Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.
0:00 بسم الله الرحمن الرحيم الحمد لله رب العالمين الصلاة والسلام على أشرف الأنبياء والمرسلين نبينا محمد وعلى آله وصحبه أجمعين أما بعد 0:31 Abu Hurayy, r.a. hu, Baygambar, s.a.v. dan ruwayat qigin. Uzad isa, Allah da'ladan ruwayat qilib aytadi ki, yani bu hadisi Qudusi yakin. Allah da'la aytadi ki, i Adem farzansi, meni ibadatim uchun, vaqt aziratkin, meni ibadatim uchun, xali bugin, ane ushanda, seni qalbinni baylikke toldiraman, ken bagallikni isa sindan, 1:03 qolini ishqe dolduramanda, sindan kambagalligini tosib qoymiman digan hadisekan. Bu hadis, baygambar sallallahu aleyhi wa sallam, Allah ta'ala atamanadan, Allah ta'ala andan gapir botkan bu hadis, manashu, hayat digi, hayat felsefasi yoki bu mese on digi, insani, 1:34 vaxtlarini tohri taksim etishligi manashu barasti demek bu hadish yapirib utarikan. Allah Ta'ala tohri dan tohri insan farzandige xitab qaldi. Yani, Allah Ta'ala insaniyetini nima uchun yaratkanigini islati. Allah Ta'ala insanini ozige ibadat kilişligi uchun yaratkanidi. Demek, insan hacaniki Allah Ta'alani 2:07 insanini yaradgan maqsadidan uzaqlashib qitarakan, bunga itibarsili qilib, bi parvali qilarakan, manashunindik Allah Ta'ala tamandan, toqridan toqri, xitabga, muqtaj bolib qalarida. Sunin uchun Allah Ta'ala, adam farzantiga, toqridan toqri, addi qigan, addi bir suratda, ey banda, meni ibadatimga, boshagin vaqt adiratgin, 2:35 Allah Ta'ala tamandan əcliyye səbəb buldu. Allah Ta'ala ge ibadat qilişlik, əgər insan bunu üddəstən çıxarəkən, Allah Ta'ala'nın ibadatı ge vaxtını əzirətərəkən, ənə üşəndi Allah Ta'ala bunu mükafatını, insan geçirali bir suratda beliştigini vadaqilib eytədi ki, ənə üşəndi seni qalbinini min baylikke toldurib qoyamandidi. Demek insanını 3:03 Allah Ta'ala ge ibadat qilişligi, ibadatı üçün vaxtını edirətişligi qızganməgen halətte, özünü isə məşğulmən, bəntmən deməgen halətte, vaxtıdan bir qısımını Allah ge ibadat qilişligi edirəterekən, Allah Ta'ala bunda insanlı qalbini bayıq qoyaməndi edib. Aslıda bayilik insanlı qolüde tapilədigan bayilik iməz, belki insanlı qalbide tapilədigan. 3:34 bayiliktir. Hamda, insani qalbini bayiq qoyislik bilan birgalikta, unu aldidan, qoz ongidan, kambaqalligini, tosb qoyisligini Allah Ta'ala vada qilda. Manebun arsi isa, Allah Ta'ala tomanidan beriladigan cideketta nimet bolarida. Qaysiki bu, insangi beriladigan nimet, kanaat, nimetidi. Insan qiladigan amallari, dahak dunyawi bosin, 4:04 Ha, dini bosin, bun ertse iki yöneliçten ibarat boladi, ibarat boladi, yani iki yöneliçlik boladi. Biri var ki, insan qiladiyan amallari hiçkan deyibir samarasiz, faqat uxi vaxtin özüde insan bu amalini adayitadi, bu amalini hiçkana qangi kelecekke alakasi bolmaydi. Yena bir tur amal var ki, insan bu amalini bacaradi, leykin onu kelecekke. 4:32 alaqasi boladi. Misal uchun ap qoradigan busik. Insan turgan vaxtida, o turgan vaxtida, bran tabir, ay telik, oyun oynaydi mi? Ha, tashkarida oynasin, ya ki, ha, computerda oynasin, ya ki, bran tabir amal qiladi mi? Ushe amal, ushe vaxt, tu yashi bilan tugu idi. Yeni, unu iskana qangi gelecek uchun tasiri bom idi. Bazan, isi, insan bir amallarini qiladi ki, bunu, 5:02 kelecək üçün insange kətdə muhim roli bolədi. Məsələn, bir insan okyşlarını oqiydi, məktəblərini tügətədi, universitiye kiri buyetlərini bitirədi. Bu, insandı qiləkken amaliyam ha dünyawi bosun, ləkin bunu kelecəyige alaqadar bolədi. Dini məqsətdə həm ayni mənə şunun dektir. Dini məqsətdə insandı qilədiyan bəzi amalları bar, öshə payitdi özüde insandı amalini tügətçiligi bilen tügəydi. 5:32 Lekin yana bazı amallara barki, bu narsa insanda kelecagiga, demek iso ahirati gece, davam etadigan suratida amallarini ada etadi. Mana bu yukarida etibotkan hadisimizga, mana cahattan yakim boladigan bir ayat karimalar barki, mana bu ayat karimalar asar surasida zikir qilingendir bunda. 6:01 Allah Ta'ala ayitadi ki, waqt ki qasamq durib, asr waqti qasam ki, innal insana lafi khusr, insan albette ziyankarliktadir, illa iman kiltirgan, yaxshamallarini qigan, haqni birbirgi vasiyat qigan, hamda ushan usta birbirgi sabirli bolishgini vasiyat qigan kimselar bundan mustasnadib ayitadi. Hakikattan insan, Allah Ta'ala onu yaratkandan ki, bu insanni halati, 6:30 ziyankarlik xalati da edi. Sababi, insani atrafidan orab turadigan xarxil insani salgatuchi boygan narsalar, bu, insani ozini xax isteklari bosin, shaytan bosin, yuki muhitni insangi boladigan tasirlari bosin, bu narsalar insani Allahini yoladan, Allahini ibadatadan buruk tashlashlikke sabab bolad. Shunun uchun, yukardigi, 7:00 hadisimizde, ey bende, ey adem farzante, meni ibadatim uchun, vaxt aciratgen, boshagin, deyib Allah Ta'ala tamandan ayitildi. Sababi demek, insanini, usha Allahin ibadattan vurub tashkirigan naskilarini köp ikerligi. Shinin uchun Allah Ta'ala, insandi, biyette, ziyankar boladi dedi. Harbir insanki ziyankar boladi, lekin bu insanlardan, najatdo fadigallara ascilikini tashkil qiladi. 7:26 Gular iman keltirgan, salih amal qiyan kimsalar dep gularin sifatlarini bayan qaldi. Demek insani ustida zamanini otisligi, insani demek hayatini tige barisligi dalalat qiladi. Yani insandi qaisi bir güni otigan sari insandan bir bolegi otib bariyakgan boladi indi. Insandi umri qisqarib barigan sari demek insani ziyangi qarib getiyakgan boladi. 7:55 qemayib barayatgan hamda insan atilik bir qanchiyil muqdarda umir yashay digan busa, ellik yilmi, atmish yilmi qancha bolisdan qati nazar, bu insan harbul otekgan saniyasi bilan, sekuntu, minutu bilan, ushini, uzini, nukhayasiyi qarab yaqilashay ikgan boladi. Biyatda, biran ta adam insan manashi otikitkandan kiyin, yana qaytib hayatki gelis digini hechkim kefalatina amaydi. Kimniki, 8:24 Kimki manashu qimmatbaha bugan bayligi waqtini agar zayi qiladigan bose, manashu waqtini demak eytib otganimizdik, agar insan shu bugungi kundigi narsilar bilan aralashgan halatda otgizib yubaradigan bose, bu insan ahirati uchun, ukeleceg uchun, hechkani qangi narsini özüde qaldirmagan boladi. Masal tariqasqab qoradigan bosek, insan yuda bir, 8:54 maishat bilan yeshadi. Jidabir turli tuman nimetlarini astidi, yeshadi. Yoy ki bomasa itilik, bir bayramlarda, yoy ki bomasa jidabir ziyafatlarda turli tuman narsilarini yedi da, ana undanken insanda qattig bir kesallik bezata qaldi. Qarun agrima, yoy ki qarun agrima, basi kesallik unu bezata qaldi da, ta qatqibu medigan darajida. Ali ki insan demek, ziyafatda, 9:25 körgən, yegən nəsrlərini ənə əşəndi bu përgən peyti də izde aladimi, əlbətti insan bundi xalatda u nəsrlərini izləşdikki, harkat ham qimiydi, çünki bu nəsi köynügi ham sığmiydi. Insanla xam mənə şu xayat digi, barin, bütün bayilik bilen yeşe bötgen busin, yökücdə bir faravallik bilen yeşe bötgen busin, lekin insandı baradigan aqibati, agar Allah ta'la görsetmesin insanını, dozakki eltadigan busi, 9:55 bu insan xaq qancha bu duniyada baylik bilan yashamasin, farawanlik bilan yashamasin, bu narsasi insange demek axirida, axiratda hechqana qangi fayda vermeydi, hatdanki insanni dozaxke tushkan paytida bu narsalarini köynige alishlikki ham insandi imkaniyati bomiydi. Shini uchun, bir hadiste eladi ki, yer yuzida uzu dozaxke hukum qilingenu, lekin, maishat bilan, judayem farawanlik bilan, 10:24 yeşeb ötken adamni bir dozahki ap girib çıxilgen peytide, bu insan gaytiladi ki, sen dünyada bir anda bir nimetini görgen midin, şu nimetlerden tatigen midin digende, o insan, ey Rabbim, heç xana qangi nimetini tatimegen mendeb, görmegen mendeb, cevab qoladi. Bu insan, birtta aytekgenligi, hakikattan görmegen ikenligi maz, bu narsalarini unutib yubargenligi. Çünki, insanda bazda, şu hayatta yam üçiriydi, 10:54 Bir qatliq musibetini kelişligi insange undan aldingi bugen harqani qangi meysetini isten çıxarib, unu hayaliden kötarib ibaradi. Mene şu nersi demek insan ahirette hem, agar hayatini Allahke ibadetsizlik bilen utgize digan busi, bu insanini harqan cebaylikke ige bumesin, ahir akibet bu insan ziyanda ikenligini Allah ta'la bayan qildi. Demek harqandik insandigi nimet bumesin, bu nersini... 11:22 ölüm onu nuhayasga yetkizib qoyarakan. Qundan hadis-i sharifda Allah Ta'ala beliz ayitmadi ki, Ey benda, meni ibadatim uchun vaxt aziratkin, ane ushanda ziyan qormiysan. Allah Ta'ala, meni ibadatim bilan vaxtini otkizgin demadi. Çünki, insanda bunasiga taqati yogidi. Toluk suratda Allah Ta'alan ibadatina adayicilik, bütün umur babayinda insanda bunasiga taqati yog. 11:52 shunin uchun hadiste kelishi boychi ham, meni ibadatimga vaqt ajiratkin dedi. Vaqt ajiratkin degene, insan agar, bir nasibden mashgul boladigan bosa, baz adam aytadi ki, biz uchudan vaqtizdan ajiratin didi. Diyo ki, bu, uchi vaqtizdan bir bölagini ajiratishligini bunda anilatadi. Yeni, az ginagini bir bölag kisimni halas. Mana bu hadiste ham, az ginagini bir bölag kisimni insandan Allah ta'ala ibadati uchun. 12:20 aciracitligini talab qiliyabdi, ane ushandi Allah Ta'ala unge ushe aciratgan vaxtini barabarida mukafatini mul, gul qilib berisligini bayan qiliyabdi. Insandi, mana abgiracigan busik, zakatini mali bar. Malini demek insan zakati bar, bundan insan malidan zakat cikaradi. Ushe cikargan zakatini sabablik Allah Ta'ala unu qagen mal duniyasini sakilat qaladi. 12:47 oysa bergan zakaati sabablik. Allah ta'la onu mal duniyasini saklab qaladi. Hu tunindak insanna ham waqtini zakaati bar ki, oysa waqtini Allahni ibadati cun saklarakan, Allah ta'la bu insange oysa waqtini Allah ta'la unge saklab qaladi, hamda oysa utadigan waqtini Allah ta'la unge barakatli qilib biradi. Demek, mene bu hadiste gelishi boyce, Allah ta'la insange azgina adilatadigan waqti sabablik, 13:16 insange qanaat, barakat, berisligini bayankildi. Bundan, insani qalbini bayliggi doldirib goyisligi, hamda, kuz ongidan kambagaligini ketkizib goyisligi, bu, agar, biladigan, bu cüdaikatda ham nimet sablanadi. Çünki, qanaat digan narsa, insani vaxtini ham, hayatini ham, mazmunliyi, ötisligi alib varadigan narsadir. Agar, insanda qanaat digan narsa, bumi digan bosa, 13:46 Baygambar sallallahu alayhi wa sallam hadislarda etib ötkendik, insan farzanti, mal dunyayim didi, mal dunyayim didi, malim didi, malim didi, unge maliden, yib içgeni, yib eskirtirgeni, mani islatib tüketgeni, shun arsa boladi, qageni isa u insanin özini kemez, belki, ondan kaldirib getirigan adamlarniki. Yo, bu, misa, baska bari hadiste, insan farzanti, malim, malim didi, unu isa, ağzini tupra. 14:14 doldiradi debaytgan. Insan bir, insan əgər kättə bir bayligi boladigan busa, bir darabayligi boladigan busa, bir vadi bayligi boladigan busa, ikkintsi vadi bayligin busun didi, ikkintsi boladigan busa, ikkintsi busun didi, bu insan nesə? Ağzını vəşət, furaq doldiradi. Yəni, qabirik düşkən baytda bu insan bu nəsədən qutiladi, bun debala musibetten qutiladi digan. Mənə şu nəsədən Allah ta'la bu hadistə qutilişlik yolini düzge körsatib veriyat. 14:44 Bu, insan Allah Ta'ala'nın ibadatige vaxtini aciratib, Allah Ta'ala'nın ibadatini mükemmel üshe verilgen vaxtide adayicligi. Mene bu nersi insanini qalbini bay qilareken, qalbini, insani, agar qalbi bay bolareken, bu, hichkimge kul bo meydi. Agar insani qalbidi acilik boladigan bose, bu, qalbidigi acilik insani kolini cozishligi, kozini cozishligi sebab boladi, bu rogi cozilgen koli, yaki, kozi bilen insani o adamni. 15:13 quliqi eylaniq qoladi. Taamagir buq qoladi. Mani suna sadandan qutiliqlikke, demek, awwala, insanda qalbige beriladi yan baylikni, Allah ta'ala, na faqat baylikni beremen dedi, belki baylikke toldirib qoyemen qalbini dedi. Qalbini baylikke toldirib qoyemen, hamda qozin aldidan kambaqallikni tosib qoyemen. Insanda demek, qozini aldidan kambaqallik tosib qoyiliqlikke, ham katta bir nimat sanaladi. Cunki, 15:42 insange mene adamlarine hayatini koradigan busik, bular milyardlab topadi insallar. Milyardlab mablaqlarini topadi, lekin bu topi ekken mablaqlari, ularini kenboqalligiden, ularini gozlarini aldoturiyen kenboqalligiden, bularini xalaskimi idi. Bularini uludan kutqarimi idi. Ular kancalik topi ekken bolisliye karamastan, hatta inki zurriyatige, tipishtige itadiyon darazi topi ekkenliye karamastan, 16:10 yenə bir oğlarına xaqqıdan zulüm qılıb, üçüncüye, yenə mablaqlarına, bayirlarını küpeytəşlikke harkat qıradi. Səbəbi isə bularına, küz ongide Allah Ta'ala açlikni qoyub qoyu gəlmigi. Çünün üçün, mənə bir başqa bir hadisdeyim qiradi ki, əgər insan farzandi, bütün qamini, ahirat qama qaladigan busa, Allah Ta'ala bu bendeni, qalbini bayilikke tolduradi, hamdi kəmbi qallikni, onu... 16:37 qalbidan, göz ongidan, altus qoyad digan. Qaysi bir insan isa, mutun qamini, dunya qiladigan busa, ahirat qimastan dunya qiladigan busa, bu insanni, qanbaqalligin Allah ta'la göz ongida xif qoyaman digan, hamda bu insangi, dunyadan, ushe taqdirda yazilganigini, kiladi halas, dipdurib, aytibotilgan. Shundan ham bilinadi ki, demek insanni, qamini ahirat bolis digi, 17:08 həm də vaxt də də, Allah Ta'lani ibadətigə ədirətçiligə, iqilə, daman həm insandı qalbidə, əşə qanaatını fayda boliçtigə, Allah damandan berilə digan, baylikni qalbini iqerləçtigə, mənə şun arsa demək, həm də göz ongini də boli digan, kəmbaqallikni tosiliçtigə, səbəb bolar ikan, aks xaldis Allah Ta'la etdi ki, qolini iske doldurib qayamanda, kəmbaqallikini tos miymanda də. Demək, insan, 17:36 haraket qilaviradi, haraket qilaviradi, bu bilan min bayligi ashkan taqdiri da ham, özünü halatidan, his qachan insan, qanatlanmidi, köyini tolmidi yan, halatki kip qoladi. Bu isa insange birilgan, musibat boladi ki, bu narsada insan, ayitibotkanimizdik, qabarga chushkan da gina, kutuladi, aks xaldi, bu narsa insanni, haram boladi mi, halal boladi mi, farki yok, mana shundik, mablak tapishdik ki, insanni undab qoyadi. Mana shun arsa, busa ham, 18:05 Gerek ki, Peygamber sallallahu alayhi wa sallam hadislarida, demek insallarga shun deyibirkin geladi ki, bunda insan topiyekken mablağiga itibar qimiydi, unu halaldan topiyabdimi, ya ki bomasa haramdan topiyabdimi bu narsasiga parva qimiydi digin. Bu narsadan demek insan faqat gini bayilik topisan boldi dib, hamda gözün aldi turgen kambaqallikni, sebabidan vishay insan ahayatta açgöz, ya ki bomasa vishay topiyekken bayiliyige haris bu qaladi. 18:35 Mənə ayət kərimədə insannı çu bayligini artıdan quvub-quvub, ahri qalbini dolduranməgen, gözün aldan kəmbagalligini ketkizanməgen xalatda, dunyadan utar paytidagi bugan xalatı xubuladi ki, qan rabbir ci'un la'alli amalu salihan fi ma tarakt. Yani, i parverdi qar alam, Allah ki axtab qilbaytadi ki, mənə çu dunyaya qaytadilar, 19:05 ihtimal manashu qaldirib kitikken hayatimda min salih amallar qalsam edib. Allah ta'ladan insan yalvarib suri can taslim qiliyikken paytida. Insan suri edilikken Allah ta'lad amanidan jawab qilin ediki, kalla innaha kalima. Yani bu nersa, yok asla mu nersa, hiç kanda ilaci yok. Bu, sun cheki bir ayitilikken, gabsiz xalas. Bunu hiç kanda kangi hakikati yok. Bu, ygan gabsiz xalas edib. 19:32 Manashu barada Peygamber s.a.v. aytadi ki, bir günü u kishi sahabalar bilan bir gelikdi, qabirlarini aldidan utki tekken payitlaridi, u kishi bir qabirgi isharaqilib aytadi ki, bu qabirda yatgan kishi, sizlar etibarsiz san edigan, etibar qim edigan, arzima san edigan, bir nafil ibadatlaridan bir iki reket namazgi, shunakangi muhtaq ki, 19:58 bular uchun, butun dunyadegi bogan narsalardan gore, o shi iki reket namaz okusligin ozu, manashu nasi, ular uchun yaxshirakdib aytadi. Demek, xabirda yatgan adam, bu dunyadan demek uzulgan, ahiratga kitgan, bu insanda imkaniyat toluq uzulgan, manashun digi bogan adamga, iki reket namaz okupal isligi, bolib ham farzi imas, ad digine bir nafil ibadatini okupal isligi, butun dunyana hamasi berilisligiden gore, 20:28 yaxshiraq bu adam uchundib, etkeneken. Demek, insanda xalati, Allah Ta'ala ki ibadat qilişlik uchun, insana meneşur dünyada imkaniyet baraken, elbet de buna insan adayiçlik kereyeken ki, insanga ahiratida bu dunyaya hiç qana qangi suratta, agar Allah ki ibadat qilişlikki vaxtını acil etmeseken, asqatmeseken ki bu dünyası, bu dünyada hamastan kere insan ikireket ibadat qilişligi, afzara bularken. Sebabi, insan, 20:56 ayet-i böytkənimizdik, bütün dünyanı, həmə nimetini qolgi giritkən, həmə boyligini qolgi giritkən taqdir də həm, əgər Allah üçün ik kireket ibadat qımagyan busa, bu insan əlbəttə ziyankar bolishligi anıqdir. Undan tashkari Allah Ta'ala Qur'an-ı Kerimde itadi ki, 21:25 hamda Allah Ta'aladan taqwa qiladigan busa, Allah Ta'ala tamandan ki gyan xaberlarini, bu din, bu dindigi bu gyan itqad, bu gyan naslarini hamasini tastiq itadigan busa, biz bundi kimsani yaxslik yollargi yollab qayamiz, dedi. Yengillik yollargi yollab qayamiz, bahçadat yollargi yollab qayamiz, dedi. Sababi, insan agar Allah Ta'alagi qara bir qadam basar iken, Allah Ta'ala un insan tamaniga bir qadam imaz. 21:54 bir neçə qadam basadi. Əgər insan Allah Ta'ala qe yorib baradi qanbosa, Allah Ta'ala insan toman qe yorib qeladi. Bu nəfəni mənə bir hadis qorisiydi. Allah tomandan bayan qilinadi ki, Əgər bəndə min uçun bir qariç hareket qiladi qanbosa, min uçun bir gez yaqirlasaman. Bəndə mingi bir gez yaqirlasadi qanbosa, min unge bir qulaç yaqirlasaman. Əgər insan min uçun yorib qeladi qanbosa, min unge yorib baraman. 22:21 Menden nima nasan soru edigan busa, biraman digan mazmundan, Allah dama'ndan, Hadis Qudusi'den aytilgandir. Demek, insan agar Allah dama'niga bir qadar harekat qilarikan, Allah dama'ndan cidikatda nasa bilan insange mükafat qilad, birladi. Shuyatda ham, agar insan Allah dama'niga bir qadar tasli edigan busa, bu, vaxtina ajilacilik bilan, bayligina ajilacilik bilan, hamda Allah ta'lan akkirlarina qiladigan busa, Allah ta'la bunu mukabirida insanini 22:49 Yaxshe, hayatke yollab qoyisligine itiyat. Insannin hayatini mazmunlik bolisligi, bu, Allahga ibadat qilisligi bilan bolidi. Agar insan Allahga ibadat qilisligiden uzaadayken, harqanche boylik tapmasin, harqanche duniyani igaligini qimasin, bu, insallarini qalbidi, Allah ta'ala, yukarida itibotilgendik. Kenboqallikini qoyadiki, bularini his qachan, kollara ham, gözlara ham, qoymidi gyan. 23:16 xalatda buq qoladi. Bu oysa insallarini tap yekgan bu aili gidan lazdat tap pishlik emez, belki tapmese turam mey digan xalat ki Allah ta'la bularini shirub qoyadi. Bundan tashkari, ulim farishtas ki gen paytida insanda xalatini ma boladi. Ay tadiki, Ya hasratay ala ma farratu fi jambillah, wa in kuntula minas sahirin. Yani, vay minge musibat bosin. Ha, sunca Allah tamamdan suskeslikki yol qoygan nasilarin barasti minge musibat bosin. Min, 23:46 shu adamlar bilan birgelikte mazharaqiluchi adamlardan bugan ekanman, nimi busa amal qimastan aksini qigan ekanman, demek minge musibat busundib insan özgi hasrat, nadamat lab qaladiki. Bu nesse insan hayatini ibadatsiz, otkizgan paytida. Ya ki ibadatlarini celatulpa qigan halatda otkizgan paytida, olin farishtas qigan paytda eytadigan halat shundin ibarat bolarikan. Demek, hayatni mazmuni, 24:13 Allah Ta'ala tamandan asasan manay insandanimi uchun yaratkanligini aytibotilgandankigin, insannini ibadat uchun yaratkanligin, Allah Ta'ala insanni yaratkandankigin unu özden bir muhlat aziratishligini insandan talab kildiki, bu nasigi Allah Ta'ala tola haqligidi, hamda insandan butun hayatini imez, belki insanni bir bolek hayatini Allah uzu uchun ibadatgi aziratishligini talab kildi, agar insani ushani aziratadigan bose, 24:42 Allah Ta'alan ibadatlarga itibar qiladigan busa, bunu qiladigan busa, Allah Ta'ala unga, mana bu duniyana qandaya utkizisligini, hamda insanda, insange beriladigan, mana bu hayattagi, kongil toqligini Allah Ta'ala unga nimat qilib berisligini, mukafatina aittiki, aks xalda insanini qalbi, kambogal bugan halatta, gözleri ham, kulleri ham, insanini, uç bugan halatta, 25:06 qalib qoyisligini, bu isin insanini bashige bitkin, bashige chifkin, bur musibet boladi ki, insan bundan aytibitkinimizdik, bu duniyani, ahirida, qabirda gini bundan kutilalliydi, neykin bundan kutilisligi bilen, baska undan kore kattara bogin, musibetke kattara bogin, sinagi insan, ahiribda, qabirda, ducar boladi. Bu hadisten, demek ki, khulasa qalib aladigan bosik, insanini, uz aslidi, Allah ta'ala undan talab qimastan, 25:36 Allahke insan baglanislikke oza hareket qilisligi lazim edi. Lekin insandan qoyiladigan goblab kamsiliklar, insandan boladigan goblab bi itibarlik bugan narsalar, demek Allah tamandan insanda, mene shun arsana insandan talab qilisligi alib bardiki, bu ham Allah tamandan insanda aksar vaxtini imez, belki qista gina bir vaxtini Allah ucuna dilatisligi, mene bun arsa isa insanda vaxtini Allah tamandan barakatlik qilib birlisligi hamda. 26:05 insannı xayatindigi mazmunini, lezzetini tatidiyyan qilib birisdiygini Allah Ta'ala va'da qildi. Bundan tashqariyana, kim mu'min bugan xalatda yaxsi amallarini qiladigan busa insannı, fali nuhiyyannahu xayatan tayyibin, biz undi bugan insannı cidaham qush bugan pak, bugan shuna qangi bugan bar xayatini insangi tatdirib qayamiz. Awalun adiyan, ahmadirahum bi yaxsini ma'i kainu ya'malun, insannini, u insannini isa en qirali qilibitgan amallari bilan mukafatliyimizdiydi. 26:34 Aks xalatlarda isa, man a'rada an dikiri, kim ki mene zikrimdan, ibadatimdan yuz o gira digan busa, fe inne lehu ma'ishetan banke, undi bugan insange, sqintilik xayati buladi ki, ahiratta ham bu insan, kor bugan xalatta, triladini mu, qin meni kor qilip triltaddi, meni qizim bar diko diganda, singi ayetlarimiz ki genidi, bularsalarini, korup korma gallik ki aldin, ane indi, seni mene bu duniyada, ahiratta. 27:02 Kör xalatda, tirl-tirl didib, Allah tamandan un insange cevab qanladi. Demek, biz, mene şu, hayatimizde, harqana qangi, mashgulatlarimiz, bolisligiden qat'i nazar, harqana qangi islarimiz, bolisligiden qat'i nazar, albette Allah ta'lan ibadatige, ayitilgan vaxtida, har bir ibadat uchun ayitilgan vaxtda, vaxtimizin aziratisligimiz kerekki, uzu asli da, bizne Allah ta'lan mene bu dunyage, 27:32 ibadat qilişlik üçünü yubardi. Bir insan bir insanını bir vazife üçün bir cagə cönətkən busə yu, u insan başqa nəsələ bilən məşğul boli bürgən busə, bu insandan uşə nəsələrgə vaxt acirətçiligini, talab qilişligi də həm insan qimi ediyan busə, bu insanın xayatı barbat ikenligi, barbat bugenligi bu nəsələr dallat qiladi. İnsan demək xayatını, bizə xayatımız həm ibadat üçün mənə şu dunyaga cönətilgən busə yu, 28:00 Biz ibadat uchun vaxtimizin aziratmistan baska nasilar bilan bant busigda, ibadat uchun ki genp ayitda vaxtimiz yox, yox ki bantmiz yox baska nasilar dib ayitadigan busig, bu bizin haqibatdan ziyangi kirib qagalligimizin avamati boladi. Allah ta'ala demek yunahlarimizin maqfirat qisin. Mene bu hadiste ayitilgendik insan, Allah ka ibadatini Allah ta'ala talab qigeni den koreki proq aziratçiliqi, hareket qiliçliqi, Allah tamandan qoşumca bir mükafatni aliçliqi. 28:29 səbəb bolarəkən ki, bu insannı qabirgə kirarəkən, ya ki ölüm tushəgidə yatarəkən, ya bu məsələ ahiratda bolarəkən, bu nəsrlərdə həm nəsrda Allah Ta'ala unge, rahmət nəzarı bilan qaraşligi, hamda insan har bir qigan ibadati ahiratda gelicəgide fayda bir edigan amal bolishiyigi alib baradi. Mənə şu nəsrlərdən demik Allah Ta'ala hammalarimizdi, qalblarimizdi hamba için. 28:55 ibadatlarimizdahan Allah Ta'ala uzu qabuqlariyan daracada biznin ushul nasrlarina adayisdiki Allah Ta'ala miyasarqisan. Subhanaka Allahumma wa bihamdik, na sharu wa la ilaha illa antana astaghfiruka wa natu bilayk. Allahumma anfa'ana bima allamtana wa allimna ma yanfa'una wa zidna ilma.