramazan, Qur'an nazil bolgen ayidiydi. Qur'an, Ramazan ayida nazil bolgen bose, boshlenishligi mene qadir kichesidan boshlengin. Inna anzalnahu fi laylatil qadir. Biz, Qur'anni, 10:27 qadr kecəsidə nazil qıldik. Mü'minlər üçün özlərinin hidayətige səbəb bolə digən, və özləri bilən, rabbiləri arəsini bağlay digən, və qaçan ədəşsə, ya ingi ədəşlikke kilsə, dərro özləri üçün dəstur bolə digən mərce qaytçilik bulağı, Qur'anning bu kecədə nazil bogənin bilicliginin özü, 10:55 bu keceni bayram qilib alishligge uzi kifaya qilgen bolardi. Her bir insan uzi togulgen künini bir shadlik bilen kitu alishlig na adadxigan. Ya inki, belze insanlar birinci bar secdegi basitiggenini bir shadlik bilen isleydigan kün. Ya inki, biran bir uluq kishilar bilen uchirashgan künini shadlik bilen isleydigan kün qilbalishgan. Bu kececi, 11:26 Bu kece, Allah Ta'ala Qur'an-ni bəndələrigə, mü'minlər üçün hüccet ahirette isə, ulər üçün nur və hidayet əgər əməl qilə digən bosə, hidayet bilən zulmətdən nur yu alib çıxə digən Qur'an-ni bu kece də nazil qilşdigi, mü'minlər üçün kättə beyrən bu kece bolşdigi özü kifaya qilərdi. Bəzi müfessirlərə itişkin ki, Allah Subh'anahu wa Ta'ala, 11:57 lawxil maqfuzdan yittinchi osmonga Qur'an-i Karimni qadr-i kecasi da nazil qildi. Wa bazibir sabablarga wa Allah ta'alani amriga binaan bazan sababli, bazan besabab 23 yil ma baynida Qur'an-i Karim payganbarim salihis salamga yeriga tushub, özinin tamamiga yittib, dibham tafsir xilishgan. Lekin u tafsir ham, 12:27 tepede bayan etiligan tafsir ham ito, ham tohri. Mühimi, Quran-i Kerim qadir keceside nazil bolgan. Qadir keceside nazil bolgan deyishliknin ozi qadir kecesinin fazilatini bayan etib bolarti. Xini ozi kifaya mi? Yok. Quran-i Kerim qadir kecesinin fazilatini bizlarga ziyana bayan etishlikte davam etib. 12:56 Qadr kecesi, qanaqa kece ikenligini siz qayadanan bilertize?" diyabdi. Qur'ani Keriminin mu'cizalari nuhayet tukib, ushe mu'cizalarinin bittesi, Qur'anini oqib, unin maqzini, manasini bilgan adam doyayin ki, bir trik zat bilan geflasib, u bilan. 13:27 alaqa qilib turigenge uxshish bir kitabdir. 15 asir uttiki, Qurannin trikligi, Quran insanlar bilen, huddi hazır nazil bolgendey, xtab qilib turislik mucizesi özini yukatkeni yuk. Bu ayet hem ushalar cimlesiden, bizlarga qadr kecesinin faziletini bayan estirib, yena qadr kecesinin yena kandey fazileti bar ekenligini, 13:56 Qur'an-i Kerim möccələr nəhayti qib, insan hər günü, bix vaxt namazıda, Fatihah surasını nicci merte tekrarlaydi. Lekin, ışı tekrarlayatgan vaxtıda, on yil, yigrme yil, ottiz yil, bazıları illik yil gece, namaz vaxtıda bunu tekrarlaydi. Lekin, tekrarlayan vaxtıda, 14:29 Buldi, min on yil fatha surasini oqidim, indi min fatha surasini oqishlikten zerkib qaldim, digan adamini biz hayatta ucharitmayamiz. Insan Quran oqishlikten zerkmaydi. Agar ki Quranni, fatha surasini bir kunda yüz merte istiham, yüz merte oqisiham, insan bu bilan zerkib qamaydi. Amma dunyawi kalamlarci, bir musiqani bitti, musiqasi artiz, 15:01 unu insanlar ishtadiyan dərəcədə də, təyyariləşli gücün arkasida onlab adamlar, bittesi karnayini çalgan, bittesi surnayini çalgan, va unu ishtirishli gücün hərəkat qilgan, bu ishtirishli güc isa azgina vaqtdankin insanlar malamətlanib qalganligini biləmiz. Şunun üçün həm hər yili mausumda yangi-yangi quşqlar çiqitgilə uradi. Kur'anchi, 15:30 Quran 15 asirdan biyan, bran bir kishi, min Fatiha suresinin umrum boyu okubittim, mal alimetlenib zirkib aldim, digan insanini bran bir kishi ya koryan mi, ya istigan mi, manasinin ozahem Quranin mojizalarinin bittesi ikanligi bizlarga yakkal misal bolagalardi. Yena bir mojizavi Quranin xitaplardan bittesi, siz bilan saval cevab boladi. Savallar hem qat'i, 16:01 hüddibirsiz, böyük bir zatnin aldıda türgəndəy qat ij, soval və qat ij jawablərni işləsiz. Qadr-i kecəsi, qanday ekənligini siz bilərmidinqiz? Qayadan həm bildiyiz, hə? Və m'adirakima laylatul qadr. An'a undankiyin özü jawab birədi. Laylatul qadri xayrum min alfi shahir. Dar haqiqat, biz, əgər Allah xabar birməgeni də, 16:30 qadr kecesinin faziletini qiyadan ham bilertik. Laylatul qadri xayru min alfi shahr. Qadr keceside qilingen ibadetnin hamisi min ay ma baynide qilingen har qanagi ibadetden afzaldir. Allahu ekber! Allahu ekber! Allahnin buyukligi, uzi beriyatkan buyuk zat, buyuk mukafatlarini berisligi delildir. 17:05 Agar siz kichigirag ademden hadiye alsengiz, albette kichigirag hadiye alesiz. Kettarag ademden bir hadiye alsengiz, undan kettarag hadiye alesiz. Amma Allah beriyatgan ajir ve mukafat, çiksiz bulgan ajir ve mukafatlardir. Uşalardan bittesi, siz bir keçede qilgan ibadete iznin hammasi, min ay ma baynida qilingen ibadetten afzaldir. 17:37 Min ay, wa ajaba, minne agar 12-ge böle digan bosayk 83-u 3 chikar iken. Yani, insan 83-u 3 ay yesheshligi uchun min ay umur kormagliyi gireyken. Safimizda bazibir 80-yashdan utken qariyalar bar. 18:02 Allah ularinin umirlarini, Allahnin ta'atida yeniham chozib berekasini bersin, vabizlarniki ham. Lekin bu 83 yil umirinin hamasini, biz Allahnin ta'atida utkiz al, di mi? Bu fursat isa, insanlar uchun yaqqal, ve nihayetde kem uchiray digan fursat. Bir kecenin özde qilgen harqaniga ibadatiz, siz 83 yil mabeynide qilgen ibadatizden afzal bolup tursa. 18:33 bundan artik ticaret barmi? Bugungi kunda qilni etkin ticaretlarnin hammasi, birge kanday bir derece qaladi. Birge bir qaladigin derecedegi ticaret ham kamp agin vaqtta, Allah da'ala ta qiyamatkesi boladigin ticaretlarnin ing afizalini qilip qoydi. U birge mindan artik. Ummetke berilingin faziletlarnin bittesi, umir qisqa, 19:06 Lekin qisqa vaqt icide qib sawabli amallarini qilb qosa bolardi. Nuh aleyhis salam va undan gengi tayganbarlarga bazibir umirlar berilgan. Nuh aleyhis salamnin ozi 950-lik yil tayganbar bogan. Tayganbar bolishidan awalgi nitki il hayat qorganliklari bizlargi qorongu. Lekin... 19:36 Hama ulamalarinin ittifaqi bilan, Isa aleyhis salamdan baska paygamberlinin hammasiga wahi 40 yashi denkiin nazil bogin. Demek bu, Nuh aleyhis salamnin min yil atrafida kamida hayat qurganligin bizlari bayan etadi. Nuh aleyhis salamginin ummatigi ham, nuhayetdi kuk vaxt veriligin. Nuh aleyhis salam bir kuna, shu babdan zikir qilib özirimiz kerek, Nuh aleyhis salam bir kuna, bir qabristan aldi dem, 20:08 ötib getiyabsa, bir ayalinin bir qabir üstida yigilab turganini koribdi. Ayalini yupatishlik uchin, ana nimagi yigilab turibsiz, desa, bir yash wafat etib getikan oglim bariti, ushe oglimni eslab qabir üstida yigilab turibman, dibdi. Hay yash wafat etib getikan basa, nitkiyi umir kordi, desa, turyuz ellik yilgene umir korigan. 20:39 Dib yiglaftur geneken hali geyad. Nuh a.s. həm bunin taziyasini tasalli berib, ghamini yengilletçilik üçün, ana, işitmeyem misiz? Ahir zaman ümmeti kiladi, peygambari kiladi, bu peygambarinin ümmetinin ümri ellik bilen altmış arasıda beriladi, eger şu ümr berilinsa, eger sizde... 21:08 «Siz үşi Peygamberinin ümmeti buqqasayiz, nömeqilardiyiz?» diganda, bu ayal bizlar üçün nuhayetda ibrat bolarigan bir gapna etkinikan. Etkinikan ki, agar min үşi Peygamberinin ümmeti buqqaganimda, bir daraqnin sayasiye turvalib, cay namazininin tepesida basimni secdadan kutarmayan bolartim. 21:36 çünki ularga berilingan vaxt nuhayta qisqa ikan digan ikanlar. Ellik yil, altmish yil, paygamberimiz sallallahu aleyhi vasallam, minin ümmetiminin umri ellik bilan altmish arasida qilenaldi, agar ushi umir berilinsa digan. Hazirgi vaxtdagi statistike bu isha, bizin Xazagstan diyarlarida 40-70, disa bazilari 43 yashinin habarini beri yabdi. 22:11 Demek, vaqtlar utkansari, insanlarnin umirlari astasigin qisqar barishligi, va, u hayatki tizlanishligi, bu hayatnin uzi ham qisqarishligi, va, qiyamatnin yakin ikanligi dalalat berigin alamatlarinin bittesidi. Lekin, bu qisqa hayat icide, bu ummetke, nahayetdi kub faydalar alinadigin, faydalar berilingen. Yani, qisqa muddad, 22:43 Lekin bu qisqa muddadda kub ajir wa sawablarina alsa bolad insan. Ushe qisqa muddadda kub ajir wa sawab aladigan vaqitlarinin bittasi, manashu qadir kecasi. Bayan itkanimizdey, qadir kecasi da qilingan ibadat 83 yilu 3 ay qilingan ibadattan afzalikan. Bu ummetga berilingan bundan basqa ham qisqa vaqitda kub ajir wa sawab alishlik fazilatlarina hayti kub. 23:15 Ularinin bazilariga toqda botamiz. Pagambarimiz sallallahu alaihi wa sallam, Man sama ramadana imanan wahtisabin gufira lahu ma taqaddama min zambih dedilar. Kim ramazan ayida rozani iman bilan, wa ajir wa sawabini yalgiz wa halis Allahdan kusibdurib roza susadiyan busa, unin utkin gunahlari kechiriladi dedil. Bir ay sulingan, 23:44 roze sebetlik insannin ötken günahlarini kechiriladi, dedi. Siz ishken misiz? Bir an bir cemiyette, bir an bir orinde qilib qoyigan, bitte günahiyiz, eybiyiz uchun, sizni bir ay mabeynide kechirivada digan, bir an bir cemaatini kechirigan, ishken misiz? Insan, ademler areste qilib qoyigan, bir an bir hata o kemçilik uchun, jillab u cezaget artiriladi. 24:13 U yetmegende yilleb insanlar areside hecalet chekib, falanchi falanchi bugendib yuriledi. Amma islamdashi, islamda bunin aksi, insan toube qilib, Allahga tazarrul qilib, qilgen, otgen, hayati ge pishoyma liyeb qayta digen bose, unin gunahlari kechiriledi. Hayatini bu yağıda toğrula vala digen bose, evvelgi gunah isleri unning, evvelgi gunah isleri sovob islerge, 24:43 savab amallarga almeshtiril berilad. Yana, qisqa muddat ikida, qob savab qaladiyan firsatlarinin bazilar yadukda botamiz. Mekkada, Mekka shahridayi, Kaaba da uxilingan bir rekaat namaz, basqa mechidlarda uxilingan yüz min rekaat namazdan afzal dedilar Peygamberim s.s. Wa ajaba, qanday faydali ticaret? Insanlar özlerinin ticaretini, 25:19 Aldi satsini bir bayrakh adam bilan qilay digan bosay insan shoshib gitadi. Chunki u adam saudalishib oturmey, pulene naqla artigrakh ve irigrakh pul berishligi munkun. Amma Allah bilan bolayatgan ticarat, bir rekaat, kaabada okulingen namaz, boska mechilerde okulingen yuzmin rekaat namazdan afzal dedilar paygamberim s.s. Birge yuzmin, isken misiz? 25:49 birge 100 min fayda qiladigan buran bir ticarit dunyada barligini, bu hem 5 vaqt namadinin farizlariga 100 min rakaatini bolishkani da, 72 ildan koproq, ya ingi 73 il insan ta'at ibadat qilishligi qiladigan vaqtini alishligini bu qisabchilari ulchib chikishkani ki. Buri isa insan Ka'bida oxigan bir rakaati bilan topi yabdi. Madinada, 26:18 Peygamberim sallallahu alaihi wa sallam, maqidida oqilingan namaz, basqa maqidilarda oqilingan namazdan min baravar artiq dedilar. Qudus shahridagi aqsa maqidida oqilingan namaz, isa basqa maqidilarda oqilingan 500 namazdan afzal dedilar. Wa bungi bungi oqishash, misallar Islamda nuhayi tukub, Muhami, kilin tijarati qilin. Muhami, kilin tijarati izni aqin. Qalbinizdagi sadiqlik bilan Allah ki yunalin. 26:49 Sizge Allah, har bir amalizde, kami de birgi on, köpü de ise birgi yittiyuz sovabini biret. Işkin misiz hayatta, bir tengige, on tengi fayda tapiyafken, biran bir ticaretçini, birgün kükünde işkin misiz? Birgi yittiyuzunu koyuptur eylik. Demek, bu keçede hem qilingen ibadet, bu keçe azbose hem, nahayette kette beriledigen mükafat iken. 27:22 Çünün üçünə həm bu keçəni, nə fəqat saatlərini, nə fəqat dəqiqələrini, bəlki saniyə və sekuntlərini ghanimət bilə digən keçələrnin bittesi xisaplənədi. 27:54 Allah Ta'ala qadr kecəsinin fazilətini bizlərgi yenə həm... ...yani bu kecəde fəriştələr və fəriştələrinin əfzəli bolmiş, tə bütün tayğəmbərlərgi vahiyini alıb çıb türgen Cibril aleyhis salamni həm yirgi çüçləgini bəyan eti yabdi. 28:29 Agar xanadanin gizga biran bir uluq kishi kele digan buza kancali kursan, bub getesiz. Belki baz adamlar uyiga biran bir uluq kishi gelisligi munasabeti bilan uydagi hamma buyum teyimlarina yengilab ham alishadi. Amma bu keceda Allahnin nihayetda hurmetli ve buyut bolgan, Allahga biran bir asilik sifati bolmagan, 29:00 fəriştələr yeri geçirədi. U həm yetməgəndəy, fəriştələrinin uluğu bolmiş, pəyğəmbənlər bilən Allahnin arəsida vasiti bolgan, Cibril a.s. həm bu keçəde yeri geçirədi. Mənəflərinin özü, qadr keçəsinin fəziləti üçün, qifaya qilər midi? Qilər itə elbette, lekin Allahnin mərhəməti, rahməti, biz oylegəndən həm teniraqdır. 29:30 Yena qadr kecesinin fazilati haqida, Allah ta'ala qadr suresi daum edib, Salamun hiya hatta matla'il facirdib. Damdat, namaziyat, kirgun oca bu kecada tinclik, salamatlik bolish digin bizlarga xabar beriyab. Qobclik insanlar, ozilarinin hayatida tinclik, hatirjamlik bilan yurgan saatlarini, malum saatlari qisga, ten bolganligini, 30:02 sənab yuradi. Bazlari isa qanadanida urus, siç ötken tinclik bu küllarini sənab yuradi. Bu kece, hali kece tam atishdan awvel, Allah Ta'ala xaber bir koyyabdiyi ki, bu kece tinclik vahatir cemlik bilan ötadigan kece ikan digan. Mena bu suradagi ayetlar, qadir kecesinin qanchalik qimatli, qanchalik mubarik, 30:32 wa xanchalik fazilat igasi ikalini giya bizlar usun kifayatil yan bularidi. Lekin, paygamberimiz sallallahu alayhi wa sallam ham qadr kichasinin fazilatidiya doam etib. Imam Bukhari cami sahihada shkaryan hadista, man qama laylatal qadri imanan wahtisaban gufira lahu ma taqaddama min zambih didilar. Kim? 31:06 qadr keçesida iman bilan. Demek, Allahnin aldida amallar makbul bolus uchun birinci talep qilna digan shart bu iman bolusligi. Kim qadr keçesida iman bilan, ana undan geyin ajir vasaabni yalgiz vakhalis Allahdan kutib qadr keçesida turadigan bosa, unin ötken günahlari kechiriladi, dedi. 31:41 Allah Ta'ala'nin gözel isimleri ve ali isifetleri bilen, həməmizde həm qadir keçesiye muafiq qilgen, perişteler nazil bulgen, emellerimiz ise min ay ma beynide qilingen, emellerden efzel emellerden qilib yazilingen, ve Allah Ta'ala Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem'nin tilibinen bizlerge beyan etgen, Allah Ta'ala Ramazan ayinin ahirgi on günligi de, 32:10 hüb bəndələrini cehənnəmdən oda qilgənlər qatarida qilişliygini Allah Ta'ala dan soraymiz. Qoş, qadr keçesi qaysi keçe? Qadr keçesi, Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallamge, imam Bukhari ruayeti de malum qilinilgen idi. Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallam, bir künü, məhcidke çıxib, uxşige berilingen, 32:40 qadr keçesi, qaysi keçe ikenliginin xabarini berishlik uçun masjidke çipkan edi. Lekin masjidde iki kishinin bir masalini tartishib turgenligi sebabli, va u iki kishinin ortalarini toğrilab masalini hal qilib, bir günüke payganbarimiz aleyhis salamdan bu keçe ünit tirlindi. Lafizge itibar beringe, ünit tirlindi. Keyin payganbarimiz aleyhis salam, 33:11 min barye chqib aytirlar ki, mengi qadir kece, qaisi kece ikanligi bayan xilin gyaniti, xabar xilin gyaniti. Lekin min bu iki kishini aralarini islah qilish asnasıda, menden qadir kecesi, qaisi kece ikanligi unittirilindi. Endi sizlar qadir kecesini Ramazanning ahirigi, on künliginin taq keceleri de qadirinlar. 33:41 «Şayet ki bu sizler için yekşi bolsa» dedi. Demek, qadir keçesi, ahirgi Ramazan ayinin ahirgi onkünliginin hər ta keçesi de qadirilna digen keçelerini, keçeler xisaplanadi. Peygamberimiz aleyhis salam, «Şayet ki sizlerge bu yekşilik bolsa» digene, insan bu keçelerde özinin ticaretini köpeytiradi. 34:16 Bəzbir tijarəti nəhayətdə yaxşı yurədiygan, həftədə bir kün yanki ik kün bazar bolishiyyəgə razi bolməygan kishilər, hər künü bazar bolseyyədiydi. Çünki hər künü çiyyətkən dəramət, kətdə dəramət. Kiliyətkən mal həm arzan kiliyəbti, satiliyəbkən mal həm qiymətiyyə, qimmətiyyə satiliyəbti. Qaniydi hər künə, mənəşin deyib, bazar bolseyyədiydi. 34:47 tijarati otupturganligi uchun charchep ham xomaydi. Uyqisi ham kilmaydi. Qarasaq oqat ham kemi rohketi yapdi. Xunin uchun ham har kunu bazar borisi gini arzu qiladi. Bu kecelar ham tijarati kim bilan kim tijarati qilayabdi. Wa qaysi bir amalda tijarati bolayabdi. Tayganbarimiz sallallahu alaihi wa sallam ala in nasil atallahi qaliya. 35:20 ala inna sir atallahil jannah dedilar. Yani, agah bolinlar, Allahnin matasi qimmattir. Agah bolinlar, Allahnin matasi jannattir dedilar. Bu qinlayatgan amal, bu qinlayatgan ticaret, bu uyqsizlikni teclaslik, bu taamlarini teclaslik, bu sharablarini icinliklini teclaslik, 35:49 özinin ahligi ham yakinlasi almaslik, Allahnin rahmetinin kutislik, hamasi aqir aqibat, cennet uchun bolayatgan ticaretdir. Sunin uchun ham bu kecelarinin hamasi da ham qadir kecesinin kutislik albatta cennetnin asiklari uchun yingil bolad. Kingi mesele, paygamberimiz aleyhis salam, 36:19 iki kishinin khusumetlashib qalganliklari sababli, u kishidan bu kishinin qaysi kishi ikanligi unutpirilindi. Hadis bayan qilb otirlinganligi uchun, su nuktegi ham toqtashilikni caizdi bildik. Chunki khusumet Islamda daim karalanib kilgan. Iki kishi khusumetlashdi, bolib ham Ramazan ayida. Iki kishi khusumetlashdi, bolib ham masjidda. 36:51 iki kiçe xusumetləşdi, bolib həm Peygamberim s.a.v. aldıdi. Bu isə, bütün ümmetke, ahiret keçe bugün ümmetke, Azraq buz həm özünün təsirini kürsəti qoydu. Çünki əşi səbəbli, Allah s.a.v. qadir kiçesinin təyinli vaxtını, qaysi bir kiçe ikenliygini Peygamberim s.a.v.dan ünyittirgizdi. Demek xusumet, həm orindahem qaralanadigan, 37:21 maramətlənərgən əməllərdən. Keyngi və axirgi qadr keçəsigə talukli bulgən məsələlərinin bittəsi, qadr keçəsinin alamətləri haqqıda. Xalqlar içi də, tüb, məshhur, ya inki adamlar, avam adamlar arasıda yurgən geflərinin bittəsi, qadr keçəsida oturgan adam, əgər osmangi qaraq otursa, bir uçar gilam utarmış, 37:55 unda bir qadam bolarmish, kim usha vaqta ya tilagini tilase, ya buran narsani ushla ose, altindan bok qalarmish digan, geplar nahayeti kop yuradi. Lekin bu alamatlar albatta tagi push bogan asassiz geplar, xalqlar icdagi, irtaklar xisabidagi geplar. Lekin qadar kecesinin bazibir alamatlarini, 38:25 bugungi asirinin allamasi xisablangan, shaykh ibn Usaymin rahimahullah, Mekkada, Ka'bada biriyatgan darslarida, su uchta alamatini bayan qilib utib gitgan edir. Ushe uchta alamatini biz ham u kishidan nakil qilgan halati ushe cayda bayan qilimiz. Birinci alamati dedilar, 38:57 uxe keceda kib yulduz korinadi. Yani, baska kecelarga nisbetan, bu kece kib yulduzdi boladi. Ikinci alameti, uxe kecega muafiq bolgan adam, qalbi rawshan, qalbi tolgan, hatirjam boladi. Uchinci alameti, uxe kecenin tangida kuterilingan kuyash, derro uzinin nurini sachmestan, 39:31 az gina kotar valgandan kiyin külçada xulalani turib, ana undan kiyin nurini sacadi, digan mana bu uxta alamatin birginidi. Lekin, bu kishinin adati, Quran-i Karim vay paygamberimiz a.s.nin hadislardan cikmasti. Sunin uxun ham bugungi kunda, vabu asirdagi in u kishinin geplari asas qilm alinadigin, 39:59 alimlar xisabli diga kiradi. Likin biz hali geceham bu shaykh qaysi bir hadis, yanki qaysi bir asarga asaslangan halatda bu alamatlarini bizge bayan qilganligani hali biz bilmayimiz. Likin u kishinyana teqraritimiz Quran ve hadisten cihmasedi. Pagambarimiz sallallahu alaihi wasallam koshnilarini hurmat qilisham imandan digan biz koshnilarimizi etimirhat aldayotur. 40:44 Allah subhanahu wa ta'alanin gozel isimlari wa ali isfatlari bilan, hammamizda hammana qadir kechesige muafiq qilgan, wa bundagi acir wa sabablarini ziyadasi bilan qilgan amallardan borisligini sorab, qadir surasini mana tafsirige, Allah qadir qilginche mana tafsir qildik, niman arsa edeshgan wa hata qilgan bosak bu bizdan wa shaytandan, niman arsan tograyikgan bosak bu, 41:14 yalğız, Allahdan, bəzi bir səvallar çüçüktü. Biz şu ori ndə, biz əvəl qöb, cüm'ədə, qöbçilikdən üzrümüz nə itəmiz ki, cüm'ədə, əlbəttə, bəzi bir səvallarını o qüçlikke imkan bomay qaladi. Çünki bu vaqt, qöbçiliyinin vaqti. Bəzilər, bu rəsmi işlərdə bu gənligi üçün, bəzən uşaq qüçlikni qilişke çıqib, kiyn, özlərinin işləri üçün qaytçiliyi kerey boladi. 41:44 Cüm'ani biz vaxtini bazen çözüb xam qoyamiz, dekin uxargi maramat qibqamasini xamdib, bazen qisqaraq qirishlikke haraket qilamiz, vö kök sovallarga, vö kök çirikke mrajat qilamimiz, dekin bu kece, bandat kece insha Allah birge bolamiz. Mena taamlar tanavul qilin gandayin ki, intahajjud namaziga xam, paygambarimiz a.s. kursati berganday, uzaq tilavatta və uzaq ruku və sacdada turishlikke haraket qilamiz. 42:13 və dualardə həm uzaqraq turşikə hərəkat qiləmiz, və bəzi bir sahaba tabi'inlərinin həyati gə, yonki sizlər tələq qilgən bəzi bir məs'alələr gə, və sizlər üçün mühum bolgən, qöb sizlər digən, biz həli bira almay digən, ya uçvaş almay digən, sawallar üçün mənə indi urun bimalam açib. Yazı boturşlik şerteməz, xündə axtaki bersinlər, həm inşa Allah, Allah qadr qiginçə. 42:41 Cavab beslik herekat qilamiz. Bu yerdahan bazibir sawallar bize geldi. Bazilar namazlarinin islamga bolgan amallarinin naqisligini korib, gazabini kiladi. Allah meni ya adishtirdi, ya hakikatini korsetti mi? Shuna almay turpmim. Bazida namazganlarinin islamga bolgan amalini. 43:16 Soalini indi chunlik. Chunki soalini chunishlik yarim jawab boladi. Soalda shoki, bazilarini namazlarini, baz namazxanlarini, namazxanlarini islamga bolgan amallarini naqisligini korib, qazabim kiladi. Allah meni ya edestirdi, ya haqiqatini kursetti mi, deydi. Soal chunarligi, dar haqiqat bu soalini vergan, 43:49 akəmizgə həm rəhmət səbəbi qalibdəgi nərsəni bir kişidən suhuraşliyik erək. Çünki insannin qalibiyə bir şubhə kilsə, shaytan bu şubhəni kətdeytirib, kətdeytirib, axır insannin imanı da şubhələntirib qoyşliyik, qoyşliyik mümkün. Peygamberim s.a.v. eytilər ki, shaytan kilib, palan nərsəni kim yerətkən, palan nərsəni kim yerətkendir, eytə urət. Və axır kilib, 44:18 Allahni kim yaratgan digan fikirini ham olub kiladi didi. Chumqun ham, shubha bolgan vaqta albatta Qur'an-ı Kerim va Peygamberim sallallahu alaihi wa sallam hadislariga, ya inki ahli ilimga, ya inki bizgi oxshagan ilimni indi talab qilayatgan adamlariga muracat qilishliki hareket qilisa, shunda bir özdagi shubhani kitkazlika bu qishi hareket qilishliki mumkin. Awalan bar biz aytartiki aqamizga, 44:50 nuxsansiz adamnin özü bulmaydi. Həmə də həm xata və kəmçilik buladi. Peygamberimiz aleyhis salam etkinlər ki, sizlər günah qiləsizlər, hənə unden ki, tovba qilib, Allah ki, iltica qiləsizlər, və Allah tovba inlərni keçirədi, əgər günah qilmə gəninlərdiydi, yəni bu həyatda undeydoğum ittiməgin bulertdiydi. Budi yəni, insan günah qilavirşligi, 45:21 qeyin tolbaqil varib, yena guraqila virxin caiz deyin geyib çixmaydi. Ikinci məsələ, cənnətki kirgan adəmlərinin həm mənziləti birxil bomaydi. Cənnətdə həm insanlərinin mənziləti dünyada qilgan əməliygan qarab hərxil bolaydi. Dünyada qöb əməl qilgan adəmlərinin mənziləti, huddi bizdə dünyasi qöb bolgan adəmlərinin imarətləri bələnd, bogin yoxşesh, 45:54 ularnin urullari ham jannatta balant boladi. Lekin, jannatta in pastta turgan adam, min in baxli adam mandib turadi. Hana bu, dunya bilan jannatni farxlarinin bittisi. Xuncin ham, insanlardagi unca-unca naqisli korrigan vaxtta, bu, insan, barbir insan ikanliginin unmasligimiz gerek. Ikinci masala, insandagi, 46:27 Cuman imanlik etkezadi digan xalqimizni gapib beytar gapimiz. Bizda bir xuluq cihatidan, insha Allah bugun xuluq cihatidan ham bir suhbet yurtishlik niyatimiz var, xuluq cihatidan ham öz üstimizde islamakliyimiz kerek. Nihayetda bir qaida bolgan xuluq cihatidagi bir Umar ibn Khattabnin gapini hazır zikir qilamiz. 46:58 oylardiki, arzuqilardiki, shuirdegi hamish oni islab qosa. Umar ibn-i Khattab eytkan ekan, siz öziniznin dostinizda biran bir kamçilikni korra digan bosayiz, unga yetmis de uzur qidrin. Agar shu uzurlarinizdan biran tesli tohru kemey digan bosa, ha, min bilmayan baska bir uzur bardir da, dip ugrit getin digan ekan. Masalan eytaylik ki, 47:29 ozimizini misal qolib etkende, cum'a kone cum'ali namazden keyin biz qob chili blan korishemiz. Baz adamlar blan korish almay qalemiz. Ha, bu taksir kotaril qabdi da. Digan fikirden awvel, yetmish de uzur qidrishligimiz kereyikin. Endi, soval, cavabi ozimizge balik. Urshib qagen, korish almay qagen, ya inki yaman-guman bilan acirashgan dostlarimizge biz, 48:02 yitmish demez, yitde qirali, guman qidrishlikke hareket qil, digi mi? Haligi, xalqimiz ischidegi, Allah digence, kallamni alasem mi, digen hem, gap hem, ushenden kilib chikan busi kirik. Xoyunxin hem, insan, uzinin namazhan bradarida buram bir nuxsanini koradigan busi, uzir qidrimaqlikke hareket qimalik kirik. Uchinchi mesele bu babdagi, 48:33 Insan min kamalatgi yitmesin, min namaz okumasin, va harkanchi ilimgi yitmesin, bari bir u unin uddesiga, va unin chokkisiga yita almaygan. Shuddi shairi etkani bay, chokkilarinin en büyüge chiktin desam, undan ki, yenabir chokku turgan ikan digengi oxshesh, bu insanda naqislik tapula verib. Xunji mesele, bu, awvelgi meselega baglik, 49:05 Biz daim özimizde bir ikide rujce qilib etkende, rujce qilib etkende, braderimizini toqdatib koymasin, paygamberimiz aleyhis salam ayibini korigan waktide bu ayibini toqrilab koyuslikke hem goyurigan. Endi ikinci mesele gotemiz, bu kisi ayiti ebtiki, Allah meni ya adashtirdi, ya haqiqatini korsetti mi? Mena bu, nuhum bu kisi talep qilib etkende soraq eni endi kilib. 49:42 daim yaman niyetde koradigan buseniz, Allah adashtir didib bilin. Wadarro istighfar itib, bayab istighfada itgen yaxshi gumange otin. Agar yaxshi guman bilan boradigan buseniz, bilin ki, silne Allah hidayetlabdi, waw Allah silge bir ozilin ilmadan bir ilmini biribdi. Xunki insanlarni nahayetdi kofi, xataa ishlarini xilib yoradida, xu xataa ishlarini ham sawab ishlaridib, oyla bir yorishligin mumkib. 50:13 və uney xataliyini bilmeydi həm. Dekin siz əşi xatani endi bilə alipsiz, bu xatani başqalarda qorigan vaqtda, bu xatani qirayliy yol bilan, öziciz çünciliyke, ane ondankiyin qirayliy yol bilan, ungi çünciliyke həm hərəket qiniyib. Bugun vaqtimiz daha iti kin qoyganin uçun, sovallargi həm kin-kin tuqtib ötəmiz jawablari də. Bəzilər, bireylinin xatasini toğrulaş uçun, qopal rawisda muamil aqil qoyad. 50:44 Məsələn, bir kişi namaz oku yapgan vaxtan namazı dəgi bittə sünnətini bəcərsə, ikinci kişi bu əməl sünnət ekəlnəgini bilməsdən qatıq urşu var edib. Bunga bir cüda əcaib ulamalar bir misal keltir edib. Mənim üçün misalini etsək, insanlardaygi xatanı küntürüçliknin uslubi həm qançalik borluşligini vözi insan özüge bir dərs qılıb ası bol edib. Bir künü patişah çükürüpt. 51:19 qabdi qabdi qabdi qabdi qabdi qabdi qabdi qabdi 51:56 aqir kib özinyam olasan dit. Buna eshtikan padişani qazabi gelib, darro avarib kallasin avarinlardit. Buna arkada eshtiturgan ikinci tawilchi, haydi ki, padişah haziratlari, siz ailayizda en kib umir suradigan sizikansiz, dit. Buna eshtikan padişah kursan bob getib, darro unga ton kidirdit. Indi xaran cevab ki, iki u hem tuğri gapirgan, 52:30 Yani padişahni ailesideki həmmesi bir çikadan vafat etib, ahiri özü vafat etib. Lekin küntirish iki yol bilan koyan. Şunaydi bose kerege? Oylayimizki bundan keyim, insan mene şu qistani özü kifaya qise kerek. Keyingi namaz, Ramazan heyiti namazide tekbiri teşri heyitiladi mi? Yani baska fariz namazilari de heyitilinadi bunda. 53:03 Allah Ta'alanin, yani, buyuq qilgan künlari, vay kub, buyuq golgan amallardan kutilayabkan vaqt. Kin ki, mesele, in sha Allah, biz ya cum'a dayi o kutbalarimizda, ya in ki, marya, shu kecada ham bayan itmaq, itishniyatimiz var, dekin, sawal buqba gelniy uchun, marya, shu urda ham urgu tashlip itishimiz kerek, amallar bitiyabkan vaqti, kub istighfar eytishlik sunnat. Marya, namazgi salam berganimizdan kin, in birinci, 53:34 Bu hamacayda. Bungi Quran-i Karimda, Nasr surasida, Iza ja'a Nasrullahi wal-fatih, Wa ra'itam nasi adhukuluna fi dinillahi afwaja. Yani, Bismillahirrahmanirrahimdanki, agar sirga Allahnin nusrati, wa shaharlarinin Islam fathi bilan qachilishi kisa, wa insanlarni dinge toda-toda bu, 54:04 qiriyyatganligini qirsainizdiyiz. Ayatini shu yeri gece, manasini eytib, mazmunini tixintiramiz. Paygamberimiz s.a.v.nin paygamber bolub goynatilisiden asasi murad, insanlarine zulumetden nurgi chikarishligidi. Ve insanlarine dingi kirishligidi. Endi Mekke fatiqlingenden kiyn, bu makset amalgi asira basaydi. Oshki shaharilar ham achildi, 54:34 Insanlar aslase ikin toda-toda bolib, dinge kira boshladi. Indi paygamberim s.s.nin qast qilgan himmati muhummasi vayasigi yitti. Allah ta'ala indi, siz damanin niyatizgi yittiyiz diyabdi mi? Yok. Iza ja'e nasrullahi wal fatwa ra'aytan nasi yadquluna fi dinillahi afwaca, sasebbihi bihamdi rabbika was tagfiruh. 55:04 rabbi'nizge kub tazbih eytin, ve rabbi'nizden gunahlarini kechirishlikini indi talep kulin, diyar. En sabibli ishtik hati mesele hem, tazbih ve gunahlarini kechirishlikini talep kulishlik bilen yekul neyar. Xunki hem, mene Ramazan ayinin ahirilerde oturtmez, bu kechelerde kub istighfar eytish gerek. Xunki istighfar bilen, 55:33 Biz Ramazan ayda qilgan unca-unca hata wa kemchiliklarimizni yemab, toghurilab, huddi bazarga apchiqayabgan malimizni ya masinamizni yuvib, çihollarini yengilab, apchiqanimizga wa qigan haridarga taqdim qilganimizga oxshash. Bu qitgan amal rozamizni han hata wa kemchiliklarini istifar bilan toghurilab, Allahga taqdim qilayatgini oxshash. 56:01 Xunqinam bu aydi qibra ıslıq var və təkbir ıslıq var və təkbir ıslıq var və təkbir ıslıq var. 56:33 Xazirgi sularda, xulornin mazasi kilib turadi, jawabin gizlibdi. Xulornin mazasi kilib turgan bolsa, burin jawabi berilin gani. Lekin, tahur su, baribir, bu xulor hamma sudan ham kilib tururmaydi. Malum su, kullarda gina kilib turisligi mumkun. Hingi masala, agarchi, imam azam rahmatullah aleyh mazhabida, 57:03 zikir qilin masaham, lekin Ahmed ibn Hanbal mazhabida zikir qilin ganlig uchun, bu insamlargi kub yingillig bolishig uchun biz zikir qilin qoyimax chimiz. Paygamberimiz salihis salam, iza balaqal ma'u qullatayni, lam yahmilil khabas dedilar. Yani su iki qullaya yeta digan busa, qullani miktarini hazır cuntiramiz, su, yani nacas buqqamaydi, uzgar buqqamaydi digan. Ulamalar, 57:34 Kullanin iki kulladan ibarat, iki kulladan murad digan bir metirlik, mene bir kvadrat metir, bir kub metir deyiladi, yani tört birçayli edishlarda bola digan busa, boyi ham bir metir, eni ham bir metir boyan edishlarga, buranlarisda kushuk edishligi zarar qilmaydi digan. Dumalak bola digan busa, boyi, 58:06 boyi bir metru, bir yarim, uzu eni bosa, yarim bola diyon bosa, xisnarsa xilmaydi, manashu kullatayin yikirat digan. Amma imam azam rahmatullahi aleyh mazhabida, abu yusuf rahimahullah, özinin ijtihadlari bilan, agar bir hawuz bola digan bosa, ushe hawuzni bir tamanini qimirlatsa, ikinci tamanige ushe qimirlatshligi yetmay digan bosa, ushe sugen nima qisaham, buna... 58:33 suuni necez qilib qoymaydi, chunki butamaniye tushkan narsay, suuni, ya iflas narsay, suuni naryayye darari yetmaydi deyishgan. Agar, indi ushe mesalalardan alipturib, xolor salish mesalasiye, xolor salingen suuni istimal qolish mesalasiye toqtaymiz. Agar, mana ketta bir domlarida turay digan kishilardiga, agar salingen xolor az muqtarda bosayub, suu saklanar digan, 59:04 qay kattib ola digan, busa, ushe hukumna oladi. Shunali boyun busa geriga. Yana, unbesh dakiqaliq waqtimiz baraka, shumchun, agar sawal jawab busa, unbesh dakiqa sawal jawabimizda, utgizamizda, ya yirma dakiqa, ana undirin keyin. Bizdikem niyatimiz jo mastir fina qilishlik, ugin. Ana sifni malik, radiyallahu anhu, Qur'anini okub buganiden keyin, oturuvalib dua qilalika. Qur'anini khatib qiladiyan kuni, 59:39 özünün yakinlərini qarinda shorklarini yam chakirib, birgaylashib, oturib, doa qalishligini sorarikib. Bu, yani, hamma amallar tamamigi yeti etgan vakittar, Allah Ta'ala kuk mukafad berib. Masalan, letaliki hammamizam kishakta yashaymiz, kalhoz planini tafshirib boldi. Hamma yetalii boldi ki, akhirda, manashunche gehtar yana sillar gidi bir varib. Shungi oxshash, 60:11 Amallar salih, yakshi, wakatta amallar bitiyabgan waktta Allah Ta'alayim hüb rahmatana kusurib turigan wakt bolay. Usha waktay kuburah dua qilishlik bu. Mana shub anasudnu malik radiyallahu anhuni amaliga muvafib mustahabbugan amallarini bitiyas qusaflayan. Bugibibinda mana bu kicada aynaqsa mana Mekkada wa Madinada qilayatgan ibadatlarini agar, 60:41 keseyti arkali, yaw baska arkali kori ekin adamlar busu, ular sa'atlib bizik mubalaqa bumaydi, ushi cehri turib namazda duana qilisaydi. Usil kriside sunin miqtari barmi? Usil kriside sunin miqtari bar, likin biz jumadaygi sawal-cawaplar darsiliyimizgi bunu kirtma gandik. Sababi, bunu kirkcilik kishunmay qamasindib. 61:10 Bayz sawal jawablar asanasi da bizga bayz bir itirazlar ham kimaydi mas, bayzan kilib ham turadi, ya arkamizdan ushe eytiriladi, bayzilar ushe bu bole azrak hata kitdi digan itirazlar ham boladi, ushega itirazlar busa bimalal, albette ham amiz ham insanmiz, adashamiz. Bu usil kliş babideyi miktar, qayganbarimiz aleyhis salam nahayette qem, 61:39 su bilan usul qiyanlar. Buna, muttafaqon alih borgan hadiste bayan etilgan vaqta tabinilani bitlase itkin ki, menin saqim qalin, bu yetmayan qaladi diganda, aligi sahaba, qazabi gelib turub, bu suni ishletkan zatnin saqi senin saqindan ham qalin iti, yani paygambarim s.s.nin saqi senin saqindan ham qalin iti, lekin suni yetkizgan diganda. 62:09 Ushe sunin miqtarin hazir eytadigan busayk, bu sözni köpçilik həm eytadi. Bu sunin miqtari, şeyh Muhammedin miqtari Şinqiti bilgilib biradi, biz adat xilib daim içadigan suni ikitasi deyib. Bilmadik nitki giram. Lekin, geb berekada. Hazir baz adamlar bir çilek suni həm yetkiz almaya qalganligini istif qalasi bazim. 62:41 Məs'ələ bərəkədə. Dəyikən, bəzən bu sünnətə kəndik turib, bəzən insan bu itkistəkən suna qovalib, başıdan maryagə ötməy xalq, turməsin yertək impimdə. Çünki ghusılda tələb qılngan əməl, su, bədənin həmmecaiki yetişligi, ısraf qılməgan halatda. Çünərligə, taharətdə həm үşanakar. Peygamberimiz Aleyhisselam, taharət alayatkan vaxtda suni ısraf qılməyin, 63:12 agerchi baryanin boyida sahalida otursanizam diganlar. Adamlarinin ham aksari yashlaridi. Hatta bazilari balagat yashiga ham ki yetim. Yetmagan yash balilaridi. Paygamberim s.a.v. ularini bazilarini bir hazil mutayiba ham qilip koyarti. Bazilarini isi irkeletarti. Koyin ki ulariga lekin 63:45 ilimden, dars birisikden qoymasti. Wa wasiyyat ham qilarti. Shulkin ham, payganbarimiz aleyhis salam, kub hadislarini, yosh balalar ruwayat qilyan hadislar ham nahayattu kub. Zaydubni sabit, radiyallahu anhu, Zaydubni sabit, kuday yoshlik daurida, payganbarimiz aleyhis salam aldiya, bir ceynaninin bittisi da, bir, 64:15 özü bilen beravar qil isli koterib geldi, deyidi. Kin, Peygamberimiz aleyhis-salam, u kisini qaytar ovar gendan kin, qanday qilib Peygamberimiz aleyhis-salamga yakini qilemen, yani yakini yiremen, dip ilim talep kila boshladi, deyidi. Kin, Peygamberimiz aleyhis-salam, unin zatawati kisli iligini korib turib, bu, yahudlar tilini urgenislikke buyuridi. Peygamberimiz aleyhis-salamnin buyurugu, 64:46 ular irti qilemen dimesdi. Talan ishimni qivalib ki qilemen dimesdi. Uxshi shunchalik bu yahudi tilini urgenishlikke hareket kildi, chunki atrafta yasheytken, peygambarim s.a. bilan koshni yashebturgen yahud qabilalari bilan alaka yasashlig uchun, bu yahudilar tilini hem bilishliyik kileydi. Bu yashegit 65:16 Nuhayatda, qisqa kullar icida bunu urgandi. Qancha kullar icida urgandib, insan uylashligi munkun. Bir tilni, mukammal yaxshi bilishlig uchun, qancha ay sarif qilnishi munkun? Soval, 4-5 ay. Yana bir kisi 3 ay degi. 8 yil maktabda oqib, oris tilni yaxshi bilmay diganlar bar. Lekin bu kisi, 9 kundi, 65:50 edesib gitgenim yox, kulaqinlarim yengilişgeni yox, tokuz kunde yahudi tilini örgendi. Vat paygamberimiz aleyhis salam aldiga yakinlik kilişlik yolinin in yakin yolini dokti. Paygamberimiz aleyhis salamnin xatlarini tercime kulaqla digan, bara-bara ilimini alib, vahiy yazadigan adamga eylendi. Vahiy yazislikden murad, Kur'anini yazadigan adamlarinin bittesiga eylendi. 66:21 Zayd ibn Sabit, Peygamberimiz aleyhis salam, wafat itkani den kiyin, Madinayi Munawwara da ishara bilan kursetiladigan, wa ilim alnadigan bosa darro u kishidan alnadigan adamlarinin bittasiga eylant. Nukin, chunki u kishi irta vaqtadan, brinchi yashidan harekat qilganid. Bala, basidan, dip xalqimiz ham ushani chun bilkargi eytmigan. 66:52 Hatta Peygamberimiz aleyhis salam wafat itkani danki yin, bu kishi Madinadaygi katta ilim bulaklaridan bittasiga aylangan danki yin, hatta Abdullah ibn Abbas radiyallahu anhu ham, u kishinin kolida talim topkan sahabalan bittasiga aylandi. Pirkini Zayd ibn Thabit radiyallahu anhu bir janazadan qaytiyabkanida, 67:24 Abdullahi ibn Abbas, radiyallahu anhu, yugurib, barib, darrub, xachirlarinin yuganiden ushleb, zaydubni sahibetini uskuzmaksib olib. Koyin ey peygambarimiz aleyhis salaminin emekileri buna qa qimayin, dedi. U kishi darrub, u kisini uskuzib, uskuzib, yardanmashib, peygambarim ulamalar bilen biz, mene shundeyim muamela qilishlikke buyurilganmiz, dedi. 67:54 ki Zayd ibn Sabit ham Abdullah ibn Abbasinin kollaridan aldilar da uf koyib, biz ham tayganbarimiz a.s.m. auladi bilan manashin dey muamina qirishlikib buyurigamizdi. Zayd ibn Sabit radiyallahu anhu wafat itkani dengin, Mu'azib ibn Jabal radiyallahu anhu Zayd ibn Sabitini defin qiyan dengin qabristan aldida turdilar da xalaiqa qarab turib, bugun 68:26 Peygamberimiz aleyhis salamdan ki, yingi, kattabir ulkan ilimnin bittasini bugun dafim qildik. Lekin, bu ilimnin davamcisi, mene bu kishi busakerek, dip, Abdullah ibni Abbas kinan kollaridan ucladilar. Dar hakikat, Abdullah ibni Abbas hem kattabir ulamalardan bolib yetisib cikdi. Vaqtida, bu kishi ya hem, Saad, 68:58 radiyallahu anhu iman keltirgen eden keyin, sad radiyallahu anhunin ukeleri hem iman keltirdi. Lekin atalari isa hali musrik ozinin ibadetini qilardi, yani butki qiladigin ibadetini qilardi. Bulari qaisi yol bilan atalarini, dingi chakirishini, lazim titishigini oyliptirib, bir kini butini ibadet qiladigin caydan af qoydi. Ata hayran. 69:30 Keyin oğul ayti ki, agar bu but oziga manfaat bere diganda, bere digan bu gani da bu jaydan cilmasti, didi. Keyin butini qayti tapo aldi, yana bunge ibadatla başladi. Bashqa kona bular gelishib, butini ahlatqana ge teqsha wardi. Bir olgan itbilan bağlab, ahlatqana ge teqsha wardi. Keyin bu atalarinin ismi Amr ibn Jamiroh idi. Butini yana qidrib qaldi. 70:03 Ballarga bakir disinlar agendir sandib. Kinin ahladkhanada itbilan, yatkan butini gorufturib, agar but buganinda haqikatdanam ozinini saklar kensan, dip imanga qaytgan. Mena Islamda, yashlarinin ham davri nahayatdi katta, va hulu bugan. Sawal boldi, deydi, erim namaz okshinga karshi, erim namaz okshi karshi, 70:37 Erimni raziliygin alay mi, Allahnin raziliygini mi? Bu yirde mesele iki xsimgi bölünədi. Birinci xsim, Allah Ta'ala farz qilgən ibadetlər. İkinci xsimi, Peygamberim S.A.V.nin sünnetləri və müstehəb qilgən ibadetlər. Elbette Allah farz qilgən ibadetlərde, xah eyal busun, xah irkik busun, Allahki gine itaat qilşiginin özü farz. 71:13 sünnet vabazibir yingil boshqay ungi, an farizgi nispetan yingil raq bugan amallardaysa, bu ata anasigi itaqat qilin ishligi afgarix soqlanati. Xuncin ham, mana Qur'an kayimdi ham, biz didi, vabassaynal insana bivalideyhi ihsana, biz farizgantki ata anasigi yaxshili qilishlikka duyurigammiz. Lekin shirik orniga, 71:42 buyruk guya digan busa, bu yerta itaat qilinmaydi digi. Ir ham huddu ushaniqa. Yirga ham agar namaz uqishlikdan toqtata digan ir bola digan busa, bunda ir ya ata-analar tamandan cakirtirrib insafki cakirtirladi, ya shu mahala imamlaridan katta aqsaqallar tamandan insafki cakirridi, cu da hic bomay digan busa, ilaji aqiri acirralishlikkisi boradi. 72:13 Çünki namaz bu mühüm boyan məsələ.