Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillahi Rabbil Alamin. As-salatu wa as-salamu ala ashrafi al-anbiya'i wal-mursalin. Nabiyyina Muhammad wa ala alihi wa sahbihi ajma'in. Amma ba'at, insha'Allah bi gingeh subatimizde insallarna yashi'ul uraq bugan kimselar haqda hadislerde kilgen Barqancha Peygamber sallallahu alayhi wa sallamna, uqyutlara, uqshina, vasiyyatlara, shar haqda insha'Allah. 0:28 qebleşib etemiz. Evvela, Allah Ta'ala bu ummetdi umrine, evvelgi ummetlerine umirleri yeqarigende qizqaraq qilib qoyli. Evvelde, Nuh aleyhis salamdi devirde, mene bilemiz, Nuh aleyhis salam mingil umir qor gelligini, keyn isi, Ibrahim aleyhis salamni hem 120 yoshki etgen peytlerde farzan qor gelligini, evvelde adamlarine yeşesh hayatlari braz haci giden kore uzurrak bu gelligini bilemiz. 0:58 Peygamber sallallahu alaihi wa sallamdan hadis gelisice, Abuhur radiyallahu anhu ruwayat qalibayt edilar, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam edilar ki, Umr ummeti min sittiyine sana ila sab'in, yani bu ummetimne umre, yani min ummetimne umre, altmish yasdan yetmish yas geceye edibayt gelder. Yeni bazir bir ruwayatlarda, kemden kem adam bundan otur qitadi. Yani, altmish yetmish yasda ortasta asosan buladi, yetmish yasdan... 1:26 kəmdən kəm adam ötəddigən. Əsasi adamda xu 62 barmastan yukki, 72-70-mastan wafat yitədi. Insan bettica unçali yaş qaribumagən halatda yitədi qibrak. Səbəbi, yaş qaribugan adamlar anca azraq volat. Yaş qette bugan adamlar azraqligi, demek, qöbçilik adamna yaş qaribumastan wafat yitik kalligini dalalat qiladi bunaysa. Yaş qette bugan adamlarga özgiyar exe, insan bu, 1:55 ummatda, umer özü xun chalik qisqa bugandankigin, Peygamber sallallahu alayhi wa sallam tamu anadan, bir qancha hadislarda insan, olumna, orzuq qumasligi, hamda, insan qan chalik qop yashidigan busa, mu'min, adam qan chalik qop yashidigan busa, xun chalik unga, yaxshurak ikanligi, toğrusda bir qancha hadislar geladi, insha Allah, bular haqda, suqbatlashib, yablashib otamiz. Yana, Peygamber sallallahu alayhi wa sallamdan, bir hadisda geladi ki, uqshaytgana kellad, 2:24 Yashqadda bugan adamdiyam, ikin arsada qalbi yashqud turadi. Bularda birisi, duniyana yaxish qorishdiyida digan, ikintisi, arzu-xawasda uzunmigida digan. Yani, yashqadda bugani bilan insan, berbir duniya mohabbati bo arasda, duniya topishdiyi bo arasda, huddi yashladik turishdiyi, arzu-xawas qorishdiyida ham, insan huddi yashladini arzu-xawas qorishdiyi kebi ikan digini, peyxamir s.s.m. eti utgani kelladi. Yani, qari digan busik, 2:53 Yaşı bir 60-70-qiye tükürük etgen adamam, bazda huddi, yash adam kandibir ticaratki hareket qigen busa, shundiyye hareket qili ekgenligini o shubayit diyan, ketde ketde dünyani yighi ekgenligini insan guzatishi mümkün. Baz adamlar bar, özügiye yetladi, zurriyadigiye yetladi, püstiyeciye yetladi, diyi beharibir, ushan diyan, yana ishi dünyali izlashdiyida, dünyani yaxhi qirishiyida huddi, yashlardan farkimi eddiyida. Yana ondan tashkari, 3:22 arzu-havas diyan mutqishina qadiyin. Yashda arzu-havas qalishdiygini qishinish mumkun, lakin yashqadda bugin adam biyaqa ayaqda qabirgi tarchi qaldi ki, lakin ushan diyan bu adam arzu-havasladdi, uzun-uzun qaladdi, yani gelijakti qib oladigan islar tawrishda arzu unut qalib, ushnay qalib hayatini utgizi bi baradi. Ani ushandan, Baygamir s.s. 3:41 qalbi qalbi qalbi qalbi qalbi qalbi qalbi qalbi qalbi 4:09 Abū Hurrā rādhiyallāha n-Hurrā ayətqiyyənəkən Rasulullah Sallallahu alayhi wa sallam ayətdilər ki, silardi bittilərimiz ölümnə arzu uqqimasin, dedi. Yəni, ölümnə arzu uqqiliştikdən ḥadistə qaytarıştik bar. Yəni, qaysi oralarda qaytarilgən ḥadistə? Qaysi oralarda insan ölümnə arzu uqqisa boladi? Diyo ki, qaysi halatlarda insan ölümnə arzu uqqisa boladi? Umumi suratda insan, Peygamber Sallallahu alayhi wa sallam, mü'min Adam, ölümnə arzu uqqiliştikdən qaytaridilər. Səb 4:38 qan chalik mumun adam uzaq yasidigan busa, shun chalik un uchun yaxsuraq bolad. Obir tamandan. Ikinch tamandan, insani, olumni arzu kulisidigan qaytarisdigi, bayazan insani Allah ta'alani qazayi qadariga itiraz boldirgan halatda. Asildi Allah ta'ala ajalini tayin qiladigan zattir. Har bir insangi qan chalisidigini Allah ta'ala vergilab beradi. Usha Allahani vergian umirini insani xakhlamasligi, usha olumni arzu kulisidigi alib barib qayadi. 5:07 Ani ushundan qaytarilgan. Lekin, agar insan yaxsi ulum boladigan busa, arzuq qaliçligi mumkun, masalan shahidlik boladigan busa, ya ki bu masi anabar xalatlari, cide ne kubayib kitab insan dini den acrab qaliçligi, ya ki bu masi adashbit qaliçligi qatdiq qatariturgan busa, ushandiye bugan xalatda, nalar qaliçligiden aldin, ya kisdanarab qaliçligiden aldin, Allah ta'ladan, ulumni arzuq qaliçligi mumkun boladili. Qagan xalat nardaysa, insan 5:37 Allah Ta'ala dan dimak, yaxshi umrni sorax kirak ki, bunarsa, insanini, yaxshligini ziyada qiladiya nadiyda. Dimak bu hadiste, ulim kilişigden aldin, onu dua qalib Allah Ta'ala dan soramasin. Çünki, agar insan vafat itadigan busa, ona amali tuxtab qaladi. Amali uzulib qaladi. Likin, mu'min adamdi umri, mu'min adamdi umri, fakat yaxshligde gini ziyada qiladi digan. Yani, insan qan chalik yub yashirigan busa, xun chalik yuni yaxshligi. 6:06 Artıb barada, quyda, kin keladiga hadislada inshaAllah aytib otamirsin. Yala Peygamber sallallahu alaihi wa sallamdan bar hadiste keladiki, ukshi etkani kellar, ala unabiukum bikhiyarikum, qalu bala ya Rasulallah, qali sallallahu alaihi wa sallam, khiyarukum atwalukum a'maran, wa ahsunukum a'malan. Yani Peygamber sallallahu alaihi wa sallam aytilar ki, silarini en yaxshilar haqda habar bireyim me dedi. Silan oralarinizde yaxshi adamlar haqda habar bireyim me diganda. 6:34 sahabalar aciz ki, hay Rasulusilam, xabar berin diganda uqshaytlar, silarini araladinizdigi yaxslariniz, umri uzun boladigan, amallarini gozal qaladigallar, dibaytgana ikan. Qaysi bir insan amalini yaxs qaladigan busa, umri uzun boladigan busa, su insan yaxsi insallardan boladib durub, Baygamir s.s. ayitgana ikanla. Qeytda bir misalini hamkiltirib otuladi, buyam, Baygamir s.s.ni davrlarida, wafat ikan, ikta sahabi haqadagi, 7:03 qıza'a qabiləsidən bir iki adam barıdıdiydi. Peygamber sallallahu alayhi wa sallam ilamilgiye musulman boliçdi. Şundan ken ulardan birisi şahid boliçdi. Yangi kelesiyan ting musulman boliçdi. Ting islamgi kirgendi, birisi şahid boliçdi. Kengisi isa bir il ken vafati. Bir il yeşab durib vafati. Şundan etadilar ki, Talhat ibn Ubaidillah radiyallahu anhu, bu kişi, yani başka bir rivayeti keledi, 7:32 Peygamber sallallahu alayhi wa sallam, yangi musulman bugan adamgi kim qarab duralliydi? Shunki talim berib, basha qalib diganda, Talhat ibn Ubaydillah min qarab duramandib. O kishi ularga bazi nimalarini, dini talimlarini berigan agan. Usha kishi demak Talhat ibn Ubaydillah radiyallahu anhu ayitib beriyabdi ki, cannat mingi korsataldi diganda. Birtta ulardan kiyingi olganligani, ikkinci kiyingi ila da vahot itganligani, 8:02 awal shahid buk kitkan lan aldin jannatki kirekkalligini kirdim. Demek ki, yin aldi wafat itkan barisi, aldi ingizili isa, barisi shahid buk kitkan. Shundi bu nasidan min tarcibki chudum. Iretti man bugan paytida, tan yottirdimda, ki, yin Rasulislamini aldiga barib, bu nasidana aittim, Peygamber Salaslamgi. Yani shundi, shundi, yiboldi, shundi, diba itkanimda, Peygamber Salaslami aittilar ki, u adam, yani ki, yin bari il yashab otkan adam, ali shahid buk kitkan adamdan, ki, yin 8:31 Bir Ramazanda rozasini tutmadi mi? Yana 6000 rakat namaz okumadi mi? Yoki palan-palan daqa? Oshi bir yildigi bugan namazlarini okumadi mi? Dib paygama salasildan shun deyidi baytganak. Demek, bu etdi, haldigi bir farqı bu etdi. Ikelasinin ortasdigi bugan farq, bir shahid bub getdi, ikkinsi bir yiliye shabturu bufat etdi. Ikelasinin ortasdigi bugan farq, anchi mana, baski kengir vaayetdeyim geladi, yer bilan Osman Cali farq qaldi deb geladi. Sababi, 9:00 bir il yeşeb kiyn yeşeb ötkən adam, Allah Ta'ala giyib, bir il artıq ibadat qi gəlligi. Yani yaxshi ibadat qi gəlligi, roza tup gəlligi, anam ndan kigin, qancha qancha cemaat bilan namazu qi gəlligi, har bitda cemaatdigi, barib gelisigili özügi, har qadamini özügi yazıla digiyan acillar busun. Diyo ki, bu masayi telik, yana boshka yaxshi amallarini qi gəlligi busun. Hammasin agar qususobli digiyan busu, güdeyam güdeyam katdi ikilasini ortasdigi. Bugiyan farqni, Baygamir s.a.v. aytib ötkən ekallar 9:29 Demek mena shumdik, insan fakat gena tizrak olub getishliyini, yokib omasa etelik, ki burak yashlarda boladi, shahid bub gitsem, boldi, ham manasa yahshi boladi dili, tohru etelik, shahid bub gita digam bolsa, agar haqiqattan tohru bolib, niyatini tohru qilib, tohru cemaat bilam bolib, shahid bub gita digam bolsa, baska gel. Shahid hitbar qanladi mi, yok mi? Asosan niyati geyam qaraladi, tutgan yolu geyam qaraladi. Shun shun insan, 9:59 xayatina tahalikigi samaslik girik. Insandi aqibati feqat gini shahid busa gini zor boladi maz. Belki, Allahni yolda insan ibadat qalibi yasha yuradigan busa, u insandi derejasi undan kiri yuqari bolisdi gini mana bu hadistenan bildik. Bir il artisi yashigan adam, shahid boygan adamda, agar yaxshamal qiliyotigan busa, derejasi uluq bolisdi gi torsi saytiliyabdi. Bir ili maz, bir qan qeyli yashidigan busa, haqqartani yaxshamallarini qiladigan busa, öz-ozdan bu adamna amallari. 10:28 Cüdeyem, yub boladi, çünki Peygamber s.s.m. ayetdi, mu'min adamdi, umri qanca uza yaşayashligi, onu feqat yana yaxshlikdagi ziyada qaladibaydi. Yana ondanki yin hadisdiyam ayetdi botdik, sadisi iladi yin yaxshi ilad, umru uzun bugan, hamdi amallari gozal bugan idi. Demek insan, ölümgi xashilmaslik gerek, insanda xar bitdiyinda qaladigan amallari, cüdeyem katdi yuqari baxalanarikyan, ondan tashkari yana. 10:52 Peygamber , insan dinde yurib, din amallarida yurib, yani dingi yaxshi ibadatlarini qilib, yaxshi amallarini qilib yurigan adam, agar islamda saci oqaradigan busa, bu adamda ushe sacina oqarishligi qiyamat gunda nur boladdi. Insanda sacina oqarishligi, yani dinde sacina oqarishligini ma bilan boladdi? Qib ra, gham bilan boladdi. Din ghami bilan boladdi. Yoki dinde qib yashi ganligi bilan boladdi, sacina oqarishligi. Peygamber , 11:18 yashqatda bugan adamlarga nisbatan, hurmat, ihtiram, kirtat, alishligi toghrasda hadisatiladi ki, an abi Musa Ash'ari radiyallahu anhu qal, qala Rasulullahi sallallahu alihi wa sallam, inna min izlalillahi ikramadhi shaybati al-muslim wa hamili al-Quran ghayril ghali fihi wal-jafi'an. 11:38 Wa ikrami dhi sultani al-muqsid. Abu Daud, rahimahullah, rüwayat qiyanakan, hasan dara jasligi hadis, am imam Bukhari, azab al-mufradda, rüwayat qilibot qiyanakan bu hadisna. Buna mumi suratda, sahih debem, aich qiyanakan. Yani bu hadisda, Peygamber sallallahu alayhi wa sallam, ayet eddilar ki, musulman yoshqari bugan adamna, yani sochi okargan musulman bugan adamna, hurmatini korsatishlik bu, Allah da'alani unuqlashlikden bulad diginikan. 12:07 Insan, islamda yashi ulgaygan, yaki yasi sashi akargan, shu dindi xizmati da bali yashikattargan adamlarna, hurmat qilisdik, Allah ta'alana, uluqilisdik, cimlistan buladi. Yana, hud shunindik, Qur'anini yad algan kimselarna. Qur'anini yad alib, ushu Qur'anini bilan amal qigan, Qur'anini tashdab qoymagan kimselarna, ham hurmatini cayga qilisdik, ushu Allah ta'alana, uluqilisdikdan buladi. 12:33 vayana agar adalatlik hakim yoke xalifa boladi gyan busa adalat qigalligi uchun unaham ihtiram qalishtiki hurmatini kursalishtik Allah ta'lani uluqilashtikdan boladib ayitilgani gyan. Albatta Allahini dinini uluqilagan adamini uluqilashtik, Allahini uluqilashtikni cimlasidan boladi. Hena bu torusda peygamber s.s.dan hadis geladi, bu mashhur bugan hadis, birtan cimatli eshitgani busalarini eskirek. 12:59 laysa minna mallam yarham zaghirana walam yarif sharafa kabirina edib eydadlar. Gani, kitkilalarimizga izzat qimegan, gani mihribanchilik korsatmagan, kattalarimizna abrusina hurumetini bilmagan adam biz danmas digan. Gani, biz danmas diganda, musulmalarini khulqa danmas bu adamda qiladi gani isi. Musulmalarda khulqa, kattalargi ehtiram korsachlik, kitkilargi isa mihribanchilik korsachlik digani bolayda. Gani, yashkatda bugandanki gani, 13:27 Insan indi yashlar dahan bolad, lekin yashkatdara bogan adamladda, öz giyarishi imtikhan sinawlar, yoki zaiflik xalatlari kob bolad. Insan da awal giyaralishligi, Allah Ta'ala yaritgan payitda, insan zaif bolad. Sekin-sekin uquwatki tulad, vayana akhira umridi, yasi yana insan zaiflikki qaytad. Shunay bogandan ki, insangi xarkil imtikhan sinawlar kilad, yashkatda bogandan ki, inkasallilar bolad. Shunada, mana Peygamber sallallahu alayhi wa sallamdan ruwayatqan nadi ki, 13:57 uksidan soralganakan, ey Rasulsilan, adamlarina qaysi bari imtihan sınavda qattaraq bulad. Yani, ulargi qattaraq sınav gelad diganda, baygambar s.a.v. birinci baygambarlarga, giyenisa baygambarlarga oxshigallarga, ulargi oxshigallarga dibaytgan. Yani, baygambarlarga yollari yaqin bugan, ushilargi irgeshgan, yani yaqirraq irgeshgan kimselarga imtihan sınavlar qattaraq gelad. Yani, insan dinigi qarabdurib imtihan qalmad. 14:24 Agar u insanda dinida mustahkemlik bola digan busa, imtukhan sınavı qatda roh geladi. Agar dinida sal naziklik bola digan busa, sal zaiflik bola digan busa, bu insan öse dinini miqdarigi qarabdurib imtukhanlenadi. Bu sınavlar, imtukhanlar insange daimi sorakta bola veradi, hatta imki, yeryüzüde isqani qangi günahi yok bugan halatda insan yuradi digi. Bu hadisni agar itibar qalib qaray digan busik, peygamasalda salam etkalligi. 14:53 intiqam bolisligi insallarga tabi'i bogan, kasallig, xarxil musibatlar bolisligi tabi'i bogan nafsa. Wa musulman bosan, ha kafir bosan. Manabir, bashka bar hadislayam kilaydi, qaysi bir qawmina Allah Ta'ala yaxsh goredigan bosa, ularga intiqansina o verib koyaydi, yada ki incili verib koyaydi. Sababi, Allah Ta'ala, baz manabir, hadislardayam kilaydi, insanda qad jannatdagi bir joyga Allah Ta'ala onu munasib görsayo, insan amali bilan itanmayaggan bosa, Allah Ta'ala onga, 15:20 qiynchilik, qi musibat, qesallik və xarqin nasib verib durib, hamda unga qiynini sabir biradda arqasdan, ushe sabir qiganligi iwazdan, unu darajasini Allah Ta'ala yukari kutarib durib, ushe Allah Ta'ala unga munasib bilgan darajaya kutarib qayan. Allah Ta'ala qi yaqin, en yaqin bugan kimselarga sinal qatda roh giderikan. Sababini mga, aytibotkanimizdik, insan qan qelik sinaladigan busa, dini, itqadi, imani mustahkemlaxib baradi, an uxanli bugandan qin insandi. 15:49 Allah Ta'ala ge baqlanmishligi geyim, kushliyi raq boladir. Sınavki geyim paytida insani Allah Ta'ala ge qatdi raq boqlanadir. Gencilik bi emolacili bu geyim paytidan kura. Ani ushandik, peygambarilar barinci, usha Allah ge yakin bugalliki uchon sınavlari qatdi bolad didi, peygambarilarni yolina yaxsirax tutgallar, mahkemax tutgani kimselar geyim, bu peygambarilardan gengi derecda intihas ta'ala qatdi qilad didi. Geni nekin, Allah Ta'alani xikmati shuyetdaki insandi taqatidigi bu geyim narsani insange yukilaydi. 16:18 hattanki sinavlar dayab. Insani dinigi qarab turib, iman itqadigi qarab turib, qalatigi qarab turib, Allah Ta'ala sinav biradiga. Agar mustahkem raqbosa, sinav qatda raq gedaddi. Bu sinav qatdiq gelisligi, insani oylamaslik gereg, albatda qamalish gereg, ya ki, basli-basli bolish geregdir. Sinav, insani kutmagan tamandadan boli utkiti orad. Bazan, sinav, na faqat qeynchiliy bugani narsa bilan, balki, qeynchiliy bugani narsa bilan amkili orad. 16:44 Məxsəd nəmə, səbəb nəmə bu nəsəladi geliştigi də, imtihansın oladi boliştigi də, hadisda axırda itiyabdi ki, hattayn ki, insan yeryüzü də günahları bomagyan xalatda yuradi, diyabdi. Günahların tökülüştigi ge, kättə səbəb boladiganlar isə, imtihansın oladi geliştigi. Başka bir hadislik eyladi, bu yan məşhur bu yan hadislardan birisi, peygamber salasını mətkənə kallar ki, 17:08 bir musulman adamga qana qabar qincili yeta digam busa, mashaqqat yitsa, qam yitsa, qayhu, hafalchili boladimi, azar boladimi, qam boladimi, nima nasi yeta digam busa? Hattanki, zirawayo kechkan boladimi, mana shu nasilar digam, agar insan shu nasilablana musibetlana digam busa, shu nasiyam diytir digam busa, agar insan sabar qala digam busa, Allah chun bu nasilablan insamni gunahini Allah ta'ala kechribi barad digam. Hattanki kira digam, qikam bilanam. 17:36 yuki qolni qil valdi, qis valdi, hatta shun hansalaram manay, ya inzal arshanaydi turi, yuki ayallar arshanaydi qolni qis valdi. Dogri endi bi etibarliyi qutti, qafli top qopti, baxka digilay digilayki, mu shangi sabirqisi shul bilanaym, Allah tala insalini gulahini qeciraydi, gulahlari kaffar atlaraydi. Yanay, bundan tashkari, yashqatda bu yan adamladda qebraq, xastalik, golishligi. 17:59 quvvati yetmi qanisligi ibadatlargi, bu nasi insallar yaxsh bugan payiti dayan buladi, likin kattarlarada kub raq buladi, bulargi hambi yutta bir khursanchiliy bugan hadisli geladigi, paygambar salasini amaytgani kallar, agar bende hasta bub qaladigan busa, yaxsh kattar bugi adamlar kub hasta buladi, bir gün soq olsa bir hafta kesal bub qaladi bazda, sulay diyo ki, bu bende safar qaladigan busa, Allah ta'ala u bende ge, 18:24 uxe mukumlik peytida, soğlan bu iyan peytida qanaka amallarini qalibiyot iyan busa, yaxsa amallarini qiyan busa, qesal bolub qulambi qolad iyan busa, yoki seferda bolub qulambi qolad iyan busa, uxe insange amallara toluq suratta yazib durlar iyan. Mene bir boshka bir hadiste, kini roh suratu da qeladi ki, Baygamir Sallallahu alaihi wa sallam ayitgana qellar, gusul mallardan bran tasiga, cesedide bran bir intukhans navi itad iyan busa, bir bala qesallik itad iyan busa yu, uxanda, 18:54 Allah Ta'ala unu sakrab yuradigan farishtilarga itarakan, bu bandam uchun, soqlam bugan paytida, bimalanchili bugan paytida, nima amallarini qilibiyotgan busa, bir kece kunduzda, isha amallarini hamasini dandamga yazib qoyiladik. Yani, soqlamni bugan paytida insan nima amallarini qilibiyoradigan busa, kesar uqqoladigan busa, irtamanda kec paytda, qays paytda qandi amal qisdiki adatlangan busa insan, 19:21 adatlangan amallarini farisdala, nisanta sagayib yini ushe amaliga qayt qini ushe yasub turaddiydi. Bu ushe ayteylik, bari kasal gola khasla bugan adam bazan yillab yatuq qalaydi. Yillab, qumla masal shal bub qalishi munkun, bashku bub qalishi munkun. Lekin shu adam, awbaldigi bubturgan, yani saglan bubturgan paytida, bir yaxsh amallarini qilisli ki adatlangan busa. Bu adatlangan buganlardan, masal ayteylik, sunnat namazlarini hamasini, 19:51 tarqqa maslan okuyak gyan busa, yoy ki zuha namazla okuslik gya adatlan gyan busa, yoy polan polan kullan roza tushlik gya busan, yoy ki taharat qalib duaym yurishliyi busan, qesali sarabdi shunasiladda ulgi mi qaldi, yoni iplam mi qaldi, insan u shandi yillar mabaynda otadi gyan busa, u insange yillar mabaynda u shi amallar yazib turulad. Yoni qandi amal qigan busa, hud tu soqlan bu gyan paytidi gya amallarini, sahablari u insange yazib turulad gyan. Sundan ayitliyabdi ki, biran teleriniz, hulumna arzu qimiylar. 20:21 Ehtimal, u yehsli qil yurgan adamdir. Yani, yehs amallanda yurgan adam boladigan busa, yehsilar ziyada bol oradi. Yani, gunahlar qiliyotgan busa, bu insa. Gunahlar qiliyotgan busa, ehtimal, Allah Ta'ala'na tawba qilib ushe, tawba sibilan Allah'na razi qilad, keyin davrida, omrida. Xuncin insa, yehsi busayan arzu qimasan, yama xalati gunahlari qirqoygan busayan insa, qutulisi gucun, olumla arzu qimasan. Unuslayam, yehsli qibar unuslayam. 20:51 insangi ihtimal yaxsik bandi. Bir hadiste keledi ki, Peygamber sallallahu alayhi wa sallam ayitgani kallar, qaysi bir kimsi ki Allah ta'ala 60 il umir bergan busa, Allah ta'ala unu umrida bir uzurnu qaldirmabdi diganikan. Yani 60 il umir bergan busa, yani azgin yesi san bulardi, ananarsani kormadim, mualansani qimadim, disigi hacat qaldirmagan bulardi diganikan. Yani 60 ildi insan, hamanasi korgani korib qladiganini qiboladi. 21:19 Haqqat kuz lazzat qalad xalaz, quvvatu qomiydi. Narsalar diyan, tatishliy digi lazzat qomiydi, chunki, badani digi bugan, kasalliylar, bashka narsalar, unga raaxat qaldirmaydi. Xuncin, oza 60 yashqi yedikaniygi, sah salamat yed toladigan busa, ushe mri insange kifayi bolad oza. Yashqatda bugan adamlar wafat yedib, qiz yashqidi omrindarini ot qizib. Akharatki baradigan busa, jannatki ikirisida qandib bolad bulad. Qari yashda qiradimi, yash qari bugan xaladda qoladimi. 21:49 Bu torusda mana hadiste keledi. Abuhurra radiyallahu anhu dan ruwayatun geneken Rasulusulama etdilar ki, cennet ahallari cennetki kirishligi bular, badallari obbaq bulib, saclari cingalak bulib, agen caylarida tukilari bu mestan, tanki soqallari yan bu mestan deyib keledi. 33 yashtigi bugan yigitlar halatida kirishadi. Bular hamasi Adem a.s.ni yaralishlik suratida buladi. 22:18 bu isa 60 zira, yani uzun ligida. 60 zira tahminan 25-30 metr gibar midi, keyn ligi isa 7 zira bulad digan. 7 zira digana 3 metr atrafta bulad indi, gavdas indi. Ano shindi bugan halatda girisad digan. Yana bir-bashka bir ruwayatdi kiladi. Peygamber sallallahu alaihi wa sallam ayatgana gallar, bala calatu qulib ulgan busa, yoki bu masa qarib, qidiyam qarib geti wafiditgan busayam. 22:48 bərbir o shi cenneti kirishligi da, bular 33 yoshda kirishadi, 33 yoshka tolgan halatda kirishadaydi. O kishkina godayligi dolub gitsayam, kattaligida oladigan busayam. Cennet ahallarini hamasi Adama alayhissalamini suratda boladi, shakil cihattan, qiray cihattan isa Yusuf alayhissalamini suratda boladi, dibaytgani ki. Lakin ayollardi bu aras Dambidda bir qizqa rabugyan, bir qisa boladi. Baygambar salayhissalamini huzuriga bir kemper kiladida, kiyn, ayitadi ki, Rasulisna, 23:17 dua qaling Allah Ta'ala meni cennateye kir gissan diganda, Peyamber Sallallahu alaihi wa sallam ayatkan agan ki, ey falanchini anasi cennateye kemperla kirmeydi, shunday digan agan. Shunday haligayal yigilab burlu qitgan agan diganda, cennateye kiramimiz agan digduru. Kinaykin Peyamber Sallallahu alaihi wa sallam ayatkan agan, evu ayalgi xaber veri ilar, cennateye kemper xalatda kirmeydi. 23:39 kəmperlə kirməydi digəni, yəni kəmper bolib kirməydi digəni. Allah Ta'ala ayitadi, inna inşi'anahunna inşi'an, fi ca'alnahunna bi karan urbana turaba, yəni Allah Ta'ala, yəni yangitdən insallar bi yaratadi, yəni yangi sakil giyiltiradi. Olar uşa özlərini iriladiga munasib boladi, yəni 33 yaşda boladigan busa, iki prar vayatda 16 yaşda dipdiladi yallarda bolis digana, bazir vayatlarda 33 dipdiladi. Demi bugan digami uşa irkeyladdi, cennetkira digan irkeyladiga yashiga munasib boladib. Mənə shundayka, eger... 24:07 yashqatda bogan adam diyoy ki, islamda uzara muddad yashashliyini bolay digam bolsa, Allah ta'aladan surash giray. Lekin, yana panax surash giray bogan nasa shuki, anzalil umrdi bu ayda. Yani, insan umrini aqridi amma gi muqtacib qalishligi, xarlani qalishligi, shundi bu qalishligi dan, bayxambarsasdan panax suraygan. Shumichi, bun nasadan panax surashligimiz yashra bolaydi. Lekin, insanin uzini quwatu da bolay digam bolsa, yashashligi, qanchi qop yashay digam bolsa, shumichalik. 24:37 yaxsh raq boladi. Unu dara jazxam, jannatda ya'la diyan dara jazxam, insan qan chalik, qeb amallarini qala diyan bulsa, xun chalik yuqar raq boladi. Haa, sunin chini ayta otishkan ku, insan shahid bub getishligi qiyinmaz, da dayda ux gelibam insanda uldur getishi mulkin jaynda, deykin Allahini yolu deyashashdigi judiyam qiyindi. Haqqattan, insan fitnelergi, sabar qalishligi... 25:02 ya günahlarga sabar qilisligi, ya ki olsa ibadat, yaxshamallarda makkam tulisligi bujiriyam qiyin insangi. Xun-xun sunasalarga yarisi insa acirini ala verali. Yaxshkatda bugan adamlargan islatan hadislardakigan bir qancha, bir ruwayatlar bularini biraz shahligan halata toqtali botdik. Demek, ummetimizda insan yaxsh basin, özgiyarisi haqquklarini bergan, yaxshkatda bugan basin, özgiyarisi haqquklarini Islam bergandir. Sulalden qara adamlarini 25:32 başka cəmiyyətlərini, yox ki, bu cəmiyyətlərdə görləyikken halatda qidiqa, yox ki, yollasda shabqan qoyilmayan, belki, farizantlariga vacib qoyigan ki, ularina qaldan xavar alisligi, ulariga da vaxut itib qitgini geci, hatta inki vafaatıdan qiyin, ham ulariga yaxsliq, dursliqki shariyat qiyirat. Hatta vaxut itib qitgininan qiyinan. Xininqun, insanda atasiga eyn qigan yaxsliqlerden bittasi, atasini, yani, bradanlarina, atasini yaxs qirigan adamlarini ziyarak qivsligirid. 26:01 Allahumma anfa'na bi ma'allamtana wa alimna ma yamfa'una wa jilna ilmana