♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersصوتAdabu Za Mazungumzoadmin·7 views·5 months agoMada hii inazungumzia adabu za kuzungumza katika uislam. By: Abubakari Shabani Rukonkwa, Shamsi Ilmi Source: IslamHouse.com · Abubakari Shabani Rukonkwa, Shamsi Ilmi#Abubakari Shabani Rukonkwa#Audio#IslamHouse#Shamsi Ilmiالنص الكاملbeta▸نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.0:01Bismillahirrahmanirrahim0:34Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu Bada ya kumshukuru Allah subhanahu wa ta'ala Na kumtaki ya rehma na amani kiongozi wetu, mwalimu wetu, kiwigizo wetu Bwana mtume Muhammadin sallallahu alaihi wa sallam Nduguzangwa sikilizaji tunayendelea Na mtidiriko wetu wa darsa zinazo tufundisha aadabu mbali mbali Zaki Islam1:06ambazo tulifundishwa na mtume sallallahu alayhi wa sallam katika maisha yake. Na tukiwa tungali tupu katika masiku haya matukufu ya muwezi mtukufu wa ramadhan, nimbora tukajipamba na adabu hizi ambazo zilifundishwa na mtume sallallahu alayhi wa sallam. Katika darsa la kwanza tuliona adabu za miskiti na jinsigiani muislamo na votakiwa.1:38Anapokuwa anakuenda mskitini na anapokuwa yuko mskitini anatakiwa afanyi nini Leo insha Allah katika darsa leo tutazungumzia adabu za mazungumzo, adabu lakalamu Mazungumzo nao ya na adabu zake, ya na mipaka yake kama tulivofundisho na mtume sallallahu alaihi wa sallam Katika adabu za mazungumzo na adabu za hadithi2:11ambazo zimifundisho wa nadini yetu tukufu ya kiislamu na wa islamu inapasa tuzi zingatie mwislamu njuyaki kuelewa uislamu na mfundisha nini katika anavyo zungumza anapukua na zungumza basi ya zungumze mambo gani ni muhimu kujipamba na mambo haya kwa sababu ndivo kumuigiza mtume solallahu alaihi wa salam ambayo tumeambiwa la mwinyizmungu subhanahu wa taala kwamba hakikanyenye wa islamu2:43mnayoru wazanjema au kigizochema kutoka kwa mtume sallallahu alayhi wa sallam mtume rehma na amani ziyo juu yake alikuwa ni mtu fasihi wa kuzungumza mwenye maneno matamu ya ukweli na alikuwa mwenye hoja za nyikinaisha mazungumzo ya mtume sallallahu alayhi wa sallam ya likuwa ya kowadhe ya kowazi wazi si mazungumzo ya ficho ficho na alikuwa na chukizungumza mara nyingi3:15Waliukua wameka mbezo ni mwake, waliukua napata wepesi, wakuyahifathi maneno hayo katika vichu vyao kutokana na uwazi wake. Na anapo ongea neno, mara nyingi huwa likuwa kilirudia mara tatu iliweze kufahamika zaidi. Kazalika mtume solallahu alaihi wa salama likuwa ni mwenye kunyamaza sana. Ukichukua muda wake wakuzungumza na muda wakunyamaza, muda wakunyamaza ulikuwa ni unachukua silimi ya kubwa zaidi kulikuwa na vizungumza.3:46Halikuwa hazungumzi pale ambapo hapa itaji kuzungumza. Kazalika halikuwa hazungumzi yale ambayo haya mkhusu kuyazungumza. Halichokuwa kizungumza ni yale mambu ambayo halikuwa natalajia kwa mba tapata thawabu katika mazungumzo yale. Mtumisul Allahu alayhi wa salam hakuwa ni mwenye kuzungumza maneno machafu wala maneno ya mtani. Na halituhimiza Mtumisul Allahu alayhi wa salam tujipambe na maneno yali okuwa mazuri.4:17Tujipambe na sura za nyebashasha pale aliposema katika hadithi yake tukufu al kalimatu tajiba sadaqa. Kwa mba neno lio kuwa jema basi hiyo ni sadaqa hadithi mpukewa na Bukhari na Muslim. Na akasema katika hadithi nyingine itakunara walau bishutitamra. Wogupeni moto walau mtu kutuwa sadaqa ya tende moja.4:46Famanla miyajid na kama itatokea mtu atakosa hata hiyo kukwamuja ya tende ya kutolea sadaka. Fabi kalimatini tayiba basi atoe sadaka kwa kutoa maneno ya lio kuwa mazuri. Hadithi mipukewa na Bukhari. Hivyo nguzangu wa siklizaji. Katika darsa leo insha Allah tutangalia. Adab za kuzungumza zilizo fundishwa na mtu mwisho la Allahu wa alihi wa salam. Vile vile kwelekezo na masuhaba zake wa ungofu.5:18Tukianza na mafundisho ya liotolewa na amiri ilmuminin Umar ibn Abdul Aziz radhiallahu anhu. Mafundisho ya liotolewa na huyubwana ambaya likuwa ni khalifa watano waki islam. Anaiju likana kwa jina la Umar ibn Abdul Aziz radhi za mwenyezi mungu zimwende. Inasimuliwa kwa mba siku moja alijiwa na mtu nyumbani kwake. Na huyumtu wakaanza kumzungumzia mwenzake ambaya hayuko katika kikaukile maneno ya siukua mazuri.5:49Kwa maana ya kumsema, kumsimanga, kumsengenya, na kama hivyo. Omar ibn Abdulaziz haka mskiliza, na baada ya kumaliza mazungumzo yake, haka toa hukumu yake Omar ibn Abdulaziz kwa yule mtu ambea likuwa mikuja pale nyumbani. Na haka mwambia, wewe ndugi yangu upo katika mafungu matatu. Sasa utachagua ni fungu gani ambalo mimi ni kueke sasa hivi. Ikiwa wewe ni muongo kwa haya unawe ya zungumza.6:24Basi hukumu yako ewe ni liaya mwenye zmungu subhanahu wa taala Inayosema Inja akum fasiqum binabaim fatabayanu Anapuwa igieni mtu fasiq na habari yote basi takeni ubainifu wa khabari hiyo Antuswibu kawman bijahalatin fatusbihu ala maa faaltu mnadimin Kwa sababu msijim kawa patawatu6:53au mkawadhuru watu, au mkawuhukumu watu kwa ujinga, na mkawa katika yali ya mliwa ya fanya, niwe njikujuta. Kwewe chagua, ima ni kuingize katika kundihili, komba wewe umekuja kwangu na kabari hii, wewe nifasik, kisabu sina wakika na ukweli wake, lakini vile vile ukipenda, na weze nika kuingiza katika fungu jingine, ukiwa haya unayazungumza, nikweli, haya uliunyambia kuhusu ndugi yako, huyo nikweli,7:24Basi hii aya kwanza haita kuhusu. Lakini ita kuhusu aya pili na yesema. Kumba wewe ni mwenye kuwaramba watu visogo. Halafu unatembeza umbea kutoka sehemu kuenda sehemu nyingine. Ikiwa unawea zungumza ni kweli. Basi wewe ni mrambaji visogo wa watu. Halafu.7:54Unatembeza, umbea, kutoka sehemu, kuenda sehemu ya pili. Jilibwana, yote mawili haya, kama mbiya haya na hilo la tatu, amiri il-mu'minin. Fungu la tatu. Amiri il-mu'mini ya kambia, fungu la tatu, kipenda, tuta kusamehe kutoka na haya ulio ya zungumza. Kuechagua mwenye tu kueki katika fungu gani, katika haya ambaye, umekuja kuniambia. Fakala rajul, yule mtu wakasema, ala afwa ya amira il-mu'minin.8:25La aoodu ilayhi abadan. Na umba msamaha ewe amiri ilmuminin. Sinta rudia katika tabiahi hata siku moja. Faafa anhu amiri ilmuminin. Wa aataahu darsan baligha. Amiri ilmuminin Omar ibn Abdul Aziza kamsamehe. Lakini ya kawa amempa mbwana yule na ametupasi sote darsa zuri kabisa. Na msimamo liyokuwa mzuri kabisa. Amba unaonyesha.8:52Jisigani muislamo anavutakiwa awe na madili yali okuwa mazuri. Na mtu mwisho la Allahu wa alihi wa salam. Anatuambia katika hadithi yake. Man lam yada. Kau la zuri. Wal amala bih. Fala isa lillahi hajatan. Anyatru katoa amahu wa sharaba. Mtu mwisho la Allahu wa alihi wa salam. Anatuambia yule ambaye hatuacha. Maneno ya uongo. Na matendo ya uzushi na uongo. Basi hana haja mtu huyo.9:24Kuwacha chakula chake na kinyoji chake ya kasema ni mefunga kwa sababu hana afunga yote. Hai ni mafundishi tunayapata ya kwanza kutoka kwa miri ilmuminin umaribu na abdulaziz. Kwamba tuwe wakweli tusinde kuzungumza aibu za watu kwa watu wengine. Kama basila abuda uzungumze, mfuate mhusika watatizo lile na aibu ile, jaribu kwanji ya moja unyingine, mfahamishie uzaifu wake.9:53Lakini usiende ukampelekea mtu kwa ajili ya kumchafua na kumsema hii si tabia nzuri tulufundisho na uslam na ina kuharibia fungayako na inakunyima fathla ya fungayako. Kwa hiyo ni vimuhimu sana katika vika uvetu, mazungumzo yetu, tunapokuwa tunazungumza, tujitahidi tusiwa zungumze watu ingine vibaya. Hata kama tabia hizo wanazo, basi kweli utakuwa ni mwenye kueneza umbea na kuwaramba watu visobu.10:21Kwa hiyo tumombe Allah subhanahu wa ta'ala atupambe na tabia hizo na sisa nyue tujiepushe na magenge na vikawa ambavyo kazi yake ni kuwa sengenye ndugu zetu katika muwezi kumtukufu wa ramadhana. Darisa jingini ambayo tunalipata ni na kicho cha khabari cha alipti sama. Kutaba samu. Naote tunafahamu kutaba samu ni tofauti na kucheka. Kutaba samu ni katika atiba ina ya kucheka na kunyamaza. Yani ni mtu kuonyesha alama falani zafuraha.10:51Katika uso wake. Huyu sohabi aljalili anajulikana kwa jina la abu dardai radhiallahu anhu. Halikuwa siku zote anapukua na zungumza na mtu basi huwa anatabasamu. Na huzungumza nae maneno ya kawaida ya sikuwa mazito sana. Siku moja kumbe mkewake umu dardai radhiallahu anha. Halikuwa naona kwamba mumewake kama vile anakua nikichekesho katika jamii. Kwa sababu kila wakatu kimkute ni mtu tuwa kutabasamu tabasamu. Haka mwambia.11:23Ya Aba Darda, la ya kulu naso inaka ahmaku. Wasijia wakasema watu kwamba we ni mpuzi, manaki kila maratu una cheka cheka huo vya una tabasamu, tabasamu kwa mchui yote ni kuzumumza na wewe. Fakala la ha Abu Darda, mumehu ya Abu Darda kamuambia, maa raitu, sijawahi kuona hata siku moje. Au maa samiaitu, wala sijawahi kusikia, kumana njine sijawana au sijasikia. Rasul Allahi,11:51Yuhadithu hadithan illa tabasama Sikuwa hiku muona wala kumisikia mtume sholallahu alayhi wa sallam Akizungumza mazungumzo yote isipokuwa likuwa kitabasama Adi mairezo haima kukiona imamu Ahmad Kwa hiyo kumbe kutabasama kwa Abu Darda Ambako mkiraki halikuwa naona asidi watu wakamuona ni mpuuzi ya nachekacheka huru kila dakika Haikuwa ni upuuzi bali likuwa ni kufuata suna ya mtume sholallahu alayhi wa sallam Kwa sababu wanasema sikuwa hiku muona mtume ya kizungumza isipokuwa likuwa kitabasama katika usuhake12:23Hivyo Abu Darda alikuwa namuigiza mtume sallallahu alaihi wa sallam. Kwa ni hakika ndugi yangu mskilizaji, kutabasamu katika mbele ya uso wa ndugi yako ni sadaka. Kwa sababu muislamu, si vima kawa nazungumza na mwingine hali ya kuwa amekunja, wanaita amekunja ndita, sura yakin ya meleka naba kuminamoja kunisu uso. Mwazungumzo ni wezekana ni ya kawaida lakini mtu nazungumza kakasirika na vitu kama hivyo. Kwa muislamu kusema kweli hiyo si adabu njema ya kuzungumza.12:53Bani mtu wazungumze na yule wanaizungumza nae, hali ya kuwa usoake, unatabasamu, usoake, umeja, aina fulani ya furaha na matumaini. Hata yule wanaizungumza nae, anapata matumaini kutukana na mazungumzo yako. Hivyo basi kutabasamu wakati wakuzungumza, kunafungua njia nyingi za mawasiliano. Na vile vile kunaondosha ya liekua katika nyoyo za watu. Mtu wanaweza kuwa mekuja, mekasirika, mekasirika na wewe, awa na matatizo.13:19Lakini kwa kuzungumza nae, huku kio unatabasamu, kio unamatumaini, ni kama vile unamuondoshe ya mzigo yake, nae yanakuwa katika hali kama yako. Yani unamuambukiza, unamuambukiza mazungumza yako ya furaha, yanamuingia, nae na ile huzuni yake, na ile rathabi yake, inapungua. Lakini kukuta nae katika hali kama hiyo hiyo, basi, nae vile vile yanapandisha yale yalikuwa nae katika nafsi yako. Kwa hiyo muhimu sana, mtu na kuzungumza na ndugi yake, ajaribu kathiri ya wezo yake kuzungumza maneno yalikuwa ya kawaida.13:47Na vile vile ya zungumze hali ya kuwa ametabasamu. Hii ni katika mafundisho tunayapata kutoka kwa mtume sula Allahu alaihi wa salamu. Vile vile, ndugu zangu wa sikilizaji, katika mazungumzo yetu, tujaribu kujiepusha na mambu ambayo naweza kuwakera baadhi ya watu ambayo tunawo katika yale mazungumzo. Khususan, mazungumzo ya napukua ya siri na kuna ungone zana.14:17Wanapokuwa wako watu wa tatu, watu wa wili wakakaa chemba kuwanza kunungunizana, wakamuacha mwenzao bila mtu yeote wakumliwaza au hajui kinachuendelea. Hii marajengi hujenga vana kwamba wale wanazungumza nini na kwanini hawakunishirikisha jeni kitugia njia wananisema mimi. Ni vitu tunavivyona ni vidogo lakini kusema kweli havi kuachwa na mafundisho wa islam katika kujenga jamii iliokue mesalimika kutukana na marathi ya nyoyo.14:44Tunahalithiwa na Abdullah ibn Dinar, radhiza mwenyezi mungu zimuende. Halikuwa siku moja yuko sokoni na halikuwa pamoja nae ibn Umar, mtoto wa Said na Umar. Ambea na hito Abdullah ibn Umar, radhiza mwenyezi mungu zimuende ye na baba yake. Hakaja mtu mmoja, hakataka kuzungumza na ibn Umar. Na zungumze nae kwa siri, yani ajitengi nae amnungoneze. Na ibn Umar, huyu, hakuwa na yote mgini zaidi yake.15:16Basi Ibn Umar haka mwita mtu yule dokuwa nae wa wane, kisha haka mwambia yule mtu wa tatu ambayo likuwa mwita, hebu subiri kidogo, kwa ni mimi nilimsikia mtu mwisho la Allahu wa alihi wa salama kisema, la ya tanaja thnan dhuna wahed, wasinongonezane, wasizongumze mwambo ya siri watu wa wili, pasi na mmoja, kama wako wa tatu waka mtenga mwenzao, basi sivyema.15:44Mtume salallahu alayhi wa salam alizuia katika hadithi yake lopukele memalik laa ya tanaja etnan wa sizungumze siri watu wawili duna wahidin wakamuacha mwingine pembeni. Kwa hiyo itumamala kawa metuwa fundisho hapa vile vile kwa mba hata kama inabidi basi kuzungumza pembeni, mtaftie ni ule mtu mwingine mdomuacha mwingine wakuzungumza nae asijisikie upweke. Haya ndiyo maisha ya kijamii ya kislam ambaye natufundisha kweza kujenga undugu sahihi wa kislam.16:12Nakuondoshiana dhana katika nafsizetu na vile vile kuheshimu taratibu ambayo zimewekwa na mtume sallallahu alaihi wasallam. Na katika hadithi nyingine anasema mtume sallallahu alaihi wasallam. Iza kuntum thalatha fala yetanaja ithnani dhuna alakhar. Minapokuwa watu watatu basi wa sinuonezane wa wili wakamuacha mwingine hajui kinachuendelea. Hadithi mipukiwa na imam Bukhari na muslim.16:43Katika darsa zingine zinazotufundisha adab za kuzungumza ni ufasaha wa uzungumzaji. Na yule ambaya natakiwa awe ni mzungumzaji baina ya watu kwa niyaba yao, basi achaguliwe mtu ambaya takuwa najua kuchagua maneno. Situ mnamchagua basi kwa sababu ni mbwabu kaji, mlo kukaji, uharibu sifa nzima kama ni ya kikundi au ni ya watu kwa sababu kuwakilisha watu katika mazungumzo ni lazima patika ni mtu ambaya atakuwa na ufasaha.17:12Na alachagua maneno, maneno ambayo ya takuwa nasaidia katika kujenga na kufanya watu wote njini ambayo mna wakilisho nae muwezi kupata hishma na ihtiramu ambayo ya naizungumza yule mtu. Kwa sababu kusema kweli, mtu naweza wakamuona lakini ya kifungua kinyochake ndiyo takimijua hui ni mtu wainagani. Kwa sababu mazungumzo, huwa ni anwani ya tabia ya mtu. Siku moja, inahadithiwa, halipokuwa metawala huyu Umar ibn Abdul Azizi radhiallahu anhu khilafa.17:42Khalifa watano kama tuliosema, aligiwa na ujumbe kutoka moja katika mji ya kislamu. Ulo ujumbo alivufika pale katika mji wa madina, akasimama kijana mdogo kuzungumza kwa niyaba ya ujumbe ule. Khalifa akasema, Omar, yaa gulamu, liya takalamu, man huwa asanu minku. Ewe kijana, kwanini asizungumze kwa niyaba yule ambaya na umri mkubwa kuliko wewe?18:16Fakala alghulam, ule kijana akajibu, ya amira almu'minin, ewe kiungozi wa islamu, innama almaru bi asgaraihi, kalbihi, walisanihi. Hakika mtu hujulikana, yani binadamu hujulikana kwa mambo yake madogo mawili, kwa mwayo wake na ulimi wake. Kwa yukumjiwa mtu kumba huyu ni mkubwa, au huyu ni mdogo, sikuwa umbili laki, kwa sababu na huyu mdogo sana waki umri.18:46Lakini utamjua mtu huyu ni mkubwa kwa moe wake na ulimi wake. Na utamjua huyu mtu ni mdogo kwa moe wake na ulimi wake. Hata kama ni mzee, anamvi. Lakini ulimi wake yukiuwa hauna ufasaha wa kusungumza. Basi anawonekana atuni mtoto mbele za watu. Kwa maana kwamba kizungumza anawonekana ah hui nae unasikilizo nae huyu. Huyo atazungumza nini huyu. Kwa maana kwamba hana la maana yes kuzote mambu yake na zungumza ni upuzi. Kwa hiyo sisi.19:12Kijana nandaka kumambia aki ongozo kislamu kwa mbosini ya angalia mimi kwa umri wangu wan. Bina adamu huangalia wa kwa mwayo wake na ulimi wake. Anaindile kijana kusema faitha manaha Allahu la abda lisanan lafidhan. Mwenye zimungwa na pompa mjia ulimi unyekuzungumza vizuri. Wa kalban hafidhan. Na mwayo unyekumchunga na kumhifavi. Fakadi istahakka alkalamu. Mtu wainahii anastahiki yeyekuzungumza. Walau anna lumura bisini.19:41Lawu kama tungekua tunahukumu mambo kutukana na umri, mtu hawezi kupiwa jambu au heshima mpaka we na umri fulani, lakana hauna aman huwa haku minka bima jilisi kahatha. Leo katika cheo chako hichi cha uongozi, kungekua kuna kiongozi mgini ambaye ni mkubwa kiumri kuliko wewe, kuna waze wa ngapi amba we unawongoza. Kama ungekua ni umri ndi unafanya mtu apate na fasi ya kuongoza.20:08Basi na wewe amiri ilmumini ustaiki kukaa hapu. Kwa sababu hata katika msafara wangu. Kuna wazeku kushinda wewe. Haani maneno ya nazumumzwa. Na kijana. Aliopewa hikma. Na mwenye kujua kuchagua maneno. Na mwenye kueza kujibu. Kuadabu na heshima na kukinaisha. Fakala Omar radiyallahu anhu. Omar ibn al-Aziza kama mbiya. Sadakt. Umesema kweli kijana. Rahimaka Allah. Mwenye zmungu wa kurehemu. Tekalamu. Ungea basi kijana. Fakala lululamu. Ile kijana mdogo wakasema.20:40Ya amira almu'minin, ewe kiongozi wa islamu, nahnu wafdu tahnia, la wafdu almurzia. Sisi ni ujumbe ulewukuja wenye kutuwa khabari njema na kukupongeza. Si ujumbe ulewukuja kwa ajili ya kukusimanga au kuleta matatizo. Wala miakudum ahadun minna ilaika raghbatan wala rahbatan. Na hakuna yote katika sisi ulewukuja hapa, amekuja kwa kutamani kwa mbo utampa labda hela au utampa.21:09Utamupa chochote kile katika mambo ya kidunia, wala hatukuja hapa kwa sababu ya kukuogopa. Lianana, kad aminna fi ayamik makifna. Kwa sababu hakika sisi tumepata amani katika utawala wako katika yale ambayo likuwe na tuogopesha. Waadrakna maatalabna na tumepata yale ambayo tulikuwa tukiataka sisi. Fawajiba Umarubi kalamihi. Umaraka pendezisho sana na mpangilia wamaneno wa yule kijana.21:39Wasala anumrihi. Akaulizia sasa jee kijana una umri giani. Akaambiwa ashru sinin. Subhanallah. Ni kijana wa miaka kumi. Umar ibnulabziza kasema. Irfaul gulama fauka martabati. Mnyanyueni hui kijana katika. Yani juu awe juu ya umri wake. Mnyanyueni hui kijana katika manzila ya juu kabisa. Kutokana na maneno haya ambayo amiazungumza.22:09Kwa etu na jifundiza katika kisa hichi kwa mba ni vizuri sana kwa fundisha vijana wetu kuzungumza Kuchagua maneno ya liyokuwa mazuri, maneno ya nyehoja na kujiamini katika mazungumzo yao Ili waji wawo wazungumzaji wazuri, siwapigia poroja wazuri Manake tukisema wazungumzaji wazuri manake ni watu ambao waneza kwa fundisha watu uongola Lakini wazungumzaji wazuri kwa mana maneno yake anayapima katika mizan kabla hajatoka katika kinyo chake22:39Kama tulivyoona kisa cha huyu kijana wa miaka kumi ambaye anazungumza mbele ya kiongozi wa dola bila wasiwasi yoyote ile tena anazungumza kwa niyaba ya wazewake ambao walikuwa memtuma kuja kumpa pongezi kiongozi huyu kwa wadilifu alikuwa akifanya. Vile vile ndugu zangu wa sikilizaji katika mazungumzo kuna maneno ya khatari, maneno ambayo haipasi kwa muislamu.23:07Kuya ingia maneno hayo kwa sababu ya na hatari kubwa sana Hatari yake kusema kweli ni sawa sawa labda na mtu kuingia katika moto Au kukamatawaya ya umeme mkali Au kuwacha gesi wazi ya kachizia kibiriti ni maneno ya hatari kweli kweli Siku moja tunahadithiwa Wamba biya aisha raji allahu anha mke na kipenzi wa mtume sallallahu alaihi wa sallam Halifu kuwa kizungumza na mtume sallallahu alaihi wa sallam23:38Nakumuona mtume katika hali ya efuraha Hakataka kupenyeza jambo laki kwa mtume sallallahu alayhi wa sallam Na jambo hilo, njiko ni jambo zuri Lakini nakataka kupenyeza jambo fulani Lakumufanyisha mtume sallallahu alayhi wa sallam Asione uzuri wa mmoja wa wakizaki Ni uifu wa kinamama Biaisha kasewa maneno machate sana Hasbuka min safiyatin katha wa katha Kitu biani kinachukufanya wewe24:07Upendezesho na huyu mwana mke safia Ambe ni mke mwenzie biya aisha radhiyallahu anha Kwa ya naingiza yake sasa biya aisha katika mazumumzo Kitu gani kinachukufanya upendezesho na safia Katha wa katha, yani kwanza yuku katha katha Yani yuku hivi na vile Halikuwa kikusudia hapa biya aisha Kwa mba huyu safia kwanza mfupi Simrefu kama mimi Asa unapendezewa nini na mwana mke mfupi Kila mara uko kwa ke unapenda E, ndiyo maneno wale ukuwa miyazungumza24:36Faghaziba nabiyu sallallahu alayhi wa sallam ghazaban shadida Mtuni sallallahu alayhi wa sallam Aka kasirika kukasirika kulikuwa kukubwa subhanallah Na mtuni alipokuwa na kasirika alikuwa na balilika kulikweli Wa kala li Aisha Na aka mugiwukia kumwambia Aisha Lakad kulti kalimatan Hakika umizungumza neno Lau muzijati bima ilbahari25:05Kama neno hilo lingi changanyo walikorogu katika maji ya bahari la mazajatuhu basi lingi weza kuibadilisha bahari yote. Kwa maana nyingine, hali hii likalima. Hili neno ambalo umelizungumza. Lawi khtala tatbima ilbahari. Lingi changanyo katika maji ya bahari la akaratuhu. Lingi ibadilisha ili bahari maji yote. Wa gayarat la unuhu.25:32Na rangi ya maji ya bahari ya ngebadilika ya kawa ni maji nyewusi kwa uchafu Neno moja lozungumza di aisha Kama litatiwa baharini Basi bahari itabalilika Rangi yake itakuwa nyewusi Harufu yake itakuwa mbaya Na maji yake itakuwa siomaji tena Kwa kalima moja la khatari Ambalo lilikuwa ni lakumsema moja katika wakezi mtume sallallahu alaihi wa sallam Uwe anayesema nene mki wa mtume sallallahu alaihi wa sallam26:03Kwa habari yetu napata fundisho, kumbwa kuna maneno ya khatari sana, ambawe sisi tunayachukulia ni mepesi, sasa fikiria maneno yako hayo, ikiwa neno moja labia aisha lingereza kubadilisha bahari, ya kwetu yangebadilisha nini. Na habari yangebadilisha bahari zaote ulimunguni na mito na maziwa na visima, juyaki, na bado yangekue naendelea kubadilisha. Kwa sababu, mazungumzo yetu wa silimi ya kugwa, yanakua ni kuwasema wetu wengine ya ibu zao, kuwasema watu wengine matatizo yao.26:32kwa ajili ya kuachafua, au kwa ajili ya kupunguza, ihtiramzao, au heshmazao. Kwa yetu napata fundisho kutoka kwa mtume sallallahu alaihi wa sallam. Hakika neno moja tu li naweza li kasababisha mazara ya li yukua, makubwa kabisa, kwa yetu jiepusha ndugu zangu na mazumu mzo ya inahii. Na mtume sallallahu alaihi wa sallam, katika hadithi lopo kio na imamu Bukharia nasema, mankana yuuminu billahi wal yaumi alakhir, yule ambaya na muamini mwenye izmungu na siku ya mwisho, fali yakul khayran au li yasmut.27:03Basi naaseme kheiri au anyamaze kama hawezi kusema kheiri. Katika mufundisho mingine tunayapata kutoka kwa mtume shololohu wa alihi wa salam na masuhabazaki wa ungofu ni uchache wa kuzungumza. Tumiwana kwa mtume shololohu wa alihi wa salam mazungumzo yake alikuwa ni machache kuliku kunyamaza kwaki. Alikuwa kunyamaza muda mrefu kulikuwa na vizungumza. Na hii tabia ikayegizo na masuhabu wa mtume shololohu wa alihi wa salam. Tunahalithio kwa mbamoja katika maulama.27:34Alikuwa akizumumza maneno machache sana kwa siku Na vile vile likuwa kivanguo Yani nguo kavukavu siyo nguo za kifakari Wala nguo zilizo kuwa labla za fashion Ni mtuo kawaida kabisa Ye likuwa shogoli yaki kubwa Ni kutafuta ilimu Na kutafuta kuafurahisha watu Na kuailimisha watu katika mambo ya dunia yao Siku moja hakaulizo na moja katika watu ambao likuwa karibu yao Kwa mba shekhe weu nasema Inna rahmata28:02Likuli dhiruhin wajiba Kwa mba mtu kuwa na huruma Kwa kiumbe yote mwenye roho ni jambo la wajibu Shaka kasema kweli Hili bana haka mwambia wa anta dhuruhin Lakini wewe vile vile si unarohu Afala tarhamuha bitariki kildati lakli wakushni libas Kwanini usirehemu kwanza hiyo roho yako Kabla ujiambrisha watu ingine Irehemu roho yako kwanza Uwo nakula vizuri na unavaa hata vizuri28:32Yule shekha ya kamjibu kwa kumambia, atabtani ala lepsi al khashin. Ume nisimanga au menilaumu kwa mimi kufaa nguo hizi unazo ziona, ambo ziona ziona ni nguo kavu. Vile vile, ume nisimanga na kunilaumu kwa mba nakula kidogo sana. Lakini, inama uridu anakula li aish, mimi napenda nile ili niishi.29:03Lakini siyo niishi kwa agili ya kula. Kwa ya kamfamisha lengo ambalo mwislamo natakiwa kwa nalo. Mwislamo natakiwa ale ili yaishi. Yani apate chakula chakula chikidogo ambacho kitamitusheleza kuweza kuendelea na kuishi. Lakini lengo laki si kuishi lengo laki ni kumabudu Allah subhana huwa tala. Kwa hiyo kula chakula si lengo isipokuwa ninjia kukufikisha katika lengo. Lakini29:30Sijafanya kula kwangu mimi ndiyo lengo. Kwa sababu kuna watu wanaishi hili wale. Hawana malengo mengine. Kwa hiyo watu wainahii tofauti na mimi. Kwa mimi hii kula onayona ni kwa sababu niishi tu. Kama njikuwa naweza nikaishi bila kula ngeache. Lakini kwa sababu niishi diomana nakula. Lakini na malengo mengine. Yuli mtu wakamuuliza tena. Nimeshaelewa sababu ya chakula chako. Lakini kwanini wewe sheche umekua huzungumzi sana. Una muda mrefu tunakuona ni mtu mkimia kimia.30:01Waitha kunta tabkhala ala nafsi bilmaakal, falima tabkhala ala nasi bilkala. Ikiwa unajifanya ubakhili katika nafsi yaku watika kula. Basi kwa nini unafanya ubakhili kukuzumumza na watu. Kuingia katika makundi, ukazumumza, ukawanao, ukapiganao soga na vitu kama hivi. Yule alimu akamjibu yule ndugu ya lumuliza. Akamambia, lakadhala kawahu subhanahu wa taala laka uzunaini walisanan. Hakika mwenyezi mungu wa ndugu yangu ametuumbia sisi.30:30na masikio mawili na ulimi mmoja. Kwa sababu gani, litasma, dhuifama, takul, ili usikie marambili ya yale unawea zungumza. Yani kama utazungumza dakika moja, basi usikilize dakika mbili. Ukizungumza saa moja, usikilize masa mawili. Yani kila utakatu kizungumza, basi fanya marambili yake kuwa ni mskivu. Kwa sababu mwenyezi mungu, hamejaalia tuwe na masikio mawili, kwa sababu tusikie sana. Na tuwe tunawulimi mmoja, kwa sababu tuonge kidogo.30:59Kwe hiyo ndu hikma ya mimi kuniona si zungumzi sana. Haya ni maneno ya hikma ya leo tolewa na mwana zuni huyu waki Islam. Kuonyesha jinsigiani mtu na votakiu wa kuwa ni mzungumzadi. Yani asiwe mzungumzadi sana. Badi awe mskilizaaji sana. Awe mskivu sana. Awe mskiliza mambo. Lakini si mzungumzadi sana. Hizi ni tabi ya mbo tunajibidi tujipambenazo ndugu zangu wa Islam. Lakini leo ndugu zetu.31:25Mtu wakiuwa mzungu mzaji sana basi ndiyo anasifiwa na anunikana komba huyu ndiyo mdianja na mwini akili lakini katika adab za ki islam mwislam hatakiuwa kuwa ni mzungu mzaji sana anatakiuwa kuwa ni mtu mwini kusikiliza sana kwa sikiliza wenzaki sana kuliko na vyo zungumza na mtu mwisho na allahu alayhi wa sallam anasema min husni islami ilmar'i tarkuhu mala yaani katika uzuri wa uslamu wa mdia ni kuwacha kushugulikia yale ambayo haya mkhusu.31:54Bidefili ndugu zangu, katika adab, miongo ni muadab, zama zungumzo, ni mtu kukontroli na kuhuthibiti ulimi wake. Sukumudia, Abdullah ibn Abbas, rabi Allah wa anuhuma, sahabihi huyu Abdullah ibn Abbas, razi zimunye zimungu zimuendeye na babayake, aliushika ulimi wake na akasema. Waihak, kul khairan tagnam, waskuta ansharin taslam. Ole wako ewe ulimi.32:25Sema mambo ya liukua ya kheri upate faida kubwa, upate ganima kubwa. Na nyamaza katika mambo ya shari uwezi kusalimika. Mtu moja akamuona Ibn Abbas akizungumza na ulimi wake. Fakala lahua akamuambia ya Ibn Abbas, ewe mteto Abbas. Mali araka akithaten bithamaratin lisanik watakulu katha. Inakuwaji inakuona unashika nchaya ulimi wako na ukisema haya uyasemayo.32:55Fakala Ibn Abbas, Ibn Abbas haka mwambia ulemtu, enna huu balagani. Hakika zimenifikia mimi kabari, anna alabda yauma alqiyamati, kwa mba mjia siku ya kiyama, laisa hua ala shaiin ahnaq minhuu ala lisani. Atakuwa hakuna kiungu ambacho amekikasirikia zaidi kulikuwa lifu kasirikia ulimi wake. Kwanini? Kwa sababu unimi, unamfungulia mwenye ulimi ule milango mingi ya shari.33:25Lakini vile vile ulimi unaweza kwa mfungulia mwenye ulimi ule milangu mingi ya kheri. Iwe ni juu ya muislam kujua jisigani anaweza katumia ulimi wake, autumia katika kutengeneza urafiki, autumia katika kusuluhisha baina walio gumbana, autumia ulimi wake katika kupandikiza undugu na amani katika jamii, kwa kutarajia kupata thawabu kwa mwenye ezmungu subhanahu wa taala, lakini si kupata rathi na sifa.33:53Zavi umbe kama yeye Kwa hii vile vile Ni katika maadabu za ki islam Zinazu husiana na masala mazima ya ulimi Na katika hadithi marufu ya mtume sallallahu alayhi wa sallam Sukumoja alipokuwa yuko safarini yeye na masuhaba zake Alimombia mueda katika masuhaba zake Anaito wa muadhi ibn ujabari radiyallahu anhu Alimombia ya rasulallah Ewe mtume wa mwenyezi mungu muadha Na mwuliza mtume sallallahu alayhi wa sallam Akhbirni34:21Bi amalin yudhil niljana. Hebu mtume nifundishe amalin takayo ifanya. Itakayo nifanya mimi niingie peponi. Hali do maswali ya masuhabu walikuwa napenda sana kumuuliza mtume sallallahu alaihi wa sallam. Hebu mtume nifundishe mimi matendu itakayo yafanya. Itanifanya niingie peponi. Wayubaidu ni aninar. Na yetaniepusha mimi na motu wa jahanna. Mtume sallallahu alaihi wa sallam wakamambia. Milangu mingi ya khiri.34:51Na haka mwelekeza katika milangu ili kukumambia, taabudu Allah, wala tushiriku bihi shayan. Kwanza muabudu mwenyezi mungu, usimshirikishi na kitu chochote. Watu kimu salah, na usimamishi salatano. Watu utizaka, na utoe zaka. Watasumu ramadhan, na ufunge muezi wa ramadhan. Watahuju lbait, na ufanyahidia katika nyumba ya Allah subhanahu wa taala. Vile vile haka mwelekeza.35:19Kutuwa sadaka. Mbaji lazimishe kutuwa sadaka. Haka muilekeza. Kujihimiza kusimama. Kusimama ucha usiku. Na kusuali suala za usiku. Na vile vile haka muhimiza. Jui ya suala na jihadi katika. Kupigana jihadi katika njia ya mwenyezi mungu. Kisha mtume shololahu alai wa salama. Haka malijaka kumambia. Ala uhubiruka. Bimalaki thalika kulihi. Jeni kufahamishi ewe mual. Ya taji. Ya haya yote niliwazungumza.35:47Moyo, wahaya yoti niluwea zungumza, nikufahamishe. Kala Muadha, Muadha kasema, bala ya nabiyy Allah, bali nifahamishe, ewe mjumbi wa mwenye zmungu. Faakadha nabiyyu sallallahu alayhi wa sallam bilisanihi wa kal, mtume sallallahu alayhi wa sallam haka ushika ulimi wakina, haka sema, kufu alayka hadha, uzuie ulimi hu, uzuie ulimi wakuhu, nakuzungumza mambu mabaya. Fakala Muadha,36:16Muadha kama mbiya mtumi sallallahu alayhi wa sallam. Ya nabiyi Allah. Wa inna la muakhadhuna bima natakallam bi. Hivi sisi tunachukuliwa kwa mazambi kwa hayat na ya zungumza. Kwa kala nabiyi sallallahu alayhi wa sallam mdaiban muadhan. Haka sewa mtumi sallallahu alayhi wa sallam. Hali yakuwa kama kimfanya. Fania mzaha muadha. Thakilatka ummuka ya muadha. Hakukose mama yako ya muadha. Kwa kutojua jambu la muhimu kama hili.36:44Wahal yukibu nasu finari. Hivi watu hawa wanatumbukizo motoni katika nyuso zao na kutanguliza mapua yao mbele. Ila haswa idu al sinatihim isipokuwa ni kutokana na machumu ya ndimi zao. Hivi watu oti hawa wanatumbukizo motoni hujui kombu wanatumbukizo motoni kwa kutanguliza sura zao na pua zao katika motu wa jahanna. Sikuwa ajili ya matunda tu ya nevunwa na ndimi zao. Je ulikuwa hujui hivi.37:11Ni muadh kama vile mtume sula Allah wa alasama alishangazo na kuona muadh hajui kwa mbaulimi ni kiungu kilichokuwa cha hatari sana. Hivyo ndugu zangu na sisi tuchunge ndimizetu kwa sababu kusema kweli ndimizetu nduweza tatusababisha tuingizo katika moto wa jahanna mkawingi kwa sababu ya kuzungumza yale ambayo ya namuthi na kumkarahisha mwenye zmungu subhanahu wa ta'ala. Jengine katika adabu za mazungumzo ndugu zangu ni alribatu wal buhtan ni mtu kuwa37:42kusingenya na kusingizia na siku moja masuhaba mtume sallallahu alayhi wa sallam mtume sallallahu alayhi wa sallam aliwauliza yesha sabadala ya wawo kuwa wanamuuliza lakini siku ya mtume liingia katika darasalake kwa lengula kuwauliza masuhabazake wamjibu aka wambia ataduruna malgiba jee masuhabazangu mnajua nini maana ya kusingenya fakalu masuhaba wakasema Allahu wa rasuluhu alamu38:11Mwenye izmungu na mtumewake ndi wenye kujua, sisi ya tujui. Tumisulallahu ala wasalamu wakawambia, kusengenya, zikruka akhaka bima yakra. Nekumtaja ndugi yako mbele za watu kwa yale ambao yeya na yachukia. Yane kiasikia kombu li yazungumza manambu yale mbele za watu, atachukia kwanini mbisema. Kwe hiyo ndio kusengenya. Masuhabu wakasema, afaraaita inkana fi akhi maakul.38:38Jie unawunaji ya uwe mtume ikiwa hayo na yazungumza kwa ndugu yangu yapo. Sio kamba namzulia yapo. Mtume salallahu alayhi wa sallam wakasema. Inkana fihi maa chakul fakadikhtapta. Ikiwa anazo sifahizo ambazo unamsemanazo basi umemsengenya. Wa inlamiakun fihi fakadba hatta. Na kama sifahizo hana basi utakuwa umemsengizia. Hadithi mpokewa la ima muslim.39:08Kwe hapa mtume sallallahu alaihi wa sallam alitaka kuwa bayinishia wa islam na sisi sote mpaka sasa hivi kwa mba madhambi ya kusengenya na kusingizia ni makubwa. Yanaleta wovu katika jamii kwa mtu kumusengenya ndugi yake na kumusema vibaya. Vile vile yanaleta chuki miongoni mwa jamii na yanaleta kupandikiza hisia ambazo sio nzuri miongoni mwa jamii iliokuwa moja.39:37Hivyo ni jukumuletu ndugu zangu na unesikiliza. Tujitahidi kathiri ya wezo etu kuto wa sengenya watu. Hata kama ule mtu anasifaile. Ukienda kuhizungumza mbele za watu. Kwa lengula kumfahamisha watu wa moelewe na kumvunjia ishma yake. Huko ndio kusengenya. Na kama hana basi huko nukoni kusengenya na kusingizia. Kwa mana kwa mba mtu anakuwa mepata rambi zaidi maradufu. Na tumifundishwa na mwenyezi mungu subhana huwa taala. Kwa mba.40:04Katika mwenyezi mungu wanasema katika suratil hujirata. Ayaku minambili. Wala tajassasu. Wala msafanyana ujasusi. Wala yaqtabu baadhukum baada. Wala wasiwasingenye kwasingenye watu ingine. Ayuhibu ahadukum anya akula lahma akhihi maitan. Jee anapenda mwujawenu kula nyama yendugi yaki hali yakuwa ninfu. Faka hitumuhu jambu yulu mnalichukia. Wataku Allah. Mcheni Allah subhanahu wa ta'ala. Inna Allah tawabun rahim. Hakika mwenyezi mungu.40:33Ni mwenye kukubali, magfira, bile vile, ni mwenye muingi wa rehma. Hivyo ndugu zangu, kuna umuhimu mkubwa kabisa wakueza kujinufaisha na mazungumzo ya liyokuwa mazuri. Mazungumzo ambayo ya tamjenga mtu, kushaksia yake, iwe ni yaki Islam. Kwa kuchagua maneno liyokuwa mazuri, kwa kujua mazungumze nini, wakati gani, mazungumze kitu gani. Kwa hayo machache, na nyako mengi ya nendilea, lakintu ishe hapo.41:01Tunamumba Allah subhanahu wa ta'ala weze kulinda ndimizetu na kuzumumza yale amba ya takemuthi. Tunamumba Allah subhanahu wa ta'ala jaalihumu wezo ramadhani kuwa ni sababu ya kueza kuzithibiti ndimizetu na ni kuwa ni wenye kuzumumza mambu ya kheri na kujipamba na tabia ambazo tumifundishwa na mtume sallallahu alaihi wa sallam. Wassalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu.عرض النص كاملًاالتعليقاتلا توجد تعليقات بعد. كن أول من يشارك بتأمّل نافع.