نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:01 Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuh Të ndërruar shikues Me lejan dhe mirësin Allah të fuqeplot Po takohemi sërish Me emisionin ton Atje ku burojmë mirtuitet Në të vërtet Njëriu gjatë gjithë jetës sëti Ka një Preokupim të madhë dhe kryesor Që të investoj Në ata që i duket se do të përfitoj Më ste përmi prej saj Në të vërtet 0:57 investimi mëj madhë dhe mëj rëndësishmi, është që njeri ju të investoj në vetë njerëzit, duke e patur parasysh se disa njerëz kanë nevoj që të zbulohen, të zbulohen talentet e tyre, të zbulohen mundësit dhe afiniteti i tyre, dhe një kofsisht të njetat pastaj të mobilizohen për të mirën e përgjithshme. Një për nga njerën dohet që edhe pse dihet burimi i talentit, edhe pse dihet ku ndodhet 1:27 afiniteti, gjallëria, vullneti, e kështu me radhë, në gjithate, egzistohen disa rethanat cilat ndoshta e bën të pamundo shfrytëzimin e atyre anëve pozitive. Nga njerë, robëria mund të jetë pëngjes e kësaj natyre. Për një gjithë të tjilë, ishte shumë i vëddishëm Muhammedi Sallallahu alaihi wasallam dhe jo vetëm kachë, mirë po, a i ishte priatar në këtë drejtim dhe 1:55 Një theks të veçant, a i kishte që disa njërez e poca qërisht, ata të cilët, ose ishin më të shtypur, ose ishin më të vlefshëm se njërzit e rëndonët, angazhohej për të njëruar ata nga robria. Gjatë këti pakimi tonit, të shëshrojmi me disa raste dhe shëmbuj të kësaj natyre, andaj qëndroni me ne. Bismillahirrahmanirrahim. Të ndërruar shikues, jemi duke falur për një 2:28 mirësi për i mirësive të mëdha me të cilat ka ardhur Muhammedi s.a. Respektivisht, jemi duke folur për reflektimin pozitiv të misionit të Muhammedi s.a. gjithësisht të asaj për cilën Allahu i madhruar e ka definuar se vërtet e ka ardhë si mëshirë për botët. Për ndryshe në surën Ibrahim, Allahu i madhruar 2:55 i drejtohet Muhamedit sallallahu aleyhi wa sallam duke i than, kitabun anzalnahu i lejke li tukhrija nase minat dhulumati ila nnur, bi edhni rabbihim ila siratil azizil hamid. Një liber ta kemi zbritur ty, që në përmjet ti t'indzirësh njerëzit nga ersirat në drit me lejen e zotit të tyre, në rrugën e ati i cili është i plotfuqeshëm dhe i lavdruar. Muhamedit sallallahu aleyhi wa sallam, 3:26 Krahas asaj që erdi për të shpalosur të vërtetën, për të zbardhur dhe ndriquar rrugën e drejtë, për të bërë dalimin mes të vërtetës nga e kota, mes asaj që është drejtë, pre asaj që është pa drejtë, a i kalimthi arriti të realizoj edhe shumë mirësi të tjera. Pre atyre mirësive, pa dyshim që është mirësi e ma dhe shumë, që shumë njerëzve u adhuroj lirin. 3:56 Disave u adhuroj lirin në kuptimin e ngusht të fjales nga se vërtet jetonin në sklavëri dhe robri, ndërsa njërzimit në përgjithsi i adhuroj lirin e mirëfilt nga se edha ta që ishin të lirë, edha ta që mund të mos ishin sklever, mund të ishin pronar, mund të ishin të pasur e kështu me ravë, me gjitha të derisa jetuan jo të përudhur si pasëmsimeve të Allahut fuqiplot. 4:25 nuk do në thotë se jetëa e tyre kështë e kuptimin e drejtë. Madje, edhe liria e tyre nuk do në thotë se ishte liri e vërtetë. Si mund të quet liri, nëse një njëri të cilin Allahu e ka privilegjuar, e ka nderuar, e ka ngritur në bitë të gjitha krijesat tjera, duke e daluar me mëndje, arsye, me aftësin për të folur, për të komunikuar, e kështu me radhë, a i pasta i këthehet edhe bëhet rob i një materje. 4:54 të cilën ndoshta vetë me dorën e vetë e ka përpunuar dhe e ka formësuar. I këtili, asësi nuk është ilirë, e të këtil, kur lindi Muhammedi s.a.s. dhe kur u paracitë si pejgamber, kishte shumë, ma dje një numër për e tyre dolen nga ajo ersirë dhe u përudhen në rrugën e drejtë të cilën e trasoj Muhammedi s.a.s. Pra, 5:19 a i erdi që të gjithve tu adhuroj lirin, mirë po virtut i ti ishte se bashkëndijente me skamnorët. I dhimë seshin atat cilët jetonin në gjendje të mjerueshme. Solidarizohi me skleverit, me të sëmurët, me të dobtit e kështu me radhë. Dhe në të gjitha këto raste, ato ndjenja që i kishte 5:50 Në brendin e ti, ndikon të që ato të manifestoheshin shumë pozitivisht edhe me sieljet dhe veprimet e ti. Në anën tjetër, Muhammedi sallallahu a.s. në investimin e madhë që bëri në lirimin e robëreve, kemi përmendur në emisionet e kaluara, se gjatjetës së ti ka liruar dikureth 63 robër, aqësa edhe ishte numri i viteve të jetës së ti. 6:23 Ndërsa bashkëshortja e ti humane, solidare, fisnike, Khadijëja radi Allahu anha, që ndronë se ka liruar 16 e 7 robër gjithashtu atës sa ishin vitet e jetës sësaj. Ata të dy së bashku kishte raste kur kishin robër që kshin qenë në pronsi të njerit apo tjetrit e pastaj të dhuruar, mirë po të liruar gjithashtu së bashku. 6:54 është përmendur dhe vazhdon të përmendet e të flitet, ma dje njerëzit e menqur ma hniten prej gjesteve dhe prej virtuteve të ktila, se si Muhammedi s.a.v. në raste të luftrave, në raste kur ndoshta më ste përmi ndikon të që edhe njerëzit e lirë të kalonin në robëri dhe në sklavri, se si si lej ai me robërit e luftës dhe si i liron të ata. Ma dje në disa raste të veçanta. 7:23 Muhammedi sallallahu a.s. liron të robreshën dhe pastaj i ofron të asaj nderin që të bëhet gruaja e ti. Dhe një gje e ti u padushim se ishte privilegj dhe nder shumë i madhë, një respekt shumë i veçantë për atë femër, për atë grua e cila deri para pak qastesh nuk ishte gjëtjetër përveç se një sklave. Dhe sklavi apo sklavja 7:51 ishte e njët si kur të ishte dishka prej pronës se njëriut. Njëriut kishte të drejt të bënte qëfar të dëshiron të me sklavin apo sklavin e ti. Dhe të ngrisësht një individ, të ngrisësht një person, prej asaj pozite të ullt, prej asaj gjendje shumë të pa vlerë dhe të mjerueshme, dhe të ngrisësht në një piedestal kastelart të vlerave, të autoritetit dhe të respektit, s'ka dushim se. 8:18 është një humanizm dhe është një zemërgjërsi shumë e madhe. Sot, me lejnë Allah të fuqiplot, do të flasim për disa shembuj, se si Muhammedi sallallahu aleyhi wasallam, jo vetëm që liroj sklever nga robëria, jo vetëm që liroj robër lufte, mirë po, investoj, aq mirë, aq pozitivisht, aq me vend, në jetën dhe ardhmërin e tyre, sa që me të vërtet ata, si kur të mos ishte a investim, 8:48 nuk do të bëheshin ata që u bën. Fjale ashtë për disa njerës cilët në historinë islame vërtet janë të veçantë. Një rast të këtil e kemi me një sklave, e cila ishte sklave që nga origina e saj. Fjale ashtë për një zonjë, e cila ashtë bërë zonjë më vonë, e respektuar dhe enderuar për zonjën Marije, e cila ishte me origin nga Egipti, me preardhje koptase, 9:18 Ajo kishte qenë robresh në pronsi të mukaukisit të mbretit të Egjiptit në atë kohë. Dhe mukaukisi i cili e kishte pranuar kryshterime, kur dëgjoi për paracitjen e Muhammedit s.a.s. në shenë respekti ndajti që mund të kjetë qenë respekt diplomatik të kjetë konsideruar Muhammedin s.a.s. 9:47 një loj pështetari, një loj lideri, dhe në shaj respekti ndaj këti partneritetit të konceptuar si pas mendjes dhe si pas logikës të mukaukisit, a i dërgon disa dhurata dhe në mesin e dhuratave është edhe robresha apo sklavja e quajtur Maria. Këtë sklave ishte e vetëmja që Muhammedis s.a.s. e trajtojë sitë këtil. Mirë po, nëse mundohemi, 10:17 që sa du pak të mendojmë rëth gjendje se asaj kohë, rëth raporteve shqoqërore që mbretronin brenda komuniteteve të asaj kohë. Do të vrejmë se islami vërtetë soli regula që ishin të mrekulueshëm edhe për atë kohë, por edhe për gjitha kohët që vinë më pas. Nga se njerëzit e asaj kohë si leshin në mënyrë shumë të panjërzishme ndaj skleverve, ata i trajtonin si kur të mos ishin krijesa njerëzore. 10:44 dënë thëtë silëshin me ta, ashtu si kur se silët një njeri, të themë kushtimisht i pandërgjët shumë me pronën e vetë, dënë thëtë i trajtonin në mnyrë shumë, shumë, shumë jo humane. Me gjitha të, erdi islami dhe shumë prej atyre regulave, qofshin ato të shkruara apo të pashkruara të gjahiljetit e ignorancës asajkohe, i anuloj dhe i zavencoj me regula të mjërfilta, me regula humane. Një prej këtyre regulave është se, 11:15 kër njeriu të ketë kontakt me sklaven e ti, që si pas regullave është gjë legjitime, nëse lindë fëmi prej ati kontakti, prej asaj lidhje, atëher lindja e fëmiut me automatizëm nënën e vetë e lironë prej sklaverisë dhe prej robërisë. 11:40 e cila i erdi Muhammedit s.a.s. si peshqesh për imbretit të Egjiptit e që ishte sklave dhe robresh, i lindi Muhammedit s.a.s. një fëmi, lindi djali Isai Ibrahimi, që njëkosë ishte djali i Muhammedit s.a.s. dhe për cilin u gzua shumë Muhammedit s.a.s. Madje, ishte një nderë dhe privilegjë i madhë, ishte një dhurate veçantë që Allahu i dha Maries nga si Muhammedit s.a.s. 12:10 Fëmijët që i kishtë patur i kishtë me Khadijën të gjithë, Djem dhe Vajza, dhe me asë një prejgrave tjera nuk ishte fëmijë përveç se me Marien që me të e kishtë Ibrahimin të birin e vetëm prejgrave përveç Khadijës. Dhe kjo me të vërtet ishte një privilegjë i madhë për Marien e cila në mënyrë automatike kaloi në liri dhe u bëgë grua e Muhammedit s.a.v. dhe nëna. 12:39 e djalit të ti. Kësi soj, jo vetëm që bëhe një ngritje në pozitën shosërore, prej sklavit, prej robit, në njëri të lirë, mirë po, prej një sklavi pavler, bëhe njëri me autoritet shumë të madhë, po sasërish duke e patur parasysh se gjërat lidhëshin me personalitetin e Muhammedit s.a.s. me jetën e ti, që ishte epicendra 13:07 e islamit, epicendra e komunitetit musliman, dhe në këtë form, gratë e tia bëshin nëna të besimtarve dhe ngriteshin në një pozit dhe fitoni një autoritet shumë të madhë. Të gjitha investimet dhe të gjitha angazhimet e Muhammedit sallallahu a.s. për të liruar sklever dhe robër, vërtet të gjitha ishin me vend dhe jove të mkaqë, mirë po... 13:35 Reflektimet pozitive të këtë gjitha ato ishin shumë të mëla, mund të themi ndoshta edhe të panumorta. Do të përmendim një rast të veçant. Fjalla është për një njeri i cili njëhet me jetën e ti se ka bërë një udhëtim shumë të gjatë dhe një investim shumë të madhë në kërkim të sëvërtetës. Fjalla është për Selman El Farisijun i cili ishte me priardhje persiane. 14:05 dhe edhim historikisht se persianat si pas besimit ishin adhuruas të zjarit. Selmani Madje bënte pjes në një familje e cila kishte autoritet në këtë drejtim nga se babaj e ti ishte kujdestari zjarit, i ati zjarit të këtë cili zhvilloheshin ritualet adhuruas e të asaj kohë. Duke e patur këtë pozicion në shosëri, ai mendante se një besim i këtil nuk është i drejt. 14:36 Andaj, eshtë qëtëson të shumë fakti se si mund të gjinde të besimi i drejtë, se si mund të arrije deri të besimi i drejtë. Dhe filloj një ullëtim jo të shkurëtër, edhe jo pak të mundimshën në kërkim të sëvërtetës. Gjatë ati ullëtimi hasin e peripetit e ndryshme, por do të apërmendi për fundimin i cili ishte duke qenë në shamë, Selmani dëgjonë se mëson. 15:06 prej disa priftrinjive të krishter, se ka ardhur koha që të paracitet për i gamberi i fundit i njerëzimit. Dhe si pas përshkrimit, ajtë do të paracitej në hijaz, dhe thot me ka Medina esotme. Silmani vendosi me njerë që të ullëton të përnë atë vend në pritje dhe në kërkim të të dërguarit shpëtimtarit të njerëzimit, dhe gjatërugës ju lutë disa njerëzve në një karavan që ta marin me vete. Ata e marin me vete me gjitha të gjatërugës e të raltuan, dhe kur arritën në Medin, 15:37 e shqitën për sklavë, dhe kësisoj Selmani e priti ardhje në Muhammedit s.a.s. në gjendje të sklavërisë. Ishte në pronsi të një qifuti i cili bandantën e mëdine, dhe Muhammedit s.a.s. kur erdi, Selmani kishte dituri para prake për përshkrimin, deri në detajet të pejgamberit të fundit që ishte Muhammedit s.a.s. Kishte dituri dhe një huri para prake për përshkrimin dhe paminit i fizike, 16:06 për cilësit dhe virtuitet e ti morale, për dhe thanat në cilat do të paracitet, për doktrinën e ti e kështu më radhë. Dhe kësisoj, a i sa po dëgjoj, se është paracitur dhe ka ardhur, ka arritur në Medin, i dërguari i fundit, unis për të atakuar Muhammedin sallallahu alaihi wasallam. Kër u takua me të, bëri një loj testi, bëri një loj shikimit, shoh, a është kjo një riu cilin unë po e pres tash sa vite dhe jam në kërkim të ti, apo jo? 16:36 dhe u bëndë se më të vërtet, kjo është a i fundit, kjo është i dërguar i Allahut. Dhe besoj e i urëfyë e Muhammedit sallallahu a.s. duke i treguar për jetën e ti, për rrugën në kërkimin e të vërtetës, për peripetit që i ka ndodhër, vuajtjet, sakrificat e kështu më radhë. Dhe në fund i tregon për gjendin e ti momentale, duke i thonë se unë padretësisht kam përfunduar si sklavë në pronësi të një qifuti. 17:06 Ajë që fut unë kam folur me të dhe ka pranuar që të më liroj mirë po për balë një kompenzimi e cilin në nënkupton që unë të siguroj dhe t'jap ati një sasi të t'hodave në arë dhe një kohësisht të siguroj dhe t'imbjell ati 300 fidane të palmave të hurmas. Ather Muhammedi s.a.s. duke i par kualitetet dhe vlerat e Selmanit. 17:33 duke e parë dëshira dhe entuziasmin e ti për të arritur deri të e vërteta, e cila i kishte kushtuar ati shumë, duke i parë se me të vërtet kjo njeri meriton të ndihmojët, i nëziti muslimanet që të ndihmojnë, i thiri ata në aksion dhe në solidaritet. Transmetohet në hadithe autentike, se Muhammedi s.a.v. vetë ka marë pies aktivisht në përkrahje të selmanit për të liruar nga robria. 18:03 dhe thuhet se të 300 palmat, të 300 fidanet e palmale që janë siguruar nga anë e muslimanve, në mbjeljen e të 300-ave ka marrë piesë fizikisht Muhamedi sallallahu aleyhi wasallam. Pastaj, i ka siguruar Selmanit një cop arë dhe i ka thanë, o Selman, shko me këtë ari të ka izotri u jytë dhe të tashorë se Allahu do të dërgojë bereqet në këtë sasi ari që të mjaftojë ty për të lirua. 18:32 Dhe gjithashtu edhe pse, kur është një sura e ka qenë një cop e vogël, ari mirë po Allahu i madhruar e ka rritur ate, sa që kur ka shkuar të këqifuti, ajo ka qenë qaqë sa i kam jaftuar Selmanit për të liruar nga sklavëria. Pas taj Selmani vazhdoj të jetë një antar shumë i rëndësishëm i komunitetit muslima. 19:05 qështjen e Islamit. Vajdoj Selmani që tjetë një shëshrues shumë i denje dhe shumë i mirë i Muhamedit s.A.S. Ai u bë i dashur për të gjithë. Sa që njëherë në mesin e muslimanve të cilët ishin ensar vendas, mikëpretas të Medinas dhe ishin muhajir, emigrant, apo të ardhur, të shpërngullur nga meka, lindi një polemik. 19:31 Nga dashuria e madhe dhe respekti i madhe që këshim për Selmanin, zdo njeri pretendon të se Selmani është prej neve. Muhagjirët fanë, Selmani është prej neve, Selmani është muhagjirë, nga se origina e ti nuk është prej Medinas, a i ka ardë prej jashtë Medinas këtu dhe e konsideronin si emigrant dhe kjo ishte e përbashkëta mes Selmanit dhe muhagjirëve. Ndërsa ensarët pretendonin se Selmani është prej ensarëve, thonin Selmani është i uni nga se ju o muhagjirë. 20:01 kur keni ardhur prej mekes, Selmanin nuk ka ardhur me juve, Selmanin e keni gjetur këtu. Dhe kësisoj ata e banin një, të them kushtimisht një polemik të ngrat, një polemik e cila për Selmanin sigurisht do të duhet të ishte shume kantëshme, nga se shdo njeri prej neve, sigurisht se do të ndihej shumë mirë, si kur njerëzit të banin gara se a do tjetë kjo njeri prej neve apo prej neve. Mirë po. 20:30 A i ka dhe nëmbëlsia e gjithë kësaj polemike e gjithë këti debati, ishte prononcimi i të dërguarit të Allahut Muhammedi sallallahu aleyhi wasallam, i cili tha, Selmanu minna alil bejt, Selmani ashtë prej neve alil bejtit, prej familjes profetike. Nuk ka dyshim se një kualifikim të këtil do të dëshirante apo do të andrante se cili musliman. 20:57 si të mos jetë e këndshme, si të mos lakmoj njëriu që tjetë pjestar dhe antar i familjes së Muhammedit s.a. Madje, kër e kemi parasysh se nuk egziston lidhja biologike të të konsideroj i dërguar e Allah që ti e pjestar i familjes së ti, kjo me të vërtet duhet të meritohet, kjo me të vërtet duhet të të qmohet prej anës së ti, të qmohen kualitetet cilësit e ati personi në mënyrë që 21:26 si rezultat të vi që vërtet ajtë jetë i pranuar dhe tjetë njeri prej antarve të familjes së ti. Kësisoj ndodhi me Selmanin, një njeri i cili filloi rukëtimin e ti me origin persiane, filloi rukëtimin e ti si një njeri anonim, si një njeri cilin askus nuk e njhte, pastaj shkoj në sham, pastaj kaloi tek disa priftrin nga njeri tek tjetëri e kështu më rralë, dheri sa... 21:54 njerëzit nuk eshitën pa drejtsisht si sklavë dhe përfundojë si robë apo sklavë në pronë të një qifuti në Medinë. Me gjitha të, Muhammedi s.a.v. e njohu Selmanin sa e pa. Pasta i shdo ditë që e njëhte ma mirë, i bëhem ma e qartë se vërtet Selmani ishte njeri në cilin bënd të investohet. Në të vërtet, se cilin njeri që jeton në sklavëri, se cilin njeri që është në mjerim, qëfar do që t'indihmotat ati njeriu? 22:23 a investim nuk do të shkoj post, a investim nuk është dam, mirë po, nëse i njëti investim bëhet për një njëri cili posedon vlerat veçanta, atër s'ka dushim se e mira e kësaj është e shumë fisht. Muhammedi s.a.v. madje ka paralajmruar se Selmani është sëbi këllë fursi i lël Islam, para roja apo para prisi i persianve në Islam. Dhe vërtet, pas këti paralajmrimi, ndovën, 22:52 përleshjet, ndodhen fërkimet, ndodhen përzjerjet në mes komuniteteve dhe dhe përtoj islami edhe në persin e asaj kohe. Madje, Selmani në bjetoj dërisa i përjetoj edhe përhapjen e shtetit islam duke e përfshirë përhapjen edhe në persi vendin e originas sëti. Rastet e lirimit të robërve vërtet janë prekse dhe se cili prek tyre rasteve 23:23 e ka mesajin dhe porosin e vetë. Folëm për rastet cilat i ka praktikuar në mnyrë të drejt për drejt vetë Muhamedis sallallahu a.s. Mirë po ka edhe raste kur njerëzit të inspiruar nga mësimet e Muhamedis sallallahu a.s. dhe të nëzitur nga inkuraimet e ti kanë dërmar hapat të këtil dhe vërtet angazhimet e tyre kanë qenë shumë të qëluara. Një rast të këtil 23:53 e kemi kur një njëri i madh e liron nga sklavria një njëri tjetër i cili gjithashtu është njëri i madh, e pastaj një njëri i tret i madh deklaron, thot, zëtriu yn e ka liruar nga sklavria zëtriu në tonë. Për kë bëhet fjalla, dhe të kuptojmë në piesën e dytë të emisionit pas një pauze të shkurëtër, andaj që ndroni me ne. 24:28 Njërë se u këthujem sëresh në emisjonin ta. Zotriju liron zotrion, si ka mundësi të ndodhë një gjë e tjilë. Në të vërtet, përgjigjat dhëtë bëhet e qartë, kur të dakordohemi se të jesh sklavë. 25:27 Nuk do në thotë se nuk ke mundësi të jeshtë zotri, të jeshtë i varfar, apo të jeshtë pa pozit, ose pa autoritet, ose jo i famsham. Kjo nuk do në thotë se në vetë vetën nuk ke ti pare të zotris. I këtil ishte protagonisti i rëfimet tonë. Fjale ashtë për një sklav i cili e tonë të nëmeken në kohën kuru paracit Muhammedi s.a.s. si pegamber i Allahot. Një zezak. 25:56 nga Abisinia apo Etiopia e sotme. Quhej Bilal i Banrabah. Ky Bilali ishte në pronsi të njerit nga idhujtarët e mekes, një njeri me autoritet, por një kosisht ishte edhe despot. Mirë përndodhi që Bilali i cili në shpirtin e ti dhe në qenjin e ti ishte zotri edhe pse ishte sklav. 26:27 Nëse kësaj i ashtojmë edhe faktin që ndonjeri 26:57 ishte sklav dhe pa pozit, pa autoritet, pa mbrojtjet mjaftueshme, atëherë praktikimi i ti i islamit bëhej gati i pa mundër. Me gjitha të, heroji yn, Bilali, e pranoj islamin dhe të gjitha torturat i gjithë terrorit që ushtrohej mbita, nuk e lëkunden atë nga besimi i pa epor. 27:27 pronari i ti bashk me shokët e vetë, ta torturojnë Bilalin. Të kërkojmë prej ti që me shdo kusht të hekë dorë dhe ta braktisë islamin. Me shdo kusht të flasë gjëra të këqia, sharia dhe ofendime për Muhammedin sallallahu a.s. dhe fenë e ti. Me gjitha të, Bilali qëndroj stoik në besimin e ti dhe nuk thonë të tjetër. 27:56 përveç një fjal të cilën ishte i bindur se ishte e mjaftueshme për t'ju kundërvën gjithasaj propagande anti-Islame. Bilali vazhdon të përsëristë e hadun e had. Allahu ashtë vetëm një, Allahu ashtë vetëm një. Më vonë Bilali rëfen, thotë si kur të më kishtë rëndë dërmen dë një fjal e cila i dhujtarve do uvinte më rëndë se sa fjala i me e hadun e had, 28:26 kisha për të thënë, mirë po në ato momente nuk më kujtohe i fjalë më e madhe dhe më dëmë e fanse se kjo. Vaçdojnë represioni, vaçdojnë torturat, me këtë edhe nëzitet dhe më shuria e Muhamedit s.a.v. për Bilalin dhe për të gjithë ata të cilët ishin si kur Bilali. Njëherë, Muhamedit s.a.v. u ankua respektivisht si kur 28:58 të qante për muslimanet që ishin në gjendje si kur të Bilalit. Dhe kërkoj për atyre që kishin sa do pak mundësi e që gjithse si ishin të pakt në numër, kërkoj për atyre që të solidarizohen me vlezrit e tyre, Muhammedi s.a.v. nëziti dhe inkurajoj që dikush të angazhohet për ta bler Bilalin. 29:25 për të blerë sklovin i cilin shosrine asajkohe konsiderohej si një gjësend që mund të blihet dhe të shitet. Kush do të paracitet për të arritur ndere dhe privilegjin që tjetë realizuesi i kti projekti? Kush tjetër përveç e bubekrit i cili gjithë një ishte i pari, gjithë një ishte kampion në vej pra të mira? 29:54 tek zotrijo i Bilalit, tek aji idhuitari që e mbante në pronsi Bilalin, e i cilin në një farmënyre dhe kishte hequr dorë, ishte shgënjër dhe ishte pesimist se Bilalin do njerë do t'i hynte në punë, dhe ju ofrua me ofert, i tha, a do t'ma shesësh sklovin tëndë Bilalin, a i tha po, dhe u dakorduan për një sasit caktuar të t'holave, të cilat, 30:25 e bubekri i pagoj pakur farhamendje. Kur ndodhi shqitë blerja, ishë pronari Bilalit tha, vallahi, si kur të më këshe ofruar një të dhjetën e asaj që kërkova, do të ta kësha shqitur Bilalit. E bubekri ju përgjegjë, si kur të më këshe kërkuar dhjetë fishin e asaj që të dhashun, prapë do të ablia. Nga se e bubekri ishte shumë i vetëdishëm, 30:55 se për qëfar njeriu, për qëfar kualiteti, për qëfar vlera bëhe fjali. Dhe kur dëgjoi Muhammedi s.a.s. se Ebu Bekri e kishte bler Bilalin, i tha, o Ebu Bekri, më ban mua ortak në shqit blerin që ke bar. Qëllimi i Muhammedi s.a.s. ishte që të bëhe bashk pjesmarës në shpërblimin, në sevapin, në vlerën e asaj vepre të madhe. 31:26 E bubekri i tha, oj dërguar e Allahut, unë tanim e kam bërë një gjatë të tjilë. Tije bashk pjesmarës nga se për shkak të inkuraimit tëndë, unë e mora guzimin të ndërmar atë hapë, dhe një kosë jeshtë të martju për dëshmitarë se tanima e kam leruar pilarin nga sklavëria. Dhe në thotë, nuk e kam blerë që të bëhet sklave im pasi që ka qenë sklave i një armiku të islamit, mirë po unë e kam blerë atë që të bëhet. 31:56 një njeri i lirë. Muhammedi s.a. e ka përshkruar Bilalin në hadithe të shumëta, ka folur për te. Eksistojnë hadithe autentike cila të tregojnë se vërtet Bilali është njeri prej të përgzuarve, njeri prej të garantuarve me gjennet. Kjo të tregojnë se Bilali është njeri i madhë dhe të bëhet dikush shkaktar. 32:22 që një i garantuar me gjennet të lirohet nga sklavëria, kjo nuk është vërtet, nuk është vejpër e vogël. Muhammedi sallallahu alaihi wasallam, kur ka folur për Bilalin, ka thënë, hu e sabi kul habeshe ilil islam, ajo është para ardhësi, apo para prisi i abisinaseve në islam. Bilali dhe Ebu Bekri, dy protagonistët e këti rëfimi dhe kësa injarjet të madhe. 32:52 të dytë njërës të mdhej, të dytë njërës të garantuar me gjennet. Me gjithate, tani del në sken, protagonisti i treti kësa i nxarje, i cili flet fjal miradije për të dytë, Omer ibnul Khattabi, Allahut qofti knachur me të, kur flet për Bilalin, thot, aj është hasenetun min hasenati e bubekër. është një vepër e mirë, prej shumë veprave të mirat që ka bërë e bubekërin e jetën e ti. 33:22 Ndërsa, kur fletë për Ebu Bekrin, thotë Omeri Allah qofti kënaqër me të, sejiduna a teka sejidena. Kjo është zëtërio ynë, kjo është njërio i cilin mesin tonë ka një autoritet të pakontestueshëm, përveç tjera është edhe përshkak se ka liruar nga sklavëria një zëtëri tonin, një njëri i cili gjithashtu të këne ka autoritet të pakontestueshëm. Kështu ishin shokët e Muhammedit s.a.s. 33:53 të inspiruar dhe të nëzitur nga mësimet e ti, ata kësisoi e qmonin lartë njeri tjetrin, jo shikuar nga prejardhja e tyre genealogike, jo shikuar nga gjendja e tyre ekonomike, jo shikuar nga pozita e tyre sociale dhe shoqërore, mirë po shikuar nga piknisja e vlerave dhe virtuiteve. Të gjithë ata ishin të mësuar. 34:21 nga Muhammedi s.a.v. të inspiruar nga udhëzimet e ti, kë i dërguar i Allahut i cili gjithë një njerëzit i qmonte si pas asaj që kishte dhe që vrente se kanë në brendin e tyre dhe jo si pas asaj që posedonin në duart apo në gjepat e tyre. Muhammedi s.a.v. njëherë duke kaluar, fjale ashtë për të njitën, periudhë, 34:50 për kohën kur në meke muslimanët persekutoheshin, kur mbita ushtrohej e represion dhe terror, duke kaluar ka një familje e cila ishte familje e varfar, familje në pozit të palakmueshme, familje e cila torturohej prej idhujtarve, prej mushrikve, dhe nuk imbeti gjëtjetër Muhamedit s.a.s. nga se nuk mund të ndërmerte kur farhapi konkret. 35:17 në ndihme dhe përkrahjën e tyre nga se edhe vetë personalisht bashkë me familjen e vetë ishte i rizikuar, atëherë i mbeti që vetëm ti inkurajon të me fjalë duke o thënë Sabran, Ale Jasir, fe innë me waida ku mulgjenne, o familje e Jasirit, o ju mbitë cilët po ushtrohet represion dhe dhunë, o ju të cilët përhirë të Allahut dhe përhirë se jeni besimtarë po torturoheni bëni durim nga se përfundimi juaj. 35:47 do tjetë gjenneti. E kemi edhe një rast tjetër në të cilin Muhammedi sallallahu a.s. të regon se një ishklav ka autoritet. Fjale është për suhejbin i cili ishte me orizin arabe, mirë po për shkak se dikush e kishte rëmbyër si fmi nga familja e vetë. 36:10 Pastaj e kishte dërguar dhe e kishte shqitur pa drejtsisht tek Bizantinët si sklavë, dhe a i shte rritur atjet duke qëndruar vazhdimisht si sklavë. Pastaj është rrishtur prapë në Mekë, në vendin e ti të originës, është njohër si Suhejb Rumi, Suhejb Bizantini. Dhe kur Suhejbi u bë musliman, a rriti të lirohet nga sklavëria, a rriti të punoj, ishte i suksesën, a rriti të grumbulloj pasuri. 36:40 dhe kur erdhe koha e hijretit, Sohebi deshi të bënd të hijret të emigrante, duke marë me vete pasurin që kishte fituar. Mirë po i dolim për para disa moshrek duke i thënë, ti ke ardhë në vendin tonë duke mos patur asgjë, dhe tash dëshiron të ikësh me pasurit të madhe. Ne nuk do të lejojmë që të ndodhë një gjë e tilë. Mohamedi sallallahu a.s. pastaj e përshkruan vendimin që kishte ndërmarë Sohebi, 37:09 në ato momente shumë të ndishme. Suhejbi ju tha mushrikve, po u lë pasurin, nëse më premtoni se dhëtë më lini të lirë që spaku unë vetë të emigroj. Ata i dhanë fjalën, a i u dha pasurin, ndërsa vetë emigroj, kër u takua me Muhammedin s.a.v. dhe i përshkroj në gjarën se si ka qenë, Muhammedin s.a.v. i tha, Rebi halbeju eba Jahja, o Suhejbi, o ebu Jahja. 37:39 trektia që ti ke bërë, shqitbleria që ti ke bërë, investimi që ti ke bërë, vërtetë është shumë fitim prorës për ty. Ndërsa, për te, ka thënë, ashtu si kur se kishte thënë para prakeshtë për Bilalin, ashtu si kur se kishte thënë para prakeshtë për Selmanin, Sohejbun Sabi Kor Rumi inel Islam, Sohejbi është aji cili u parapriju Bizantinve në Islam. Ishte i pari që kishte ardhur nga event dhe e kishte pranuar Islamin. 38:09 Kësisoj ishte të ndëruar shikues silja dhe qëndrimi i Muhamedit sallallahu aleyhi wasallam dhe i skleverve. Kësisoj ishin inkuraimet e ti edhe atëherë kur vetë personalisht nuk ishte mundësi që të ndikonët e që atyre të përmjësohe gjendja, ai i inkuraiont e të tjerët që të shpenzonin, që të hargjoheshin, që të investonin në lirimin e skleverve dhe ata ishë sklever pastaj u bën njerës të mdhej të cilët lanë gjurëm. 38:38 me jetën dhe vëprimtarin e tyre, lanë gjurën të pashlyeshme në historinë njerëzore në përgjithësi e natë e islame në veçanti. Këto ishin disa nga virtytet e mëdhata Muhammedit sallallahu a.s. Shqoqërimin me cilat akoma nuk e kemi përfunduar, shpresojmë se Allahu i madhruar dhëtë në jep mundësin dhe kënaqësin që prap të takohimi me virtytet e të dërguarit Muhammed a.s. Deri në takimin e radhes, 39:07 Ju lënë për kujdesin, Allah të shqipëllohet. Wassalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuh.