نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:00 As-salamu alaykum wa rahmatullahi wa barakatuh. 0:30 Allah subhanehu wa ta'ara Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin hayganbar qilad ceneste ukshiden bilgari sanlarini ozygan, malum bolgan adatsegi hayganbarlarini cenetkenigi uxshigan. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin risaletleri ahirgi risalet boldi. Su risaletten kigin hayganbarlikke mihir basildi. 1:01 Peygamberlik qiyamat qece, indi darbazasi dikildi. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamgi nazir bolgan, Qur'an-ı Kerim qiyamat qece, birar harfigan, kusur yetmigan falasda Allah subhanahu wa ta'ala uzi saklaslikki kafil boldi. Sinin için biz İslam ve iman masalalarını, fakat Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamni, 1:31 bayanlaridan almagligimiz zarudur. Bu ksinin bayanlari bizge qifaya qilmagligi kerek. Uzimiz, tarabimizden brar bir shari'at haqqida modami ki, ocik nas ibare, Kur'an ve hadis asasi bolar iken, biz unge zid boladigan bayan kiliqlikke haqqimiz bulmagi kerek. 2:02 As-sa'ibu billah wa ma kama li mu'minin wa la mu'minatin idha qaballahu wa rasuluhu amran an yakuna lahumur khiyaratun min amrihim. Mu'min kishi wa mu'mini ayal itun, Allahu Rasuluhu bir hukumni qilgendenkihin ixtiyaru bulishlihi munkunmaz. Wa man ya'fi illaha wa rasuluhu faqadu dhalla falalal ba'ida. Kim Allahu Rasuluhu ya'afibose, açıqdan açıq, ya'inki uzaq. 2:34 xaqiqatdan uzaq masafalarga barigan xalatda ola shirin. Din ma'amarti xan shimdeyi bulmaqla ola terek. Din nima? Biz bu din nima digan sualga jawab derisdik için Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallamdan dubayat qilingan hadis sharifke muradaat qilanizda şu jawabni, şu hadis bilan jawab deniz. Umar ibn al-Khattab raziyallahu anhu dan dubayat qilingan hadis sharifte hala 3:07 baynama naxmi julusun nda rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam dhata yawmin idh tala'a alayna rajulun shabidu bayabu istiyad shabidu sababish sha'ar la yiro alayhi asarus safar wala ya'rifuhu minna ahad hatta jalata ila nabiyi sallallahu alayhi wa sallam fa asnada rukbatayhi ila rukbatayhi wa wabaa kafayhi ala fakhidayhi wa qala ya muhammad 3:36 bilmiyani islar. Onarunil Khattab r.a. rivayat tuladlar ki, biz Rasulullah s.a.v. aldilarda otirganidik, shu otirganimizda kiminin oqligi nihayet darajada oqlogan, sotinin koraligi zidahan bir kora bogan, bir kishi bizi aldimizdi kirkeldi. Bu kisinin ustada bir asar alamatik urmazdi. 4:07 iqimizde braxan tanima asti. Yani bu kxini bir uzaq, misafirciyilik desik, sefarni alamati yogodi. Sefar alamati bu megenlanki gin, biz tanisimiz kere gibi, bizxan braxaniz tanimimiz. Nabi sallallahu alaihi wasallamini aldilarga, otildilarda, iqte tizzalarini, u kxini tizzalariga suyalim. Va iqte kollarini, sonlarini suya koydi. Yani özini, adam, 4:39 qayda qayda qayda qayda qayda qayda qayda qayda 5:11 Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam, İslam nima deyan sualga cavab dedilar ki, İslam, la ilaha illallah, Muhammadun Rasulullah ka shahadat birmaligiz dedilar. Yani, la ilaha illallah, Muhammadun Rasulullah na aishvigiz demadilar. Shahadat birmaligiz dedilar. Shahid de, guvah naysamiz. Yani, la ilaha illallah, Muhammadun Rasulullah kalimasini, 5:41 ki cuvahlik berisliginin mamasini moladi. Bir adamin ikidegi abalatka, ranginin ozgarisligi cuvahlik derebi. Demek, la ilaha illallah kalimasi, siginiladigan ma'bud yagana, Muhammab aleyhis-salam Allahin iltisi digan sozimizga biz cuvahlik bermaligimiz gerek. Yani cuvahlik, qiliyatkan amalimiz, cefriyatkan suzlarimiz, 6:12 hammasi Allah'nin yagana ma'buddir tan alishlikke dalalat kinişliyikerek. Amma sözümüzde Allah yagana ma'buddir, la ilaha illallah deseyo, qiliyatken amallarimiz shirk bese, u Allah'ni yagana ma'bud ikenligine ayitken sözümüzge biz guvahlik vermegen bolem. Demek İslam degende biz kinişimiz kireki ibarat nahayetde dakif ki, 6:40 Allah'nin yaga'na ma'bud ekeldiygi guvahlig derisligiz degil. Guvahlig, bu isbat bolisligi kerek. Demek, biz, islam nima deganda, Allah'nin yaga'na ma'bud, siginiladigan yaga'na zart degan sozimizga kiliyatgan amallarimiz guvahlig derisligi kerek. Agar, kimde kim, özü bilan Allah'ni ortasita, vasita koygan bosa, la ilaha illallah dese yu, 7:12 bu sözüge güvahlik bere diyan amali buna asli bose, yani Allah bilan özün ortasda vasitelerge ibadet kise, bu nerse güvahlik nas, biraderler? Ibadet def atalgan, nerselerine Allahdan bashkage kile digan bolse, bu, la ilahe illallah kelimetige güvahlik boleydi, biraderler? Shunin usul, Allahdan bashkage vasitege sizin yetkan kisiler, 7:44 Allahdan başkadan yardan sorayatkan kishilar, Allahdan başkadan sorayatkan kishilar, yani soraq manasini sinirik ki, gharibi kuvvatlarla soraqlik, Allah Subhanehu wa Ta'ala'nin ozdan soraqmaliqomuz gerek. U sabablarga baglayan nartalarini, biri mumin kishi, ikinci mumin kishilar soraqlik, bu, sari'i duyuruqdu bu. Allahdan başkagar tabakul kiliyatkan kishilar, Allahdan başkagar nazir kiliyatkan kishilar, 8:17 Allahdan başqa ge, birar hayvanini soyib kurban kili etgen kisiler, buler, la ilaha illallah shahadetini aksigi guvahligdiri etgen kisiler. Ularinin kili etgen amalleri, la ilaha illallah, yani, siginiladigan, yagana ma'bud digan sozini inkar kilişlidir. Muhammedin Rasulullah kelimesi, Muhammed aleyhis salam, Allahni ilksi, yani, Allahni ilsi, uksi amin, amanetli kisi. 8:48 ded bilgan adam, Rasulillah sallallahu alaihi wasallam tarapidan bir söz cigan da, unu Allah'nin elçisi. Wa ma yamfiqoo anil hawa. Bu qishi hava tarapidan qaqri mi edilar, saqqishlardan qaqri mi edilar. In huwa illa wahyun yuha. Bu qishiga qaqri etgan sözler, Allah tarapidan vahyi qilingan sözlerdir. Tan'alislik. Bunca cuahlik verislik. Rasulillah sallallahu alaihi wasallam tarapidan bir hukum cigan da, unu qabul qilmalidir. 9:17 Mənə bu, cuvahliqnin manatıcır, brādərlə. Şinin içi, cuvahliq digan mananı, qeynirat çinişliqini özviyilərgi havala qalima. Və tuki məsale namazni barkaqiliş. Namazni okşilik gine dilməgen. Namazni okşilik İslamgi qifaya qilməydi, brādərlə. Namazni barkaqiliş. Allāhu subhānahu wa ta'ālā namaz okumagallərgen kattab ra'ib. 9:48 Bayan qilgan, yox qilgan, izzinin kalama da. Ahli cehannan sual qil arakan. Ahli cehannan qi sual qilin arakan ki, cehannan pasparladan, ma salatakum fisa qartin. Cehannan qi sizlarni namanasta qalik geldi. Qalu lam lakum minal musallin. Namaz okuyucilar bulmakti suniyacan. Qiyinji sifatlar, hal zikirtulinka. Lam lakum minal musallin, wa lam lakum nuta'inul miskin, wa kumna maqudu ma'al qa'idin. 10:18 Vakunna nukadzibu biyawmiddin, mana bu sifatlarna birindisi da namaz okumak tuz digan sifat ilagan. Shun bilandiriga? Namazlardan bi parvab ogan kisilarga vaidik ilan qiligan. Havaidul bil musalliina allabinahum ayn salatihim sahibim. Namazlardan bi parvab ogan kisilargin haliga vaidusim. Vaid, cehannam digiligan bagi tarsillerda. Demek, namaz, barfa qilislik islamdir, braderla. 10:50 Namazni barpaqilu islim ediganlarsa. Namaznin barpaqilu qiz, kishilarnin ustazu bolgan Muhammadan Is-Salamdan namazni örganislik. Mana bu qisi namazni qandi okigan qasalar, shundi namaz okisliki istihad qilmal odur. Sallu kama ra'aytumu ni usalli. Namazni min okiganimdaka okiylar dedilar. Namaz okiylar, ozilar hala yandaka demadilar, min okiganimgi oxigan namaz okiylar dedilar. 11:18 Şur için namazlı barbağa kılıç deygenlərsəni başqa manası yobur adarlar. Namazlı barbağa kılıçlık müttefaqun əleyh bolgen hadis-şeriflerde, sahih hadislerde Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem'nin namazları ribayet kılıngan ribayetlergen muvaqub namaz uqşılıkdır. Wa tu'tiyyat zakah, zakatnı berişlik. Wa tasrima ramazan, ramazanda ruza tutuşlik. Wa tahud calbayta imistata ata ilayhi sabiilat. 11:47 Baytullahni xarj kilişlik, agar yolgi qadr bolsayz. Mert mert tabildir soraxdilar. Yolgi qadr bolisdi. Yol nima digallar da? Az-zaydu var rahila. Zar var rahila diglar. Yolgi barit qigindisi xar muddar. Va rahila bir markeb diglar. Xadirgi vaqdi shun markebki qadr boli digan, mablargi qadr bolinsa, shun xarj qarj boli. Biz bu, islamnin bu buyruglarida, alaqizda toqtaliq otimaxchi matimiz borinda. 12:17 Biz islam deganda, hadirgi, 5 danaqtani susunmaliqimiz kerek. Sun bilan, islam vartab oladi. Sundaydi, cavab qilgallardan, peygambarimiz sallallahu alaihi wa sallamdan sual qilgan kishi togra ittik, dedilar. Biz acaplandik, chunki sahabalar uksige togra ittik digan suzlar aicmazlar. Albatta Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamda suzlari togrolardi. Undan tashkani sual qilib tatliklasliy hab acaplanandiglar. 12:46 Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam hutsu sina yasken ki uxshigan bir qalat boladi. Suni için acaplandik surat tasdiklat koyu yaptirir. Sigin etler ki qala fa akbirmi anil imanla itib derin. Demek ki islamlık biz düşündük. Icmali suratta. Imanla itib derin. Digallerde Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam an tu'mina billahi wa malaikatihi wa kitubihi wa rusulihi wa l-yawmi al-akhir wa tu'mina bil qadari xayrihi wa sharrihi. Allah ka 13:16 iman kirtirish digiz. Allah Rabbul Alamin haqq zat. Allah Rabbul Alamin yajana ma'bud bulgan zat. Allahnin butun sifatlarga iman kirtirish. Melaikelarga iman kirtirish. Allahnin farishtalardir, melaikedir, atalgan makhluklari var. Bularinin sifatlari Quran-i Kerim ve Hadiste bayan kilinge sifatlargan tashkariga chimimiz. Ularinin sifatlargan balsi 13:47 Allah büyürgen nesani klişeli, Allahki hiç asi bolismiydi. Ular, Allah subhanahu wa ta'alanin uluh karişteleri, kiraman katibin, kiramdir, hürmetlik, mukarram maqluklardir Allah ta'alan maqliyati. Kur'an-ı Kerim'de və Hadis-i Sharif'te bayan kılınca melaikelerge ta'allukli bolican sıfatlarını biz tatbitliyimiz. Wa qitibihi Allahnin kitablara, ötken parizambarlarga kitablar nazil kılican. 14:18 Bularinin asafi bizgan ma'lum doduk xabar birizgallari, mana sahifalardan tashkari Taurat, Incil, Zabur, wa Quran-i Kerimin. Paygamberlarga iman kiltirsiliyik, Allah ta'ala, bashariyyat tarafida kib paygamberlar jonaddi, bularinin sonu izgan ma'lum, bu paygamberlarina hammasini biz tasgit qilamiz, Allah tarafidan bashariyyatnin hidayatiga. 14:46 sabab bolisligi icin canatilingen, Allahinin uluq talligan bandalari debbilanir. Qiyamat günüge iman kiltirislig. Yani, bu hayat, umirinin ahiri imas. Bu hayattan kigin, Allah bir hayatni yaratkan ki, bu abadi hayattan mumillaru, heme insallar, özlerinin hayatlardan xisab girebin, insalinin kadini silcimestan tulib, umiriden soralibin. 15:16 yigitligiden alaqide soraladi, mali davlatini qayirdan topkirligiden soraladi, qayirlargi farukulingerligiden soraladi. Bu suallar, haq ikenligini, qiyamat günüdegi hadisalar, wakialarini, kitab-i sunnabda bayankulingen, hadisa wa wakialarini hammasini tatliklashlig, imanning rukillerden diktasidir. Ve kadargi iman kirtirislig, kadar, kadarning yaksilig ve yamanligijan. Allah subhanahu wa ta'ala, 15:46 hayatta yakshilik və yamallikni yaraddi, və yakshilik nime ikalligini, yamallik nime ikalligini insange bildirib koydi, və hədeynə hünnə ciddeyn, fə əlhəməhə fucurahə və taqvahə, insange günah nime, və taqva işlər nime, buna səmi bildirib koydi. Insan, yakshilik klişlikke mamur bogan, yamallik klişlikden qaytarilgan. Bu, qadarga iman kirtirislik, iman rükullarinin dittetidir. 16:16 Hadis shariflarda qadarga iman kirtirmagan kishin, Uhud taqiti altini dirsahan, Allah subhanahu wa ta'ala unin imanini qabul qilmayla. Madami qi qadarga iman kirtirmagan kishin. Bu kishi sadaqta, togra itis, dedilalda, yanay sualkillarki fa'axbirni anil ihsan. Ihsanini billahi habari verin. Ihsan nima? Biz qibrat, ihsan digandi broderlar, faqat bir iqsad falsafasini ilax qilib olgan, 16:48 Hayatta iskalligimiz uchun, hamma narsani isqabiga famlasini neticeste, iqsan digan narsahan, yidigan narsani biriklik, shundan baska narsani qimli qalik. Ve, shundi tizze boyibbalan qoyilingan, nallar qoyilingan ziyafatlarini gire iqsandib atadik. Iqsan nimadib, sual qilin islikke bir zarur bulgen, faqalalar iqalligi bilinyakdi. Iqsan nimadib ceyab qilda Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam. Anta abidallaha ka annaka tarahum. 17:22 Allahni qorib turigandig ibadat qilisligig. Yani, Allahka siginisligig qorib turigandig. Agar faillantakun tarahu faillahu yaraka, Allahni qorib turigitmeng digan mertaliz uziqi tasawvrini sigdir almasi, Allahni qorib turibdi digan ifqab bilen ibadat qilisligig digidlar. Qala faakbidini anis sa'ah qiyamatna itildirin. Qala mal mas'ulu anha bi a'lama min as-sa'il. Suraluci surauci den alim raq imas digidlar Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam. 17:54 qale faqbibni an amaratihah qale an falidal amatu rabbatahah alamatladan xabardar qilindigallardan qiri uzinin xajasini tuqishligi alamatladan. wa antaral xifatal qiratal a'la ri'a ashshayi yatatawaluna fil buniyan yalan qayat, yalan qas, qanba qal, quy chotanlarini binalarda pakirlanishligini qorishligi qiyamatda alamatladan. 18:25 qiyamat yakirleshken saray, 18:57 Onelar parzantinin körüsü yokşagan hizmatkariga eylenik olali. Parzantlarini hizmatkariga eylenik qalish, davri vallaha halen kek qalmadi minkin digigam. Kishirib korilsa, aksar adamlar ota onasinin triyiliyi kursani minkin, idi faylaktirabigan adam barlig için. Ya inki, parzantini tarbiyehamege obardirabigan bir hizmatkar barlig için. 19:29 tarbiyexana dimizmi, yanki tarbiyasini buzadigan cey dimizmi, bu uziylargi havala. Ana bu sinin usin atahanasini banlaygi khursandir adallar. Dimek, ayal uziynin hacasini, buyruk qiladigan hacasini tughub qoygana qan. Mana bu narsa qiyamatni alamatlaridan dibilar. Qigin, bu sual qilgan kishi qistilar, falabistu maliyyan, azgina turdum, dibilar, umarun muqattab, radiyallahu anhu. 20:02 Sunna qala, ya amard, atadri man is-sa'il. Sual qili kitkin kishi kimligini bilasini dili. Qultu, Allahu Rasuluhu alam. Allahu Rasuluhu bilivchiraf dili. Qala qa innahu jibrilu ataykum yuallimukum amra dinikum. Bu jibril silarini azilerdi. Kel de, keli min bilan sual jawab qilisliyikun ki gani, yox, diyatlar. Yuallimukum amra dinikum. Dinilerini, ishini silaridi talimdirisi yixin. 20:31 Baze rivayetlerde, yuallimukum dinakum, dinilerini talim verisli bitin keller. Demek, din nima? Din nima digan sualga? Uzun istikab direlimi? Yok. Din nima digan sualga? Allah subhanahu wa ta'ala din nima digan sualsin cali muhim buldi ki, tamami tayganbarilarnin hizmettari bulib Allah tarafidan vahini olib keligen, 21:01 Cibril alaihissalam melaikelarnin en uluqlari bolgan Cibril alaihissalamnin basariyyatnin sayyidi, hana taygamberlarnin uluğu bolgan Muhammet alaihissalamnin aldigit shirde. Shirib, buruz, din nime ikalligi, insallarga mukammal balib bilinisligi icin, ozinin en uluq haristasini, en uluq bolgan insange. 21:31 Insan tarixida Muhammada islamdaka uluqzat yaratilgan maq. Mana shindi uluqzatka sual qilib, bu uluqzatni cavab dirib, turadigan shakilda bildirilishlikke bostaca olib. Dimak, dil degan sos, nime ikerligini bilishlikde biz mana bu hadiske kattig bir muqayyad bolmaligimiz kirib. Muqayyad bolishligimizden nime netice çikadi? Netice, birinci, islam nime? 22:05 İslamini biz, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, Cibril alaihi salam kandi sualkilgallarda, kandi cavab bersalar, shundi cavab bilan shuntirmaligimiz kerek. Iman nima, deganlarina, kandi shuntirgan bilsalar, shundi shuntirmaligimiz kerek. Va, biz, din deganda, islam va imamda özgechigine keklanisligimiz hatadir, bradarlar. Din deganda biz, ehsanlakan shummaligimiz kerek. 22:34 Biz islam digan suzde kukdalib uchviglar ingere qiyamat kachan boladi digan sualgi ham biz dindarligne davaklar ekanmiz, Allah subhanahu wa ta'alu uzu biladi diba olgamiz gereg. Qiyamatnin alamatlari haqqida bolgan hadislarini tasdiklasimiz gereg. Namulkin Rasulullah sallallahu alaihi wasallam olig kirgan qiyamatnin alamatlari haqqida sahibi bayatlarda kirgan nasalarini tasdiklasimiz gereg. 23:05 Mena bu alamatlari haqqida capir isligimizga haqqimiz bar, moda mikir ribayat sahih bol islik sharta bilan. Çünki Rasulullah sallallahu alaihi wasallam yukarıdagi sual cevaplarinin ötkan, cevaplarinin hammasini din geyib atadilar. Minsi ihsan naxam din degan kalimatka toqtali bitmaksima. Ihsan mene Rasulullah sallallahu alaihi wasallamnin ta'riflari bilan. An ta'budallaha ka'annaka tarahu 23:37 فَإِلَّمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَتْ Allah'ını korup turgenin dek ibadat kılık sızgınışlığın, agar Allah'ını korup turgen dek etifadını qalbini cakil almasın, Allah'ını korup turgu digan etifad bilen sızgınışlığın dirilir. Demek, muraqaba, har bir amalda Allah korup turgu digan muraqabanı, bolusluğu, din manalarını müttesir, biraderler. 24:06 Madami ki insanda manasis ve tapilmaseken, din manasi tamil surette mücassam bolmeyde. Allah subhanehu ve ta'ala uzinin kelami de, Ya'lamu khainatal a'yuni wa ma tukhfis sudur. Qiyanetlik kuzlarini Allah biliptirade. Qalblar dikken narsani biliptirade. Inna rabbika labil mirsab. Rabbiz nazarak filadiyan unundadir. Mirsab bu nahayet derecede. 24:38 dakiq nazarat kili tirladigan urinni, hatta kiki nabri harekatlarini ham kiza titiradigan, cihazlar bilan kiza titiradigan urindi lugavi manastir. Allah subhanehu wa ta'ala hech kandayi cihazga muhtacmaz insani dakiq suretta nazarat kili tiradi. Innallaha la yakfa alayhi shay'un fil ardi wala fis sama. Ziru kainatda Allah subhanehu wa ta'alaga hech narsa maqbimad. 25:08 Wa huwa ma'akum ayna ma'akuntum, Allah subhanahu wa ta'ala sizler bilan birga, xayir da bo seylar. Agar insan bilan özü barabari dimaz, belki parzanti birga bozgalligini bilsa, u anka amallarini togrilab yurgan bolarda. Parzanti bari digi harekati, ya inki özünü baska bari, xin adamlari orun digi harekatlarini ham eskiyakli bilan kuzatib barada. 25:39 Allah subhānahu wa ta'ālā, وَهُوَ مَا كُنْ اَيْنَ مَا كُنْتُمْ ۖ ۖ ۖ ۖ 26:08 Bunu din ded atadlar. Jibril alaihi salam dinni talimi isin sevdilar ded bayankadlar. Abdullahi ibn Abbas raziyallahu anhuma bukshiden zubayatımla dedi ki, bukshi, saygambarimiz sallallahu alaihi wasallamnin davrlar da yoshidlar. Kuntu xalfan nabiyi sallallahu alaihi wasallamna yawman, saygambarimiz sallallahu alaihi wasallamnin orqalarda bilkun turgan idim, fa qala ya gulam, inni uallimuka kalimatim. 26:40 Eybole dillər, min bir nece sözlerini sizge talim veremem dillər. Ixsabillaha yaxsabka. Allahını daim muhafaza kili ra yakinin, Allah sizni ra yakini sakliyla. Biz, biraderler, meneşi kelimeni özümüzge mücassamlaştırvasıq, şu hadirgi böyürgen talimlerimi. Allahını sakliyin, yani Allahını büruqlarını hemmetini ra yakinin, Allah sizni sakliyla. Biz, Allahını büruqlarını saklanimiz, 27:11 Raya qiniyniz, Allah bizni saklamiydi, biradarlar. Allahni rayasi bomigandankigin, bizni heçkan bi rayamiz bomiydi. Mene bu murakabadir bu. Allahni barbi doyyin, birge turibdi biz bilan nazarat qilib turibdi digan esqodni manolardan bitkasi. Ihfabillaha tajibuhu tucahat. Allahni raya qinin, harbir hukimlarini, buyruglarini raya qinin kaytarganlar sebebdan kaytin, Allahni ru bu ru yuza qapasin. 27:44 Ya Allah diş izmenden sizce roba rojde cavab qiladi. Insan Allahni rayak kilgen vaktida Allahni roba rojde tapasizdir. Muhammed aleyhis salamayt yaslar. Biz, biraderler, daim bir basimizge musibet qishkende gini Allahni islimiz. Baska vakitte Allahni isten qikaramiz. Sunum için hem basimizge musibet qishkende tariyablar qikamiz, Allah subhanahu wa ta'ala bizni rayaki midi? Iza sa'yuta qas'alillah. 28:17 ... ... ... ... ... 28:49 Şile həm bilin ki, dedilər, Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam balalikda qande tarbiya qilardilər. Bilin ki, ümmet, həmə adamlar cəmlənissə, sizgə birar bir manfaat yetkizişlikke, Allah sizgə kitabat qilib qoygenin nartadan başqa manfaat yetkiyishal meylin. Əgər ümmet həmməsi sizgə birar zarar yetkizişlikke toplanissə, həmmə... 29:16 Allah subhanahu wa ta'ala, ya ayyuha rasul, ballighma unzira ilayka mirrabbi, faillan taf'alfama ballaghta risalata. 29:46 Wallahu yasi mukamin annas. Ey Rasul, Allah tarabiden sizge çürilingen hukumlarını yetkizin. Eger yetkizmesiz, Allah'nin risalat amanatini yetkizmegen bolesiz. Allah sizne adamlerden sakliyile. Igen ayat nazir olu. Muhammed ibn Maslame, Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellemni himayakli birade. Simde, so ayat nazir bolisliyen peygambarimiz sallallahu aleyhi ve sellem, cavab sizler dediler. Allah izzinin himayasi qaldi dediler. 30:19 Mənə bu Peygamberimiz sallallahu alaihi wasallam 23 yil su muddatda yashadda. Allah kitabat kili qoygan bolsa, onu qaytar almaydi braderla. Allah kitabat qilmagan bolsa, hechkin bu zarabni alifil almaydi. Iman, etifat, shindiye bolishkira yix. Rufiatil aqlan, bu haqda qalamlar qitarizgan. Yazib bolingan buna sahib. Vajafatis suhuf, sahifalar qurubbigan, siyasi qurigan bu haqda. 30:51 Cindebib niz zinada wa abu Abdirrahman Mu'azib niz Jabar riziyallahu anhuma icha uladdan rubayat kum nadiqi. Tayyibambarimiz sallallahu aleyhi wa sallam hitlar fi ittaqi illaha haythima kunta wa atbi'i shayyiatal hasanata tanfaha wa qalikin nasa bi khuluqin hasanim. Allahdan qayir dabu siz taqwa qulin dedila. Murakaba, odamlar urtasdaxan, maqbi urundaxan taqwa qulin dedila. Yamanlikki yaxshilik ergaçlarin dedila. 31:21 Odanlar bilan yaxshi qulq bilan qulqlashin, yani aralashin gular bilan dedila. Ixsan manasi Allah subhanehu wa ta'alani har bir orinda hazir ded etqat qilishlayiq. Allah birga ded etqat qilishlayiq. Agar ki etqat insanda mucassamlashmatakan, din manasi tami surati mucassamlashmaydi. Abu Hulayda radiyallahu anhu dan rubayat silingen hadis-i sharifine qib orillarda itibdirganmiz. 31:50 Bunun mazmunu bilan kifayelanamiz. Banu Israildan bittelere bedeni de ok tishken, ikindisi bosa, saci tokilib, yani saci tokilishligi ozimak, belki dert bilan aralashgan halati, Uzbekdili de kaldigimiz, yani bu cirkan halat. Ukindisi bosa, kuzi ama bulib qaligan, uch kisini Rasulullah sallallahu alaihi wasallam habar dirib, ayitsiler ki, 32:20 Allah subh'anahu wa ta'ala ulanin in shankilishliginan fakhladi, wa ularga bir parisdani cunatdi, badaniga aqtishgan adamina aldiga kilib, singi in suyumli inarsin, nima dediso aqiliganda mingi badanim shirayli hukbasi. Minden su adamlar cirkan ganlasa kitse dirin. Parisdi tamanidan, mas boldi da silak koyishligi bilan, Allah subh'anahu wa ta'ala nin madati bilan bu zarar undan kitib, cirkan shalati yuqaldi. 32:50 qiraylik bir qirilik bolib qaldi. Mallin kaysilisi suyimlik diganda tüya, bazir vayitladan mall didi. Allah Subh'anaHu wa Ta'ala unca bogaz tüyalar derdi. Allah Ta'ala barakat ham derdi. Bu kel naldiga qelib, en suyimliyin arsa nima digan vaqtda qiraylik fatim bosa. Shunda Qarishli tarabidan silab qoydi da, Allahni qudrati bilan gunun jirkan xalaki kitdi. 33:19 mallarinin kaysilisi yaksiligan vakitda, meni malin bosa dedi. Allah subhanahu wa ta'alanin madatibna unga hamila bugaz mal derildi. Allah ta'ala barakat xan derdi. Amanin azgi gelib, sengi in suyunli inartinima diriganda, meni kuzumni bir qaytarib dersin. Allah subhanahu wa ta'ala mengi kuzumni qaytarib dersin. Bir adamlarini kursan. Adamzat, 33:47 Nəməli qin āmā adam adamlarni korişliyini arzu okuladi. Adamlarni korgandan qigin adamlardan köyünə ayriq qitadi, brādarlər. Bu adamlarni nəməli qin āmā adam korişliyini arzu okuladi. Çünki tayirde bolsa adamlardan āmā qi yamallik kormaydi, brādarlər. Āmā adamni koriş bilan darrar ye talab qoysam dīdi. Və uni bir yaxşilik qisam dīdi. Xini tarab bu adamlar nəhayatda bir yaxşi bir acayib bilani korişliyini arzu okusakirik. 34:18 Bu hayattagi haqni eskende karsi chikishlarini bularini hamla suratlarini, ozgarishlarini kormeydi. Suni isin bir adamlarini korsam, dede. Hakikatta ham adamlarinin yaksini bir korishlikce insa ordu kula, dede. Bu adamlar sınimsiz azar biradi gani sundi eserligini kifrak insa bilmeydi. Bu adamlarinin ortasdagi bolorati eskini nartalarini korgende bu bir tamarlama... 34:48 maqbi nimetde yaşayak geldigini ham bilalda. Surin için bir adamlarını korsam, Allah Ta'ala minge közümünü bir qaytarsaydı. Paris'te tarafıdan bir silah saldır bol dedi, Allah Ta'ala közümünü qaytarmı derdi. Mallı qaysını süsümlük koy derdi. Unge, bala legcam koy derildi. Tüyalar bala derdi, baratapli boldi. Mallar han baratapli boldi. Koylar han baratapli boldi. 35:20 Bunu bir vadi, bir nete vadi, koy, mol, tüyeler vücudda keldi harbiriga. Allah subhanahu wa ta'ala bulani imtiqan qilganidi. Badaniga aqtisi tuzalganin aldiga, Parisda özinin aldingi halatida keldi da, min bir miskin adamman, su shakarinda manzilgi yetislik munkum bomi qaldi. Indi Allah subhanahu wa ta'ala madad gersegini yetaman, kegin seni yardamin bilan yetaman. 35:53 Senge kiralik birgan bergan, mali davleplar bergan zatini vasta qalib sorayman ki, meni safarimda manzilimga yeta digan bir yardan bersin, dedi. Disi cavab digan nima dedi, vey cide haqlar kob, dedi, bu mallar kob gorub durganin, bilan, hammasini orzini bar bunaka, dedi. Sinda parisda itiki, meni seni tanigan goqshi etban, dedi. Sen adamlar cirkanib yurgan, badaniga aq qishgan, adam nasmiden? Allah senge si badanini kiralik qilib koygani, dedi. 36:24 diganda, ve bu molni ajdadna ajdad miras qilib alingen bu mollar digda. Agar sen cagzab busin, Allah Ta'ala ilgergi halatini qaytaradi digda, kitda. Va, basi qalbogan, va, tüzelgan adanaldiga kildi. Vesi sozlarini hammasini unca ham ayitda. U cavabi, huddi, badaniga atishib tüzelganin cavabidan bashkase bomali. Amanaldiga kildi, miskinman, misafirman, 36:55 Yol mene anca qinadi, indi manzilimge yetislikke Allahni yordami bilan, qigin seni yordamin bilan itamadi. Bazir braderlar, xu kalimada istibakir ishqomasin ki, masha'allahu wa shi'ita, Allah xakhlasa wa siz xakhlasiz, disa shirk boladi braderlar. Allah xakhlasa, qigin siz xakhlasiz disa, mümkün boladi. Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam, masha'allahu wa shi'ita digan kalimani rat kildili. 37:26 Ma sha'allahu summa shaytani rasimadila. Mabu'a da it maqsibu se summa bilani etindibli. Mana bu yerde ham summa bilani etindibli. Yani ismini Allahini yordami bilan, qeyin, sizini yordami ismini bilan. Digan summa kelimesi bilani etindibli etindibli. Mabu'a da birdi 40 dakiq darsini istetgen kishilar, baq, suz nasrani bir su al qilib palishimasi bilaliki qeyli toqtali berta. Kuzi tuzalgan, amalgi qarabaysi ki, kuzni qaytarib bilgan zatni vasla qilib. 37:55 Bir koydan yersizdi, shun saparimda man zilgiti vasam. Ama aytiki min bir ama oydim. Allah ta'ala kozumla minge qaytarib derdim. Kamba qalidim, bu koylarin hammasini Allah minge derdi. Xalaganini al, xalaganini koydi. Biraqin, dedi, min bunu minjnat qilib, bunu tapmadim, dedi. Allah ta'ala uzu barakaq bilan derdi, dedi. Shundaytiki malin, uzinga, bosin, sizlar imtihanlan digi. 38:25 Allah subh'anahu wa ta'ala sindan razi boldi, ikde shariklarinda qazab qaldidi. Yani bu hadis-saribne ihsan, insalni muraqabasi kuprak muhtaclik vaqtida boladi. Hatta dinge harsi qoli etkan adamlar hang muhtaclik, qesallik vaqtida ongani paladi. Gidi kup adamlarini korasiz. Badaniga ah tishkendenki gün namaz baslaydi. Gidi kup adamlarini korasiz. 38:55 Artıq də zarkət hələngəndən kəgin ibadət qıla başlaydi. Gide köp adamlarını koresiz. Dəvletmən vaqtıda ibadət qımaydi. Dəvletmən mahrum bagandan kəgin ibadət başlaydi. O, gide köp adamlarından koresiz. Adamlarına. Din bilen koresi bir adam. Amma, ular özünün mertebesizden mahrum balıq. Özün muhtaz balıq. Lazımlarından mahrum balıqgan vaqtıda, ular bu işləgen caylarida barib türüb. 39:25 qilanchilik kimi idi? Masjiddan qilanchilik qiladi. Ular biladi ki, faqat bari yaxchilik qiladi qan adam, musilman bolisi mumkindi biladi. Xalat, baska adamlar rahimsiz, faqatsiz ekerligini yaxchan nashadi. Mana bu morsada, muraqabada, agar biz basimizde musibat iskendi gini, Allahini muraqaba qiladi qan bolisek, biz baskalardan parkimiz bu mi idi? Gide, top adamlarini koresiz. Gunovchak, badani da quvat tamagan vakitda gini ina ikigin gunovdan fiiladi. 39:55 Allah nu muraqa baqimaydi, zideke adamlarini korasiz, mas kuluqi icinmigdan tirmaydi, magar suni icseni olesen digan kundi tiraydi. Unde hem kalbi de bolaydi ki, icsem izdi olmaydi qan boldinmikin, digana kusattiraydi sinay. Biz basimizge musibet icken vakitda gini muraqa baqimaydik. Insan hayatta ikde insan baskisini basib edaydi. Unin kuc kuvvati bar vaktlarida, yasli vaktlarida. 40:25 Rabbinin ibadati beyan ulgaygan gigit qizlar, mana bular, havas davrida Allahnin ibadatini, Allah nime ge birigan dosa qilir, Allah nimeden qaytarigan dosa qaychli, mana bun ibadati, lezzeti, mana vaqda buladi, braderla. Sinin ucin, muraqaba dindir. Allahni hazir, dogin bizni korib turisi digan itqab dindir. Agar din manasi bulmamasa, hayasimizdigi yunal ishlar hammasigi kusuri ifadi. 40:56 Sunin uchun, min ayitmaksim atman, yasi otkandan ki Allahni yoliga qaytkan adamlarini kamsitmaksim atman, Allah mubaraklik kisi onlarini. Allahni huzuriga kit yetkan vakta, haq yoliga qaytkanligi mubarak osun o adamlariga. Lekin, bu narsan muraqaba fakat qargan vaqtigi muraqabahan özüde ixlas korinsin ki, xit kuwati qamaganligden, gunaqdan, qilislig bilan, ixlas bilan Allahni buyrugda qaytliginin parti bulmologi kerek. Gide kor! 41:25 sünnet amallarini hamdik shirif kuradigan busik, adamlar yigitlik davrida Rasulullah sallallahu alaihi wasallamga yer gecmayda. Mana bu vaqtlarimizi zayi qirqlaymiz, braderla. Bu vaqtlarda Rasulinin buyruglari, Rasulullah sallallahu alaihi wasallamgin sünnetlari qayti ikalligini itibar birmaligimiz qirey. Çünki bu, ıslaldi gendime ikalligini itkanimizda. La ilahe illallah, Muhammedur Rasulullahdi guvaqlig dirisliydi yapdik. 41:53 Muhammad a.s. Allah'nin elçisi busa, bu kşi elçi boladi qan busalar, bu kşi habadan qatirmasalar, u kşi qatirgan sospatak lahi boladi qan busa, buz u kşinin sünnetlergi ilgecmi oladimis qerek. Marabun elsa, braderlar, muraqabanin manasini bazilaridir. Allah subhanyahu wa ta'ala qorib turibdi bizni, haribdir amalimizni bilib turibdi. Amal qiliyatgan vaqtimizda Allah'nin muraqabasini soka oladi qan busik, hayastigin muvazanatimiz. 42:23 Onglanib qaladi, braderla. Islam, özünin xilafatini, hayatta qurishlikden ilgari, har bir kishinin qalbige qurdi. Özü bilin ki, qalbide nazarat qiladigan islami halifali vucudga qeldi. Mana bu qalibde har bir narsani, insanin harekatini kuza tuturdi. Islamdigi cinayetlarini, cazasi pollanilgan vaqtlarini, 42:56 agar islarekanmiz, shinda bilamiz ki, kancalik insa musilmalarinin qalbida bu muraqaba kuzaqistlik kancalik qattir bol gandigini. Rasulullah sallallahu alaihi wasallaminin audlariga Islamini kabul qilgandenkigin zina amalini qip qoygan kishilar, ve ayarlar özleri kilisdilar ki, bu günah islini min qildin, dibi. Ociz, oydin, hadirki cezasini korisligini fahlayiman, dibi, özleri ecizdilar. Hatta ularinin bura bilmigdigan, 43:26 qalblardagi Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin huzurlaridan cib gitkanda, bashkaca boqkogan sahabalar kilir, sizni aldizda huddi cannetni korupturgandi, cehendenni korupturgandi kiramizda, sizi aldizdan, cikkanimizdanki, bashkaca boqlisitamiz, munafiq oldin, munafiqlinin cazasini mingi qorimdir kilişkila. Sin ucin, bu murakada manasi, bütün dünya mahrum bogan nimetdir, buradallar. Magar, muslimallar gina bu nimet bilan, nimetlenishkan. 43:56 Bıra bir dünyanın yolu da yok ki, Allah qırp qırp didir. Bıra günahdan tiilişli yok. Tiilişli yok. Mägər cezanın kattıqlı güven tiiledi halas. Bu nimetli biz, mənəsin nimetlilən taklib olmalıqımız gerek. Nimetlilən Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam üçün muraqaba, ihsan, yəni özlərinin istilahları bilən etkənimizde, ihsanın hər bir kişinin qalbiga, bunu din deyib alip kirdilər. Yəni din deyigen māna, əgər bu ihsan, 44:27 insandigi ixilat sifati mijaslanlashmasa, u dini mukammal bolnaydi digan manani cayda aldilar. Sundan ki gin, muslimallar duniyasi sundi bir falat kaylandi ki, birar bir ularini nazaratlarini kusayitirishlikce khacat bomadi. Cinki ularinin nazaratlari qalibda urnashlamidi. Haqqan ki ular ixilat desi mertebegi irishdilar ki, ular qilyaskan amalini bira bilmastigini xaladilar. Cinki... 44:58 tamasha bin bolupturgan adam bolusligi bilan, Allah bolusligini parkini bilisdilar ola. Bil adam bi amal kiri yasayo, unu tamasha bin bolupturgan Allah Rabbil Alamin bolusligi kayirdayo, unin zaif insanlar bolupturusligi kayirda. Olar insanlar tamasha bin bolupturusligi, Allah Rabbil Alaminlik korupturusligini almastirishmadlar. Allah Rabbil Alaminlik korupturganligi kifaya qiladidi, bilisdilar. Sinin icin, zaman-i saadatda sadil bolugan badi amallarini, 45:28 Insan xini esnese, xsusan xazirgi atirde esnese edigan bolse, na haqqici amanlar bolgan mekindiydi. Lekin momin adamlar, özlerinin xalblardigi muraqabadan bolgan, azgina viris bilan, ular tatliflashadilar ki, albasti bu vaqiyalar bolgandi. Umar ibn Khattab daim Abu Bakr radiyallahu anhu bilan munafasa qilari kallar. Musabaka qilari kallar. Nima ista? Duniya isi dami? Yok. 45:55 Ular bir iş ardilar ki, ahirat ishi da musabaqa, qilislik, insange manfaat verisliyini bir isi ardilar. Kur'anli buyuribiydi bu. Insan tabi'atiyi Allah subhanahu wa ta'ala qib gharizalarini urnatkan qatarida, musabaqa gharizasini ham urnatti. Dunyada ki, hama musabaqalar, bradarlar, adamlar ortasda adabat gine kuduratini urnati yapti. Wa urnati kildi, bradarlar. Dunyanin hama musabaqasiga, 46:25 uyun musabakalariga qarayin, boska mihnet musabakalariga qarayin, harin nasi bir-biriga nisbatan adavatlik bolu qecikani. Misal qorba itkani mizda, har bin nasi bir mihnet musabakasi bola digan bosa, mihnet musabakasi da, boskadan ötkecligi icin, ulin mihnet maydallariga bir zarar yetcligini insal ozu qalat qala oradi. Nima icin? Cinki min aldinda boli edidi. Bu musabakalar, insallarga adavat urguniq ornatadi. 46:55 Shuni için İslam bir ordur dünya musabaqasını talim gelmedi. Belki, man faqra aqşa alaykum, walakin aqşa alaykum an tubusata lakum id-dunya, fatunafisu hakema tanafasu, tanafasalladina min qablikum. Misladi qembaqan muhtacir qalishligilerden korkmiman, dedila. Belki, siladi dünya kini ifet qalishligiden korkaman, wa xindi musabaqa oyna qoyishligiden korkaman. Buna isi ötken ümmetlerini halak qilgan, sizlerini ham halak qilishligiden korkaman, dedila. 47:23 Hakikatda dunya musabakasi ham mani adalatli kirtashladi. Ahirat musabakasi insallarga muhabbat bagishlaydi. Birgillarga muhabbatlik boladi. Mana bir su musabakanin bittasini Umar ibn Khattag aziyallahu anhu aytaslar ki, Abu Bakr aziyallahu anhu bilan daim ahirat ishida musabak oynadili. Su kishidan aldi da bol ishida qahladili. Bir mustaj adamladan habar alibtiradili. Umar ibn Khattag bir amal kampirini aldi ya. 47:53 Madinada barligini istib bardilar da, shikshini bir hizmatlarini qilib gelemandi qarisalar, uylari tozalangan, vahamda avqatlari muhayyab halatda baradilar. Bir nice barishlari qaramastan shindi, ham manasalarin muhayyab olgan halatda baradilar. Shinda, bu isli kim qiliyati di soragallar da, bu tempur ayitlarci bir kisi kiladi, shi avqatlarimi hazırlad, uylari tozalag gedadi, namini sorasam ayit mi edilir? Shinda, 48:20 Abu Umar ibn Khattabu qişini kütatlar kimi-kimi budi. Buda vurda kimi qiliyatsi, min bunu bilmi qiliyatban dedila. Qalasalar, Abu Bakr r.a. yer kurratinin xalifasi bugan, musulmallarinin xalifasi bulgan Abu Bakr r.a. kella. Qisinda bu qishi dikilib turgan cayladan turdilar da, a anta ya xalifata Rasulillah, ey Rasulillahina xalifasi siz mi bil bu işini qiliyatkan? Ma sabaqtu aba Bakrin fi shay'in illa sabaqani dedila. 48:48 Abubakir bilan birar ishte bir musabaka oynayan basan daigil garib oldum indar digan isim. Bu nesib muhabbatli bagisli idi. O adamca nisbatan muhabbat boladi. Sinin için bu musabaka gharizasi bizdan acral midi. Halilik bunu ahirat iside musabaka qilir. Ham bu gharizamizi tohriyol bilan qandirilik, yor faqilansin, halisik dunya bilan musabaka oynayimiz, o bizdani ortamizda hasat, adabatlarini fayda qiladi. 49:15 Mənə bu söz, hambradallar, muraqaba nəticəsi xatir voladi. Allah nibbar digan, Allah beni korib turibdi digan esqab muraqabatini biz özümüzge caylatik, shinde gina bu qarizi ishqetxadi. Anas, radiyallahu anhu, dandı va yasr-ı nabiki, innakum la ta'maluna a'malan hiya adakku fi ayuni minash-sha'ri, kunna na'udduha ala ahdi Rasulillahi sallallahu alihi wa sallamu minal mu'bikat. Anas, radiyallahu anhu, aytadlar ki, uzak u mirtur gallar bu qishan, 49:47 Anas radiyallahu anhuda Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallam aldiga, validaları alib gelgan vasitda, bu khizmatkariz anasini burda aqilindigallarda, umri barakatliy bosin, mali barakatliy bosin, parizantlari barakatliy bosin, Allah gunahini maqburatisindir tuttidi aqildar. Umrlari barakatliy bosin. Haccacibni yus davridi ham buksi trik bolib yasagallar. 50:12 Bu kishinin mallari barakatliy boldi. Ham mani bağı bir mertte hasil versi, bu kishiniki iki mertte hasil biraydi. Bu kishinin parzantlari barakatliy boldi. Camaate çiketkallarida ergeçken parzantlarini, bazir rivayetlar bor ki, ortalari korunmasti digan suzlar bor. Shunaka nabire, shunaka salahiyatlik barakatliy parzantlari boldi. Hadirdahan bolishi munkun, broderla. Lekin o, baskartir tizlik hana leket yetkanda orkasi korunm ediyan bolishi munkun. Lekin barakatliy bolis. 50:41 ibadat hana tarafiga karaganda hamna bir yurgan bolishimin kin. Shi adirgi vakitda ham farzablari, nabirelarini kökligibinan takirilana digan kishlar yormaz. Lekin ular bir günah yorga. Ma baqda bir günah tarafiga yorga digan bosa hamnalar ilgashada. Ibadat tarafiga, Allahni buyrugu tarafiga bosa gidan özden baska adam qamaydi, ya bazir Allah sakaragallar ginda ilgashada. Turtinci dualarini ahiratta umit kulaman dedilar, günahlarin maqdurat qilnishligini. Bu shaykatlar ki, sizlar, 51:10 bir amallarini qliyatsizlar ki, usladi nazdiylarda qil danan indiçka. Ha bu hix lesamaz. Biz bu narsani Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamni davrida hala qil uchi narsalardan dik etibar qiladi dirla. Hazirgi laktan qor qilaglarga chalini qoladi. Namaza qiyin, roza qistiyin gisa, nini nimi gunahim ge min namaza qiyman didi? Nini gunahim do lesa didi? Mirani haqqini yen lesan min didi? 51:40 Allahni, haqqini taymal qilişliyini haqqi bilmeydi. Çünki Allahki iman çeltirmeygeni var. Bu, çünki o hazırgi vakitdaxan, qırt insarlardan bir sual qilinsa, anki günahlarini günahmak diliyler. Sizler, qırdan ham sizlerni köziylergi ingiçke bolib gelgen ameller bar, bu nerselerdiz, halak kilişi nerselerdendir, seneydi yuzyatla Rasulullah, sallallahu aleyhi ve sellemin sahabelerinin uluqlardan anas, radiyallahu anhu. Hazirgi vakitdaxan, güde qırt, 52:13 Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam buyurigan wa muwazibat qiligan sunnatlarini hix narsabatli sanayatkan adamlar bar. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam xusbayi narsabatli yakshi qirginlar. Wa muwazibatli ginlar bu narsabat. Bu narsabatli, hix narsabatli hizdi, o siham, o azrab, bu narsabatli gin bolaydi. Lekin o belki sastir narsabatli ham hix narsabatli ginlardi. Misalan, hazir kashandalik hix narsabatli ginlayan kishilar bar buradarlar. 52:45 Anas raziyallahu anhu nin sözleri o cide ilgaray silingen nertse. Agar çi çi çi nerteni korigan bugallarda, bu kildan ham hingicke bugan nertse, boli yerti sizlerde digan sözleri o başqa bur amallar bugan. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam nin hayatlarda muvazabat qilgan nertelenmez, caha bur qilgan amallari bulsa kirek Allah'a alam. Xu nertelergi istibar bir metgenlilirgi qatli qatirgan bulsalar kirek. Peygamberimiz sallallahu alaihi wasallam buyurigan nerteler, 53:14 Bu, nəhayatda, biraderlər, bunge biz qarama qarşilik, qilişlikke heç haqqimiz yov bunartiga. Madami ki, Muhammedur Rasulullah, der, iman keltirgan bosey. Şinin için Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam ne? Mene bu hadis-i sharibdegi ihsan haqqı degi sözlerine kalbimizge cakilmalıqımız gereg. Ihsan haqlasi qiladigan, haqlasi qimeydigan nesli mizaji mesele bolmestigireg. Ihsanlı din dediler. 53:43 Allahni korib turigandik, siginmaliq. Ya Allah korib turibdi digandik, itqaddan siginisliqdir. Wa ma umiroq illa liya'budullaha muqlisina lahu d-dina hunafa wa yuqimus salata wa yu'tuz zakata wa dhalika dinul qayyima. Allahka biz ibadat qiliqliqini özge mamur bulganimiz yok. Ibadatni fakat Allahka qiliqlikke, yani ibadatni halik Allahka qiliqlikke mamur buldik. Ibadat qiliqlik, bilan? 54:13 ikhlas, ikawuz, bir bütün nasib olmalıq kerey. Shundagini din bütün boladi. Allah Subhanehu wa Ta'ala hammamizgi ham din manasini belishlikke Allah tawfiq versin. Din manasini tishintirishlikde biz manashi hadis asaside tishintirishlikke hareket kilmaligimiz kerey, biraderler. Din manasini qandi sual jawab bolgan bosa, shundi islukta tishintirishligimiz ya biz majburmiz madami ki özimizi biz mu'min ve mu'minelerden 54:44 Salala digan kishilardan dir bihseyni. Mu'min kishilar, mu'mini ayallar, din ma'natini shu uslutda çin firma ola ola bi kirey. Seyde bir kishi taharatni ketishligi haqqida bazı masalalarini soraktir. Biz umumi ikili cavab diremiz. Taharat ketishligi bir nersani iki napak nersalar chika digan yoldan chikishligi bilan taharat ketadi. Ve yil chikishligi bilan ham taharat ketadi. 55:15 Qan çıxsa, Abū Ḥanība r.a. nəzlərdə qan taharatni kit qizməydi. Uyku qattiz uxləşlik taharatni kit qizməydi. Yingirraq, yəni oturib suyamni uxləşlik taharatni kit qizməydi. Müttefaqın aleyhi bugan sözlər. Imam-ı Şafii r.a. nəzlərdə uqşıda uyku taharatni sindirməydi. 55:45 Biz sual qiyan asafi masalasi, biz okumayat biz ibarasini, ayal kishiga kuli teqsa, yani özünü aylasiga kuli teqib qiyatkan bosa, taharat qiyan megin, taharat kitadi mi, gec sorayaglar. Biz aytamiz ki, taygambarimiz sallallahu alaihi wa sallam tahajjib namazini uqiyat qiyallarda, oysi anamiz uqlar qiyatkan bosalar, hajda qoglarga ayaglari qib qoyan bosa, kullarini bilan, 56:16 ayaqlarini cildirishlikke ghamizdiyini, yani bitir barmaqlari bilan ayaqlariga tekizib, yani cildirishlikki isharakiladilar, tortvalardimdir, o isha raziyallahu anharu vayatiladilar. Manashinarisa taharatilarini kitmasiyiga hüccat biladil. Ayal kishiga, yani özini aylalariiga kuli tegishli gibilan taharati kitmeyla. Hadis shiriniga dalalatiladil. Sat sakallar toristasi alginliti, yani kinli sat sakali 56:46 barbolgan kishilar, bunu hurumatlasin ki, yuhub, tazalab, kusuboylab yursan diganlar var. Bu digansiz, bunu halagan yolga alib yursin digani mas. Yani, bunu qatizalar yuhub, kusuboylab yursin diganlar. Indi digarda bir kislar artilar ki, darsilarda bir safar kiliçliyi haqqidan, safardi pazilatida enkid derin getdilar. Indi agar safarlarimiz cides sohib odayi kitiyati getdilar, agar safardan murad ticarat safari busa, nahayeti kisi kitiyati o. 57:17 Bu mabada baska bir ukhrawi sababdir, adamlarini talim berisbigi icin bosa, hakikatta bu, uzu bunca qalbice Allahni hazir-i naziribib urnatigan adamlar gina braqlarini talim berisbigi icin, qalbida hidayatta bulmayan adamlarini korib, qalbi izilse, shu adamlarini gina uzu qalbidan uzu qoz qalmasa, braqini yapibilen tasirlanmidi braqlar. Birda bir kisi suvaydi, 57:47 Yaqib yubarishlik torisda masala suri atdi. Buna yaqib yubarishlikke xarjati yuk, suvaydi igalari xaldir, nahayibda koteyik etgen bura dili. Nahayibda ilgari ozora gotayam, ozor su gidel musulmalardi, mahalalardi, barisiyalardan bu suvayki xabbar koteyik etgen dili. Kur'an surilari bilan, dan falis torisda surat bilan, biz bu haqda kirt yapir gani suradili. Insani, masalim, yat yatgani waqtidi, surayi alaq bilan, surayi falak, ika onu okub, ozigi dan salib, surayi patihani okub. 58:16 Tensalit turistigil bu, albetta bu sunnetki xilat amallerden nasi var, bar amallerdi. Ashigini yobstira digan masdigan masdarsa boladi mi ditlar? Albetta, ashigini yobstira digan masdigan masdarsa boladi. Bibe biradarlar, kirb nasini cavab diganmizi gene soradlar. Bu, chilla digan suallar ditlar. Chilla, barsil digisiz oluk, krig digani. Bu, mesalen, kilinkiyoglar, 58:47 digan tawrisi chilla, chakalov chilla, sunu sozlari na istila. Yani uzu asli ribad digan peygambarini s.a.v. Allahni yolu da uzuni boqlar, yani Allahni yolu gi hizmat qilaman dig turgan adamni, jihadda 30 kun bugarlarida, kanca bozdiyin digarlarida, 30 kun digarlarida, un kun qosub goygin diglar, 40 kun sun da bozlar. Sunasani 40 adamlar, asasi suki sunasani, 59:17 Bur adam çamolpa qadi digidi. Bolani tuğulgandan, qırıqlindanki gini indi u, onani qorunadan tuğulgandanki, hava digi, shabada, o başqa nastalarga örganda, dengisal çinixti digi manada qaladi. Bunasda ehtiyat qilişlik, bunu doblalardan sorax gireymez, bunu tabiblardan sorax gireyir zasi bilir. Çünki tabiblik xalati bazda çil-çilli oturisiyan kiriqat qaladi bolani. Qırıqmasta çilli oturisiyan kiriqat qaladi, bolani salamatligi bulmasa, onu çikarmastik digi qaladi. Bazı bolalar 20-a kül digan mol oradi. 59:47 Hə, məsələn, qur, qur, tohliydi belgisi, badi vaqtlarda, tuğulgan bollar saharada tuğulup qalgan, hiç yede oturmastan, shiridat saharada katrayan bolloğurgan, məsələn. Bundan tashkarik, kelin ki, yollar haqqda ozsa, sahabalar davirda iyilangan kini cihatka çikratib, shahid bogallar barmana dertladi, istiyilardana. Bu nar sabir, yani özünü ihtiyat qalislik kerek, xayat baskishidan bir, baskishdan basli, baskishi otkandan qeyin, odan bir ma'lum, bir muddat özünü ihtiyat qalisliki bozgan isharadir bo. 60:17 Shuki, subuhkati ahirgi muddarti boladi, aslida izi. Shuki, yarim kecadan kegin khustan namazini uqshili makruhtar. Makruh bilan ada, keraqat bilan ada boladi. Sulh bubin ki, yarim keci gati, albatta khustan namazini uqshilik kirek. Degir, bir kisi sorabdilar ki, uzgi fayyaralarda hayat bar, yugliyi haqqida Qur'an-ı Kerimde basharat bar mi? Degen sual barida. Bazı katta alimde fanyalgan adamlar ne, qebi Qur'an ne? 60:47 də bun digə heç gəndi başaratiyo, digə cavab digən. Siz öz ilmizgə sayanib, muna digə cavab digər ediñiz, digdə. Biz buna səni, başqa sayaralarda, xayat bar yoğuligi xaqqıda, birin ki, ilim, müşahidi, kürüligən ilim bilan, isbatlangan bulsa, biz bunu, dimi, buna səni, yalgan diyixti xaqqımız yox. Müşahidi, yani, kürüligən anıx hüccat bilan bulsa, ilim şunan ayitse, Kur'an-ı Kerim bizga, 61:18 tayyaralar, Nuhamas haqqda pikir yuridishlikke, Allah buyuriyan. Ligin Qur'an'dan, nabada, baska tayyaralarda hayat bar yuliye, bayan qilinmagan bosa, bunge adag yor. Cunki Qur'an, bizge, halak ilmi bolib ki gammaz. Qur'an-i Kerim bizge, hayatdigi, qandi yashasik, dunya vaq ahirat ta'adatigi irishimiz, mi kursatishlik, mukaddes ilahi kitab dikandigini istan qarmadigimiz. Halakiyat ilmiden, 61:48 Ya tababat ilmi degi bir nesani biz kitabı Kur'andan ya hadisten tapalmasik, acaplanmasik imiz kiri. Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam tababat ilmini ruvajlantar ishi için peygambar baganmas. Ya inki talat ilmini ruvajlantar ishi için peygambar baganmas. Budur adi narsabu, peygambarlar vel ifasi buyur narsabucu da. Lekin Kur'an-ı Kerim'de isharalar var. Şulardan biz tesin eylemiz. Estaizu billah, wa min ayatihi xulqu s-samagati vel ardi, 62:18 wa mā bassa fīhima min dābbah wa huwa ala jam'ihim idhā yashā'u qadīr. Allah'nin yekkaliyyi dalalatluci alamatlarcandir kāinat-i yirni yaratilişligi. Wa kāinat-i yirdegi tarqatkan trik mawcudatni yaratilişligi. Dābbah, ʿarab tili də trik mawcudat bu. Ha bu insammı, başqammı biz unesendimiz. Dābbah, canlik mawcudat meytandir. 62:48 Pihima zemiri samalat va arzga bariyaddi. Kainat va yirde özü besve tarqatkan dabdalarna. Demek, kainat yirde Allah subhanehu wa ta'ala özü yaradkan dabdalar barligi ishara bariyaddi. Veshun bilan birga, vahu ala cem'ihim ila yasha uqadir. Cem'ihim zemiri hana trik maududatlarga bariyaddi. Dabda kelibasi dalala kusturiddi. 63:17 Allah ularini cemleslikke özü xoqlagan saatta qadir diriyatdi. Yani, yerdagi, yer alaqda zikir kiliyatdi. Samavat bir tarabdi. Nimi ucin yerini Kur'an-ı Kerimde alaqda zikir kiliyatdi? Yer, dede, özümin xalifasi insani yasaydi. Xunin için muhtabazdir. Egerci, boşka sayaralardan kisi irab ozaqan. Bu, boşka samavat bir tarabdi. Demek, yerdagi trikler bilen, boşka kainattagi triklerini... 63:47 cəmləşlikke, əsi xaxləgen saatte qadrdir diyabdi. Xazirgi, məsələn, bəzi trik, insəllərni boşka sayyaralarga çikir, yerdegi trik mavcūratla üçləşligi, manashı ayat, vallaha hələn dəlalat qəsəkir eyni. Biz köpra kiltirishimiz mümkin deyikin, biyər xazir, biyər də talaq qilin genəkən, fakat bit dəni kiltirdi işinə. Məhsidlərdə qıssa haqqıda yexşimas ekelligini bir bayankıya nə deyiz? Xu qıssalarda həməsi mi, ya bəzisi mi diyabdi? 64:19 Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam, haddisu an bani israile zala harac. Banu israildan gapriylar, ular da haqqa da ötkan qissalar, ular dan gapriylar, unu haraciyo dedilar. Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam, özları gapriylar. Mana bu bugungi okuyan qissahan, Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam, banu israil tarixi da ötkan qissalardandir. Banu israildan gapriylar dedilar, unu da haraciyo dedilar. 64:45 Qayqandar ya sallallahu alayhi wa sallam, ya sahabalar yapirmayan qisalarini ayislik, bu yaxshima suradan. Bira bir tamsil bilan, bir haqiqatini qisintir islik, bu sab, bu baska ge. Kun cikishi vaqtida namaz qazal baladi buradana. Kun cikishi vaqtini tayin qiliktirib, su kun cikgan vaqtida namaz qazal baladi. Bida bir hadisini qisintirib, bir sez deklar, hadis ozu yazilgan namazi shirki, nubuwat qayqandarligdan qigin mubashirat qaldi dedilar. 65:14 başqa nasta qamad edirlar. Yami peygamberlik minnankin toht edirlar. Mubashirat qaldi. Mubashirat, yami Basharat Beruti nasalar. Basharat Beruti nasalar nima digarlarda? Ergoya saliha. Yani, salih kishlar diglar. Kishlar mumun adamdibir, ye Allah tarafidan ilham ki, bazı nasalarini özge ilham qalibdiradir. Bu, salih kishlar. Unaqa vaq var kishlar maz. Xu salih kishlar dilan, bura da hujjata neydu. Özge nisbatan bazıdır ilham biladi. Bura, meselem, Tunguz göcini, 65:43 qiçide qiyetjen bose, qiçinde min kirtin tongiz qoşin qiyetjenini yoo sin diyişki xaqqi yox. Turc hüccat bu miydi, brazallar? Deykin özgerdir, qiç göre digen bose, yexsi qiçlarki bose, bazı narsaların bir ilhamidir onayda. Bu, mübaqshirat digen narsa bu. Kelime başqa niyadilgen, baxaratli xalab dinegallar. Yani, walam yabqa minan nubuwati illan mübaqshirat digenlar. Qalu, ya Rasulallah, oman mübaqshirat. Mübaqshiratlar nima digenlardir? 66:12 Salih dişladi cavabı yolla. Allahumma salli ala Sayyidina Muhammadin a'la alihi wa sahbihi wa sallim. Allah subhanahu wa ta'ala haqqı yolda barkararlıksın. Natab bulgan adamlarga Allah şifa bilsin. Allah subhanahu wa ta'ala qırınçki gallarini sabit qadam qizim. Allah subhanahu wa ta'ala bu dini islamla haqiqatini bilib, shu yolda barkarar bulib, shu yolda khizmat qilişlik Allah qavbi dilsin. Allah subhanahu wa ta'ala ilim ukiyatkarlarga Allah ta'ala ilimlergada vacib dilsin. 66:40 Sallallahu ta'ala, ala khairu qalbihi, muhammadi wa alihi wa sahbihi.