نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:02 بسم الله الرحمن الرحيم 0:30 Allah ta'ala qa hamdi sana tayqandar sallallahu alaihi wa sallam qe salawatu durudlar bulsun. Mena bugun silar bilan Ramazanli ikunci jumasida dida koristirtmiz. Allah subhanahu wa ta'ala qanashi kullar qe yitgidib ve rozasini tutturib, hizini ibadiga shayda qilipdugan iken, Allah subhanahu wa ta'ala qa jude jude kub, halimiz bilan aytib ulgirmay digan darajeda, 1:00 shukurlar bolsan. Allah haqq subhanahu wa ta'alanı, bir yakin nimetleri kök, bu nimetlerini biz sanat üldürməyimiz. Bu nimetlerinin bittesi, bana Ramazanını ikide veribiyen Allah haqq subhanahu wa ta'alanın rahmati, maqsirati, bu ahırı, on küllihleriden imadır. Allah haqq subhanahu wa ta'alanı, kök bandalarını dozaktan azad kılıçlıqıdır. İtadda bir nimet dolar. Allah haqq subhanahu wa ta'alanı, öz bizdaniyara tiyami osa. 1:29 Allaha subhanawata rızqınızı bir koy yakın bosa, Allaha subhanawata ala hidayat qiyan bosa, qala bizani birlasir yakın bosa, Muhammad alaihissalam qa ümmat qiyan bosa, Muhammad alaihissalamın ümmatlarini iki deyan, köküde yuraryan, mən ümmatı Muhammed mən emez, balki başınızı sacdega yiqidir koygan aken, bunaga nimetlani sana veririyan bosa, shukurirgi bizm, yitalmayniz. 1:56 Аллаха Субахана ва Таула манашу күрлердай хриляқа, мубарак күрлердаги ибадатларынды үзі қабыл кулсын. Бүгі слар білян бола-бога маузуңыз, мусульманланы ортасыдаги xtilaflar. Müsulman ulavalarini ortasidagi bazibir kelishmayduyan kelishma uçuluklar haqqida sohbat yurguzu anashu muammalalarini inshallah yeçliki haraket qalaniz. Tabiki, ney ya musulmalar? Harxal. 2:27 Ular bitda bosa, Qur'an-ı Kerim bir bosa. Arabistanda Qur'an-an bitda, Afrikada Qur'an-an bitda, Shubilan bir yalikda, Orta Asyada Qur'an-an bitda. Qayirizda uqurlatkan Qur'an-lanan hamasi, manashu, bizli masjidimizdagi, yakir olosa, bizli diyarimizdagi masjidda uqurlatkan Qur'an-lar bilan bir hal. Va yubarilgan peygambari isa, bitda. Uyan Muhammad a.s. 2:55 Muḥammad ʿalayhi ṣ-ṣalām'a ḥadislərini toplagan kişi, imam Bukhari, imam Muslim, imam Terviziyilər, Peygamber ʿalayhi ṣ-ṣalām'ı ʿözləridir, nana qıldı? Wasitələr arqali ḥadislərini cəmlat, toplat, keçdiyib, negə hadiri kündə musulmallar ixtilaftar? Negə bir-birini yaxş görməydi? Negə bir-birini əcrət edi? Negə böləh-böləhlərgi bölədi? Negə bir-birga buğzı alavat bilan qalaydi? Negə... 3:22 nega, nega, digan savallar, güde ilimakili köpekbi. Liga sallar u maske barasarlar, nega, silar bu maske kemay sidilar, nega, digan gablar tolub tashbi. Buna ortasida maske kirlakkan, baska bir maske qatlayakkan cemaatlan iside ixtilaflar boladogan bosa, maske hali uluman barmaydogan, va maske isiyye yakillashmaydogan ikinci musulman isimli tayfalar, 3:51 sarar ozunizdar keyli shammayaslar bizarga yol bolsun deb turib, buddi sizin arganizdil külib turqanda niyigda limaqladi firginla turishad. Mana bunga sabaplar limadir? Ozu ixtilaflar borla kantayta kaysi tarafmiki toğrudur? Kaysi bir taraflar limadir? Na toğrudur? Mana su sawallarga insha Allah bugungi jumla sohbatimizda jawab beriklikke harakat kalaqiz. Dibun kum biz bu mauzunu talladuk. 4:23 Bu mauzumuzu tarlaşımızdın maksat, musulmanlar bir bosa digan üyittabir. Bir-birilarini yaman kormasa, bir-birilari bilan yaksimi nasabatta bosa. Hemme-hemme musulmanlarin bir-birinin arkasida nimadir? Dualar qilsa. Oyun ki, bir ailada qidaq bosa digan maksatda, si musulmanlarin qartlarini bir-cayga bir asna qilislik uchun, manoshu mauzunu tarlaşlıkta macbir bolluk. 4:53 Qutayib kit geldig ikun, manashin mazuqa insha Allah biz toftaradqan da olur. Bu ixtilaflarini, genish-chikish sabablari, bu 21. asir, jakim olasa, bizne yashab turgan davrimizda baslanmadi. Bu muslimallarini ortasdaqa ixtilaflar, sawal-cavablar, bu, Quran-i Kerim nazil bot turgan kumdenak baslanmik itkari. Peygamber alayhis salamni davrida, 5:26 sahabalan özü, hər türlü nəzir ixtilaflarga barışarda. Sawal birşarda, kimik doğru, bunakası, bunakası digan sawallar çiyarda. Kur'an-ı Kerimda, hanaşunaka sawallar, yüdeyn qöb zikir qılıngan. Cümlərdan sularga, okub edirgan bosa, yet'arunaka maza uqilla lahum, hi muhammad alayh salam, ular sizden, özları üçün halal qılıngan narsalar haqda sorashar. Halal qılıngan narsalar haqda, 5:56 ixtilaf qilishqan aqyan, mana buyni yesab olad, bomaydi, buyeri xaram, buyeri xaram, kynki ötken ahli kitablaqa tasirlangan xalatta, masalan, ular, şu mayi guqalan, gushiga arilash qeytgan jayini, haturlar yiyidi, palantustan yiyimaydi, yaqin olsan mandak qoygani, bular yiyimaydi, digan gaflar kubayib qeytgan yidi, xaziri quddir bizan davrimiz, digan madur, qulaqinin yiyanlari yiyidi. 6:21 xilini, emmələri yiydi, axşini birincisi xaturlarga barış girək, maşunga uxsaqan kanullarim tüzücaqan idi. Mənə bu yerini yiydi, anabörini yeməydi, digan gertlər köpəyib gitkendin ki, ixtilaflar başlanqadni ki, Allah Ta'ala ayat ödü, shu naga ayat xürdü ki, yaskalunaka ma'za uxillalahum. Ular özləri uxillimələr halal qilinqallıqını soraxabələr, ey Muhammad alaihissalam süzdüm. 6:49 Va, Allah ta'la qeynima qalad öz jawab der fitar. Yaxqalu laka maga yunfiqun? Ular qaytdi infaq qilanmiz, qimga beris qirak, qandaqsa sawab boladib turu bir-birimla ixtalaf qandaytda. Ey Muhammad alayh salam, ular infaq ihsanli qanday qilis haqqda sidil sawab sorasadilar. Sid aytingdib, bu haqqda ayatlar dixar. Sid haqqda, olcalar haqqda soraydi sidil. 7:17 shu urcalar mana bunday taqsimlanar, deb durub, jawab berar da, Allah ta'alan ruzib, yas'alunaka anil ahilla, sizdun hilal haqqda sorasada. Hilal, yanini txiyakqan ay. Ana shu haqqda sorayda, hulu hiya ma waqitu linnaqi wal haji, bu hilal, adamlar uchum dergilengan bir waqib, mesele namaz vaqtlari, ruzani kirisli, cikshi, aylarini bizargi malum bolisligi, mana shu, 7:46 Allah Haqq Subhanahu wa Ta'ala shunu ikindi, basqa ayatlardaysa ortalarda haram bogan aylarda ur shiqsa boladini, bomaydime qabilidege savallani verib, ortalarda limadir ixtilaflar qilishar. Bu ixtilaflar Peygamber alayhis salam davridayib. Peygamber alayhis salam haddangi bu ixtilaflar bilmeseyem, istmeseyem, bu ixtilaflarini tepesde turgan hamma siru asraru. 8:13 Maqfiyyo ashqar boqanlar salam, bir gün ki Allah, ular niga jawabdan, ular peygambar alayh salam ornigib soromasayam, nimaqilardi Qur'anban nazil qila. Ki peygambar salallahu alayhi salam, mana bunu hukumini nimaqi berardi, yeqib berardi. Demek, bu ixtilaflar peygambar alayh salam davridi, qevaliq mahtaristinlar. Peygambar alayh salam yude gozal suratda, mana sundaydib yeqib berardi, sahablar yuvaq. Bari bir, sinik boqorami. 8:44 Bu menik toğru. Siz ekverəsiniz. Diyan ya boğana da Peygamber a.s. dərdə. Əgər özünü yüz faiz toğru seni öldürəmən hazır bir piyirləkkan adamlara Peygamber a.s. aldıq barqandın ki, yeki min münakab ola dedigəm olsa, indime baş üstü qedib turunmaqlar da keç verər. Iqtila Peygamber a.s. dəvzə boğana, lekin güdeyən qirayli ıslublar blaglimaqqan yeci beri var ergə. Amma, 9:11 Payqamar wafatlaradan ki, en Payqamar alaihissalam wafatlardan ki, bu ixtilaflar qüçaydi. Yendi bunu yekib bera digan bir kişi yogidi, çünki sahabalarinin özleri ixtilaf Payqamar alaihissalam aldan ki, manam asalam, mana qadiyatdi manam, bunusi buna qadiyatdi digandigi Payqamar alaihissalam buna qadiyati bera. Ixtilaf qaçan bolad? Sababda bolad ki, ixtilaf ikite kishini fikiri bir-birige togru geni digan payitde ixtilaf çikad. 9:40 Qal tukuladi ki, shu ixtilafni, bitte tamani kuxli boladi, bitte tamani kuxsiz boladi. Sillax mi? Kin bolishan munkunmi? Ixtilaf qillakka masali? Ket batinyan bolarka? Sillaxi ixtilaflar bala qayki, iqtilaqiyan yuzma yuz, yali ellik ellik. Qunday bir ixtilaflar bar ki, bu tamani nadir? Yuz faiz bolsa bu tamani nol? Qunday ixtilaflar bar ki, 10:08 bu tamani 70% bola dogan bolsa, bu tamani kancadir? 30. Balayim usun gu osha ixtilaflar naqildi sadir bolan. Bir-birige ti ixtilaflar da kirladigin bolsa, Taygambar alaihissalam davirdigin bolan ixtilaf. Taygambar sallallahu alaihi wasallam sahabalaga Koranlar getardi. Abu Musa al-Asari, usun gorsan sahabala, Taygambar alaihissalamdan ozlu togri qadrqlar. Bir-kun Koran okub oturgan indi, umaribnil khattab Koranini istigin. 10:38 Taman cilaxli cilqiyotib barib ucladi tegin, san dedin, ney Kur'ani buzu qoqiyostan, dedin? Man dedin, Peygamber a.s. a.z.niyatla oqanman ban bonu, dedin. Dedi, manan Peygamber a.s. a.z.niyatla oqanman, dedin, cixi aqan tayibda. Agar, dedin, maci qeqbingadi cavab bermesen, dedin, masi uraman, dedin. Tudirat abar Peygamber a.s. a.s. aldiga. Peygamber a.s. a.s. aldiga baribdi ki, manan qaran, dedin, Allah nazilga Kur'anini pataxi qoqiyosti, dedin. Ozgar ta diyati, dedin. Oquti, dedin, 11:09 qokun qidi qamidi, okudu. Toğruyu, ded. Undan, mən sildim basiti orgin qaliyim, o, ded. Qan sani okutu, diyodu, okudu. Asini qeyim, toğru, ded. Kur'an mængi yedtixil lahz edasisi, ded. Yedtixil shevada. Məsələn, shevalar harxulu, dursulu. Sayram shevasi, Qarabalax shevasi, mængi shevasi. Özümüz mənə məshiyir, ded. 10 km, 15 km ortasi shevalar. 11:38 Qur'an-ı Keriman hud düşüngu oxsaqa sheyvelerden azal qod. Shundabir sheyveler barki, siz qushunmayiz. Shundabir sheyveler barki, mada siz qushunmayiz unu. Qur'an-ı Keriman shunaqa sheyveler bilan shukyan tayyibta, sahabaların aqil bir-birin uran zibgiyodu, paygamar a.s. Toğrik gelin ayin istiyan qerdin aqildi, masamizi diyem, aydin xal qod. Demek, itkala qamanan ting boludan ixtilaxlar banagi, bu haqqada talasib tartisli axsaymaz. Paygamar a.s. ixtilax qimanlar dirdi bunaka. Talasib tartislanlar dib durub. 12:09 məsləhət dəyir var. Sawal tuğladı ki, endi bugun-gü kündəgi ixtilaflar həyərdin geyib qaldı. Buna sabab nə rinimə dur, dedigən olsa. Payqambar Əl-Əsran dağırda başlangan ediyo, endi buranı yetita sababını kevdirilgiya mana bu kitabda. Lekin, bunlanan köb tegin yazıyaqqan mu'alifni öziyan, bunlanan köb. Lekin, si yetitası, umumi kattı ixtilaflarga sabab boğaldıq uçun, si yetitasını zikir kilanız degen agam. Bir ıncisi, bir kishiga 12:42 hələ anashu narsənin dəlili yetib qeynəygan. Ixtilaf qillatdiyu, letin ixtilaf qillatgan narsəsini, özü dəlilini bilməydi, hə. Unqa nabadur, dəlil yetib qeynəmiz. Bunga biz sahabalarini dəvrdagi iki tam ısaqli qeyn taram. 21-ci əsrdaqi ixtilaf nabiz. Azirgit ayitdaq, o, sallangi unakan, ulaniki unakan deyatgan adamlar, güzayni aslaq, e, xtu aslaq itki qulaq qeynishmasin. Sahabalarini dəvrdagi boqan ixtilaflariga nabar qeynab biz. 13:12 Biz ishara qillaktur. Sahabalari davridar, Umarimdil Khattab, raziyallahu anhu, xamga keyti aqqan taytta, tabar keldi ki, u yurtta waba kasali tarqalgan. Deyildi. Waba kasali tarqalgan. Umarimdil Khattab oylan qal. Qeki waba boylaqqan ziyayga, kireslik cida xatarli. Dalil yok, bilmaymiz. Dalil bilmaymiz. 13:42 Məsələn, təşkəndə, wabu bollat dedigən bozu, wabu bollat qanakəndə nixqin barmayda qar, dəlki, umidil maqlan qaçadi. Lekin, Umar ibn al-Khattab'ın özləri təklif qılıçqani dişal nahinləri. Umar ibn al-Khattab toqsab qaldi. Tansar, muhacirlar qalim aqibin maqsad qaldi. Bələ deyik, jarar yuk. Allahin taqdirin və bozab oladib. Qirqid yurəmiz, qirqid yurim, deyendin ki, sindiyan Umar ibn al-Khattab toqsab durgan taytda, Abdurrahman 14:14 Qayyibur tırganında şücid kirtirmime dedi, illu indi min dhalika ilman, bu haqqada ma naraqbal ilim var, dedi. Bu haqqada ilim var. Samiqtu Rasulallahi sallallahu alayhi wa sallam yaqul, ida samiqtu bihi fi ardil salatu qadbirimu alayhi, qan taygambar alayhi salamna iyi shaqqanim, ki, isi bir jayda wabatar qal qal qal, bil zaynzar yaqa qirmaklar. Wa in waka'a wa antum fihi, 14:44 Fala taqruju firaran minhu. Əgər bu jayda waba bosa, Əgər bu jayda waba bosa, Əgər bu jayda waba bosa, Əgər bu jayda waba bosa, Əgər bu jayda waba bosa, Əgər bu jayda waba bosa, Əgər bu jayda waba bosa, Əgər bu jayda waba bosa, Əgər bu jayda waba bosa, 15:14 Bu haqidandan da ilim bar. Dib turib qaraqla, shumca tahabalar bilmadi. Bilmadi ki, bilan nima qildi? Bas veri misi? Qiti veri mi? Allahni takdiri bu. Uluviyeti yam osa boladi? Ise yox. Bas dixiyan taytdani nima qildi? Shumca tahabalar bilmadi? Abdurrahman ibuq. Av, bunda ilim bar nima dib. Demir qaraqla, kitdi ixtilab cikti mi, cikmadimi? Cikti, diliye mi cikti? 15:40 Keturinlar dediydi, keturinlar digiyanlar dalili yogiydi, dalili ozlarini madur raylargi suyangan dalillari varidi. Lekin, Peygamber alaihissalamdini dalilkeganigiyib, bahis uslige digiyib. Ya, sen bitti ozinsan, bizda shunca qeqchilikimiz dibitmidi, Peygamber alaihissalamini, mubarak hadisini aldida, butun bir sahabalarini, kilis turgani narsasini, dunadir bizim tilimizi etgini nonur otmayginigi. Bir sahaba ebti, Peygamber alaihissalamdi ebtin diyodu, 16:11 Haqqan sahabalar, hamiz, Peygamber alaihissalami suzlarin adi jimbub qalsin. Demek, ixtilaf qillatgan kishiga, dalili hit kimasti, ozi ixtilaf qillatgan ozyan bilmastigi mulkun etin. Yani, bitta, bunga dalil kirtir edigan bosaq, Ali ibni Abi Talib, Peygamber alaihissalami kimi? Qiyab alasi, Peygamber alaihissalami kimi? Emeksin oğlu. Hamda, Abdullah ibni Abbas kimdir? 16:42 Uyan ammaksin oğlu, yana kimdur? Peygamber alaihissalam dima dedi, ee, Allah mene dungi Qur'anini örgerttiyn, Qur'anini tafsirini örgerttiyn, dedi. Ukshi Qur'anini tafsirini yudiyen zor biladiyen sahaba, hemde Peygamberin isalenin ikdeki yabalasi, masalada adaqishqan egen. Masalani ixtalaktirib toglu tamanda bolishan mene qayt qeliz. Bu, shunga dalalat qiladi ki, agar bir hamiladar ayal bariydi ta? 17:13 hamladar ayalini iddasi, qacan suqaygi digan sabal bolad? Iddani bilasar, idda digani, bir eri bilan ajarashgan ayal bolsa, ya ki olub qaladogan bolsa, karnida balasi barini yoxmi suni aniklaslig uchun, erini uyida otiradogan muddatka idda digilinad. Erilari olub qaladogan bolsa, ular tort ayi on kir otirisad. Tort ayi on kir otiradi, talak qilangan boladogan bolsa, 17:41 uxta uzurli xalatdan paklan gun cani maqiladi, edini yuida otursadi. Hamiladar ayallar buladgan bolsa, hamilasini koygan kundi masnabdirib iddasi digayi. Bulad etgen agenki, hamiladar ayalini iddasi en uzaq muddat digan agen. Masalam, bir hamiladar ayalini tumus ortaqin maqildi afat et. Deglik, en uzaq kanca boylab, furtay olguni, indi, 18:13 hamilasini qoygunca diyan ayatlar, ularini iddialari, qalaqsirasi geylari, hamilalarini qoygan digi iddiasi bitad digi. Ular itadigi, basala, toqquz aydin geyin toqa dogan bolsa, tort ayi on kun, bu, kyan bollat digi, toqquz ayi qoygan digi. Indi, hamilasini toquska, ux kun qanaydi. En uzaq muddat qalca bollat digi? Tort ayi on kun bollat digi. Ular itgana geyi, en uzaqa alinadi, digib turib hata qilishgana geyi. 18:43 Töpçilik sahabalar nimaqidi yox, Allah tala Qur'an-ı Kerimde et tur. Yami, ular əgər hamilasini koyadigan bosa, boldi iqtas digar. Yaqib olmaydi qalda hamilas uzaq buladigan bosa, tort ay, on gün ota digan bosa, boldi, bitti digib tur, baska sahabali hammasi gelishgan agar. Lekin bu ikisi itkele taraf, itkele nimaqdir, hüçlükli alim sahabalar itkinci tarafda turub, istalaf bulishgan agar. Dimi, bu istalafan nimaqdir? 19:10 sahabalarini icide bogan aken, lekin buni dalili ularga itikegan amasiyda. Endi iktingi ixtilax bozlikka sabab, bir adamga bir dalil itikela diyo, lekin u dalilini unu aldida bir ishansika ega bogan amasiyda. Yami, shunga limadir, ozi kusi ishanmaydi, yo bundin baski kusiraq, bolishkiraq. Yakim osa shunga itikegan adam, ma unga incat, ishanmayman, digan limadir, gatma kilishi mumkyn aken. Bunarsa, onari bunal khattat, 19:43 Manashu bilmagan agan. Anashu masalani nimadum, Umar ibn-ul-Khattab bilmagan agan. Payqambar a.s. qawrida Fatima binti Qais digan sahaba nimakildi, unu eri talaq qaldi. Ush talaq qaldi da. Ush talaq qagandin qiyin, uyu ketdi khatun. Khatini ketgan din qiyin, bayaqı buni qiyavu nimakildi, unga natakasini bertildi. Anashu iddastiga ganin ginci, 20:13 berib turaman deddagi, nafaqasini berib turda. Sunda ayal min aqidi, man bu nafaqani amayman, dedd. Xungi man sani ajarab oganman, dedd. Manga sani hajatini yox deyandiki, yox, dedda itkaliq Taygamberi a.s. aldig bar. Taygamberi a.s. etdi, uch talaq tisgani bolsa, gu bu olu, bu sani mutlaq ajarash getdi, mungi hich kaniqa talaqaya, unadi nafaqayan berilmaydi, ve unga oy abirishan shatamaz, dedd satoa berib, Taygamberi a.s. Mashiun arsi, unari bu hatta qeyet kemegen aga, 20:42 Umar ibn Khattab ibn Qadi degeneke, nafakasini biradi ushtala qoygan ayanini, tamda ucayini qibiradi su iddasi bitgilze degeneke. Umar ibn Khattab ibn Qadi degeneke, Peygamber alayhis-salam Fatime binti qaisqi manaka fatwa ibergen degese, Allah tali Qur'an-ı Kerimde baska dili etbi, bu khatinin kim bilazi, razi eti etim, yalani eti etim degeneke. Ara, budoca Peygamber alayhis-salam fatwasini unca ishanmasin Umar ibn Khattab, yani bu ayal eti etibir, ayalda dep qoygan ege. Allah tali Qur'an-ı Kerimde, 21:12 mənə bunda deyib turib, deyib, yani idlasini beyahda sakhalaq deyib turib, deyib turib, dünarib nir xattafni özdeyan niradir, mənə shun masalaga qarish çıqanaga. Demek, sahabalan öz bir tarab bollad, dünarib nir xattafni özdeyan niradir, bir tarab bollad. Üküncüsü, bir kishige bir fatuha yetgani, bir hadis yetgani, bırak, esidin çikirti ogan bayaq, yetgani. Masalan tayganbar sallallahu alaihi wa sallam, bir kiri, 21:43 Ubay ibn-e Kahab ka Qur'an okusi diyodu, Qur'an okudu, min yadimni kucaririyan bir ayatni iski kuru koydum. Ken? Saygambar a.s. Demek insan ismi cikayal qal, tabiat bilan yaral genekan. Saygambar a.s. Ammar bilan, Umar ibn-e Khattabni sefarga yuvarad. Sefarda yurib, ityala sen zunib qalad. Ityala sen nar bolad? Zunib qalad. Saharat qalad edi suyog. Sun bilan, Ammar oyladi ki, 22:14 xusul qilis qeregi dünib doqanda. Su yox bolad qan bolsam, tayyamin taharafi ondini basarda. Yendi dedi, mami dedi, hazi dedi, tibraqa, aganayi mami dedi. Aganasam dedi, hamda yan taharafi bol qalad dedi. Yani, xusulda su hamda yan ondini batqanda, bu aganayi doqan bolsam dedi, ona tayyamin da taharafi ondini basaqan bolsa, bu yan bassa qeregi düniblin, dedi tegin, yatu aldi dani yahtin deki aganad. Tum bilan, umarim qata, ondini mahallasam dedi. Önsi ishtiqat bolan. 22:44 Mən xatib, mən su tapmadım, yunib mən, mən namaz okumayman, ded. Mülə, Peygamber a.s.m. aldar keyeldi. Peygamber a.s.m. aldar keyendin keyel, min aqildi, Ammar qa, Peygamber a.s.m. itkalat qetki, ha, itkalan iza, ded, suqraqqan min daq urup, ded, yuzge qorba suqsan iza, yetar, ded. Min daq apqaraqanda, Ammar ibn-i Yasir, hann me qaqa namazlin, yuzü bilan qorogur qoysa, gusurlu niyan bilmadi, minak u aqli bilan, min aqildi, ishtiqat qirib. 23:14 shunasi getiki, namaz okualligin maqidi 12 tohru boc. Umar ibn Khattab namaz okumadi, mabar julibna yuyusim kira oydeyi okuyman dettagi, subotik geti. Payqambar alaihissalam diyo, unbaqtamaqlar dedi, bir urub tayamqtirib okuyar sanida bolar, dedi. Payqambar alaihissalamnin ki, manashu dhalinni anbar ham yaqti yapir gurgandi ki, Umar ibn Khattab chakirib. San bir yaqt eti gurgani ganyad, bizar ik kalami bir tabarga chukqanda, masundax boqani ganyad, payqambar alaihissalam sundax digani ganyad. 23:44 qaçan boga neyizir? Itkələmiz boğluy, Peygamber alasamab etdi masina diyəndə, qaydam digənəkə, mənim qasda. Esləyemməyib mən digənəkə. Əgər mən yargancidi turib etməgəniqdə, bu gət, numan etməyqəm bolar digənəkə, bol-bol mən etmir, braq esləyemməyib mən digənəkə. Demək, bir adam, bir hədisini eskisi mülkünəkənir, mülkünəkənir. Bırak, yadribin kütərilib, küçlisini alisini olnuqa, küçsizini ap, yuririsini digənə, nuna digir, mü 24:15 Hatta inki bu məsələde Abdullah ibn Mas'udan Umar ibn Khattab-Tarafiqəyə öspetcenəkə. Yəni, çizini aqanəkən Abdullah ibn Mas'ud. Yəni, törtüncü ixtilaf çindəyəkənki, Allah'nı Qur'an-ı Kerimdəki Peygamber a.s. hadistin çünçələri itçil boğanəkən. Məsələ, Allah ta'la Qur'an-ı Kerimdə, əgər kəsəl bolsanizla, ya səharda bolsanizlər, ya kesləni bittənizlər, qaittən, kättə taharatdən qeləriyan bursa, 24:45 Ya ki, ayallarini uslagan boladogan bosanizlar, uxalatda, sudar tazir tupirakda tayamim konglar sud tapanmaksanizlardi. Ayallarini uslagan bosanizlar diganda ulamala uske burun iskaniga. Bazda itkanigan ki, ayalliga, nundak teyik bita digan bosa tahar atsinar digan iskaniga. Bazda itkanigan ki, yox, ayallini shakhvat bila uslag digan bosa tahar atsinar diganiga. Sahabalar. Lekin bu itkala sozav kuscusoz. 25:16 bu yerdin maqda cima deyib durub, köpçilik sahabala sungana maqganaka, kilishganaka. Yani, cima qiladogan bolsa, sun tapanmaydogan bolsa, sunda tayamun qilasini kiray deyib durub, mana köpçiligi sahabalarla manashub, maqyib tohtashganaka. Dimak, bu, sunishlik tarxilboqalligi uchun ixtilaflaran doganaka. Enbi sunnatin dalil kirtiramiz, Baygamar alaih salam sunnatizan. 25:42 Hayqambar alayhissalam handa qazadda dha, nima qildi, jüdem ağır qazadda dha, handa qazadda dha, aga okuqamda osan dha tarixtin, shimaya qilamiz digan yahudiler ahni buzad. Hayqambar alayhissalam qayt digan ninkin, Cabral alayhissalam, sila nima qurallarini qoyduqiglar mi, digi? Biz harisdala harib qurallarini qoyganiriz, yogu, digi? Hezrah digidi, bani quraytiga barinlar, bay ahni buzgan yahudilergi barinlar, isni xal qilinlar, digi? Hayqambar alayhissalam turatda qil, dima digidi, 26:14 Wala yusalliyanna ahadun illa bi bani Qurayza, ded. Sani bittan izzat asrla nazar okumayi dursun, dedi. Bani Qurayzaqa baronsa, ded. Sahabalar, lam min demetdani kec. Qibqaqqan baytani maqildi, asrli vaxti usay, usaydibqan qiz sahabalayti, yi asrli vaxti us peytiyat. Allah tala Qur'an qemna namadiyandur. Qul salamaqin quraqa itibar dedinad digi. 26:41 Nimaqildi, okumaqdiyidi, o peygambar alaihissalam eddi ki, o asirli bani quraycada okunlar, debi etkaniyidi. O peygambar alaihissalam tez barishimizini kozya tutqaniyidi, tezra barishimizini kozya tutqaniyidi, diptagi nimaqildi, yarini yolda okultaqin, yarini barganini kiye götürk etkaniyidi, shamlaq tirp etkaniyidi, shamnini kiye nimaqildi asirna oxir. Saqa baqir. Peygambar alaihissalam nimaqildi, itki alati kiye indimaq, sallangi tohri, sallangi nato, sila qaytarboq oganla sila qaytarbanla dengi atmaqimadi. 27:12 Lekin ulamlara itadi ki, yuldi oku aqallani toqridi, hayganmar alayhissalamini itixtinmasta, teziraq barisidi, degen agan. Demek bu xtiraq kim ikida boldi? Sahaba-i kiramlani ikida boldi. Besinji ixtilaf, bir sahaba-ga bir dalil keganta, kegil u dalilin agandir fikmi ocherligan. U mansukh bogan. Mansukh bogan den kegil, unu onloga baska bir hukum kegan. 27:43 Shundakiki, Abdullah ibn Mas'ud namaz okuyduqan bolsa, qizlasiga qoymasa qar rukuda. Basqacaraq usilab turarka, asaltarib, qorolmandaq turib, nubekid turarka. Shumbilan, yanadagi okuyakkan tabi'in alqamag etki, salligibini qizlasigib turib sandi. Shumbilan, Peygamber alayh salamni itki sahabarini eskandiki, yoo, ondak qivamayda namazda det turib, oziligini qizlatqanaka. Abdullah ibn Mas'ud en qizli faqih sahaba. 28:15 hanafirlani koprak dalillari si Abdullah ibn Mas'ud ge suyanilad. Xu kishi tizlasini uclamad agad. Uclinigi islam aldasinda okulganida, islami awwala da, kiin tizlani uclaslikan parqamari acizan buyurgan agad, u kishi yetkigin agad. Degin, u kishi uclini fikirilani marqamda qafqitgan. Uclini shanitlarigin sunna orgatgan. Dimak, bitgan ixtalaxinna oylatdi, sahabalar islami awwala da qibirgani isline qilish vergani tagin, bu boldi, toqtadi degin yapmi isline gerilardi maqildi. 28:46 aldani ishida dalan itpit verishgan. Yana su bilan birgerlikte, sahabalar dalinlari kuxiliy bomaqanga, uzini dalinlarini kuxiliy turgan. Masalan, riba masalada, Abdullah ibni Abbas, bitta tamanda turgan bolsa, baska sahabalar, baska birtara turgan aga. O, bur riba bolan dedigan bolsa, ad bir masala zidayim ketta betta, Abdullah ibni Abbas, ya bu riba bomaydi turgan aga. Kopsiliy sahabalarga limadur, karsi tamanda turgan. Yitdindi aharga, 29:20 sabab, ixtilaflani sababi, zayif hadislani uslash qalatdagin biyakta sahih hadislarini maqiladi qalib getirdi. Zayif hadislani uslash qalatdagin manay, hadis barakani dediyo, peki, unlu, kuslu imam Bukhari, imam Kerimiz, imam Nusrindayi, hadislar biyakta maqiladi qalib getirdi. Susan, sulani bittasi, nusal kirtiray verim osa, tasbih namaz. Tasbih namaz neyik gammislar? Anay, shu tasbih namazi, gyuda-gyuda zayif hadisli sabitloga. 29:50 Baz alamallar sahih deyişi mümkün. Likim, məthil qamandın ap görsəyəm, unu məzmun mana qamandın ap girkiyəm, ap görəbiyyəm busəyəm, bu sahihəmər. Çünki, Peygamber sallallahu alaihi və sallam nima deyəndir, kim hər gün okuybusu, hər gün oxsun. Kim bir həbtedə okuybuladiyumuzu, bir həbtedə. Kim bir ayda bir merti okuduyumuzu, bir merti oxdursun. Kim ömrde bir merti okuduyumuzu, isbi uzu bir merti oxpoysun. 30:19 Diyan qeblarini itishgar. Peygamber alayhissalam bunaka suratda targib qilinmayd. Qib ndaqsa, ndaqsu, bundaqsa, bundaqsu diyib madur, digilab qoymayd. Mashgur-mashgur ulamalar agar mustahib bogamda, masalan, qirti imam, Abu Hanifa, imam Malik, imam Shafiq, Ahmadina Hanbalar, ozlarini kitaplarini tix kitaplarda tahbir namaz haqida agirat yanaymars. Bu keyin caliq adamlarkini kucayib kucayib nirakildi. 30:46 Bolarken deyan gerki kip-kipdi, lekin bu zayif hadistaki gerligin uchun bulu iltibari yox boladi. Chubilan birgerlikte pos oyyaptira. Pos oyyaptan bayki ikidim balas cipqalaban olasa, balasini yese boladim, bolmaydimi? Hasablar barmi yoxma? Boladimi? Ulus soyganinke yes gerahimi, soynasini torbiye yoxdiyami boladim? Hasablar barmi yoxma? Qepestami? Bir zayif hadis geladi. 31:21 Qadi shundin ibarati, zakatul janin, zakatu'l mihi degan. Yani, bayaqim, iqidagisini halal bolusligi, ayisini halal bolusligi, madon, tegisizir degandi, ixtalaf qalishqan agayn ki, unu soyboqani ki, bu niyam soyus derar? Degan bir zayir hadisin keldirar. Lekim naqami, ayisi soyulgani ki, el boldi, unu soygan bolad. Kynki, unu soyusgun ki, yetkiyo ki, uyun qalishim evgiyon. 31:52 u soy usli maqtad manad yerdak anzaj dep koyadi tamiri bar. Su tamirini ketib yerdan kan cikir isterek. Gunu siz u yergi itib bagin usi, u qoz ucaginizdan madur boladugan boz olaq. Xuncin ayisili soy ogan dinke, iside geyib öz özdön madur soy ogandaq boz olaq. Bazlar anashi zayif hadisini uslayitdagen namagladi, shunla suyanib, biyaktaq durgan sahih hadislari namagladi, ilki arqilishlikka, itik-itishad. Demek, manamunada masalalar xazirgib, bizini günimizde kukayib getdiye ixtirlaq var. 32:22 ixtilaflanin apkora diyem olsak, yigirmay santimetr yargay diriz. Yakim olsak yigirmay santimetr, kollar ayitda turiyaz, ayitda turiyaz. Ayaqlar undax boq qeytiyazdi, bundax boq qeytiyaz. Yakim olsak, bu undax qeytiyazdi, bu bundax boq qeytiyazdi. Qizgisbiyan olsak diyem olsak, yigirmay santimetr. Yakim olsak, onbez santimetr. Ay sahabalar ixtilaf birbirin yargay turiyazdi. Yakim olsak, keni machikini balmayla, lahti ozun okuyman ded, alaqit ayitmay diyo. Ixtilaf qilisdi, bu ozun ifkirlislad, bu oz 32:52 Bu yan dost bot getdi, bu yan dost bot getdi. Bir-birinla yaman korgan yok. Bir-biriga tashafgan yok. Ulay bir-birin gongani tashafgan kori caridi. Cinki bu fikrini oz aldim iskina versin. Bu fikrini aldim iskina versin. Lakin Islam var, iman var, Rabbimizdir, Peygamberimizdir. Alhamdulillah, usul, yani asasimizde iskina istilaf yok. Allah qebaqa ishalcimizde istilaf yok. Anakir iskallay korin. Allah bitte deydi. Allah içte deydi. 33:21 Allah 3-da deydi, çun qoqsa ixtilaqda bir-birin jastay ixtilaqlar bar. Lekin dinimiz bitti, rabimiz bitti, hayqandarimiz bitti. Manasib, bu batda ixtilaq yabdi, Azar al-Hamdi ila. Daz bir amallarimizda ixtilaq bar. Maqalan qozmayslarimi, bir ada bir maqinat çataydi yon qosu, bir bozdini bozayda qan, basqa usta qib, basqaci yor bulan bozataydi. Basqaci, basqaci yor bulan bozataydi. Maqlat bozatisda qonu. Ha, ibadat masallarini deyiv, qud ducindaq. 33:50 Allah ki bu yol bilen yakınlaşadi. Bizi yol bilen yakınlaşadi. Lekin ikkeli digen tarili bar. Demek, musulmanlar bir boğuş kerek. Ixtilaf kumasi kerek. Birbirini yaman korumaz kerek. Belki bir qiblamiz, bitketan anqara namazu qiyattigini, birbirimizini yaxish korsimiz kerek. Madami ki, biz haqiqi musulman bolsak. Allah Subhanahu wa ta'ala guluhlarimizin aqirat kulsin. Bilib, bilib, musulmanlari yaman koru qoygan bolsa, Allah ta'ala kechirsin. 34:19 Musulmallarini yaman koru qoyqalimiz uchun qalbimizdagi xilli qaslan atdaşlasin Allah ta'ala. Allah ta'ala hamma Musulmallarini sahbini bir kalinagi taqhidgi la ilaha illallahka uzu cemlasin. Allah haq Subhanahu wa ta'ala suverli, manashir ediq duayi qul asturgan, iman bulan, salih aman qalibki uttiyan, Allah da ajdatlarini binahlari maqfirat qulsin. Manazim Ramazanlan, barakatlan ularga imidkisin. Wa sallallahu wa sallim wa bariki ala Muhammadin wa ala adim wa sahbihi ajma'in bi rahmatikin ya arhamarrahim. 34:51 إِنَّ الْحَمَّ لِلَّهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِنُهُ وَنَسْتَغَشِرُهُ وَنَعُذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ شَيِّئَاتِ عَمَالِنَا وَيَهْدِهِ اللَّهِ فَلَا مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضِلِلْ فَلَا هَذِيَنَا وَإِشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحُبَّهُ وَنَا يَرِيكَ 35:22 məsələgə salışnı umulman illajisi yox. Aynıqsa qiq məsələlərdə, nəməzim, bittə, bir cagı alıq gebtir, mənəşi toğrusu, bu en toğrusunu mən tapqım, dedik, heç kim aytalmaydı, və aytalmaqa. İmam-ı Azam, rahmatullah, alahi aytadi ki, əgər sahih hadis gebtaradıqan bosa, mənəşi meni mazhabimdir, digə. 35:51 Башка бир тауларда, агар мені сөзім, құр'ан ва сүннетті тискар ғавнан япыр қоған болсан, мені ғапымы дивауға ұру пәртә-пәрт ғақыңларда, әнәшу құр'ан, әнәшу хадисни алыңлар деген. Имам-ы Азам, Рахмат-ы Махалай. Имам-ы Маликен, Қудд-ы Манашын ғу оқшаран сөзләни иткен. Бұл менігі ең тоғлысы, бұлды 36:18 Qala almaydiyan, qala almasligi ulan vacib bolad. Qalanmasligi yuz faiz unu tarif bolad. 36:47 Аллаха субхайна ватали бэр алимланы бир джиага кенген паитті толгısыни таптырма куяркан. Çünki Allatana Qur'an-ı Kerim'de Yusuf surajda limaqiladi wa fawqa kulli zi'ilmin alim hər bir bilimdanı üstüde bir bilimdan kudirarqan. Ta qiyamatqa çekeynche. Mela maşi alim bunlu zor yox deyteniz, irtas unlu zor kiyti qeyran. Başka masalada. Biti kuxlu alimlar ökcedi tarixta. Qib bir djiaga kengen paitti həmə biladigan. 37:16 Abdi hala ilimi talib endi endi urgenliye qallaran hataligini biladiga cahili aliman Allahdan adastirgiti. Su masala boyca. Adastirgani, yogini aldirgani anasi, bir masalanin nazi togrusunu taptirmay kitdi. Ulamala itadi ki, Allah ta'ala alimanin hami masalarini bilgiyarikigan peki abastirg koyusligi vacib qolab digi. En zoru amas digini bildirg koyusligi usun digi. Demek togrusini, qasnalaniz digi yamosa, togrusini, imam malikini, 37:44 bir sözü, cüdeyem çıralı sözü bar ki, həmə adami sözü alana diyo, özgi qaytar berlvalar. Burak dedi, mana bu qabrini igasini, saygambar a.s. qabrga ishar aqindi, bu kishini ki alana diyo, qaytar ilmaydi. Bu kishini ki alana diyo, qaytar ilmaydi diyanı. Məsələn, imam-ı azam rahmatla ələng özünü mazhabini tuzyaqqan taytda bittöyü tuzmayan aqan, yigirmata en küsli şagirtlərin igarkan, yigirmata en küsli şagirtlərin igib turub, 38:15 məsələni ləməklərkən, səval qıb ortaqa kəşərkən ki, bir tegin sunu cəvabını ertiqlər, dəyib turib, yiqirmət də sikirli eşitkənlin ki, ki, hulaqtasını yazdırkən. Mənə sunus toğrib oldu, dəyib turib, ahirda ləməklərkən, hulaqtasını yazdırarkən. Bitti özə, məhz. Mənə imam-ı a'cam, rahmatullahi alayh, mazhabini əvvalıca paypaqqat, məhz tarşılqar ustaz verməz. Iki də şagirdiga qarşıqqat qerdi. Iki də şagirdiga yok ustaz berilə 38:43 Tartilad bizda imam-i aza nima qildi, yo, tartilmay dik kildi. Olumlargi, 5 min qigan payitda nima qildi imam-i aza rahmatlana, lan soğruyaygan paypaqgan nasi tartib. Bolarkan dikdaya, ikide shagirdini sozi kildi. Imam-i Shafi'ni ikide mazhabiba. Birisi, Misirde tijildi, ahirgi nascadi. Gunun qil unaq boldi, dediyam oza, qunqi aldini tatgan masagalazi. Hamasi kuxsuz, bir kuxsuz, sunaqi bir. 39:11 hadislarga suyanilgan bob chittamniki, u mazhabin ozyardadaygin, mitsirga bargan, basqa barganniki, basqa bir masalalarinin aqil aldiginlarinin hammasini tez karsinig. Ular natovriyaykandir. Ahmadimni Hanbali mazhabini tijira digin bosa, hami suridlari bu haqida ikilgat itilgan. Bunusi undar, bunusi bundar. Dedigin bosa, basqa bir dirde maraj kisli digin bosa, basqa bir kitabda huddi sucayini butarab kisli digin. Digin ki, munaqik yaplar, vitda adam digin bosa, 39:40 kuchlisi qayirde boladi qan ozun shunaq qib suyirgan. Qormay sidlani bizli mashabimizdagi takbirin imadil tashriqni. Imam-i Azam rahmatili alaq, bir gün etiladi digan bolsa, ikita shagirti yob, turt gün etiladi ki, asirgeti etiladi, turtuncu, yanim kundagi, yanim, gun asirgeti etiladi digan, tatlayan, bu ikita shagirti qanin aqilin qanin verim digan. Gumik, bir kishida, hamla masalani tolu qapishlik, imkaniyati bolaqan agan, 40:10 Demek bu adamdan hammas togursin tat vermaydi. Demek bu ixtilaf azaldin botkigen agar, bunninkigen boladi. Lekin u imamlan bir-birgi kulaq salayiq. U imamlar, imam Shafii Rahmat Mah etabi ki, uzkur nu'mana deyidi. Bu nu'manini zikirini qitsi deyidi. Imanin azam haqidi mangi eyti bedin dar ki deyidi, huddi u haqidi tarixlarini ishtabiyan buzim, qidlik gullar atirlardin killar tarqan yakini olshaydi deyidi, taramda. Tazir kunda imam Shafii bilan, 40:40 imam-i azam masqabda birbiri qoranlaydi birbirgi tasha taq. Ular nima deyabdi? imam-i azami zikir qici, ulu zikir qiladiga mozu goyaydi bir hibli gullardin bir tarqillakan bir musk, musk-i anbarga oxshaydi deyishgan aga. imam-i malik itadigi agar imam-i azab, mana bu ustun deyabdirib, masjiddagi ustuni qozhatgan aga. bu tirladim deyidigan mozu arkasi dalilinam til talabilar digan kuxli kishigi deyabdirib, yudakaqda bir bahabi agan aga. hana-nada birbirini hurmati qal, kuki ulardari ixtilab, 41:10 fikhi mesalardaydi, cüz'i mesalardaydi. Ixtilak klişliqi birbirini yaman kurişliqi erzimadigin mesalardaydi. Amma bizad qalaqlaran mesalada birbirimiz yaman kurişliqimiz bu adalatlamaz. Allah Ta'ala Kur'an-ı Kerimda, inna hadihi ummatikum ummatan wahidi, ma nubummat, silat bittan, ummatsizar, hamlarizar, birsizar dertsi, la ane rabbidu lakabudun, ma silane rabbiniz zergiman, mange, özümgegile ibadatunlar dertsi. Allah haqq subhanatul hamlamizi birlashtirsun. 41:38 ... ... ... ... ... ... ... ... ... 42:11 wa an baqiyyati sahabati ajma'in wa shhamana ma'uhum wa shurna minhum. 42:40 bu mazhab na tohru yuryaklar bari hatacaklar kislarini uzlari farab oladi. Allah subhanahu wa ta'ala bularini yaskoy geldigi icin, bularini mazhabin lima qildi tarqatgana gel. Allah subhanahu wa ta'ala unahlarimizini maqsirat bultin. Aqibis salam.