نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:00 Bismillahirrahmanirrahim 0:31 Amma baad as-salamu alaykum wa rahmatu Allahi wa barakatuhu. Wa penzi wa skelizaji. Baada ya kumhimidi Allah subhanahu wa ta'ala. Na kumtaki ya rehma na amani kiongozi wetu, mwalimu wetu, kipenzi wetu. Bonamtume Muhammad sallallahu alayhi wa sallam. Tunendilea na darsaletu la atarbiya. Darasa la malezi katika sehemu yake ya inne. 1:01 Na tutakumbuka kwamba katika sehemu tatu zilizopita tulizungumzia hatu ambalimbali ambazo napitia malezi ya kiislamu kwa mtoto mdogo. Na darsa iliopita amba ilikuwa ni darsa ya tatu tulizungumzia maana ya akika haiku mchinjia mtoto katika ile siku ya saba hikma yake hukumu yake. 1:30 Na yanayo itakikana katika swala zima la akika. Na tuliangalia kumapana kabisa rai za wanazuoni waki islam kuhusiana na swala hilo. Na tukahitimisha na rai ambazo zinakuwa nanguvu na ambazo ndizo zinazotakiwa kutekelezwa na wa islam kwa watoto wao ikiwa ni moja wapo ya haki ambazo wazazi wanatakiwa kumfanyia mtoto katika kumkirimu na kuonyesha shukurani zao. 2:00 Kumunyezi mungu subhanahu wa ta'ala. Wapenzi wa sikilizaji katika darsa ya leo ambayo ni darsa namba ene katika sumuhili la malezi ya kislam. Tutangalia kumpajina mtoto na kama muda utaturuhusu insha Allah. Basi tutangalia vile vile jambu jingine muhimu na alo ni jambu la tohara. 2:27 kwa watoto zetu, jinsi gani tunatakiwa tuwafanyi tahara watoto zetu tunapokuwa tumewapata basi ni wakati gani na jinsi gani na vipi inakuwa insha Allah kama tutapata fursa ya kueza kuinge huko nawe tutazungumzia swala hilo ambalo ni moja katika maswala muhimu ya naweka utangulizi wa malezibora ya kiafya na kimwili kwa vijana wetu tukianza hebu tuangalia hili swala na kumpa mtoto jina 2:55 Inafahamika katika jamii mbali mbali na sehemu nyingi kwa mba mtuwe yote anapokuwa mempata mtoto wake basi inamlazimu ampejina ili kwa jinalile yule mtoto awezi kufahamika na wenzake na awezi kumaizika yani kutenganisho na wengine pindili inapoitua jinalile basi huwa yeye hushtuka kwa sababu ni kitu ambacho kinamuhusu na ni kitu ambacho kama vile ni anwani yake. 3:22 Au ndiyo alama yake ya kutambulikana kwake kwa watu. Hili ni jambo muhimu, ni jambo lakima umbile, ni jambo ambalo mwenyezi mungu subhanahu wa taala ameliumbia katika nafsizetu. Ni vigumi sana kumukuta mtu hana jina. Ya uka muuliza mbana weo jina lako nani, ya kusa mimi sina jina mbana. Mimi ni mtu tu. 3:44 Sasa hii kusema kweli itashangaza na inaweza kawa ni moja katika vichwa vya habari, vya vyumbu vya habari kwa mba kuna mtu ulimunguni hana jina. Lakini ni nadra sana kutokea kwa mba kukawa kuna mtu ambaye hana jina. Bali binadamu ote, hupeo majina ima na wazazi wao. 4:02 Na kama siyo na wazazi wao, basi na ndugu zao waleo kuwa mewalea karibu, na kama siyo ndugu zao, basi jami huwa pajina tu. Kwa mba hui bwana jinalaki hatulijui, basi tutampachika tu jina kutokana na jinsi alivyo au na kitu kama uchohai, mambu ambayo tutakuja kuyaona huko mbele katika darasa yetu. Lakini tunachokubalia na nacho kimsingi ni kwamba bina adamu ote hupewa majina. 4:23 Na yale majina, kusema kweli, majina ambayo mtu wanapewa, ya natokana, ya naathiriwa na tamaduni, na mila, na desturi, na mtazamu wa watu. Hii ni katika jamii mbali mbali. Tunafahamu kwamba unaweza kumkuta mtu wakawa labda na hito mvua, kuna mtu mgini kutokana na luga yao huko, kuna mtu mgini labda asili yao ni wafuwa chuma, haba sutakuta mtu na hito wa Smith. 4:50 Hilo yonadu ni jina. Basi majina yanatukana na mazingira, na athar, na mitazamo ya watu wa semuhile. Basi hiyo huwa pelekea nao, wakamua kutuwa majina yanayofanana na mazingira ambayo yanawazunguka. Kuna maineo mengine ukine wakuta watu wanaitu majina ya wanyama. Unawezo wakashituka, wakashangana, ni maseye mziku hapa katika nchietu ya Tanzania. Kwa fikiri mbona huyu anamtukana mwenzaki. Lakini ukweliwa mwambu kumba hamtukani ndiyo jina. 5:20 Nakumbuka mili likuenda katika mkua moja kusini mwa Tanzania. Basi kule watu wengi sana utakuta mtu na ito tembo, utakuta mtu na ito mapunda, utakuta mtu na ito ngurue, utakuta mtu. Ni majina ambayo watu wanapeana kutukana zile tamaduni zilizoko katika sehemu ile. 5:38 Kwa hiyo dunia nzima utakapokuenda basi utakuta kila mtu au kila jamii kila kabila au kila mila kutokana na utamaduni wao basi utowa majina kutokana na tamaduni zile. Sasa sisi kama wa islam tunasema kwamba hatuna utamaduni muingine usipokuwa utamaduni wetu sisi ni waki islam. Unapokuwa wewe umesema la ilaha illa allahu muhammadun rasulullah. Ina mana kwamba wewe kabila lako ni la ilaha illa allah. 6:07 Milayakuni la ilaha illa Allah. Mazingirayakuni la ilaha illa Allah. Lugayakuni la ilaha illa Allah. 6:16 Wewe unaishi kabisa na mwenye zimungu subhanahu wa ta'ala. La ilaha illa Allah si onene tu ambulu li nasemwa li kaachwa. Na ukafuata mila na desturi zingine. La hasha. La ilaha illa Allah ni utaratibu wako wewe wa maisha. Kwa sababu unavosema hivyo. Inamana kwamba wote wenye kutunga shiria. Wote wenye kukuathiri. Unaweka pembeni. Unaweka mbele Allah subhanahu wa ta'ala. Kwamba yeye peki yake ndia utakefuata mwafundisho yake. 6:43 Utakaifuata hukumu yake na utakaifuata maelekezo yake. Kuyo kwa muislam ni lazima aishi katika mazingira ya kimunyezi mungu. Aishi katika sharia zilizoleto na munyezi mungu subhanahu wa taala. Aishi katika mafundisho hata ya kiwa ni madogo madogo yale ya liufundisho na mtume sallallahu alaihi wa sallam. Kwa sababu kama tulivyona huko nyuma, uislam haukusaza. 7:09 Uwislamu hauku wacha kitu ispokuwa kitu kile kimefundishwa. Mwenyezi mungu subhanahu wa ta'ala nasema, aliauma akmalitulakum dinakum, waatmamtu alaikum ni'mati, wa radhulitulakum ulislamu dinan. Kumba leo nimi wakamilishieni dinienu, na nimi watimilizia juyenu ni imazangu, na nimi rithia uislamu uwendio utaratibu wenu wa maisha. Kui huu utaratibu wa maisha ni kama vile tulivofundishwa na mtume Muhammad sallallahu alaihi. 7:39 Hivyo kumu islamu hana khiyari. Haka sema komba yeye hana khiyari ya kumpa mtoto wake jina alitakalo. Haka chagua jina lamnyama yote uli haka mpachika mtoto wake kwa sababu hiyo ni mila na desturi yake. Tunasema basi kama hiyo ni mila na desturi yake. Hameyacha mila ya ki islamu na desturi ya ki islamu. Imani yake na uislamu wake unakuwa hauja kamilika. Bali anatakia wacha kwanza aangalie. 8:04 Mtume sallallahu alayhi wa sallam alifundisha nini katika masala ya majina ili na yei aweze kutuwa humundani jina gani anaweza akampa mtoto wake kwa luga inawezikana ikawa ni luga yake lakini ikawa inamsingi uliwekwa na mafundisho ya mtume Muhammad sallallahu alayhi wa sallam. Hivyo ndugu zangu wa Islam na wote mnaunisikiliza. 8:28 Swala hili la majina ni swala muhimu katika malezi ya mtoto. Ni swala ambalo linaunyesha ulimtarajia nini mtoto wako na unatarajia atakuwa nini mtoto wako katika jina utakalo mpa. Kama ambavyo tutakuja kuona katika mufundisho mbali mbali ya mtume sallallahu alaihi wa sallam. Hivyo tujaribu kuangalia katika hatu wa hii ya kwanza. Kwanza ni wakati gani ambayo mtoto hupewa jina. Ni wakati gani ambapo mtoto hupewa jina. Je mtoto hupewa jina aki watumbo ni mwamama yake. 8:58 au hata kabla hajazaliwa, au wakishafikisha labda mwaka mmoja, au siku ilele ya kwanza, tuone wanazuoni wakislamu wanasemaje, na wanazichambua vipi hadithi mbali mbali za mtume sallallahu alayhi wa sallam katika swalahili. Katika hadithi iliopokewa na ashabi sunan, wale maimamu wakubwa ambao wamepokewa ama hadithi kutoka kwa mtume sallallahu alayhi wa sallam, kutoka kwa samra akal, 9:23 Kwa mbama sema mtume sallallahu alayhi wa sallam, kila kijana atakuwa rehani ya aki kawake, ya kuchinjiwa kwake na dhani sorahili somohili tumekusha liona kwa upana. Atachinjiwa siku ya saba, na atapewa jina katika siku hiyo, na atanyolewa nye nyele katika siku hiyo. 9:53 Kwa yuko mwujibu wa hadithi tu naona kwa mba kupia wajina kwa mtoto kuna kuwa katika siku ya saba. Siku ambayo ata chinjiwa na siku ambayo ata nyole wa nyele. Basi na siku hiyo ndiyo ata kaipa chiku wajina laki ambalo ata julikana kwa jina hilo muda wote wa maisha yaki. Kwa hii ni moja miongoni muhadithi za mtumiswa la Allahu wa alihi wa salam zinazoeka kwa mbali ni wakati gani utampa mtoto wako jina. Lakini kuna hadithi nyingine sahihi vile vile. 10:22 Ambazo zinafidisha kwamba kumpa mtoto jina inakua nikatikasiku ile ile aliyokuwa amezaliwa. Mfano wa hadithizo au miongoni muhadithiyo ni hadithi liopokewa na Bukhari na Muslim. An sahli ibn Saidi kal utia bilmunziri ibn Abi Asyad ila rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam hina wurid. Fawadaahu nabiyu sallallahu alayhi wa sallam ala fakhdihi wa Abu Asyad jalisun. 10:48 Falahia alnabi sallallahu alayhi wa sallam bishayin bina yadehi. Faamara abu asyad bi ibnihi. Fahtumila min ala fakhdi alnabi sallallahu alayhi wa sallam. Fakala rasulullah sallallahu alayhi wa sallam aina asabii. Fakala abu asyad qalabnahu ya rasulullah. Ayarjana. Fakala masmuhu. Fakala fulan. Fakala la. Walakin ismuhu almunzir. Katika hadithi ya mtumi sallallahu alayhi wa sallam vile vile tunawna. 11:15 Kwa mba tunahadithiwa kwa mba uyu al-munthir Ibn Abi Asyad alimleta mtoto haki kwa mtumi salallahu alayhi wa salam. Haka wame mpakata yule mtoto na yaka chizanaye kidogo. Kisha haka mrurisha kwa baba yaki na wale na waka mrurisha nyumbani. Laki mtumi salallahu alayhi wa salam haka wame kumbuka kitu. Haka uliza jie mtoto yule yanaitua nani na alikuwa ndo wame toka kuzali watu. Baba yaki haka sema yanaitua, haka mtajia jina ambalo limpa haka mbia yanaitua fulani. Haka sema la. 11:44 Basi muite almundhir. Kumana mtume sallallahu alaihi wa sallam. Siku hiyo ya kuzaliwa. Alimpachika jina mtoto huyo kwa kumuita almundhir. Hii ni moja katika hadithi ambazo. Wanazuoni wa kislamu wanasema. Ndalili ya kuunyesha kwamba inafaa vile vile kumuita mtoto. Katika siku ile tu alipo uzaliwa. Na bila kusubiri siku ya saba. Vile vile katika hadithi nyingine ilipukeo na muslim. Katika hadithi ya Suleimani ibnul mughira. 12:11 Kwa mbaka katika hadithi ya Suleiman ibn Mughira kutoka kwa thabit, kutoka kwa anas, rati zamungu zamungu zamungu ya mesema. Amesema mtume sallallahu alayhi wa sallam nilipata mtoto katika anas. 12:33 Sika usiku huu na nikamuita kwa jina la baba yangu nikamuita Ibrahim. Kwa mtumi sallallahu alayhi wa sallam mwenyewe alipopata tu mtoto. Siku hiyo hiyo hakungoje hata siku ya saba alimuita kwa jina la Ibrahim. Kwa hiyo tunapata mafundisho kwa mba katika hadithi hizi zizuziona. Jambo la kumpa mjina mtoto ni wakati gani ni jambo ambalo linawasa. Lina nafasi kwa wewe mwenyewe mwislam kuangalia. Kama unawona kwa mba jina lilikua likorede li misha patikana. 13:00 Basi ni juu yako kumpatia siku ilele yanapokuwa amezaliwa, ukampatia mtuto wako, ukampajina ambalo umiliona wewe, umiliweka wewe na linafaa, ukampa katika siku ya kwanza. 13:10 Lao kiona kwa mba bado jina halijakaa vizuri, unatafakari majina yalokua mazuri za hiji na unatafuta muafa kalabda na jama na familia yako jumla, basi unayozo kwa sudini paka siku ya saba ilijina likitoka basi liwe nijina moja lili ukubalika kwa watuote. Kwa sababu mbara nyingine kuna kwa kuna mfutano kati mama nataka jina, we unataka jina, bibi unataka jina, sejui nani unataka jina hili, basi unachanganikiwa pale na furaha hili ya kupata mtoto, hujui utamuita nani, ukifanya haraka pale unayozo kujishutukia kwa mba mtoto katoka na majina. 13:40 jina mawili. 13:40 Wewe kawa na jina lako na mama na ya kawa na jina lake, basi tena mtoto kakuwa na majina ayo, akitwa na baba, anaito kwa hilo, akitwa na mama, anaito kwa jingine. Ni vizuri ukatokea muafaka katika swala hili, kama itaonekana kuna haja ya kusubiri mpaka siku ya saba, ili mama na ya avute pumzizake vizuri, mpate kushauriana vizuri, na mumpe jina ambalo mtakua wote kupa moja, mnaliona kumba jina hili, mmelikubali, na alitakua linamuzitakubali mzuri na yule mtoto, basi ni vizuri kufanyika. La kama mmekubaliana kutangia awali, basi siku ya kuwa, 14:10 Zato napozaliwa mtoto yule notakiwa apatiwe jina. Na kama siyo hivyo basi ni siku ya saba ili siku ya hakika. Siku watake chingiwa na siku watake nyulewa nyule zake. Basi pale ndiyo apatiwe jina. Katika semu ya pili tutaona kwa mba ni mambu gani, majina gani ambayo ya napendeza kwa mtoto na majina ambayo haya pendezi. Kwa sababu katika wislam tumiona kwa mba kuna majina ambayo haya indani sambamba na utamaduni wetu sisi kama wislam. 14:39 Uwezi kumuita mtoto wako majina ya kuchukiza, majina ambayo ya kiitua mbele za watu ya nakua ni kama vile unamfezehesha. Lakini uwewe tu kajali labda mila na desturi au na mazingira uliumpatia uli mtoto. Basi kusema kweli haya katika uislam ya nakua hayapo. Bali mafundisho ya kiislam ya metufundisha kwa mba tuwaiti ototo yetu katika majina ya liyokuwa mazuri. Na miongoni mwa mafundisho hayo ni katika hadithi ilopakewa na abu. 15:06 Dawud bisnadin hasan kutoka kwa abid darda radiyallahu anhu kala. Kala rasulullahi sallallahu alayhi wa sallam. Innakum tudaawna yoma alqiyamati bi asmaikum wa bi asma ya abayikum. Faahsinu asmaakum. Kwa mbahakika njini mtumi sallallahu alayhi wa sallam anasema. Mtaitu wa siku ya qiyama kwa majina yenu. Na majina ya babazenu. Basi ya fanyeni mazuri majina yenu. Kwa siku ya qiyama katikale daftari la kuwaita mtumu moja moja. 15:35 Kutakua, tutaito kwa majina yetu tulopewa na wazazi yetu. Kwa hiyo, kama majina lako nitakua ni majina baya, huoni kwamba haipendezi kwa mwenyezi mungu subhanahu wa taala kuitua mbele ya umma ule ote kwa majina ya mbaya li mbaya. Kwa hiyo, ni mafunishwa mtume sondolawa wa alasama, anasema chagueni au fanyeni mazuri majina yenu. Kwa sababu, ni majina ambaye mtakujia kuitua mbele ya mwenyezi mungu subhanahu wa taala. 15:58 Na vile mtumi sallallahu alayhi wa sallam katika hadithi njigine ili pokiona muslim katika sahihi muslim kutoka kwa ibn Omar radiyallahu anhumaa kaaal. Kaaal rasulullahi sallallahu alayhi wa sallam. Amesema mtumi sallallahu alayhi wa sallam. Inna ahabba asmaikum ila allahi azzawajalla abdullahi wa abdullrahman. Kwa mbahakika majina ya naipendeza zaidi bela ya mnyizmungu subhanahu wa taala. Nikumuita ki janawako wa abdullahi au abdullrahman. 16:26 Kumuita Abdala au Abdurrahman kama tunafusema kwa kisweli. Kwe haya ni majina ambayo ya napendeza zaidi kwa mwenye zmungu subhanahu wa ta'ala. Kwanza uminasibisha wewe utumuwa wako kwa mwenye zmungu. Wewe ni mjia wa Allah, Abdullah, mjia wa Allah, mtumuwa wa Allah, au Abdurrahman, mjia wa mwenye rehma na mwenye kurehemu. Kwe haya ni majina ambayo mtumuwa wa sallallahu alaihi wa sallam anasema ya napendeza zaidi kwa mwenye zmungu subhanahu wa ta'ala. 16:53 Kuona puko mpata mtoto wa kiume, basi haya tayari ya mikushawe kwa na mtume sallallahu alayhi wa sallam kwa ni miyongoni mmajina yenye kupendeza zaidi. Vile vile kuna majina ya kike ambao ya napendeza zaidi kuitua kwa mtoto wa kike kuliko mingineo, tutakuja kuyaona wakati wa aki utakapofika. Vile vile... 17:10 Nijue mzazi kumwepusha mtoto wake na majina mabaya, majina ambayo yanagusa utukufu wake, ambayo yanamfezehesha na kumdharilisha mbele ya jamii pale na pokua anaitua. Na haya vile vile ya mtumi fundisho na mtumi sallallahu alaihi wa sallam. Kwa mtumi sallallahu alaihi wa sallam vile vile tunahadithiwa nabi Aisha radhiallahu anha alikuwa kibadilisha watu majina. 17:35 Pili ya napoona huyu mtu jinalaki. Hakimuliza hakikuta jinalaki. Limekaa vibaya vibaya. Kutukana na hali jinsi ilivyo. Basi mtume sallallahu alayhi wa sallam. Halikuwa hakimbadilisha. Katika hadithi iliopokeo na termithi. Kutoka kwa ibn Maja. Kutoka kwa ibn Umar radiallahu anhumaa. Kwamba mtume sallallahu alayhi wa sallam. Anasema anna ibna tali Umar. Kana yukalu laha asia. Fasamaha rasulullahi sallallahu alayhi wa sallam. Jamila. Kwamba. 18:04 Moja katika mabinti wa Said na Umar, rati za mwenyezi mungu zimwende, alikuwa kitu asuya. Natunajua mana ya asuya. Asuya manaki ni muasi. Mtu muasi. Asi, mwenye kufanya makosa. Sikubaliana na jambu. Asi, yani ni mtu anapingana na kitu fulani. Kujubana muasi sana. Kwayo, asi ni jina, lakini siyo jina zuri. Mtu mwesola Allah alasalamu akalibadisha jina lila, akamuita jamila. Akamuita komba jamila. Jamila manaki ni kitu kizuri. 18:32 Kwa ya haka mtuwa katika jina la asia, haka muita katika jina la jamila. Kwa huu ni mfano ulekuwepo katika zamazile, zabinti huyu wa Umar, rabi Allahu anhu, alikuwa kitu asia, tumisala Allahu ala salama, haka muita jamila. Kwa isa sahibi vile vile kuna majina mengi ambayo kusema kweli, wazazi wamekua waki wapa, watoto wao, kwa sababu wanazuzifahamu wenyewe, na kutukana la mazingira, utakuta mtuwa kimuita mtoto wake labda siku dhani, au siku dhania. 19:02 Yani nijina ambalo umempa mtoto kutokana na mazingira yako wewe. Kwa unataka yule mtoto aishi katika mazingira yako wewe muda wote. Kwa une kama vile unampa matatizo yako aishi nae milele. Kwa hili kusuma kweli siswala la wadilifu kumpa mtoto jina ambalo limetokana na matatizo yako wewe. Kwa hili kuna vitu kama hivyo. Kwa mba mtoto anaitua cheusi, chausiku. 19:31 Anaituwa mtuotu anaituwa Shida, anaituwa Maskitiko 19:38 anaitua, majina mengi ambayo yanashiria katika masala ya shida shida ambazo kusema kweli haya muusu ule mtoto hakuwepo hakusababisha vitu vile lakini we unataka kudumisha zile shida unda kudumisha yale mazingira ambao ulikuwa nayo, unataka kuzidisha yani zile hisie zako zao zizokuwa zimikupata wakati ule ukazirithisha kwa mtoto yule siyo daftari la kuandika diary zako wewe na kumbu kumbu zako yule ni mtoto anamaisha yake ambayo atakuja kueishi hapo badae, kwe siyo vizu 20:07 Zuri kumpa kitu ambacho kinakinaashiria matatizo ambayo ya likutokia wewe au dhana ulizo kuwanazo wewe au hali fulani ya kihisia ambao ulikuwa nayo. Mpe mtoto jina zuri, jina ambao ulita kuwa na mustakubali mzuri kwa hapo badai na wala usimbrithishe jina ambao kusema kweli linakuja kuwatatizo katika jamii. Kuna watu wanaitua majina kusema kweli ukisikia unweza ukashanga. Mtu moja minu anaitua barathulis kwa minu kumba lili nijinalake. 20:35 Ilifikia mpaka nika muuliza, nika mba shechem, mbona wanona watu wamekuzuia kwa jina hili, wani kumba ni sio vizuri. Hakisema hapana, hili ni jina langu bana, neto baradhuli mimi. 20:45 Zasa hebu fikiri hawa zazi wawili ya mbao ni kaa kama ni wawili ya umoja kamuita mtuto wake barathuli. Tunajua mana ya barathuli. Yani ni jitu hovio hovio, jitu katili, jitu halina maadili yote. Zasa mzazi kweli ya mempa mtuto wake barathuli, jina barathuli. Halikuwa natarajia hui mtuto ya takuwa katika mazingira yepi. Na nijina mbalo kijana melikubali na laendelea katika jamii na mtuto ya kilita mpaka acheke kwanza mwishoni kwa mbala. Na watu wote leo kwa pale ushtusho kusikia kwa mbao kuna mtuto na hito wa barathuli. Kwa hiyo kuna majina kama hayo. 21:13 Ambayo kusema kweli, hayapendezi kwa muislamu kumuita mtoto wake. Nibora kamtaftia jina lilikuwa zuri, jina ambalo limitukana na mafundisho ya mtume sallallahu alayhi wa sallam. Na kama sihivyo basi ni jina ambalo katika luga ya kwake, katika mila ya kwao, linamaana nzuri ambayo italeta mafanikio na italeta anapuitu hatajisikia unyonge au hatajisikia kwamba amedhalilishwa mbele ya watu wengine. 21:41 Kwa yetu miwona kwa mtumi salallahu aliasalam Halibadlisha majina mengi ya vijana lipokuwa kiasikia Halibadlisha kwa katika majina ya liyokuwa mazuri Kama tulivyona kutoka kuhadithi hiyo iliopita Na katika hadithi njine ya Bukhari Kutoka kwa Saidi ibnul Musayib Kutoka kwa babayaki Kutoka kwa babuyaki Anasema Nilikuenda kwa mtumi salallahu aliasalam Babuyaki Saidi ibnul Musayib Anasema nilikuenda kwa mtumi salallahu aliasalam Akanambia faqal masmuk jinalako ni nani Kultu haznun 22:08 Nika nisema kwa mjina nangu ni haznu, haznu manaki ni aina fulani ya ukatili ukatili na ubabe ubabe. Fakala anta sahalun, mtume sallallahu alayhi wa sallam haka sema basi hapana, wewe ni wepesi. Sio tena maswala ya ukatili na ubabe ya ugumu haa, wewe ni wepesi. Inshallah unyezimu kwa takufanya wepesi. Kwa mtume sallallahu alayhi wa sallam haka wanabalisha majina katika, katika misingi kama hiyo. 22:31 Kuna watu likuwa naituwa kala moto, mtumi sallallahu alayhi wa sallam wakawabadlisha kwa mba apana wewe siyo kala moto. Kuna watu likuwa naituwa vimondo, najua vimondo ni zile nyota zinazo pigia mashetani zile. Kuyo kimondo, mtumi naituwa kimondo, kitu cha moto moto. Kuyo mtumi sallallahu alayhi wa sallam aliwabadlisha majina kama hayo. Kuna watu inginu likuwa naituwa shubiri, kama hamdhala. Hamdhala ni shubiri au murra. 22:55 Ni shubiri. Kwa mtume salallahu ala salama. Sasa shubiri ya nini? Jina li na usiana upi na ma vitu vichungu vichungu kama hivyo. Kwa mtume salallahu ala salama likuwa. Aki wabadilisha hawa watu kutukana na majina ambao likuwa kitua. Na aki waita katika majina hayo. 23:09 Meleko mazuri kama Abdullahi, Abdullrahman, na majina mengine yambayo yalikuwe na ashiria alama za ucha mungu na alama za kumunyesha komba huyu mtu ni mtumu wa umunyesha mungu subhanahu wa taala. Kuyo tumeona katika mafundisho na katika hadithi ya mbozo tumezipitia kuma mtume sallallahu alaihi wa sallam alikuwa akibadilisha majina kutokana na ubaya wa yali majina au kutokana na dhana nzima ya komba lilejina lileweza lika musababishia yule kijana badai akawa ni mtumu nyikuwa. 23:38 kunyongeka au katika mtu mwenye huzuni kutukana na jina lenye ulilivyo. Na kusema kweli, katika ada za kiarabu ilikuwa kumuita mtoto jina zuri, ilikuwa inoonekana ni kama vile kumupa kitu, 23:51 unamnyima ile shaksia yake kwa sababu katika shaksia ambazo warabu walikua kipenda kusifika nazo ni shaksia za ujasiri, shaksia za ushujia, shaksia za kwamba hata jina tulikitajwa basi linaleta kero kwa watu. Kwa hiyo hili kwa ni mila na desturi za kiarabu, mtu na ito Harbun, yani ui bwana ni Vita uyu, mtu na ito Narun, ui bwana ni Moto bwana. 24:14 Mtu anaitua Jamratun, hui bwana ni kao kilishika lita kuchoma. Mtu anaitua Murran, hui ni kitu cha uchungu. Mtu anaitua Hambala, hui bwana ni shubiri. Kwa yote yaani majina ya vitishu vitishu ya ubabe, ya ukatili, ya unyama. Hiyo ilikuwa ni katika zama zile za ujahili ya wakati warabu wakijisifu kwa thulma, wakijisifu kwa kuthulumiana. Na kujina ilikionekana jina zuri zuri basi ilikionekana jina lakike ili alifai. 24:40 Kuyo ilikuwa ni mila na ada za kiarabu kuwaita watoto katika misingi kama hiyo. Lakina alivokuja mtume sallallahu alaihi wa sallam alibadilisha majina mengi sana na akaweka utamaduni wa kuwaita watoto wao majina tofauti. Kuyo wengi sana wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali wali 25:09 Kwa vile vile sisi wa islam ambao tunaishi katika jamii na mila nyingine tufauti na makabila tufauti, nithiema tukachagua majina yatakekuwe na maana nzuri kwa otu wetu, majina ambayo yatakuwe na randana dini yetu wa kislam, majina ya amani, majina ya usalama, majina ya nyikunyesha uzuri, nyikunyesha usafi, nyikunyesha msimamu, nyikunyesha hulu kuna adabu zilizo kuwa nzuri, nivizuri tukaitana majina hayo na wala tusitane majina ambayo hayafanani na tabia hizo. 25:39 Na hasa kwa upande labda wa sichana unapukuna mwita binti yako jina. Basi usichagui nalu jina ambolo lina uzuri lakini lina uzuri kwa mana ya utamu. Hii haipendezi na hata mtume shalallahu alayhi wa salam vile vile katika mafundisho megine alikuwa mekemea. Ukamuita mtuto wako labda jina la pipi. Au kamuita mtuto wako sukari. Au kamuita mtuto wako halwa. Hivini majina haipendezi kumuita mtuto wakike kusama kweli. Sasa unapumuita pipi manake nini? Mtu na juuliza mtuto wibinti na hito pipi. Pipi. 26:08 Manake nini yaani, jinsi ya lifu kuyote ni utamu tu, au namuita halwa, vitu ambavyo kusema kweli, havi pendezi. Au kamuita labda, kuna mingi wali kukita haifa, yani kukiarabu kumana ni msichana mrembu wa umbile, yani mrefu muembamba. Kuyo haina nisi vizuri haipendezi katika wislamu kuumpa binti yako jina ambalo likitajo lita kweli na ashiria. 26:35 kutokuwa na stara au kutokuwa na hijabu katika hata jina laki kwenye vizuru kampa majina ambayo ya naashiria maana nzuri majina ambayo ya wakia wa masohaba wakia za mtume sallallahu alayhi wa sallam wa mabinti zake au majina ambayo ya napatikana katika jami yako lakini ya kawa ni majina mazuri ambayo ya nafurahisha na napindeza pale ambapo anaitua 27:00 Kwa hiyo haya ni mafundisho ya dini yetu ya kislamu kuhusiana na maswala mazima ya kumuita mtoto wako jina. Vile vile haipendezi kumuita mtoto jina, ukampachika jina lila ya kawa ni mjia wa mwingine asie kuwa mwenye zimungu subhana huwa taala. Na hili kusema kweli menea katika jami yetu na katika baadhi ya makabila, utakuta mtu anaitua abdu nnabi, abdu nnabi au abdu rasul. 27:26 Kwa hii ni majina ambayo hayapendezi kwa sababu hakuna mjia wa mtume, hakuna mjia wa nabi, bali mjia ni wamonyezi mungu subhanahu wa taala. Kwa hii mamuiti Abdulrahman, Abdullah, Abdulkarim, Abdulrauf, Abdulmanan, Abdulaziz. 27:45 Abdul Rashid. Ukamuita kwa tika majina haya kumbani mjia wako majina tisina tisa ya mwenye zmuku subhana huwa taala. Lakini haipendezi kumuita Abdul Rasul au Abdul Nabi kwa sababu hakuna mjia wa rasuli wala hakuna mjia wa mtume. Haya ni majina ambayo katika wislam vile vile ya mekatazwa kuyaita. 28:06 Kwa misingi hiyo. Kwa hiyo kumuita kama unamuita basi umuite mtumwa wa mwenyezi mungu subhanahu wa taala katika majina ambayo ya mepewa na wala si mtumwa wa mtume sallallahu alaihi wa sallam. Kwa hiyo hai ni mafundisho ya dini yetu ya kislam bile vile kusiana na maswala mazima ya kumuita mtoto kwa jina ambalo dinakuwa nizuri. Na haipendezi kusema kweli. 28:32 Kumpa jina la utani ambalo vile vile ni baya. Kwa sababu kuna baadhi ya mila. Kumpa mtoto jina vile vile kumpa jina jingine ambalo li naashiria kitu ambacho anacho. Kuyo anawiza kawa na jina. Akaito labda asha. Lakini pale pere pembeni. Hakapewa jina jingine labda cha usiku. Kwa sababu alizaliwa usiku. Hii haipendezi kuwa na majina mawili ambayo yanakuwa ya nakabiliana katika misingi kama hii. Au kumpa jina ambalo li na mtoto kiume. Kumpa jina. 29:01 Anaituwa Abdullah, anaituwa Hassan, anaituwa Husein, anaituwa Abdurrahman Au jina lote katika majina ambayo ni mazuri kumujibu watamadunizetu za kislam Na ukampana jina jingina boli navunja jina hili la kwanza 29:18 jina ambalo halina maana nzuri au jina ambalo linaashiria tamaduni fulani uka mpa labda jina lamnyama pale pale pembeni kwa sababu ni mila luna sema hivyo hai fai ni kumpa jina moja tu jina zuri jina takalofahamika kwa mba hili ni jina la huyu hapa kijana na ni jina ambalo nzuri hata likiitua yeye moja kwa moja takuwa na jifahamini yeye na wala hata jihisi ubaya ote katika kuitua kwa jina lile 29:44 Jinawacho kizungumzia na kukisitiza hapa ni kwamba muislam utamaduni waki ni yoki islam. Muislam unatakiwa afuate mafundisho ya mtume s.a.w. kabla ya kitu chote kingine. Kwa hichi ni kitu chote msingi sana na muislam unangia mpaka katika makabila yetu, katika mila zetu, katika desturi zetu. Unasahihisha na kueka sawa yale ambayo ya mikua ya mika upogo na ambayo haendani sambamba na mafundisho ya kislam. 30:07 Na mwislamo natakiwa kubaliani na haya kwa sababu ye ya kishasema tu la ilaha ilallah, aile yu kwa mba mejiingiza katika kundi la kislam, katika mila za kislam, na katika tamaduni za kislam, ambazo zina mlazimisha au zina mkontrol maisha yake yote, kwanzi ya napuamuka, mpaka jioni, na kwanzi ya napuzaliwa, mbaka napuingia kaburini. Kwe haya likuwa ni baati ya mufundisho ambayo tumeapata kutokana na swa lazima la kumuita mtoto, kumpa mtoto jina. 30:37 Na mwenyezi mungu subhana huwa taala vile vile ya metufundisha kwamba inapotokea kukawa na mzozo au na mvutano kati ya wazazi wa wili kati katika jina basi jina takarolito wa baba ndiyo jina ninalopita kwa ye baba anakura ya veto. 30:53 Kwa mba mimi nataka mtoto wawejina hili hapa. Kama nijina hambalo sila kumwasi mwenyezi mungu nijina zuri. Basi nalazimika familia yote kubali. Kwa sababu yeye ndo mwenye kubeba ubini. Na mwenyezi mungu subhana wa taala nasema katika suratil ahzabu ayatano. Uduuhum li abaihim. Uwa aksa tuniinda Allah. Kwa mba hawa mtoto wa iteni kwa nasaba ya baba zao. 31:14 huo ndo kufanya wadilifu mbele ya mwenye zmungu, subhana huo wa taala. Kwa hiyo kama hiyo jinalako ni fulani, lazima itakuwa ibunu fulani, jinala lapili itakuwa ni baba yako. Kwa hiyo baba hapa nakua na haki kwa sababu, yeye ndo mwenye kubeba ilina saba. Kwa hiyo mtuto haki anapokuwa na jina ambalo yeye nalirithia, inamana kwa mba utakuwa umifanyika wadilifu kwa sababu jinalaki itakuwa limeambatana na jina na mtuto haki, na ataka puulizo we ni nani, basi atasa mwenye ni fulani, ibunu fulani, ibunu fulani. 31:41 Kwa hivyo baba hatakuwa na haki zaidi ya kuchagua jina la mtuto wake kuliko mama na kuliko ndugu wengine. Pali na potokea mzozo lakini ni vizuri. Wote wa hivyo kukubaliana kwa sababu hui ni mtuto wao. Wakafikia katika kumpatia jina ilikuwa zuri zaidi. Lakini kama watatofautiana basi tumesema kwa mba ataitua baba ndo atakekua na mamlaka ya kusema hui mtoto ataitua jina gani. Katika masalahaya majina vile vile tumekatazo na mwenye zmungu subhanahu wa taala. 32:09 Kupeana majina yasi okuwa mazuri. Wadata na bazu bil alqab. Hii ni surat el hujarat aya kuminamuja wala. Msitane komajina yali okuwa mabaya. Kuyo mtu utakuta katika jamii zetu kusema kweli. Mtu kapewa jina na wazazi waki ni jina zuri. Lakini jamii na mtu ngea jina jingine. Kutoka natu na hali enyewe jinsi ilivyo. Utakuta mtu anapewa jina. Mtu labda na ito ali. Basi utamuita madevu. Ni kwa sababu tuni mtu anandevu. 32:36 Hii ni tanabu zubil alqabu ni kupiana majina ilikuwa mabaya. Mtu akabalisho kabisa jina katika jina laopewa, akapewa jina jingine kabisa. Akaituwa labda kichwa. Majina kamaa yapo. Kwa sababu unakichwa. Kwa sababu tunalikichwa likubwa basi jinalake likawa kichwa. Kati ye mwinyo unaito Muhammad. 32:57 Hii jina lakichwa limejitokeza tu katika jamii. Kwa hiyo kuna vitu kama hivi, mgini ya taitua mapuwa, mgini ya taitua nani, mgini ya taitua nani. Kuna lukabu mengi ambayo watu wanakuwa na peana ambayo kusema kweli ni jamii ndo inawapa. Hii haipendezi kwa sababu yule mtu labda kumuita vile kuna mkira. Basi muite kwa jina ambalo ameitua na wazazi wake, wawili, wala usimpe majina eloko mabaya. Mwemona wapi bana fupi nyundo? Fupi, haza fupi nyundo inisio jina alopiwa na babayake, ili jina ambalo nye mempa kutokana na uf 33:27 Kwa hiyo inezikana halipendi lili jina, kwa hiyo kwanini ukafanya hiyo, kwa hiyo hapa uislamu na tufundisha kwa patu siitane kwa majina mabaya. Tuitane kwa majina yale ukoa mazuri, majina ambayo mtoto kapewa na mzazi wake jina zuri, usiliate lili ya ukaenda katika majina yale ukoa mabaya. Vile vile katika mambo ambayo ya menea katika zamazeti tulizonazo hevi sasa, ni masala mazima ya kubadilisha majina yale ukoa mazuri kwa kuyakatisha kwa kuigia mila na tamaduni ambazo siza ki islamu. 33:55 Kwa hiyo takuta mtu na ituwa Abdullah, leo na ituwa Duli. 33:58 Luli ni kitu gani, huwezi kujua. Kwa hiyo, umemkatisha hiyo ni itanabuzu bil alqabu. Ni kuitana katika majina, sio kwa mazuri. Unafanya kutisari katika jina la mtu, unalibadilisha kabisa maana ya jina lile, ilikuwa na mwite anaituwa Abdullahi, sasa hivi anaituwa Luli, kama ni Umar, ataituwa Omi, kama siju ni nani, ataituwa kuna, kila mtu, kila watu na utalamuwa kubadilisha haya majina. Kusema kuheli kufanya hivi, nakua ni kuficha tamadunzi yetu za kislam, na kuziharibu kutokana na mila na listuri ambazo sisa kislami. 34:28 islam zinazo kuja kuharibu majina kama hivi. Unaeza kuona ni vitu vidogo lakini huo ndio utamaduni unapotea. Haya ndio majina hiki islamu unapotea. Kwa hiyo katika jamii wanapatikana watu wa inahiyo ambao unakuwa hawa juu hata asli ya majina yao unakuwa ya tukuza kiasi ya kuamba yanaharibu yale majina ambayo wazazi wao wamewapa. Kwa haya ni baadhi tuya mafundisho ambayo yanapatikana katika swala zima la kumuita au kumpa mtoto jina. 34:56 ambalo wazazi ndiyo njimamlaka hiyo ya kumchagulia jina lilikuwa zuri jina ambalo litafanana na tabia yake na munendo wake na mazingira yake katika siku za usoni wapenzi wa sikilizaji hii likuwa ni sehemu ya kumpatia mtoto wako jina na tumeona kwa mukhtasar hadithi za mtume sallallahu alaihi wa sallam na jinsi gani alivyokuwa mefundisha katika kumpatia mtoto jina na jinsi alivyokuwa mewabadilisha 35:24 ya mewabadilisha majina ya watoto ambao ya likuwa haya randani na mafundisho ya kislamu. Hei basi tuangalie sihemu ya pili ya darsa yetu ya leo ambaye na usiano na maswala mazima ya kutahiriwa kwa mtoto au kupelekuwa nasema kumfanya suna mtoto anapokuwa amezaliwa. 35:44 Nini mana yake na hadithi zinazo onyesha kwa mba jambuhili ima ni suna au ni wajib. Na wanazo ni wakislamu narisimaji jambuhili je jambuhili ni wajib kwa kila muislamu mtu wakislamu kufanyiwa au siyo wajib. Tuwone mawazo yao wanabufikiria kutokana na haya na hadithi ambazo wamezi pata kutoka kwa mtume sallallahu alihi wa sallam. Kuwaza tuangalie mana nino lenyewe. Katika kiarabu tohara au kutahirio kwa mtoto kuna hitu wa khitanu. 36:14 Kwa yuhili ni swala ambao utalikuta katika hadithi nyingi za mtume sallallahu alayhi wa sallam zimezungumzia limitaja neno khitan. Tasa nini maana ya al-khitan? Al-khitan fi luga maanahu kato'u l-kulfa, ai l-jilda alati ala rasi thakar. Kwa mba tohara katika luga manake ni kukata ngozi ambayo ipo katika sehemi ya juu ya utupule wa mtoto kiume. Ile ngozi ya sehemi ya juu inakatwa. 36:42 Hii ndo mana inaitua al-khitan. Kwayo manake ni kutahiriwa, kwenja jando, kwenja suna. Katika mana zote ya mbuzu zinatumika katika jami zetu. Wafi istilahi shara'i huwa al-harfu almustadiru ala asfali al-hashafa. Ai mawdu il-kata'a minal-dhakar. Wa huwa al-lazi titaratabu alayhi la ahkamu shara'ia. Kama rawa al-imamu Ahmad wa al-Tirmidhi wa al-nisai. Ani al-nabi sallallahu alaihi wa sallam. Kwaal, iza al-taka al-khitanani faqad wajiba al-uslu. 37:08 Katika kishiria maana ya tohara au kutahiriwa au kuenda suna au kuenda jando manaki ni kufuata ule mduara au mviringo mduara uliopo katika utupu wa kijana wa kiume kwa hile ngozi amba inambatana ule mduara ikawa imekatwa. 37:25 Kwe kinachobakia pale kinabakia ni kitu kinachonyesha mduara wa ile sehemu ya siri ya mtoto wa kiume ile ngozi ili ukope mbeni inakatuwa kwa vizuri kabisa na kwa utaratibu mzuri na ndiyo mana katika hadithi nyingi za mtume sallallahu alayhi wa sallam zile zukozi na zumumzia masoala ya kishiria ili kwe kizumumzia lkhitan kwa mbani ile sehemu ya utupo wa mtoto wa kiume ambayo tayari imikuisha katua au imikuisha ondolewa. 37:48 ule ugozi wake. Kwa hiyo hii ni maana ya kiluga na maana ya kishiria kwa mba ni kuondoa ngozi ile lio kuepo katika utuku wa mstu wa kiume kuikata katika umbile la mduara na ekawe mba kia katika umbile la mduara kama mbavyo mwenyezi mungu subhana huwa taala alivi kiumba kile kisehemu ya mwili. Na katika hadithi ambazo zina onyesha kwa mba jambuhili lipo kishiria ni hadithi nyingi lakini kuna hadithi ilipo kiona imamu Ahmad 38:16 Katika musnadiyake kutoka kuhadithi Ammar ibn Yasir amisema. Amisema mtume sallallahu alayhi wa sallam. Kwa mtume sallallahu alayhi wa sallam katika mambwe kima mbile. Katika mambwe mbile nakunda sambamba na mbile ni almazmada. Almazmada manakinikuskutua. 38:42 Kusukutua, kunigiza maji mdomoni, ukasukutua kama vile kupigia mswaki. Walistinsha, kuna kupandisha maji katika kona puwani na kuyatoa. Kujisafisha wakasi sharib na kunyowa masharubu. Ukapunguza masharubu, ukanyoka, ukapunguza kupembeni, ukuyasiumarefu sana kama watu ngino nafuga masharubu yanakua kama pembe za zambogo. Yanayakunja yanakaa vile kama pembe za zambogo vile kusimakweli katika wislamu hii haipo. 39:05 hii sio mila ya kislam. Bari natakiwa aya sawazi se vizuri kabisa ya kai vizuri ya pendeze. Na vile vile siwaka kupigia mswaki mwislamu natakiwa apigia mswaki na kuna hadithi nyingi za mtume wa shalallahu wa ale wa salamu zina sema laula ana shukka ala umati ila amartuhum bisiwaka inda kuli swala. 39:24 Kama si kuona mashaka kwa umawangu, basi ngewa ambilisha wapigia mswaki kabla kila swala. Kilo ujengia tika swala, pigia mswaki. Kilo ujengia tika swala, pigia mswaki. Haya ni mafundisho ya mtume sallallahu alayhi wa sallam. Kwa katika mambo ya kimaumbile, na ikunda samaba na maumbile, ni kupigia mswaki vile vile. Utakuta mtu kusama kweli, watu walikuwa wengi sikuizi, hawajishuulishi na masala ya mswaki, vimeingia vipafium vidogo vidogo, mtu wakiamuka asubia na jipulize. 39:48 Katika mdomo waki, kusha kazi. Hawa nachukua che wingamu hizi, anasitafuna, atafuna pale, basa anona kama kapigia mswaki. Kusimakweli hizi sita ratibu za kislamu, usitamu anda kukupigia mswaki, takriba kabla ya kila swala, kama siyo mashaka kwako. Kuyo, katika mambo ya kimaumbile, ni kupigia mswaki. Vile vile kukata kucha, katika mambo ya maumbile. 40:08 Kucha zinatakiuwa zio zinakatua alalakali labda kwa wiki maramuja kabla siku ya jumau. Nisunda vivu nakau, nakata kucha zaku, zamikono, zamiguna, safisha vizuri. Siyo kweka makucha marefu, kutakuta vijana, mgini kidole kimuja doki miacha kucha moja, ndee vijana havina kucha. Haya si mafundisho ya kislam haya. Hizi ni mile na tamaduni ambazo hazipo katika sheria za kislam. Kucha hile inafuga mauchafu ya kila aina. Kweka hi-fi kabisa kwa muislamu kuwa na makucha. Unyima kucha, unatakiuwa kuwa na makucha ni wanyama. 40:36 Tunadithio kwa mbima shetani lio na makucha marefu. Bina adamu, muislam, hata kio ya nakucha kutizaki zinatakio juu zimekatuwa. Kwa katika maumbile, ni kukata kucha. Vile vile, natf al-ibd, yani kutoa nyuele zizukuwa zikuwa kwa pani, kuzinyua hizi nyuele za kwa apa. Hiyo vile vile ni katika mafundisho ya ki-islam. Na jingine, al-istihdad, ni kunyua nyuele ambazo zipo hapa mbele ya sehem za siri. Hizi nyuele zinatakiuwa. 41:05 Zinyolewe, ziondolewe, zisiwepo. Walikhtitan na vile vile kuenda suna, kutahiriwa au kuenda jando. Ndiyo mada yetu ya leo. Kwa mba hii ni katika mambo ya maumbile. Kwa mujibu wa hadithi ya mtume sallallahu alaihi wa sallam. Kwekhtitan mtoto kufanyiwa tohara au kutahiriwa ni katika mambo ya kimaumbile. Ambayo anatakiwa afanyiwe mtoto pindi anapokuwa amezaliwa. 41:31 Kwa hii, hizi ni moja katika hadithi ya mbozi naonyesha jambu hili kumbani la kishiria. Sijamu mbozi li mbuni watu na watu la, lakili li metoka katika mufundisho ya mtume sallallahu alaihi wa sallam. Hebu saa tuangalie, jie kutahiri wa huku. 41:45 Ni wajib am sunna, tunajua maana ya wajib kumba ni jambu ambalo analazimika kila muislamu kulifanya. Na sunna ni jambu ambalo kilifanya unapata thawabu kumujibu wa sharia za kifikhi lakini. Lakini maana kubwa ya kisunna ni maambo yote alo tuatia mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu 42:11 ya ya neno suna kwetu wangalia jie kutahiriwa au kwenda suna au kwenda jando ni wajib ni jambo la lazima amni suna katika kulia angalia hili wanazuoni wakislamo metofautiana katika kulia ndia hili kuna wanazuoni ambawa misema komba hili jambo ni suna komba ni mtu wakilifanya na pata thawabu na asipo lifanya basi anakuwa hapati thambi mungoni wanazuoni hao ni imamu al-hasan al-basri 42:39 Na imam abu Hanifa huwi ni kiongozi wa madhabu ya Hanafiya. Na baazi ya wanazoni wa madhabu ya kihambali. Ya imam Ahmad ibn Hanbali. Wa wanasema kuamba hili jambo ni sunna. Na wanahoja katika hai wa liwa ya zungumza. Miongoni muhoja zao ni hili hadithi li upokio na imam Ahmad. Kutoka kwa shadadi ibn Aus. Kwa mtumi sallallahu alaihi wa sallama mesema. Alkhitanu sunnatu lilrijal wa makrumati lil nisa. 43:05 Kwamba tohara ni suna kwa wanaume na ni kwa kirimu wanawake. Kusama kweli hadithi hii kwa muujibu wa mtirajiko wa watu wa hadithi wameithofisha. Kwamba hii hadithi ni daifu na hadithi daifu mara nyingi huwa haichukuliu katika masala ya hukumu. Huwezi kuyueka kwa manidalili ya kutulea ya hukumu kama tukavukuja kuona hukumbele. Lakini kwa sababu wanazuoni wengi wameyandika, tumiwana na sisi tuitaji hapa. 43:29 Iwe ni miongoni mwama fundisho mbetu na yapata katika somo hili. Utaisikia hii hadithi mara nyingi lakini utakapo isikia uileo komba hadithi. Wataalam na wanazuoni wa somo la hadithi. Umesema komba hadithi hii ni zaifu katika ile sanadi yake. Na hadithi napokuwa zaifu basi haifai kutolea hoja katika dalili. Au kuiletea komba hii ndo dalili. Bali unaweza kuhizumzia katika mwama mingi lakini siu katika kuitolea hoja kama dalili. Kuyo hii ni dalili amba imetolewa na wanazuoni hawa kubwa kina imamu Hassan il-Basri. 43:58 Na baadhi ya wanazuoni wa na imam wa buhanifa mwenyewe na baadhi ya wanazuoni wa maithibu ya hambali kwa mba suwala la kuenda sunna, la tohara, la kutairiwa na jando ni suwala la sunna katika mafundisho ya kislam. Lakini hoja walo itolea katika hadithi wa metoa katika hadithi iliokua zaifu. Na vile vile hoja yao nyingine ambayo wanaitoa ni kutuka na hile hadithi ya mtume sallallahu alayhi wa sallam ambayo tumeizungumza muanzo pale kwa mba katika mambo ya kimaumbile. 44:24 Wanasema kwamba ukiangalia hili hadithi ya mtumi s.a.w. hamiunganisha kwamba kutahiriwa hamiunganisha na mambo mingine. Mathena hamiunganisha na swala kukata kucha, lakunyewa kwa apa, hamiunganisha na swala. Kuyo kikiona kukata kucha, siyo wajibu. 44:38 Kunyua kwa apa na ayo ni kutuwa tu nyuelezi uko katika kwa apa. Kwa hiyo, haya ni masala mba ya nakua nisuna. Kama haya luzunguzo nisuna, na ikayengizo na kutahiriwa katika miungoni mamambu hawa ya kima umbile, basi na ayo nakua nisuna, sio wajibu. Kwa hiyo, hoja yao nyingine ni kwa mba hili hadithi ya mtume ya sotengu wa sotengu wa sotengu wa sotengu wa sotengu wa sotengu wa sotengu wa sotengu wa sotengu wa sotengu wa sotengu wa sotengu wa sotengu wa sotengu wa sotengu wa sotengu wa sotengu wa sotengu wa soteng 45:07 Ikiwa mambu haya ya mekua kima umbile pamoja na kutahiriwa, basi vile vile kutahiriwa kuna kuwa ni suna. Kwa sababu kama kutahiriwa kukikua ni wajib, basi vile vile kuskutua kukikua ni wajib. Lakini tunajua kwa mba kuskutua siyo wajib. Kuskutua ni suna. Tunafahamu kama kupigia msuaki, siyo wajib. Kupigia msuaki ni suna la suna. Kwa kama kupigia msuaki ni suna, kuskutua ni suna, kunyua nyueleza kwa apa ni suna, basi na kutahiriwa nako. 45:31 Vile vile nini? Ni suna Kwa hihi ni hoja yao ambayo vile vile wamaizungumzia Wanazuoni hawa wakislam katika kuonyesha kwa mba swala zima La kutahiriwa kwa mtoto Ni swala la suna kwa mwana wazazo kile umfanyia mtoto wao Wanakuwa wamepata thawabu katika swala hilo Vile vile hoja yao nyingine ni hoja ya kimazingira Na ayo ni hoja ambayo inasema Yale ambayo li yazungumza Imam Hassan al-Basri Imam Hassan al-Basri anasema 45:59 Kati kama ninuha ya imamu Hassan al-Basri ya nasema. 46:17 Katika zamaza mtume s.a.w. walislimu watu wengi, walislimu watu weusi kwa weupe, walislimu warumi kwa wajemi, walislimu wahabeshi na makabila tofauti. Lakini watu walislimu hawa mtume s.a.w. hakufanya taftishi, yani hakuasachi ni wangapi katika wawo ambao wa metahiriwa na wangapi ambao hawa kutahiriwa. Bila walikuwa kislimu na wana kubaliwa uslamu hawa. 46:40 Kama ingekua kutahiriwa ni wajibu, basi ni lazima yani, basi mtume ya singe kubali uislamu wawo mpaka kwanza waende wakafanyiwe tohara. Kwe hii vivi ni hoja inaitoleo na kundihili yamboli nasema kwamba kwe tohara ni sunna na wala si jambo la wajibu. Na hoja yao ya tatu ni hii yambayo wame izungumza. Lakini upande mgini, wako ambao nasema kwamba swalahili la tohara na kutahiriwa ni swala la wajibu, na awo ni kinanani ni imamu shabi, imamu al-rabia, na imamu al-auza'i. 47:10 wa Yahya ibn Saad al-Ansari na imam Malik mmoja katika viongozi wa madhabi ya Maliki, muasisi wa madhabi ya Malik na imam Shafi'i, hivyo ni katika maima wetu wa Islamu wengi wa leopo Afrika mashariki ni wanasema wanyo ni wafuasi wa madhabi ya Shafi'i kwa imam Shafi'i na ya nasema hili jambo ni wajib na imam Ahmad ibn Hanbal na ya nasema jambo hili ni wajib vile vile lakini imam Malik ndo mwenye msimamo mkali katika maimamu wote ambayo nasema kwamba 47:37 Ma lam yuktatan lam tujza imamatuhu wa lam tukbal shahadatuhu Imam Malik ya nasema mtu ambaye hakuenda kutahiriwa hakuenda kutahiriwa hafai kuwa imamu hafai kuwaswalisha watu na kama atawaswalisha basi swalazawo zita kuwa haziswihi na vinevili haikubaliki shahada yake haikubaliki shahada yake 47:58 Kwa sababu hakutahiriwa. Hii ni msimamu mkali wa imamu malik katika swala hili. Kwa hiyo tumeona kwamba kuna kundila watu la uzugumza mwazo nasema ni suna, kuna kundila pila nasema ni wajib, na andani ya wana wasema wajib, malik ndo mwenye msimamu wanaungoza kundi hili kwa msimamu mkali wa kusima kwamba huyu mtu hafai hata kuwa imamu, bali hata shahada yake. 48:20 Haifai kukubaliwa katika hilo. Na hawa nao hawa kusema haya kwa raizao au kwa mapinziyao. Walikuwa na ushahidi kutoka katika hadithi zamtume shalallahu alayhi wa salam. Katika miungoni muhadithi hizo ni hadithi liupokuwa na imam Ahmad na Abu Dawud. Anu Utheimu ibn Kulaib anabihi anjadihi anahu jaa ila nabihi shalallahu alayhi wa salam. Fakal. 48:41 Kwa hii ni hoja ya kwanza ya kundi hili ya wanasema kuamba 49:09 Kutahiriwa ni suana la wajibu. Kwa sababu mtu mtu huyo ni mkubwa. 49:36 basi na atahiriwe kwe hii ni uthibitisho hadith ya mtume s.a.w. inayonyesha ulazima wa solahili kufanyiwa mtu ambaye amekua ni muislam ni ulazima wa muislam kuwa amekuisha fanyiwa jambuhili la kutahiriwa pamuja na kuwa hadithi hii inatatizo katika sanadizake na nithaifu lakini inapewa nguvu na hadithi nyingine ambazo zinastiza katika solahili la kufanya nini la muislam kuwa ametahiriwa 50:08 Katika hadithi nyingine ambazo vya tunazipata ni katika hadithi ya Saliman Amru ibn Haram an Jabirib an Yazid an ibn Abbas radiyallahu anhumaa kaaal al-ukluf la ya tukubal la hu sula wa la ya tuukal dhabihatuhu. Ini hadithi vile vile ilopokeo na ibn Abbas radiyallahu an Jabirib an Yazid an ibn Abbas radiyallahu an Jabirib an Yazid an ibn Abbas radiyallahu an Jabirib an Yazid an ibn Abbas radiyallahu an Jabirib an Yazid an ibn Abbas radiyallahu an Jabirib 50:34 Hai ni katika hadithi vile vile ilopokewa la Ibn Abbas inayawunyesha kwa mbaso la hili nizito na linomuhimuake katika uislam. Na vile vile katika mahadithi nizito na nizipata kutoka mtume sallallahu alayhi wa sallam, kutoka kwa bai haqi, kutoka kwa Musa Ibn Ismail, ana Ali radiyallahu anhu kal, wajadana fi kaimu sayfi rasulu sallallahu alayhi wa sallam fi sahifa, anna laklof la yuturaku filislam hatta yukhtatan. 51:00 Maana ya hadithi ni kwamba mtu ambaye haja kuenda suna asiatu katika uislam mbaka akishu kwamba ametahiriwa. Haya ni baadhi ya mafundisho ya naetokana na hadithi za mtu mwisho la Allahu wa alihi wa salam ambazo ni hoja zinazotolewa na kundi linalo sema kwamba kutahiriwa ni wajib kwa kila muislam. 51:21 Kila kundi lina tegemea hadithi zake lakini kundi ambolo lina hadithi zinyenguvu ni kundi la pili linalaunyesha kwamba kutahiriwa ni wajibu kwa sababu hadithi zao zimekua ni sahihi na le kundi la kwanza ometegemea katika hadithi ambayo kusimakweli hadithi nyewe haikuwa nanguvu sana. Lakini vivila wakategemea na huja ya imam Hassan il-Basri ambayo nasema kwamba. 51:42 Walisilimu watu wengi na mtume sallallahu alayhi wa sallam Lakini haikuthibiti kama mtume liwatafuta wote ambao hawakuenda suna Basi haka wapileka suna bale aliwacha vile vile Kunjisha kumba lile jambu lila suna Lasa hapa tuka tike kundi la pili Kunjisha nao dalili zao zina sema nini Alafu bale tutangalia ni kundi gani ambao lilinahuja zenye nguvu zaidi Vile vile na wale ambao wanasema ni wajibu kutahiriwa Miongo ni mwa wanazuoni wakislam Wanazumumzia komba 52:10 Hoja yao nyingine ni hoja ya kiakili na hoja ya kiibada. Kumba mtu ambaye ugozi wakia huja katwa mara nyingi nasababisha kufisadika kwa tohara yake na swalazake. Kwa sababu lili lingozi huwa linastiri uchafu chini yake. Kwa hiyo upatwa na mikojo mikojo, mikojo mikojo. Vile vile inakuwa hawezi huyu mtu kustanji, kustanji kwa kutumia udongo. Inakuwa ni vigumu kwa kikufanya swala hilo. 52:37 Wakati wote tohara yake na tohara tunajua ndo ufungua wa ibada. Kwe tohara yake na kuwa ipo katika mashaka. Kwe mtu anapokuwa tohara yake ipo katika wasiwasi, inakua ni vigumu kwa mchuhuyu kweza kutakeleza ibada yake ya swala kwa ukamilifu. Kwe ndiyo mana wakasema komba sulahiri ni wajibu kwa kila muislamu kweza kuwa amelika milisha au amefanyiwa swala la kukhitaniwa au swala la tohara au swala la kupele kwa jando. Vile vile wakazu mumzia komba hii ni mila yetu sisi wa islamu. 53:05 Kutokana na aya mwenye zmungu subhanahu wa ta'ala. Iliopo katika surati na hal aya mimoja 23. Mwenye zmungu subhanahu wa ta'ala nasema. Thumma auhaina ilaika anittabi'i millata Ibrahima hanifan. Kwa mba tumikupa wahi wewe. Kwa mba wewe mtumi Muhammad sallallahu alaihi wa sallam. Ufuate mila ya Ibrahim. Iliokuwa ya kisawa sawa. Mila iliokuwa ya kislam. Mila iliokuwa nzuri kabisa. Na tunafahamu kwa mba nabi Ibrahim. Yungoni mwamila zake ni kwa mba ni kutahiriwa. Na nabi Ibrahim alitahiriwa. Akiwa na umri. 53:34 wa miaka themanini kwa mwujibu hadithi ya mtumi sallallahu alaihi wa sallam ili upokewa na Bukhari na Muslim kutoka kwa abi Horel alathe za mujizmungu zimuendea nasema anna Ibrahim alaihi salam ukhututina wa huwa ibnu themanina sana kwa mba Ibrahim alaihi salam alitahiriwa akiwa ni kijana au ni mtu wa miaka themanini kwa ikiwa nabi Ibrahim mehamruja sisi tufuate mila za nabi Ibrahim na nabi Ibrahim alitahiriwa kumoja na ukubu wa miaka themanini kwa hiyo swala ala kutahiriwa ni wajib 54:03 Kwa mwujibu wana zuoni wakundi hili la pili amba wanasema swala hili ni lawajibu na wala siyo la suna. Na katika hadithi nyingine ambayo ina wapangufu hawa wanasema katika hadithi lopo kiyo na tirmithi. Kutoka kwa imamu Ahmad. Kutoka kwa abi Ayubu. Hamesema mtume shalallahu alaihi wa salam. Arbaun min suna ni mursalin. Mabu mane ne katika nye nendo za mtume. Ya kwanza alkitanu. Ni kutahiriwa. Kwa mba hili ni swala ambalo mtume woto melifanya. La pili ataattur. 54:32 Ni kujitia manukato ni mitume oto mefanya. La tatu ni asiwaka ni kupigia mswaki mitume oto mefanya. Na lane annika hani kuowa mitume ote watu umelifanya na watu alifanya. Kwa nabi Isa alisalam pina takapuruli na ya vile vile ataowa kwa mujibu mufundisho ya kislam. Kwa hizi ni hadithi ambazo wanazitolea hoja kundihili lapili kuonyesha kwamba soala la kumtahiri mtoto ni soala la wajibu kutokana na hadithi ambazo wanazitolea. 55:02 Kwa hiyo kwa mwujibu wa mailezo haya, tunawona kwamba kujibu hoja za kundila kwanza amba wamesema kwamba kutahiriwa ni sunna katika hili hadithi ya wa al-khitan, sunnat al-rijal, wa makramat al-nisaa. Kwanza hoja ya kwanza tunajibia kwamba maulama wa hadithi wanasema hiyo hadithi ni zaifu na kama hadithi ni zaifu basi haifai kuitolea ushahidi kwamba hunde ushahidi wa kueka shiria katika wislam. Hadithi na pukua zaifu huwa inawekua pembeni. 55:32 Hadithi yao nyingine ambao waliitegemea kundila kwanza waliitegemea hadithi ya kuamba mtume s.a.w. aliunganisha swala la tohara, swala la kutahiriwa, na swala la kukata kucha, na swala la kupigia mswaki, na kuskutua, na maswala mingine ambayo maswala hayo ni suna. Kwa ya kama hayo maswala ni suna, basi vile vile na kutahiriwa itakuwa suna. Na hoja ambayo naize kajibio hapa. 55:57 Kwa mba kuna baadhi ya hukumu hata kama zitaunyesho kwa mba ni suna lakini kuna wakati zina kuwa ni wajib ili kueza kupelekea jambula wajib kukamilika. Mfano tunaona kwa mba mtu hata kapuamua yeye kufuga kucha na zile kucha zikawa zina sababisha kwa mba zina ingiza uchafu hata kiweza kutawatha. 56:18 Uchafuli hautoki basi kwaki ni wajibu kukata kucha. Nisuala mbo tumilona kuma ni suna lakini kwaki nilakua ni wajibu kukata kucha. Katika wakati fulani pindi kucha zile zita kapokuwa zinasababisha kupelekea jambu la wajibu kutoka milika kufanyika. Basi ili jambu la wajibu kufanyika lifanyike basi ni wajibu kukata kucha. Katika msingi kama ukoe shio. Shio hoja kusema kwamba haya mambu kusabu ni ikima umbile basi ni suna tulaa. Kuna wakati ya nabarilika hukumi yake ya nakuwa ni suala la wajibu. 56:44 kufanyika kutokana na kwamba ya nazuia au ya naathiri lile jambu ambalo mtu nda kulifanya lawajibu lisifanyike kwa sababu ya kizuizuhicho. Na hoja yao nyingine wanawasema kwamba Hassan il-Basri ya lisema walisilimu watu pamoja la mtumi sallallahu alayhi wa sallam weupe kwa weusi, warumi kwa wajemi na makabila tofauti lakini mtumi hakushugulika kuatafuta ni nani katika wawali otahiriwa ndiyo wakubalie, bali wakubalie hivyo hivyo na halizao. Iyo ni hoja ambayo wameitua. Lakini jawabu la hoja huu ni kwamba 57:14 Mtumiswa lalahu wa ala wasalamu alikuwa hana haja ya kutafutahilo kwa sababu kila alikuwa kisilimu katika zamazile alikuwa akijua. 57:22 Kwamba moja katika alama zao islamu liwakuja nao ni tohara ni mtu kutahiriwa. Na watu walikuwa wakifanya hawe mambo makundi kwa makundi. Kweha kukua tena na tharura ya kusema kwamba iwekwe taftish au wasachiu ya watu kuangaliwa kwamba jiwa metahiriwa au hawakutahiriwa. Kwa sababu kila alikuja katika islamu walikuwa najua kwamba shiaari li islamu alikhitana. Kwamba moja katika alama zao islamu ni mtu kutahiriwa. 57:47 Hilo ni jambu ambaro kila mtu alikuwa kilifahamu. Kwe woto alikuwa kienda kwanza kutahiriwa kabla ya kuja pale. Awa kuja pale, wakimaliza, tuku kushadia, anakimbia moja kwa moja katika maswala ya nini ya kutahiriwa. Kuyo, hii haikuwa ni hoja nyingine inaonyesha kwamba swalahili halikupiwa unguvu na uslamu, bali likuwa limepewa unguvu na uslamu. Kwe tunahasala ni haia, yani tunachokipata mshoni baada ya kuangalia kwa undani swalahili la kutahiriwa la tohara, ni kwamba... 58:15 Anna lkhitan rasul fitra. Kwa mba kutahiriwa ndo kichwa chama umbile ya binadam. Wa shiaru l-Islam. Na kutahiriwa ni moja katika nembo zao Islam. Wa unwanu sharia. Na kutahiriwa ni adresi na anwani ya sharia ya Islam. Wa huwa wajibu na ala thukur. Ni jambo ambalo ni wajibu kwa wanaume kufanyiwa. 58:36 waanman lam yubadhiru ilaihi fi islami, wa lam yukim ala tanfithi kabla buluhi, fa innahu yakunu aathiman. Na mtu ambaye hakufanya pupa, kufanya jambu hili katika uislamu wake, na wala hakultekeleza kabla yakubaleg, basi anakuwa mtu huyo amefanya makosa, murtakiba albaasia, anakuwa amefanya mathambi mbele mwenye izmungu subhanahu wa taala, kwa sababu ameate jambu ambalo katika uislamu, ni jambu la lazima kulifanya. Kwa endugu zangu mnaunisikiliza. 59:05 Hili jambo la kumitahiri mtoto ni jambo la lazima kulifanya na inapendeza zaidi kulifanya mtoto na puko yuko mdogo hili yaweze kupona haraka na hakue katika makuzi ya lokuwa mazuri. Sivizuri kulichelewesha mbaka mtoto kafika meka kumi, kuminatano, inakua tena swalahili nishika, nikushike, matatizo mengi ya najitukeza hapa katikati na fitu kama hivyo inapendeza kwa mtoto kufanyiwa swalahili. 59:30 Akiwa bado mtoto mdogo ili aweze kukua katika makuzi yale kuwa mazuri na akue hali ya kuwa hana wasiwasi na apone haraka kwa sababu mtoto mdogo ni mwenye kupona haraka. Kuna swala jingini hapa nilajitokeza na nakuwa nilawulizo mara nyingi. Je katika swala la tohara kutahiriwa msichana je anatakiwa tohiriwe. Tusome katika bavya wanazoni wa kislamo nasemaji katika swala hili. 59:55 Ajmaa al-fuqaha wal-aimatu l-mujtahidun ala anna al-khitan mustahabu lil-untha waleisa biwajib. Kwamba wanazuoni na maaima wajtihadika wa islamu wamekubaliana kwamba kutoheriwa kwa msichana wakike ni jambo li nalopendeza na siu jambo lawajib kama li vukuwa kwa wanaume. Kwa wanaume ni wajib lakini kwa watu wakike ni jambo ambo li napendeza. Mtu wakita kulifanya, nalifanya, wakita kuliacha, basi analiacha. 60:22 Ispokuwa tu katika riwaya muja ilupokuwa na imam Ahmad ibn Hanbal ambaya mesema kumba inajibu ala nisa wa rijal ala sawa. Kumba ni wajibu kwa wanawume na wanawake sawa sawa wote na kiuwa wende tohara. Lakini riwaya muja ilitoka kwa imam Ahmad ibn Hanbal. Ispokuwa maa ima wote wengine na wanafiqi wote wakislamu na kubaliana kumba sorahili kwa wanawake ni jambo mboli nakua mustahabu kutukana na hadithi mbali mbali ambao zimepatikana kutoka kwa mtume sallallahu alaihi wasallam. 60:52 Na kwa sababu tuhara kwa wanaume inatofautiana kabisa na tuhara kwa wanawake, hina ya mepelekea kulifanya jambu hili lisiwe, ligapewa uzito mkubwa kwa wanawake, bali wakawa mewachiwa komba kutukana na mazingira yao, kutukana na zile ya ada zapari na mila, kutukana na hali amba winaonekana, kuyo atakapuamua mtu kumfanya binti yake, inakuwa hilo jambu ni mustahabu, na kama hakiona komba asifanyi basi na asilifanyi, hili jambu amba ulimiachwa liko wazi. Na mtume salallahu aliasalam. 61:22 Halikuwa vile vile na ya na mabinti lakini haiku thibiti kwa mba mabinti zake walifanyiwa swala hili la tohara. Hii likuwa ni swala ambalo lipo katika jamii wakati ule na mtume sallallahu ala salama liliekeza lifanyiwe vipi katika zama zile. Na ni swala ambalo kusema kweli limeachwa yani halikuzungumziwa kwa upana na urefu kama ambavo libezungumziwa swala la kutohiriwa kwa mtoto wa kiume. Kwenye ni swala ambalo halina uzito sana wala halikupewa umuhimu mkubwa sana katika sharia nyingi za kislamu. 61:52 Ni wakati gani basi inapasa mtoto atahiriwe. Wanazuoni wengi wafiqina kishiria wamekwenda kwa mamtona anatakiu atahiriwe kabla ajafikia bale. Kwa sababu hili swala lita mrahisishia yeye katika makuzi yake. Kwa hiyo wali au mzazi wa mtoto yule anatakiu ajitahiri katika siku za mwanzo mwanzo yule mtoto aweze kumfanya. 62:15 tuhara ili kama mbavyo walifanyiwa yukua mtumi s.a.w. katika hadithi lupukiona bayhaqi kutoka kwa jabir ibn abdillah r.a.w. amisema mtumi s.a.w. awa misema hu jabir akka rasul Allah s.a.w. alil hasan al hussein wakhatanahuma li sebaat ayam 62:33 Hali wachinjia mtume sallallahu alayhi wa sallam Hassan na Hussain na akawatahiri katika siku ya saba. Kui haya ni mafundisho ya mtume sallallahu alayhi wa sallam ambaye na pasana sisi tuweigi kuatika kuatahiri watoto yetu katika siku za muanzo kabisa za kuzaliwa kwao. Hikme ni patikana katika solahiri la tohara kwa mkuatahiri watoto ya kiume kumba hii ni hukumu ya kidini. 62:55 kubwa kwanza, tunafuata hukuma ya kidini. Vile vile inafaida za kiafe ya nyingi ambazo wanazuoni wa watu masala ya afe wamezungumzia kwa mba mtu wale utahiriwa, nitufauti na ule ambaje utahiriwa na anakua majie pusha na marathimengi ambaye huwe natokea kwa sabubu hizo. Kwa hiyo katika hikma za kidini, kwa mba hii ni fitra ya kimaumbile na ni nembo ya kislam na adresi yake. Na kwa mba hii ni katika kufuata nyayo na sheria za nabi Ibrahima alayhi salam ambaye vile vile alifanya zoe zihili zima. 63:25 la kutahiriwa kama mbavu mnyezi mungu subhanahu wa taala alivu mwambrisha jambu hili vile vile namaizisha muislam na asikuwa muislam na namaizisha tamaduni ya kislam na tamaduni nyinginezo kuyo hizi ni faida ambazo zinapatika na katika solazima la tohara au kutahiriwa 63:43 Kuyo nduguzangu, wasikilizaji, nduguzangu, wazazi, ni muhimu sana kufuara talatibu hizi za kimalezi kama tulifundisho na dinietu tukufu ili tuweze kuwapa haki wa tutu wetu na unapu wapa haki wa tutu waku basi wanakua katika kuyelewa ile haki na kuitekeleza na wanakua katika makuzi ambayo ya napendeza mbele ya jamii na ya napendeza kumunyezi mungu. 64:13 Mtoto na puko yuko mdogo Na kuendelea insha Allah Na katika darsa zinazo kuja Insha Allah mwenyezi mungu wa kituwe kahaina Kitupa wasaa Tutazungumzia 64:23 Masala mbali mbali hanehusiana na makuzi ya mtoto, sababu zinazopelekea watoto kuharibika maadili yao, sababu zinazopelekea wakawa wawo ni waongo, wakawa wawo ni watukutu, wakawa wawo ni ukunyizugumza matusi, wakawa wawo ni watoto ambao labda hawasiki, wakawa hawafahamu vizuri darasan. Kuna mambo mengi ambayo tutuazugumza, insha Allah, ya takuwa ni msaada kwa kuna kwetu sote, kuweza kuangalia jinsigantu na weza tukawalea watu yetu katika mazingira ya liyokuwa mazuri, kabisa. Wehu ni mwisho wa darasa yetu ya namba ne, ambayo tumizungu. 64:52 Tumizumumzia leo insha Allah. Tumizumumzia swala zima. Lakupewa jina mtoto. Tumizumumzia swala zima. Lakutahiriwa kwa mtoto. Tunamumu njizmungu subhanahu wa ta'ala. Ayawafikisha haya tuluyazumumza. Na atusamahi kwa yale ambaye tumiakusea. Allahumma harina al-hakka, hakka rizuku na tibaa. Wa harina al-batila, batila rizuku na tinaba. Birahmatika ya arhamal rahimin. Wa salla Allahu ala nabiyina Muhammadin wa ala alihi wa ashabihi wa salam. Walhamdulillahi rabbil alamin.