Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillahi Rabbil Alamin. As-salatu wa as-salamu ala ashrafi al-anbiya'i wa al-mursalin. Nabiyyina Muhammad wa ala alihi wa sahbihi ajma'in. Amma ba'd, insha'Allah, bugungi sqibatimizda insan tabi'ati, hamda Allah Ta'ala vishu insan tabi'atigi birgen, mu'alaji haqda insha'Allah gebleşib utamid. Allah Ta'ala insha'Allah vishu nizbir tabi'at bilan yaratkan ki, 0:30 Agar insana aso ushe brand tabir isnaqla digan busa, ushe ishsana agar özge manfaat kemi digan busa, unche munchige demek insana qolur meydi. Benasadan, agar özge zarar kemi digan busa, teyili isliye qeyin boladi. Adatda shun digindi. Bazan, barbun diga ishsinala bolish digi mümkün, lekin, ummi suradda adam brandda iskiliyesinin iman faydasi bardiydi, ushe faydasini uylab durib iskiladi. 0:56 Yaqib, ranta nasani qimeyik, qimisa qimisamiz mi zarari bardib? Usu zararini agar bilisa usundan qeyin, usu nasani qilishki haraket qiladi. Man asan qangi demek insani tabiyyati, Allah ta'ala, qinin uchun ru'andi qebleb urunlari da insani qiladigan haraketlari, amallari, usuni manfaati uchun bolisligini. Tarketadigan islari isa, usuni zarar uchun bolisligini aytib otikan. Bulardan mana Allah ta'ala, 1:24 Bir ayet kerimani kiltiri bu tadi ki, Man ihtida fa innama yahtadili nafsih, wa man balla fa innama ya dillu alaiha. Qaysi bir insan hidayetke yuradigan busa, hidayetde buladigan busa, Allah ta'alani korsatken yurada buladigan busa, bu adam uzunu manfaati uchum bubti bu nafsa, uzunu faydasi uchum bubti bu nafsa. Kim ki zalallatki kitadigan busa, edesh kitadigan busa, bu nafsa insanini uzuna zararige bubti. 1:51 Başqa bir ayatdesi, Allah Ta'ala ikde insandıx halatani, gözünü aliye geldirib insandıx, shundan xaxla ganani tallaslikki insandıx diyarlaya qaldi. Ayetdiki, afama yulqa finnari xayrun amma yati aminay yawmal qiyamah i'malu ma shi'itum. Yani, qaysi bir adam yahshiraq dedi. Yaman amallarini qalib, yahsh amallarini tarq edib, axraqibat duzahke tushadiyan adam, 2:19 Dozakke tesn ediyan adam mi? Yoy ki, bu mese, Allah'na etkerlarni qilib, yamallilardan özünü tiyib, Allah'na huzurige, qatircam tinj haladde, qatircam haladde, baradiyan adam, yehsirak boladimi. Vib, insanda özge demek, hava alakaldi. Qaysi birini? Yehsirak boladimi. Ani indislarundan kini amalumashetim, qahligan nasiyilarni qiloriladidi. Qahligan ishilarini qililad. Agar, dozakke barisligimiz bolorabdiriyan bu seylar, o shu yoldaki toriylar. 2:49 Agar yog, Allahin huzurida, ahiratta bir amallikda bolildisik, Allahin a'zabidan bir salamatda bolildisik, bunda dilar Allahin adganini qalinladib, Allah Ta'ala qitab qiladi. Yani, suna asana bilisik girekki, insan har qanica ibadat qimasin, Allah Ta'ala insanini ozdanam, ibadatdanam bihacatdaq. Yani, ozgayim, ibadatgayim mohtajmaz. Insani nima nasina qiladiyam bosa, albette ozuchun qiladi, Allah Ta'ala onga mohtajmaz. 3:20 Ya ki, bu, misal, insan, niman arsa naqmi ediyom busa, un arsa naqmi asti yarqali, Allah Ta'ala gey ckandayi zarar bi rammi. Shunu için, Allah Ta'ala, hadislarda yam kiltiri baytadi, butun yeryüzü hamas toplanu alib. Hamasi, birxil adamni qalbida busa. Yani, en taqvador bugan adamni qalbida busa. En taqvador bugan insan kim, misal, Baygambar a.s. doqqira ediyom busik, hama insan, Baygambar s.a.v.ni dereceste bugan takdirdihim. 3:50 iman, itqad, amal barasda. Bu, Allah Ta'alanın mülkiyeden hiç nesani ziyadak meydi. Yeni, Allah Ta'ala muqtacimaz. Diyo ki, hamasi, ingi rasuab ugin shaytanini qalbidaka, butun insaniyat hamasi rasuab olub, günahlardan baxsiqmiyqogin taqdiri deyem, Allah Ta'ala gebran danaf sani zarar bermeydi dek gilad. Nekin, buslarini amaliylar, mislani amaliylar giyarishi, 4:16 sarna mukafat liman, yoki, cazali liman, kim yaslin topken busi, Allah gi hamdaysin, kim undan boshkan topken busi, yoni yoman akibatin topken busi, uzin-uzi, balaqbat qusul, shinki u insanin uzdan utken boladi, dib aytadi. Ondan kin, mana Allah ta'ala aytadi ki, wa in tekfuru fa inna lillahi maa fis samawati wa maa fil arti, wa kan Allahu ghaniyan hamida. Agar sidlar kafir boladi, yon busi ilar, Allahni itraf qumasi ilar, Allahna etkanini yurmasi ilar, 4:46 Allāhını, yubargan peygambərlərini qabul etmesinlər, silerdən başqa Allāh-ta'lāhını xalqlara bar. Bütun yeru asmanlı hamas Allāhnik. Allāh-ta'lā silerdən, qiladiyan amaliyyilerdən, hamil neslilerdən bihacat buyan zat, Allāh-ta'lā uzu maxtalibuyan zattir. Yan Allāh-ta'lā itadiki, wa lillahi mā fissamawati wa mā filadu wa kafabillahi wa qilad. Yeru asmanlardigi mülk hamas Allāhnik. 5:14 Allah Ta'ala əzə vakillikdə kifaya qiladi. Əgər Allah Ta'ala xoq lesə, silər də həmmi ilər düşündə kit qizib təsliddə, yəni hala qivaradi bu duniyadan, və ya atibiyyə əxarin, onni ilergə baş qadamlar nab qilat. Allah Ta'ala maçna qilishlikki qadamdi. Demek, qiladiyyan, nima qiladiyyan bu silər, əz ilerdimən fati'lər, şun qilaslar. Əgər mab'o də Allah'na itkinigə bu nama silər? 5:42 Allahna itganina qimi edigan bu seylar. Allah Ta'ala haqlasa, silar dushunday ki, halakut tashlitda, bu dunayadan kit-kizatda, ya ki, silargi berganina asan Allah Ta'ala qaladda, basqa adamlar daqilib, u adamlargi berib qoyadda, Allah Ta'ala bundaybo ganina silargi qanindida. Yana basqa ayat karimada yam keltirmayda da Allah Ta'ala, agar sizlar Allahna itganina qimi edigan bu seylar, Allahna dini ucuna harakat qimi edigan bu seylar, Allah Ta'ala silardan, 6:11 Silar yuzi goredigan bu silar, Allah Ta'ala, silar da on nilergiye, bashka lan nap geladi, on nilergiye. Lekin, ular silardi kangi adam bu meydidi. Demek, Allah Ta'ala, Allah Ta'alaki farki yog iken. Insan, butuz umrini ta'at bilan utkisi, insanda uzunman fayat uchun iken, Allah Ta'ala yaxish goredi, bunu xaxlidi insandan. Butun insan günahini, hayatini maasiyat bilan günah bilan utkisar iken, Allah Ta'ala gecikani kangi zarar kiltiram meydidi, lekin Allah Ta'ala onu yaxish görmeydi, yaqtir meydidi. 6:41 Allahga muammasi yog agan, agar Allah Ta'ala xaxlasa, qullarini onloga etkistiri, onloga yaxsh adamlarini kiltirib qoyshigam. Ozu asli da agar Allah Ta'ala xaxlagandida, hama insallarda basdan baslad farisya tabiatqidi yaradgan bolar. Cunki farisyalar nimalli, etqadli, amalli gogan. Allahda cizigan, cizigidan, etkin gapidan zarraca tashqariga chmigigan mahlukatlar. Insallarda hamusun yakigan bolard. Dedi ki, Allah Ta'ala bundan basgan aslan iradatdi. Ani, insallar bilan cillarini 7:11 ixtiyarini özge berdi, hamda ulargi bayanq qoyri ki, nima nasana qaladigan bu seylar, bundan öziylar manfaatli naslar, nima nasan tarq seylar, ayitganini qaladigan bu seylar, bundan öziylar zararli naslardib, Allah ta'la bayan qaldi. Insan mabada, branqda isna qaladigan busi, habra insangan isbatan busin, geyki Allahin ayitganini qaladigan busin, minnat qamasin. Minnat qamasin sababi, ayitibotdik insan buz, 7:39 faydalan ucu bogan, in kattas insani uzu bolad. Masalan, bir insani brogi yardan bermaxci. Yardan berad, arkastan, aha, indi yardan bersem, acir bolad, didi. Acirini itibar gapdurib, bu adamgi yardan berad. Usa, asilda, insani basqadandi manfaatidan avar, uzini manfaatini oylaydi. Uyamanmaz. Insani, bun asli, insani amalki undiydi. Lekin, bedda kiltir qoyladiki, demek insani, kimgiye yardan beradiyan bosa, kimgiye hacatini ota beradiyan bosa, 8:08 Birinci, manfaat topukyu özü boladi, mənə shu nəsə demek, insanda başqa adamga nisbetan heç ganda bir minnat qaliçtigiye səbəb bu məsligiye gerak boladi. Hu düşünindik, insan har qana qangi amalini qimasin, ha cihat qigan busin, buyam özün manfaat uchum boladi, ibadatlar qigan busin, özün manfaat uchum boladi, endi düşünindik, insan yahsh amallardan dengeseli qilodiyan busa, ibadatlardan, 8:39 laqaytli qilib, suqesli qilidiyam busa, buyidda, bashkanim alamat qimasin, belki, uzunim alamat qisin. Sababi, eytibotik, demik, kim ki, agar asilik qilidiyam busa, zalalatda bulidiyam busa, Allahun adganini qimidiyam busa, bu insanin, uzunin zarariye boladidi. Mene bu nesan, Allah ta'ala, insandi, biranbir amalini qilidiyam busa, insandi, nesdi, tosiklik qilidiyam busa insange, 9:07 bar kanch ayatlarini kiltirdi ki, ana ushe tosqilarini Allah Ta'ala vergan ayatlarini aynilashli, kuslarini okusli, kuslarini kusulishli bilan, insan ushe tosqini ingesligi, hasa harekat qalishligini aytdi. Man aytdi ki, Allah Ta'ala, in ahsantum ahsantum li anfusikum, agar yaxlik gili digan bu seylar, uzilar uchun yaxlik digan bolaslar. Allahgan ismatan yaxlik seylar, uzilar uchun yaxlik digan bolaslar. Bashkalar uchun yaxlik seylar, avala uzilar uchun yaxlik digan bolaslar. 9:35 Wa ina sa'atun falaha khud shunji yamallik seylaran uzilarini zararilak yamallik qilaslar. Yana, baska bur ayatda ediki, Wa ma'atun fiqo min khayrin fali anfusikum. Dislar, buran da, niman arsani infaqqala diyan bu seylar, niman arsani ihsan qilabira diyan bu seylar, bundayan, dislar, uzilarini manfaqqilari chun, uzilarinizin faydasi chun, buna asalani infaqqala seylar dilar. Buna eksi ceh, baska bur ayatda kiltirib ediki, Wa man yabukhal, fa innama yabukhalu an naflih. Wallahu, 10:07 ḍḍḍḍḍ ḍḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍ� 10:36 yurish-durishiyo, nafas-alishligi, xamani asili Allah Ta'ala ge insani muhtaq. Guayin te tawallaw, agar sizlar shun asilargi unamasiynlar, shun asilardan baxsarta digam basiynlar, unda Allah Ta'ala asilarini baxska bar adamlargi almasitrib qoyadi, lekin ulasilar goxshigan bomaydi. Ha, mana itirik, qab kura digam basik. Hayat tarix ma bayni dayam. Qanchi-qanchi tizimlar ozgarib getdi. Qaisi bir payitda? Mana bir payitlar boldi? Araplar? 11:05 cidayaxshi harakat qalixti. Arablar cidayaxshi harakat qalixti, mada Peyamberi Aslam davrida, sahabalarini davrida. Allah Ta'ala bularga belirdi. Bir muddad geldi ki, bular suskeslik qalixti. Ummat diishi boyche suskeslik qalixti. Allah Ta'ala bulardan alib, Turklarini qoliga belirdi. Xalifalik diyan, dini chini amal qalixtik, dini chini qayrat qalixtik. Bulardan alinmasi Seljukiyilarga belirdi endi. Seljukiyilar, yana bizi atababalarimizla sablana delidi. Ani o shelarga, Arablani bularda peytida, 11:34 Ümmet bu içi, ümmetdi içi de cihad, diyo ki, bamasa itiliq, Allahin iddini icin kiviniçlik, Allahin düşmelleri bilan, qirisa'li bariçlik, salifçilariga qarisiya, usliqa nasiblariga arablar suskesli qifqoyan payitda, Allah Ta'ala bu nasibdan uqlarini qoldan abdurib, baska xalqa berdi ki, bu, butun liya arab omaygan, itiliq, baska islam icin qayiq uradigan adamlariga Allah Ta'ala xovi nimetini berdi. 12:01 bulardan qop Nuribdin Zanki didi, Salahiddin Ayyubi bar, yeni undan tashkarim, qanchi-qanchi Qutas didi, mena etirigvuyem, özimiz tavanimizdan çikib, ketta komandam bugen, Suriye ge, ketta bir askarinin komandani bolib, nime ge karsi orishgen, Kristiyalar ge karsi orishgen. Yeni, Allah ta'la bir qavm, agar bular Allahini dini uchun, yahis harikat qimi edigan busa, kim bolisdan qati nizar Allah ta'la ulardan otdurib? 12:31 başqa xalqlarga bericligini. Lekin, uqishe berigan xalqi, Allah Ta'ala uzi talligan xalqi, ularga oxxigan bu midi? Belki ularga oxxigan dengese bu midi? Ularga oxxigan tembel bu midi? Belki Allah Ta'alan dini chun, qaygura digan, shingi kuyna digan, adan boladi. Mena sunaysan, demek Allah Ta'ala itdi. Allah Ta'alaga muamma yoxdi. Agar sidlar bu sidlar sidlar, sar bu sidlar baxkalarba. Agar sidlar qima sidlar Allah Ta'ala baxkalarini geltirib, or nilarga? 12:59 uşa hareketdi başkalar gibi erib koyadi, başkalar uxina sana qaloradi dedi. Demek bunda insan zarar qaloochi uzu qob qaladi, agar shu qalad, qir shu qaladigan bosa. Yena undan tashkara, Allah Ta'alu yena bir orinda eti wotdi ki, kim bir oga zulum qomaxchi bosa, makir hila qomaxchi boladigan bosa, unu aqibati uzu qe tegisdi ginaydi. Eti ki, wala yahiqul makir is sayyo illa bi ahli. Kim yaman bir hilin ayran qaladigan bosa, bu aslida uzu na boshin yaydi. 13:28 hə, nə, məkir hīla qaliçliyge, ular, asli də, özünü, uşa qigan adamlarinda, başiniydi, özlariga, tiga də bu nəsas tip, Allah Ta'ala ayetdi. Yana ayetdi ki, Allah Ta'ala, ya yuhannasu, innima bağiyukum ala anfuzikum, ey insallar, nima dacavus qiladiyan bu siylar, nima nesada haddan aşib zulum qiladiyan bu siylar, özlaringiz, zararlaringiz, yexslar bu nesani. Çünki insan, Allah Ta'alan huzurda turib, hama qigan nəsasiga cavab biradi, hatta inki, qigan zulumiga, Allah Ta'ala, 13:58 insange akibatini shudun yan özda ham kursa tupqayadi. Agar insan özdan ki tupqalistigi bola digan busa, buni ham Allah ta'ala bayan qali baytu bitgan, kim ki yaxsh amal qali digan busa, özun can xitti, kim ki yoman amal qali digan busa, özun zarariye xitti. Lekin isilardan cikmasin, sizlar Allah ta'ala ge qaytarilasila. Allah ta'alan huzurida, kim yaxsh amal qigan, kim yoman amal qigan, hamasi. 14:29 Men tazakkaya fa innamaya tazakkaya il-nafsi, kimki uzu ni yahshli edigan busa, uzu ni qazali edigan busa, yaman nafsilerden, yaman fikirlerden, yaman amallerden, uzu ni yahsh tarbi edigan busa, uzu ni faydasi uchun qitdi, uzu ni gelecek, yahshi aqibati uchun, uzu uchun qitdi. Yena ondan tashkar, yena etiboddi ki, Allah Ta'ala, hatta inki, Allah'in yoldi jihad qilislik barastaham, wa men jahade fa innamaya yu jahidi uli nafsi, kimki jihad qiladigan busa, 14:57 allahini dini uchun urish qila digan busa, qiresh alib bara digan busa, bu adam ham uzunu manfaati uchun qitti, uzunu faydasi uchun qitti. Allah Ta'ala na faqad u adamla uzidan, qila digan harekatidan, belki butun alemladan Allah Ta'ala bihac ettirdi, bayt edi. Bu din hich qaysi bir shakhsiyati baqlanmaychiz. Yani, agar u shakhsiyat bola digan busa, din tuladi u shakhsiyat bola digan busa, din quley diga ki, nurey digan nasi yok. 15:24 bu dini misi, adnanini shaxsiyatiye baalig bu ganda, bayan balasam, shugun geci davam iteqgan bolishkira gidi. Demek, bu din hich kanda, hich kimni shaxsiyatiye baalig imaz, bir shaxs, kita digi mosa, kanchi-kanchi yaxsh adamlar, kanchi-kanchi ummet tuxuz qirtian adamlar kitdi, undan kigin, demek, yana adamlar kilitda, ushe, bir uchqa yambusiyan, bir muldirtan kigin, ushe nesani qaytittan yondirib kitisdi. Demek, kim harekat qaladi yambusa, demek, Allah ta'ala nefqat una harekatdan butun, belki, butun alamni, 15:54 özüdeni o hareketden hamastan bihacad, gani insani qaladigan amali fakat gani özü uchun bolisli gani bu orinla ham taqidla botta. Yana hud te shungo shigan, yana baska orillar diyam ayti botkan, Man ihtada fa innama yahtadili nafsih, wa man balla fa innama ya dillu alihi ha, wa ma ana alayikum bi wakil, gani kim hidayat topkan bosa bu adam hidayatda, togri yolda, togri dinni tallagan bosa, özini manfaati uchun qofta bu adam, kama özini manfaati uchun qaladi bu nafsani. 16:23 Quranin oqishlik, quranin tadabbur qilishlik, bu arasda ham Allah Ta'ala ayetib otadi ki, qadica aykum basairu min Rabbikum. 16:51 فَمَنْ أَبُصَرَفَ لِنَفْسِي وَمَنْ عَمِيَفَ عَلَيْهَا ۖ ۖ 17:19 bu adam bu uclarini ozunib zarariga qittib, dhib Allah Ta'ala itadib. Yena ondan taskara, Allah Ta'ala, niman arsani nimet qilib birgin busi bunga insani shkruana qilislikke buyuradib. Shkruana qili digan busiyem, bu insani ozunu manfaati uchun ikalligini Allah Ta'ala bayin qiladib. Wa man shakara fa innama yashkuru li nabsi, wa man kafra fa inna rabbi qaniyun karim. Kim ki Allah birgin nimetlarga shkruana qisi, 17:46 bu adamna, bu shkirana qladigan bu siz qalib başqadan manfaatdar bu maydi? Belki siz öziz manfaatdar bulaydi. Demek, bunu maqion deyidi insanla. Özünü manfaati barakan, bundan asasan özü faydalanarakan, demek, öshan asanla qlislikka. Demek, burogu faydalananchi boshqaymaz. Belki insan özü buganlakin, insan özünü manfaatna uylashlikkarek, shundan özige, öshan asa xasil boladi. Yeni, kim shkirana qladigan busa? 18:16 Bu, Adem özü üçün şükrana qıttı. Kim ki nankörli qiladi qambusi, Allah Ta'ala onu özüden həm, hatt hareketden həm Allah Ta'ala bihacat, Allah Ta'ala özü büyük urubu geyen uzad taddiyida. Demek insanda Allah Ta'ala şükri geye muhtazmaz. Şükrana qrisi geye muhtazmaz. Belki insan şükrana qiladi qambusi, Allah birgen nimetiye menayetili köz nimeti, körüptürüptü. Şükrana qısa, Allah Ta'ala ziyadaklı birer. Eger nankörli qiladi qambusi, Allah Ta'ala 18:46 unu yo uzun ap qayadi, yoy ki undan yaxshi fayda lanm ediyan qopqaya. Beni yoy mani yollardi, yaxshi yolgi fayda lanm itirm ediyan qopqaya. Günahka, shifqalisiqdan aldin xam, Allah Ta'ala, yani, insani, nafsi, günahka undi edigan busa, bunda xam, o shi insan, nafsi qe oqtirish qerekki, birtta'i tutadi, wamay yeqsib fa innama yeqsib ala nafsi. Kim ki buranta günahni kesib qala edigan busa, bu adam uzunu zaradi qe kesib. 19:17 Allah Ta'ala yena bir başqa oranda itadi ki, bir Bani İsraildi misal kiltirib turib bu ummetki, yeni Bani İsrail, shimusa a.s.d. ummeti, bulardi Quranda qib ibratli boladi yon, 19:47 boshqa ummetlarga, khasata musulman ummetiga ibratli boladigan, bularini xalatlarina bayan qalib utkan, ane ushilaridan barisi bular Musa a.s. bulargi qigandankin judi qib nankorlig qilishadi. Nankorligi shu darijiga itibaradi ki, bular payagambarini ayitganini tiskari qiladigan darijiga itibarishadi. Mundi qililardisi ushin asan tiskarsini qilishayadi. Hatta inki, mana, udxulizba basujcadan dib ayitsa, ayani ushi bayitilmaktisdi ki, 20:17 sajdaqigan halatda kiriyilad dilsa, bular arqa macayiga girishgan. Guni sajdaqigan halatda, xu bilan, quzu bilan kiriyilar ushid ki, Allah ta'la sayga shuna nimasana dirad dilsa, bular ushingi, tiskari suratda arqa tamanla qalib, arqa macayiga yurib girishgan. Yena bularga, Allahum, gunahamini kitir dib aytiyilar dib aytkanda, bular Allahum, nam birgin, musna qadasi birgin digan yapilarna aytishgan. Yeni, huldaskadan bidda, tiskari-tiskari ishlarina qalishgan ila. 20:48 Bulardiga, Allah Ta'ala ahiraytaydi ki, bano Yisrailiye qarayta, intaqfuru an tumama filardi camiyan, agar silar, usna qalan kirlik qiladigan bu suylar. Yani, uyeddi, Allah Ta'ala bu xalq en itibaradigi bugan xalq bolaydi. Usha payeddi, butun xalqladan ahzalki qoygan bolaydi. Sababi, payganbarilarni bulardiga gob jonatgan, bulardigi tabiyyatini uzgay atisdiki Allah Ta'ala payganbarilarni jonatib, 21:16 Ular yaxli ki davat qilishgan, davat qilishgan, hatta inki peyhambarlarini, bular uzlargi yubarilgan peyhambarlarini öldirban yubarishadi. Bazilarini soyib yubarishadi. Ciddi qib peyhambarlarini, bular, igishmastan, boysunmastan cikatdi qinashadi. Allah ta'la axiru bulargi ayitadi ki, intaqfuru antumaman filardi camii, agar sila nankorli qiladiyan bosaylar. Xuncesilargi verilgan nimetlar, peyhambarlarini izmaz yubarilishligi. 21:43 daimi suratda yer bilan asmanda ortasda alaqal obdurishligi, Allah bilan silan ortaylarida alaqab obdurishligi, yana peygamberlar arqalik. Mana shun digi bugan nimetlarga nan kirli qiladigam busi ilar. Ma faqat silar, butun yer yuza agar shun goshigan nasilagi nan kirli qiladigam busi, bulan Allah ta'ala giy hi istarsani zarar biham midi, chinki Allah ta'ala bi hajat bugan, bahi bugan, hi hama nasildan bi hajat bugan, hi shqana qanasigi ihtiyaci bomigan, maqtali bugan. 22:12 Zatdi baytadi. Bir payitlar Bano-Israil Allah Ta'ala'na aittib uttik, jude bir itibarligi xalki buganidi. Wa faddalnahum alal-alamin, deyib Allah Ta'ala kirtir baytadi. Yani biz bularini uxe payitdigi, butun olemlardi, olemdigi xalkilani usudan, bularini afzal qitboyganidik. Bular Allah Ta'ala'na jude erke tayib olishgan uxe payitdi. Payganbarlar bilan jude silagan. Hatta inki bulardi, baytil maqtiski kirilerde Musa a.s. baytgan payitdi da, 22:41 Fir'aundan najat tapib birin cib, bular Fir'aundi qolda qul bolib turishgan boladi. Allah Ta'ala bularda usha qulligidan qul qaradi. Musa alayis salam bularini alib banayis salam usha salasini tamangi kitadi. Kitikgan da Fir'aun uzun askariblan alqastan yergisadi bularini öldiramizdi. Aldida bular daryagi xarab, uroparikib qorsan aldida daryagi arqasta dushman askariblan Fir'aun boladi. Chunda Allah Ta'ala bulargi katta nimat qaladi. 23:10 Musa a.s.gə həssəngi də təshəngdi də, həssəsini təshəgəndə, aqiyyəkkən kättə Nil daryası, tohtab turib ortadan yol aciladi. Tohtab, demək ki, ortasdan kättə öshə ötkətədiyan yol aciladi. Musa a.s.gə ular öshə ortadan yoldan yorub ötkətishadi. Ular həməsi salamat ötkətishadi öshə daryadan. Ortasdan, yerdan yorub ötkətishadi. Unu arkasdan Fir'aunam kiradi öshə daryaga, kirgan nankigin, 23:40 Su da Allah Ta'ala orta digib ogan, urulida, su bir-biriga, uruligandan kigan fir'amni özün damiga, özü su, özün damiga, darya özün damiga tartuk itadi. Hama askarib-askariblan bu yutta halak qoladi. Allah Ta'ala bulargi xutti qetta nimet verdi. Qulli'dan qutqardi, qillikgan halaketi ordundan qutqardi, qitti dushmandi, taqibidan qutqardi. Bular Allah Ta'ala sun qe nimetlariga shkirana qilinladi. Anban kigan, 24:08 bularda Ushiddan tohru barib Falestiniga barisdi. Bayt il-Maqdisiga bardi Ushidda var adamlar Bayt il-Maqdisini, Ushid Quddisini igallab turishkandi. Ozan ahli bomagan, boshkalar igallab turigandi. Shunda Musa a.s. addiki bulariga, Allah ta'ala silarini bu shahariga basirib girsigigilariga buyuriyabdi. No diisdi bular? Endi qulliden cikgan Qorqaq addiki, 24:34 Ey Musa dede, biyette cide kucluyo adamlar baraken, dede, katte katte kucluyo adamlar baraken, dede, niz bulage ropareke lanmaymiz. Kigen Musa a.s. da aldigi bugin adam aittiki Musa a.s. shakitlerden, aittiyabtiki uslargi, kiri siyilar qalaba qil eslareken, chunki kiri siyilar ushi caydi igalli eslareken, maqlub bu me eslareken. Ya, shun deyem, nularce katte adamlarayken, qoykiliyayken, bashqiyayken, siz, dede, ahir bu ma gandanki da istiki Musa a.s. ge. 25:03 Siz hudayizlan varib cen qiliylar dili, biz otirp duramiz bidda. Ulardi haydab cikariylar, ushijaydan maqlub qilib, qeym biz kiramizdi ishti. Yani hammi ish pissin, biz kisli otirp duramiz biddasla, ur shiylar. O huday bilan bargi var, ur shiylar ushitda, anay, unan qeym biz tayyarashki kiramizdi ishti. Xu diraqda bular nankorli qil ishti. Yani peygambar diyam, qatdi qiyin asti bular, ayatkaniga yurum asti. 25:30 Payagambardan etkaniqi yurmese, nimi uledi? Akhi raqibat bala gil etdi. Uchi payagambar diyam, yaqin qamimi qarandashi uledi dolar indi. Oda ma echi nadi beharibir? Ana undanki gini, Allah Ta'ala nima qaldi buladi bu gebi ge? Bobdi bu mese dedislar, qirik yil darbedar bolestlar bu mese dedisi. Ushi sahra da, katda ushi falasin giyitmagan cayrigi sahra da, bular qirik yil darbedar bolishligi Allah Ta'ala ufkum qaldi. Darbedar bolishligi nima digani? Bular... 25:58 id tamentur yol gec uxadi, gec-gece yur uxadi, yol tapisham mi edi, iskimgi yol uxishmi ediyam, na, yurekken yolda, iskechbayit barub tunashadi, yani id tamentur yol gec uxadi, kechbi eylen ishi uradi, bular nabir yol tapishadi, adam, ishuc bir cayge cikgani, nabir adamdan yol tapa diyan adamni yol tapishadi. Allah Ta'ala bular da ushidda eyleni uradi yan khutbayadi qarag il muddatda. Qarag il muddatda nimi buladi bular? Qarag il muddatda u 26:28 xalq uli pitadi, qurqaq bugan, qullidan chqan xalq uli pitadi. Sahra di yangi aulad doguladi, qiyintililadi qorib usadi. Ular da irkillik boladi Sahra da usganiga, qurqaqlik bomiydi. Ani ushe ki yangi xalq bilan Musa a.s. ham, Harun a.s. ham, ushe da wafat etib kitisadi. Ushe da. Aundan ki yin Sham'un digan, baska bir Musa a.s.da shagirti bogan, hamda Allah ta'la payganbarlidi bergan kimse boladi. Ushe kisi, 26:57 uxe qagen adamlar bilan, uxe yenge, aulad bilan, bayt ilmaktasi geyin bastarib kiradi. Uxe bastarib kirgan paytida bulardi. Bastarib kiraygan paytida kechik payit, jume kechik payit bok qaladi. Yani, shundi boladi ki, urush agar qasa qab kitadigan, maqdub bolishligi mumkun, bolar isa Musa a.s.li qavmi shanbaykini urushligi mumkun maslogan, jume akini shanbogan bolsa, urus loqtash qerek. 27:24 Yəni, uruşluqi mümkünməz. Sən bəlkən, uruşluqi mümkünəz, bir-kingi surulib getədi, ehtimal, düşmən, əmdə, lərdim aqlaq, uruşlu geyəm mümkün. Xündə, bu ұşa pəyagambar, Kuyaşke xitab qıladi. Kuyaşke xitab qılıb aytadi ki, ey Kuyaş, dedi, sen həm Allah damandan buyurilgansan, men həm buyurilgannan. Men Allah damandan ұshargi basırgirishlikke buyurigannan, qaytarvalishlikke, sen əziyni harakatiyin da davam etshlikke buyurilgansan. Ta, biz... 27:51 xo shir jaygi bastirib kirme günümüz gece, yani batmestan turgindigan. Batmestan turgindigan, yani shan bubbasa, uru shun kummes bugen paytub qalarduladi. Kuyash batmestan turadi, shubidan ular xo shir jaydi geligenden kigin, uru shugenden kigin, kuyash bata digindi. Yani shanba gecesi buladi. Bu yem, Allah Ta'ala ularga virgen getta nimeti bugend. Xunce bugen nimetladi. Yana bu ette qarik il darbedar bubturgan, pa ette Allah Ta'ala bularga, 28:21 Dehqancilik qililer, pultopiler, baxa qililer demiydi. Bulargi, Allah Ta'ala har günigi yangi-yangi kushgoshlarina verib turadi, geltirib turadi, hamda yangi halvalarini, unlargi Allah Ta'ala, kül me kül, hama askeri giyit ediyan, hama adam giyit ediyan suratda Allah Ta'ala urlardi, ushin asablan ta'amirlab turadi. Yani biz, uslargi, manna wassalva didi, man, yani, nimalar, halvalar, qirilliklar, hamda kushgoshlari, usnaqa nazik bugan. 28:52 Nafis qoygan kux qoyxlarimla, Allah Ta'la ulanla, waqt turadi. Shungi ham ulan nankorli qorsi. Ay ttadi ki Musa a.s. geyi Musa hudayin gey etkin, hudayimiz geyin maz. Hudayin gey etkin, bizge, bashka nasilar bilsin. Sabzi, biyaz, kertiske, bashka nasilar bilsin, diti. Yani shunki qux qoyxu, bashka nasilar tansiqoygan ta'amilani tishabdir, bizgi isna qala bilsin, diti. Allah Ta'la, atas tabdironu billadihu adina billadihu xayr. Yani islar, zor qogdurgan nasilani mas nasilga alimastir, islamizlar. 29:22 Qisladan yi cisi talab qiliyik ganiyo. Diqqantili qili shigilar diyo, ish qili shigilar talab qiliyik. Qisladan qetdan yer Allah Ta'ala zamaninan qurliyabdi, xuqish qi ushlari halva ola. Ushlari ushidda, nima bu masdi gani, ondan tashkar Allah Ta'ala. Sahraadi yurgan paytida, agar isiq boli diyan busa, quyash boli dili gani, azal beli diyan busa quyash, Allah Ta'ala ularga ushiq quyashin tosa diyan bulutli gertiladi. Ular bulutni asti buqqalardi quyashin tadaqa tushmayasid. Shundi diraqda Allah Ta'ala bularini hasira g 29:51 Deyik ki, bular nankörliyik qaldi. Nankörliyik qaldi, peygamberlerni aittik yoldiri bi barisdi. Peygamberlerni aittikanin tezkiyatini qalisdi. Azribaytdi, yahudiyilar, u shilardi, uzriyatdan, nindi? Ya, suna kangi adamlar bugan? Nime buldi? Akhiri. Akhiri, Allah Ta'ala, u lardan shundik peygamberlikdi, u larda shundik toqtaganda, bu peygamberlik, akhiri, bu, bizi ummet, Peygamberi Aslaminin ummeti yeki, muslimallarga verildi, arablarga verildi. Bu, mese, onda aldin, asasan peygamberlik giygan busa, ahmadi, bana is 30:20 Ishaq, Yaqub, Yusuf, Dawud, Sulaiman, Ayyub, hamasi bani İsraili qeygan peygambarlar. Zakari, Yahya, Yahya, Isa hamasi uxelar qeygan. Bidda peygambar s.s. uxe keyngi peytda arablar qeygan. Ulardan alib arablar qeybi iradi. Peyyamid aslam davridi yahudlar titishekken idi. Yangi peygambar qeyladi, uxe qeyse bizgi yubariladi. Arablar qeymaz, bizgi qeyladi. Xu bizgi qeygan peytda, biz uxe peygambar bilansilarni yok qilamizdir. 30:50 arablarini qorkut ishekganidi. Allah Ta'ala ki, peyhamberini arablargi jonaddi, arablarini icidan jonaddi. Shundi, dima qilişti bulad? Hasad qilişti. Allah Ta'ala qulardigi bugan irkelikni bu ummetge berdi. Bu ummetdi Allah Ta'ala jude irke ummet qaldi özügi. Özünü en yaxshi ummet qaldi. Yani, Qur'an dayim geldir vaytadi, kuntum, xayra ummetin ukhurijatliyin nasillar, adamlar için çikarilgin en yaxshi ummet boldiylar. 31:18 Peyyamberi As-Sulam, uqshi sahabalara, uqshtan qeym Peyyamberi As-Sulamun ummeti, asasan cennet diyan, yarmı yarmıdan köpünü bu ummet tashkil qiladi. Allah Ta'ala bu ummeti çeksiz bugan nimetlarni birdi. Mene şu nesse, demek u şu Bani İsraildi, şu tün gece hasad qilişliyi alib gildi. Yahudlar, musulmanlarını kuran məsligi, bular avvəlde Allah Ta'ala ularga birgenidi, bu neslilar gular nankörlik qilişgenidi, ulardan qabdurib Allah Ta'ala bu ummetki birdi. 31:48 Bu ummat, Allah Ta'ala'na, suygan bandasiga eylandi. An, ushun uchun, bular xazirgi kun gece, musulmalarga qileykgan islara, hasadan min indi anfusihim, yani bular hasad qalib kuranma galligidan, bu ummatga zararbeyslikke, azabeyslikke qatliq harekat qilad. Shun uchun, yahudii bogan adam, bu islamni yaman kormasligin ilaji yox, islamga zarar geltislikke harekat qomasligin ilaji yox. Agar yahudii bogdurusun da isliqim edigan basa, bundan, 32:17 awallara ta'ajib qeyamchishgan. Sababi bular na, atil etdan ushe Peygambar Sallallahu alayhi wa sallam mana Safiyanamiz ayitadi. Safiyanamiz bu, yahudi adamni qizi bogan. Bolivam, atasi ketta zanimalardan, baxsukladan bogan. Ayitadi ki, atasini aldiga, ishi yahudi bogan atasini aldiga bar adam keledi. Bar adam keleb, uzora gapbida kin, ayitadi ki, Peygambar torsi gerchik etu qaladda, bu bizi kitabimizda etilgan Peygambar, ushe Peygambar ma didi, bu araplarda? 32:46 Muḥammad alayhs-sılami mi? Xu kişi mi diydi? Haa, uşa kişi diydi. Bizi kitoblarimizde ayetiliyam, biz kiçeyken Peygamber uşa adam mi diydi? Haa, uşa adam diydi. Haa, bu mese iman keltirmeliyim, uşa adam dediyamda? Yok diyam. Nümayga? Çünki Arafilabdan buldu, bizdan bu maddi. Bizge bir mad Arafi, şundan bular nankörliyi qilişti, bundan uzlari, qiyamat kece, Allah ta'alanı lanetgi uçireşti, qiyamattan kinise, Allah asa qiyamat bugam kundan ise, Allah ta'alanı bular, razadi, azabigi uçireşedi. Mene şu demek insan, 33:15 özə əməl qıla diyan busa, özü üçün qıttı. Kimki yaman əməlli qıla diyan busa, özün zara diya qıttı. Allah Ta'ala hiç nartisani zarar qimi idi. Lekin, u insallar nalayiq qıla diyan busa, u insandan abdur, Allah Ta'ala başqa insallar giberi oradi. Bazda insangi Allah Ta'ala hidayetli biradi, nankörli qıla diyan busa hidayetda apqayadi insanda. Bazda insandi bir yaman nasiladan saklayadi, nankörli qıla diyan busa, u insandan ushi saklasi narsani Allah Ta'ala apqayadi. Bashqa bendasigi biri oradi. 33:42 Bur kütməgen domondan, Allah-u Ta'ala geber, yakınməgen bəndələr çıxadi, ular, uşa nimenə, ulawdi, yukibumusi, uşilar, haraketti uşilar qabgiti uradi. Bi'adi ilar qabgiti uradi. Kim qısi demek, özü üçün, özü mənfaati üçün qutdi, kim tarq qisi özünə, zarar üçün tarq qitdi. Demek, şundan belilik, insan qiladigan hadd, harbit-tihadd haraketti, ilim örgenatimi, ibadat qiladimi, qandi yahshamal qiladigan busa, 34:09 Bu özü üçün, özün ahirati üçün, kelecek üçün, özü qiyan boladi. Lekin bu, bu neslisten faydalani üçün özü boladi. Allah ta'la onu hiç neslizgiye muhtacmaz. Lekin usha amal Allahin aytganini qigalliki üçün Allah ta'la onu yaxshqoradi. Allahi hobdi qigalliki üçün, nankirlik qimestan, Allahi ishqiranini qigalliki üçün Allah ta'la onu yaxshqoradi. Lekin ushina aksini qiladikan busa, bu adam özün iza razmiki xittibu neslini. Allah ta'la onu qi muhtacmaz, qigali qiladiyan amali qiyan muhtacmaz. Xini üçün, bu adam Allahi nankirlik qiladi. 34:38 nankörli qiyanlankin Allahtala ongi birgin nimetlərin onda qabqoyadi. Bu bilan insan dünyaya, ahiratda ziyan görürcü insallarini qataraya qirqoladi. Subhanika Allahumma bihamdik, nashadu allahi ilahi illa antana astafirkanatu bilayk.