خودکار طور پر تیار کردہ متن ہے، اس میں غلطیاں ہو سکتی ہیں۔ درست الفاظ کے لیے ریکارڈنگ سنیں۔
0:02 ومن أحسن قولا ممن دعا إلى الله وعمل صالحا وقال إنني من المسلمين بسم الله الرحمن الرحيم إن الحمد لله تعالى نحمده ونستعينه ونستغفره 0:42 ونعوذ بالله تعالى من شرور أنفسنا وسيئات أعمالنا إنه من يهده الله فلا مضل له ومن يضلل فلا هادي له ونشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له ونشهد أن محمدا عبده ورسوله صلى الله عليه وعلى آله وصحابته ومن اهتدى بهديه إلى يوم الدين وسلم اللهم تسليما كثيرا أما بعد 1:11 hamdlar busin ki bizni mumin qilib boydi. Awalanbar Allah Ta'ala bizni insan qilib yaraddi. Wa insallar icide muminlar taifasdan qildi. Wa muminlar icide Rasulullahni ummatini taifasdan qildi. Wa Rasulullahni ummatini icide ahli sunnah wal jama'attan qildi. Wa ahli sunnah jama'atini icide bizgi ilim talab qilishlikki Allah Ta'ala uzi tawfiq birdi. Khuddi ki, Ali raziyallahu anhu kumailga etkenleri kabi, 1:41 Bilgin ki, adamlar turt tayfa bulad. Birincisi, alimun rabbani, yani alimun rabbani digani, alim wa ilmiga amal qiladigan alim kishi. Ikincisi, mutaallimun ala sabili najah. Ikincisi, najat yulida, tuğru yulda yuradigan mutaallim kishi. Alimin rabbani bolishlik kup kishigan hasib bomaydi qiyin, ammaga bunda bolishlik qiyin. Likin, 2:11 biz mütaallim ala sabili necah bolishligimiz girik. Yani, tuğru yulda talim olucu oda. Mane shu muhim. Muhim yulda ahirige itibarishmez. Muhim tuğru yulda gidish. Agar sikin siki yursegem, shu yulga chuvalishdi gani. Bu yul Rasulullah sallallahu alaihi wasallamni yullari, sahabalarini yullari bu. Qiyamat günü gece, mane shu yulda turedigen kisiler boladi inshaAllah. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam edikeller ki, 2:40 Ummatimdan bir taifa kishi buladi, ular haqda zahir bub turusadi. Ta ki qiyamat ki gincha, ya ulimlari ki gincha. Qiyamat ki gincha, manis taifa, taifa mansura, haqda turadigan, tuğru taifa buladi inshaAllah. Allah subhanahu wa ta'ala dan sorayimiz ki, bizini manis taifadan qisin. Allah ta'ala kimdi yaxshi qursa, uzini tanit qoyadi. Allah kimdi yaxshi qursa, boylik birmeydi unga. Ya yaxshi qurgan kisini, gavdasini çirayli qilib qoyisdigi, 3:09 afiyyatda qilib qo ishligi, hic qasal birmasligi, duniyada bil qiyintilik, hic qina qingi muammalariga ducar qomasligi, bu maz. Allah ta'ala yaxsi qurgan kisige uzini tanitib qoyad. Kim ki agar Allahini tanisa, baxtili insan ushe, ushe khursan busin. Allahini fazli bilan, Allahini rahmati bilan biz khursan bulerik. Shunga Allah ta'ala qe hamdlar busin ki bizge Allah tawfiq birdi, Allahini uzi bilan tanisislikni basladik. 3:38 Allah Ta'ala isim sifatlari orqali, Allah uzini kitabide Rasuli sallallahu alayhi wa sallam sunnatide Allahni bizge tanishtirdi. Allah Ta'ala isimlari orqali, wa Allahni qiladigan ishlari orqali, Allah kim u qandayzad ushani tanishtirdi. Asasi bizde insan bu yaratili shligimizde maksad ham uzu shu Allahni tanishtligimiz. Allah Ta'ala Qur'anda itken ki, wa ma khulaqtu al-jinna wal-insa illa liya'budun. 4:07 Min inson və jinnlərni minge ibadat qilişliki uçun gini yarattim digan Allah ta'ala. Ibn Abbas radiyallahu anhuma etadlar ki illa liya'budun ey illa liya'rifun digan. Yani minge ibadat qilişlikleri uçun digani, yani mini tanişlikleri uçun yarattim digan. Allahni inson kanca tanişse, şunca ibadat qiladi. Allahni tanimegen kişi Allahki ibadat qilal meydi. Allahki qalbizde kancalik derecede marifat buse, 4:36 shun caliq dereceda Allahni yaxsh qurasiz, shun caliq Allahdan qurqasiz, wa Allahga manashu bilan ibadat qilasiz. Demek bu uchun biz ilim almestan turib ilacimiz bu meydi. Ilim alisligende manashu ilim halgalarda utirib, derslergiye bir qociq qalb bilan xilaxsalislik, manabu bizge faydalik ilimini biradi. Rasulullah sallallahu alaihi wasallamini yanida yurgan sahabalar, aksari uqshiyazisti bilmegen, sanagli bugan uqshiyazisti bilgenler, 5:07 Masalan, Abu Hurayra uqsh yazisdi bilmagi. Eyn qubruvayat qigan Rasulullahda hadisdi. Likin, qanchalik olum bugan ular, ular shariyatini qanchalik chungan, bizga, mana chun harisa muhum, shariyatini tohru chun uchligimiz kirey. Kimge ki, Allah Ta'ala agar yaksilikini qoqilisa, unu dinde faqih qilib qoyadi. Yani, nima digani faqih qilar digani? Dinini tohru chuna digani qolib qoyadi. Man yuridillahu bihi xayran, bu faqihu fid din. Demek, Allah Ta'ala, biz, 5:37 Tanisligimiz uchun, Allahni tanitadigan in yaxshi yul, Allahni isim sifatlari arkali Allahni tanisligimiz. In tohri yul, bitte yul uzu shu. Allahni isim sifatlari arkali. Shundan biz etiboddiki, Allah subhanahu wa ta'ala isimlari, 99-da ismi bardib Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam etdilar. Budigani, baska isimlari en bar. Likim, agar shu 99-da ismi kim buxta igallib? 6:05 shunu muqtasasiga, shu isimdan kilib chikgan narsiga agar amal qisa, jannatki kira didi gani. Bizdi nacat tapishligimiz uchun, jannatki kirishligimiz uchun, shu 99-sta isim yita didi gani. Masalan, biz Allahni Rahman Rahim ismini urgandik, utkanda masalan. Har bir isimni urgengen peytimizde, muhim bir qayda, bunu itibar qaratizlad, har bir isim ispatda urgengen peytimizde, biz usha isimni manasini aval chunshimiz girek, birinci. 6:36 Lugavi manasini chungenden kiyin, unu shar'i manasini misal chun Allahni latif digan ismini vurgandik. Allahni latif digan ismini manasi nime digani? Latif digani xabardar, biluchi digani. Latif digani qiladigan islarini unuf bilan qimastan, quballik bilan, dagallik bilan qimastan, cidahan mulayim qiladigan zat. Va sikin sikin shashmastan qiladigan zat. 7:03 vayyana latifti manasi mahlukatlariga bildirmastan yaxsiliq qiladigan zat digani. Latifti digani biz bilmesegem Allahni yaxsiligi bizige kili uradi. Biz bilmesegem, kim bilib qoseg, bun xayrdan kili ditsegiz, Allah birgin buladi. Xayr jayga qarayn, kuziz, nima ge chutsa nimat ki kuziz chushadi. Aldi nga qaray sez, bradarlarda kor sez, bradardan kor yaxsi nimat barmi? Sizge yordan biradi, irtage wafat itsegiz, shular sizi tautezi kuteradi, shular sizi kefanlaydi, shular sizi... 7:34 qabirga ubarb qoyadi, mani shi bradar larisizgi ordan biradi qinalgan baytizdi. Odam bir uzu bir jodi yashashti u ilib korin qaldi xalatki choyadi. Odam uzu ins, uns bilan, arap dili da uns digani ulfatlik digani, insan ham uzu shunnan uzi. Insani Allah subhanahu wa ta'ala mani shunlay uns bilan yaratkin. Demek insan qaysi bir jogi qarasin bir nimatki qozu choyadi, qancha nimatlarini biz bilmimiz. 7:59 oysa bilmagan nimetlarimizni Allah Ta'ala bizga biriyab taht ishtmagan mizam xayalimizgayim dimagan hali bu biz kuzimiz kurgan ozimiz bilisligimiz munkun bugan nimetlardi bilmayimiz bilmagan nimetlarimiz qancha bu kainatdan baska tipada masalan osmandaki biz uchun kirayli bugan narsalar qancha jannatta qancha nimetlari bar hali unu bilmayimiz jannatta shun daya bir nimetlari bar ki kuz kurmagan, qulaq ishtmagan 8:26 birar bir insani qalbiga qimagan nimetlarini Allah Ta'ala tayyarla qoyyan. Fala ta'lamu nafsun ma uxfiyalahum min qurrati a'yun. Yani birar bir nafs unga yashrib, unga tayyarla qoylingan quwansilarini bilmaydi. Mana bunarsa Allah Ta'alanin latifligini manasi shu. Indi ikkincisi. Bu birinciden har bir isimli manasini chunishigigimiz kerek. 8:51 ikinciden shu isimni asarlarini, shu isimni tasarlarini kainatda biz kura bilisimiz kirik. Yani, shu isimden kilib chikka narsalar. Misal için, Allah Ta'ala'nin rahmati, Allah Ta'ala'nin rahmatini, asarlarini nimelerde kursimiz mümkün? Biz azraq ta'ambul qilisimiz kirik bu narsada, uylash kirik. Allah Ta'ala'nin rahmatini, asarlari, masalan, bizgi Allah Ta'ala shariyat birgalligi Allahta rahmati den. 9:19 Ota anani bizge qalbini mihriman qilib qoyganligi, Allahini rahmat edan. Allahini rahmat edan bizge, nima bergan boysa, bilin ki Allahini rahmat edan. Allahini rahmat edan bizge umur verdi. Allahini rahmat edan bizge sağlik verdi. Mene şu havani, mene şu ney muhtadil bubdurishligi, Allahini rahmat edan. Sularini hamme coyga, Allah-u Teala rahmati bilan, miyassar qilib qoydi. In insanya kerey buganlarsa su, hamme coyda bo. Digin. 9:48 Hatta tiginni shtet makhsi busay, su tiginni shtet azi. Uzi asnida in qimat narsa bolish kirik shu. Chunki insange in kiraklik darsa. Uzi insallarini odatu shu ki in kiraklik narsa in qimat bolaydi. Masalan hava. Hawa day zarur. Su ba, hava day zarurdu baytamiz masalan. Hawa qan chalik darajada muhum, lekin shun chalik darajada bu hamma jayda miyasar. Qayrga barin, hech oylab kurgan misis qayrda hava kupraga kandib. Uxlagani ziyam, hava alurasiz. 10:17 uylegim, uylemegen peytizdeyem, avqat yedigen peytizdeyem, hava uzi kirib, uzi ciktirurada insonga shun deyibir, Allah Ta'ala rahmatini birgen ki, mana bu ishlarinin hamma-hammasi Allah Ta'ala rahmatini asarlari. Yani asar digani bu arabce geb. Yani asar digani Allah'nin rahmatiden gelib cikay digani naticelar bilir. Masalan dingiz, Allah'nin rahmatini asarimani shu. Allah'nin rahmatiden dingizdi su'uni shorki koydi. 10:46 Agar da su ushur bumaganda, o sas bitaridi. Bir su bircayda turursa, sas bitadi. Allahni rahmatidan qiyas va kunduzni qildi, qiyas di bota digan, chika digan qildi, kiqe va kunduzni qildi, sanay tugemaydi bunarsa, bir biz isigini acibgamiz fakat. Buna agar bir davam ettirsayk, bunarsa tugemaydi, hama-hammasi Allahni rahmatini asarlari bulur. Quddus shunday, Allah ta'ala latif, Allahni latifligini asarlarini indi uylib korur. 11:16 Nimalarini korishimiz mumkin, Allah ta'alaani lutfida nimalarini korishligimiz mumkin. Bizga shunca qiladigan Allah ta'alaani yaxsiliklarini sikin sikin sikin yaxsilik qilayabdi, bildirmestan yaxsilik qilayabdi. Uzi in uluq, in karim bugan zat bildirmeste yaxsilik qiladi insonyi. Insallar busa, masalan bir kisi sizga yaxsilik qisa, masalan bir tabib sizni bir amaliyya qilibdiri, bir davaladi misalca Allah ta'ala. 11:43 shu tabibde qolida shifata qosayiz, bir umir u zini insa manishi tabibden qarzdar hisqiladi. Vahalan ki u shi tabib undan pul agan bolishaya, mumkun. Adatta kopra xalatta pulona oladi. Ham pulona oladi. U tabib bundan kor yaxshilik kor yabti qeyti. Likin u shi tabib sizi qoziga yaxshikor nukoladi. Nimuchun tabibni yaxshiligini sizi hisqilliz. Likin Allahni ni yaxshiligini nimuchun biz hisqimimiz. Buni faqad kini aqil igalari, iman ahli hisqiladi buni. 12:13 Ano shundeyi, Allah ta'alanı, lütfını, latifligini, asarlarını biz koynotta kura bilişligimiz gerek. Bu ikincisi. Yani birincisi, Allah'ın isimlerini manasın üçünçligimiz gerek. İkincisi, Allah'ın isimlerdeki isimlerden gelib çıxadigan asarlarını biz koynotta kura bilişligimiz gerek. Üçüncisi, şu, Allah ta'alanı, mesele rahmatini kepirsek, Allah'ın lütfini kepirsek. 12:41 mənə shu narsalarga qanday irishamiz, shunu sabaplarini bilishimiz kirik. Bu ilim buladimizgi. Ilim, tuğri ilim, bizgi duniyayi o ahiratta fayda biradigin ilim shu. Qanday qisek, Allahni rahmatiga irishamiz. Qanday qisek, Allah ta'alani maghfiratiga irishamiz, misal. Allahni maghfirat sabaplarini ulamalar 300dan ziyad Allah ta'alani maghfirat sabaplari bardib etgin. U shashni qiseyiz, maghfirat kiladi. Quddushundi, mənə shu qanun qayda bilan biz derski kirishamiz. 13:12 Bugungi darsimizda biz Allah subhanahu wa ta'ala'ni sittir sifataqidi gebremiz. Sittir digan digi arabdili de satara, yasturu, satran digani bu tusish manasti. Yani bir parda bilan birini sani tus quysa, satir qildi digi. Mena uzmi satira uraddi, satira urad digani, uradni tusish digani. Allah ta'ala'ni sittirligi, Allah ta'ala günahlardan, günahlarinin yashirishlikini yaxshik uradi. 13:39 Odamni kemçiliklerini, odamlariga ocip teçilemeslikini yaxshi kuradi. Bunu biz kuramiz, kup ishlarida kuramiz, hali tanishamiz, Allah Ta'ala'nın ishlari bilen, Allah Subhanehu wa Ta'ala sittir bugen zat. Allah'nin isimleri hammasi çıraylik, hammasi guzel isimler. Hamma isimleri kamillikke dalalat qiladigan isimler. Sittir diganliki dimek Allah Ta'ala 14:03 satirqilişlikni, günahlarini, yaşirişlikni, aybu kemçilikini, yaşirişlikni yaxşikora digan zat digani. Arab dili daki manasiyam uzu shu, masalan, raculun satirun digiladi, raculun satir, yani bu digani, afif adam digani, iffatli adam digani. Uzini hammege, masalan, faqir busa, faqirligini hammege oşkar kulu vurmaydi. Min faqir man, min giyardan berdib, shikayat qib, min kasal man, 14:32 Baz bura adamlar aciptaş deyidi haman irsan. Uzini kemçiligini im acibir uradi adamlargi. Mana bu narsi satir kishi deyil miydi? Yani makhtab ayetilinadi ki, raculun satir digani, satirlik adam. Agar biz uzbicchi deyim, bu narsi bar, satirlik adam digiladi. Bu digani, uzini kemçiligini himmagi shayanqilur miydi, himmagi aciptaş durur miydi digani. Allah subhanahu wa ta'ala'ni sittir ismi Qur'an da kim agan? Bu faqad sunnattak yigan. 15:02 Abu Dawud, ruwayat qigan hadista Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam ayatadlar, bir kishina Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam bir kishina yalangach yunayat kanlaygani kurdilar. Ra'an nabi sallallahu alayhi wa sallam, rajulan yaghtasili uryanan, fa hamidallaha wa athna alayhi, fa qal, inna allaha hayyun sittirun yuhibbu satir, wal hayya, fa idha qtasala ahadukum fal yastatir, aw kama qala sallallahu alayhi wa sallam. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, bir kishina yalangach qalat, 15:33 yuun etkenlikini, cumili etkenlikini kurdirlar. Wa minbarga cikib, Allah ki hamd eytib, sana eytib, kin eytdilar ki, Allah taala hayalik satirini yehsik uradigan zat. Innallaha hayiyyun sittir. Sittir diganligi, manashi, insani auratini yapilisigini yehsik uradigini Allah taala. Manashi, uchiram insani suni yaratdi ki, hayalik qilib yaratdi insani. Agar da silarini bittilarin yuun seylar, tusinib yuun sin dedilar. Yani, faliyastatir. 16:04 Tusilişligi ya üstüden işikni yapip turib tusilsin, ya ki bu mese üstüge bürnerse, agar yapiliştili aşigim olsa, meselemen açıq cayda yuun edigan buse, üstüge bürnerse urap yuunilişlik girik. Mene bu işini Allah Subhanehu ve Ta'ala yexsik vurad. Demek bundan bildik ki, Allah Ta'alani sittirliginin insanini Allah Ta'ala ane şuniy qilib yaraddi, hayalik, satirlik qilib yaraddi. Insan uzu fitrati bilen şuniy, yosh boleyem, xut şuniy bulad. 16:32 Ungan hichkim urgatmasayam, uzunin auratini uzu tusadigin bulan. Illa u kina korib, ya kibir uzunin otanasidan, ya basqa muhitlilardan, mani maktablardan, basqa yirlardan, korib-korib bi hayalikke urganib qab, fitiratiga tizkarib ob qagindan ki, ki bi malal auratini ocivuran. Uzu aslida ayal kisi rumal urab, hijabini urab yurishlik bilan yaratilinyan. Mani shundi yaratilinyan, ayal kisi. Satirini ocib turib. 17:02 kuçada bi malol auratini adamlar icidi acib yurgan ayalda fitirati uli bugan digani u qalb ulik qalb digani qalbi uli bugandanki insani uzini fitiratiga tizkari amal qiladi uza agar insanda agar trik qalb bosa fitiratiga tizkari insani uzini yaratilisligiga tizkari isqilisligiga juda qiyin narsa tizkari amal qilisligi uchun insani qalbi uli bulisgirik mani sulardan biri hayo uzini auratini acib adamlar icidi yurgan kisilar 17:32 yoki ayallar, aksar xolotde ayallardi korasiz, hatta shundi xolotdaki xaraseyiz ginoxkor bolas. Xaragan adam ginoxkor bole digan xolotde yuradi. Bi malal yuraduslar, hic yuelis digan narsabu meydi. Demek, mana bu satir yuqalib kitdimi, xalib ulu bugan, fitratka tizkarish boleyabdi digani. Bu hadisni imam Nasai ruwayat qigani, min Abu Dawud ruwayat qigani hadis sadib ayitu wardib, imam Nasai rahimahullah ruwayat qigani, 18:02 Al-Bani, rahimahullah, bu hadisli sahih digene gelder. Allah Ta'ala'ni haqqida sittir manasini, shunay shunaymiz, Ibn Asir, rahimahullah, digene gelder ki, sittir digene fi'il vaznida, fa'il manasda kiler. Yani, satir manas, tusuci digene. Tusuci digene. Likin, shunu bilelik ki, Allah Ta'ala'ni satir digene ismi yok. Sittir, satir manasda kilerdi. Likin, satir kime gen? 18:30 yasatir satir satir satir satir satir 19:00 ayblarini, nuxsanlarini, kemciliklarini, yasirislikini, yaxshi kuradigan zat digani, Allah ta'alanin sha'nidan, Allah'nin halatidan ki, auratlarini, kemciliklarini achib tashlamasdik. Allah ta'ala agar qadiridi bizge qiyan günahlarimizin hamasini achib koyadigan qo isliyi. Masalan bir adam bir günah qisa, bani israildi, Allah ta'ala shundi hukum qigan didi ki, kim agar bir günah isqisa, ishigiga yazilib qalardi, 19:29 falanchi bugin zina qaldadib ishigi yazilib qaladib. Bu cuda qadda kulfat bugan bu. Likim bu narsani, bu mashaqqaddi, bu isir, bu gulni, Allah Ta'ala bu narsa qiyinchilikini bizni boynimizdan abdashilaydi. Allahni yaksilikiden ki qancha qancha yomallikilarimiz bar, odamlar bunu bilmaydi. Yani Allah Ta'ala bizge bugan ihsanlaridan, xatalardan hit cikmaydi. Agar xatalardan hit cikadigan qilib qoyganda, bir da utirib bumasidi. 20:02 Məsəl, hər bir insanın hədiden çide bu məsdi. Hər bir insan, adam uzunu bilədi qənd eyləgini. Kəmçiliklərimiz, xatolarimiz, sünçəlik kub ki, Allah Ta'ala dan suriyemiz uzus hətir qisin Allah Ta'ala. Allah uzus hətir qisay, inşallah, akıbati yaxsilik bulədi bi izninle. Bayhaqi rahimahullah etkinik ellər ki, sittir, yani Allah Ta'ala bendələrini cüdeyem kub ayiblərini tusadi, yani ularini yashiradi, ularini, 20:32 xalq arasda sharbanda qimidi digan. Wazirka itka managa yakim manawiyam. Imamul munawiyam xuddu shumana itkan, yani sittir digani qabih ishlarida tarqili uchizat digan. Mano shuna asarini biz koramiz ki, Allah Ta'ala'nin shariyatida birar joyda uyatsizlik yuk. Hatta ki fuhsh ishlarini uyatsizlik kalimalarida nahi qilindi. Bir kunu yahudiler Rasulullahini aldiga gelib durub, assamu alaik digani, 21:03 xutdiki ishtigan adam as-salamu alayk diyab didib uylaydi, aslidi as-salam ulym digani. Singe ulym busin digan gabdi etdi, Rasullahu wa alaykum didili, Rasullahu huzu bilgandi dimi ditganligin dilarini. Wa alaykum digani huzlarin giyim digani. Shundi Aisha anamiz etdi ki, silergi Allahni qazabi busin, Allahni lanati busin, Allahni dushmanlari diganda, ey Aisha, Allah ta'ala fuhshishni gabdi yashkurmey didili. Shundi ey Rasullahu, siz ularini gabini ishtimadizmi dimi diganligini, sizge, 21:33 ulub busun diyabdi diganda Rasulla itdilar ki, sin mini etkani mdi istmadikmi, wa alaikum didim, mini duam icabat bulad, ularniki icabat bumi itdigaldi. Cavab birdilar Vuzur Rasulla. Hatta Ayşe anamızda uşa geblarda niyam, Allah Ta'ala fuhişni yaxşi kurmeydi, bu gebti gebrma didilar. Dibik bizi şeriatimizde, Allah Subhanahu wa Ta'ala'nin şeriatı, birrar bircayda qabih bugan, xunik bugan, uyatsizlikke alibaradigan nersi yok. 22:03 Qayrda bir iriqatincilik muamalasi buse, albette kinaya lapsilar bilen kigen. Iriqatin muamalasinin etgen peytte albette bir kinaya bilen kigen. Hicbir joyda ocik etilinmegen. 22:34 Ibnul Qayyim, rahimahullahi ta'dlar, 23:04 indat tajahuri minhu bil isyani, lakinna hu yulqi alayhi sitrahu, fahuwa sittiru wa sahibul gufrani. Yani uzini nuniyyasi da, quddushu yukarda etkin manalarimizni etdilar ki, Allah ta'ala hayalik zat. Wa kimki Allah ke günahlarini qigen odamlarini Allah ta'ala sharmanda qimaydi kupçiliyini cidi. Mani bu Allahni ketta rahmatiden. 23:29 Lekin, Allah Ta'ala şu günah qiyan adamlarini üstüge uzini satrini qoyadi, onu yasiradi günahlarini, Allah Ta'ala satrlik, sittir ve mağfirat sahibi bugan zat. Demek, mene bu qisqaça etkinimizde sittirini manasi. Allah Ta'ala, demek, sittir diganligi, satrini, hayani, yaksik uradigan zat digani. Bu isimgi iman kiltirishlikini asarlari indi. 23:58 Biz etdik ki, üçde narsani kuramizi. Bilin ki, shu isimni manasi, ikkinci, shuni asarlari, üçunci sunime didik, kanday qalib durub, shu isimni muqtazasiga, shu isimden chika managa kanday irishamiz biz. Mesele, rahmat sifati chikse, shu rahmat, Allah ta'alanin rahmatiga kanday irishamiz. Nima qisik, Allahin rahmatiga layiq bulamiz. Nima qisik, Allah ta'alanin satiriga biz layiq bulamiz. Bunu kin urganamiz. 24:27 Hazir, Allah Ta'ala'nın sittir ismini ge iman kiltiriclik eserlerden biri, neticelerden biri. Allah Subhanehu wa Ta'ala'ni biz kainatta kursek, Allah bizge nimetlarini zahir ve batin buga nimetlarini quyub tecladi. Allah Ta'ala Qur'anda etdi ki, Allah sizlerge uzini nimetlarini, zahiri nimetlarini ve makfi nimetlarini sizlerge quyub tecladi. Quddushu ayetini tefsiride, 24:57 Muqatil rahimahullah etkene keller ki, Allahni zahiri nimetleri bu islam, Allahni batini nimetleri bizni maasiyetlarimizni Allah-u Teala kechirisi tuzishligi digi. Unu biz bilmimisi hich peyqimimiz yaxsiligini. Uzi aslida agar insan uylese, sharmanda gerchilik ulimdenem kore agirnirse. Hani, uyet ulimden kore hingil digidi mi bizde? Uyet ulimden kore avla. Yani bu, 25:25 iyyatni, Allah Ta'ala aldini alib turib bizni kemchiliklarimizdi, maasiyyatlarimizdi, xatalarimizdi, Allah Ta'ala uzih satir qildi. Mane bu, Allahni bizge birgin batini, yani batini digani bildirmestan qigin yakhsiliklaridi. Imam Munavi tabsiri de shuna etkini geldi. Yena Allah Ta'ala sitdir ismini biz nime de kuramiz? Shariyatni hemme hemme caide Allah Ta'ala bizni satir qilishlikke buyurdi ve 25:57 fakhirlanib durub, yomanliklarini ochislik, fakhirlanisliklarini kursatislik, shunaqan yoman narsalarini kursatislikini Allah Ta'ala bizge manqildi. Manan bu bilan biz bilamiz ki, Allah Ta'ala bu shariyatini tuzgan zat sittir ikendi. Yani Allah Ta'ala bizge satirge buyurgin. Günahlarini, masalan bir adamini kemchiligini kursayiz, asil uniyashirishligimiz. Hali inshallah bunu biz batapsil etamiz, vaqtimiz qose, agar da bir adamini günah ishqil etgenligini kursayiz, 26:27 Unu yasirishish gireymi, oshkar qilish gireymi. Odamlar hazir, bura unu aybini otishlik bilan maza qilaydi. Rahat qilaydi shu bilan. Yani bura adamdi kemchiligini korib qosa, shartta hazir birdan telefonya churub, whatsappdan birdan jonot dovalaydi tasigi. Qara bunu qiletgen ishinidi. Unu uzina agar basqa adam shunay qisa, ur razibumaydi, hayatta razibumaydi. Shu qiletgen buradarini momilligi hayatta xayaligim kimaydi buni. 26:54 u muminni abruisi haram ikanligini islafim golmaydi u shibetdi oda. Asli da bizgi bir yurlingi narsi yashirish mazmi? Muminni aybini yashirishlik mazmi? Mano shi whatsapp digan bir balalar chikganan kin judiyin bu narsigi oshkar brovni aybini tarqachlikki imkion judi kupay qaldi. Bi malal inson shi kulib brovlargi xursan bolibdiri muminlarini aybini basqalargi tarqatilinadi. Balib qoysin ki u shi adam kim agar bir mumin brodarini aybini 27:24 qalab orqasdan yursa, Allah ta'ala unu aybini orqasdan chushadi. Kimdiki Allah orqasdan chushsa agar, Allah unu uydu utirgan coyda sharmandasini chukaradi. Bunda shak shubha yuk, bunda sahih hadis giygin. Agar kimdiki Allah ta'ala agar sharmandaki maqsib ussa, Allah asrasin uzini kulubinan, uzini sharmandaki qoyadi kishini. Kim bunge kafalat bir oladi, min sharmanda bu miymandib? Min sharmanda bu miymandib, hichkim kafalat bir olmaydi, shu uchun u shengi qarab istik shukiraydi. 27:55 Al jaza'u min jinsil amal. Jaza'u amalini jinsilin boladi. Siz qande busayiz, sizgi shuni mamili qilinadi. Agar insallar sizni bilmasligi mumkun, liki Rabbil Alamin bilib turbti. Niyatiz nime ikan ligini Rabbil Alamin bilib turbti. Baz adamlar niyati khud, uzi niyati buzuq, liki uzini xalqti manfaatini kuzledigin digi, ham omani bir qayqosta yurgin digi korib. 28:19 Bu rohudu bitta ayibini bilu wasa, oman aldiga alib chqib, kigin beqqa, jawab ber adamlar da aldi dardib, sharma da qildirib, shunun mazaqilardan shubilin. Xud, usha adam uziga sawal birmaydi ki, uzin kimsan dedigan sawal yok. Shurucun biz bilishimiz gereyib, unarsa biziga faydalik ilim bu. Satir qilişlik Allah Ta'ala'ni yaxsi kurgan ishi bu. Chunki Allah Ta'ala sittir zat. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam xaber verdiler ki, Ummatimni hammasi afiyatte yuradi, 28:50 illa cehri qigan adamlar afiyatta bumaydi. Va uxe cehri qilişlikden bir türü, kişi kiçası bir günahı isti qiladi, irtalab uygan ganda Allah Ta'ala bu günahını yasirgan buladi. Kin adamlarga çıqib min falanday falanday falanday maasiyatlar da qildim dibi eytadi. Bana bu narsa, undan afiyatni kit qizadi. Allah Ta'ala unge satir qilib durub tusse, u uzun uzun satirini açib teşliyib. Uxe uçun, 29:19 agar gunax qigam bulsayam kishi, gunax qilgam bulsayam, gunaxadan tawba qilib turub, ushe gunaxini modami ki Allah satir qildimi, unu poshqa adamgi achmaslig gireg. Achmasligini Allah yaxsh koradi. Agar achmasa bu adam afiyatta boladi. Gunaxini achkenden kin, uzige uzigigim boladi. Uzige uzigigim boladi. Khuddi ki, ishikni bir mga sawq kirishligi chun ishikdi achpoysay, sawq albette koradi. Kim achdi? Uziz achtiz unu. 29:50 Kirmani rahimahullah etgeni kallar ki, qabni khulasasi, ummetimden kim agar guna qigan busa, afiyyette buladi, ushe gunahiden, u bulan jawabgar bumaydi, illa gunahini oshkara qilucu fasiq kishi afiyyette bumaydi. Fasiq kisini qibatiyan bumaydi. Yani fasiq diganda fisqini oshkar oshkar qili etgeni odan. Shunu chun ham shariyette, 30:16 günah isqiliçlikni makhfi qilgan adam bilan, ashkar qigan adamni farqi boldi. Araq icib, Uyida araq icib yotgan adam bilan, kuciyada dabdarab yurgan adamni farqi bar. Uzun uzu asib uldirgan adam, masalan uzun uzu asib ya uzun uzu janiga qasqilib uldirse, bu adam mahsiyatni ashkar qigan boladi. Chunki unu ulimi ashkar boladi. Ani uxe uchun, uxenge janaza uqilmasin. Deylin genligi shunlan, unu kafir boldi diganligi uchunmasu. 30:46 Aslida u bi janaza kumilmaydi, ununga janaza uqidi kimlardir? Likin janaza uqilmasin diganligi, musulmalarini katta bir jemasi, masalan amirul mu'minin, ya ki qazi, ya mufti, ya katta kuzga korinyan ulamalar unu janazasini uqimaydi. Unu janazasini amma adamlar bir ozraq halk uqidi de janazasi uqikumaydi. Quddiki Rasulullah s.a.v. islamini baslari de, amuvallari de, 31:14 baytil malda hala unche mablagh yogh bugan payitda qarzdor kishlarini janazasini okumasdilar. Agar bir mayyit ab kilinsa, buni qarzi bar midi dib sorardilar? Qarzi bar da deyilsa, bradarlarini janazasini okiyilar dib turub okumey kitardilar. Bashqaz mumillar okigan ona. Liki Rasulullah okumagyanlar. Bu, adamlarga juda katta tarbiye bugan ki, agar min ulib qasam, janazamini Rasulullah okumaydi. Sho uchun qarzdor bu masdiki karakat qigan. 31:41 qiyin baytul malda qanimatlar kupayib baytul malda pul bugannan qiyin Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam aittilar ki min mumillarga uzlardan kura awlaman kimni qarzi bosa min tulay manditilar qarzi bosa uzlari tulay buzlari janazasim uqurdilar agar mirasi bosa unu mirasqurlariga tarqatilin ardi satir bilan maghfiratda urtasda fagh bar xozi biz satirni ugan yapmiz satir digana bu dunyada masalan satir qildi digana Allah Ta'ala 32:12 maqfirat qildi digani mas bu. Lekin Allah agar maqfirat qisa, u albatta satir qigani buladi. U chochunam, maqfirat qilishligi bu umumi roq. Har bir maqfirat qilingan adam, Allah taula albatta satir qigani buladi. Lekin satir qigani adamna, Allah taula maqfirat qildi digani mas bu. Kiyan, maqfirat albatta qiyamat kundi natijasi bilinadi. Amma satirni natijasi, bu duniyodayan bilin oradi. Munu hamamiz kurbturib biz ozi. Satir asarini itibat shkirigimiz ozi. 32:44 həməmizdə bunu başımızdan utkənlərsə, qancha-qancha günahlarimiz var, Allah Ta'ala irtadan kiç-keçab unarsani, shunqiqi vaqtlardan beri uzi satar qilib kiliyabdi, odamlarini istan qikarib kiliyabdi, hatta uzimizde emeysimizden qikarib orayabdi Allah Ta'ala. Qigan günahlariz, uzizde emeysimizden qik bitkin. Bu, Allah Ta'ala'nin qetda bir rahmati bu. Ani indi üçüncü baskıçki utamiz, biz bu isim sifatlarda üçüke buluburganamiz dedik. Birincis, 33:16 Allahni sittir ismini manasi, ikinsisi, shu ismini, vaqidagi asarlari, tasiri, natijasi, bunu kurdik biz, qande bildik, shariyattik qaradik, mesela, shariyatta, Allah ta'ala bizgi faqat satirga buyurgan, Allah ta'ala uzini qilay digan islarini kursak, Allah ta'ala sharmanda qiptaşlamagan agan, Allahni sittirligini, bitta yaxsiliglerden biri, hatalardan hit chigay digan qilip qoymagan agan. 33:44 Agar hatalardan hit chikadi qalib qoygandaydi, bir oda farazqilin bir guna ishqisa hit chikib gitsa, mumkun ki insan icidan hawa chiksa qandi hit chikadi, ushanday hit chikadigan bogandaydi, hamma joy hitligi bu kitaridi. Allah Ta'ala'nin sittirligi uchun bunarsa hut bilinmaganday bolidi. Guna ishqiladi kishi awliyalarga uxsab uydan chikib geli uradi, ki chasti namazu qodim dipan qoyadigana. 34:15 Kechasi ittalib niyat qilib ruza getirudim, un deybuldi, un deybuldi dipim, gebruradi, unu kanche gnaxlar bugan kechasi bilen, unu Allah Ta'ala satir qigin. Likin agar kimdiki Allah Ta'ala satir qigin busa, u uzunu uzu oshkar qilib, uzunu uzu sharimanda qimasin. Demek Allah Ta'ala biz hamma cayda, hamma urunlarda, sittirligini, satirini, asarlarini biz kurebilamiz. Qanday qilib turib, Allah Ta'ala satiriga irishamiz biz. 34:45 Allah Ta'alan satir, hamman biz xoqlayimiz, Allah Ta'ala bizi satir qisin, günahlarimizi kechirsin. Likim buni sabaplari var, buni yullari var. Allah Ta'ala hammani satir qiluradi mi? Yo ki, unni shartlari var mi? Khuddi basqa ishlargi oxishib. Allah Ta'ala har bir narsage uzi rabbani rububiyyat sifatlaridan kilib cikib, har bir narsane bir yuli bilan bir narsage bagalab qoydi. Allah Ta'ala hidayatini Khuddi Osmani den tenge sacikendi, adamlarden üstuge sacib, kimdi bashige tushetgen buse, hidayat ushengi tushdimi, 35:14 ya ki qalbige qarab durub tanlab tanlab hidayatladi mi? Allah Ta'ala itti ki, inneke la tahdii man ahbabita walakinna allaha yahdii man yasha sen, ey Muhammad S.a.v. geyti yapdi ki, ey Muhammad S.a.v. sen uzin xoqlagan kisinida hidayatlay olmaysan. Allah Ta'ala uzu xoqlagan adamini Allah hidayatlaydi. Bu hidayat, hidayati tawfiq mi, hidayati irshad mi, bayan mi? Allah Ta'ala hidayatlaydi deyabdi. 35:41 hidayatil tawfiq, yani Allah Ta'ala uzu qahligin kistige tawfiq biradi. Likin Allah'ni bu tawfiq birisligi nimagi kurlingin? Allah'ni ilmige, wa huwa a'lamu bil muhtadin, Allah Ta'ala hidayatika layiq adamlardi biladi. Demek, hamma nim hidayatlamaydi Allah Ta'ala? Kim hidayatika layiq busa? Quddu Allah Ta'ala itkadi, hum ahlu taqwa wa ahlu maghfira. Ular, mumiller, taqwa ahli shular, maghfrat ahli shular, taqwage layiq adamlar. 36:10 maghfiratka layiq adamlari, maghfiratni urni, maghfirat tushadi gencay shulardi bildi. Fa'alima ma fi qulubihim, fa'anzalat sakinati alihim. Allah Ta'ala ularini qalbidagi narsani bildi de, ulariga sakinatini tushurdu deyabdi. Demek Allahini sakinati hamma ge tushadi mi? Yo qalbida sakinatka layiq adamgi tushadi mi? Qalbida u shi sakinatka urin bar adamgi tushadi. Bu, albette insan qalbidagi, insan qalbidagi ikhlasi, 36:37 insan qalbida shu iske layiqligini Allah bilse kin bira düşünürsen. Xud düşün dey, satir ham, dünyada, ahiratta kisini mastur bulub, ayblari, nuxsanlari oçilmasligi. Bu dünyada bizdi günahlarimiz oçilmasligi mümkün. Allah ta'ala uzi kerim, uzi latif, uzi sitdir zat. Likin qiyamatta oçib qoymasligi kim unge kefalat biraladi? Qiyamat günüde, bütün mahsargaqta tulgen peytte, 37:05 falanchi biyaka kirdib, xalayiqdi aldi da katta, nidalar bilan chakarib durib, mana bu adam falan vaqtta, falan falan falan ishlarida qigan, falan ishlarida qigan, falan vaqta zina qigan, bu muttahamidi, bu ugriydi, bu uyyidi, buydi digin geblardi, ayit, unu buyniga quyib, obariyilar, dozakka obarib tashlayilar, xalqni icide, budun xalayiq korib durigan peytta, yuzu bilan sudarab obarib dozakka atuvarili shligiden, kim aman da qala mandib durib, shunge kefalad bir olad. 37:34 Hichkim kafalat berilmeli, dekin, biz umut qilamiz. Bizdi umutlimiz, dekin, albette amal bilan bolishlik girik. Biz cannaddi umut qilamiz. Allahdi maghfiratini umut qilamiz. Bu umut, arab dili de raja dili iladi. Narju rahmatahu, wana khafu azabahu. Allahdi rahmatini umut qilamiz. Azabdan qorqamiz. Lekin Allahni rahmatini umut qilishligimiz bu raja. Nima digani? Raja kalimasi arab dili de suni labige barish digani. 38:02 Raja digani uzu bir narsani labini eytadi, in chikke cayini. Anharini yaniga barib turib, su almaqsi bulgan adam anhardan su alislikke kuzi yitkenden kin kulun chuzat suga. Uzaqdan turib kulun suga chuzsa, u raja digilmaydi. Raja kalimasi umutqildi digani, sunu aldiga barib kulun chuzdi digani. Demek biz, sabablarini qilib, kin umutqisik buladi natijani. 38:29 Allah'nin satirini biz umut qilamiz hamamiz. Likin satirini, sabaplarini qimestan turub umut qilishligimiz, bu xamxayallik bu. Quddi ki, uruqni yirge saçimestan turub, hasilini kutubu tirgan adam goqseydi. Uylanmestan turub, farzant Allah'tan sura yurgan adam goqseydi. Demek, sabaplarini qilib, ki, neticani Allah Ta'ala dan umut qilamiz. Mena shundi, satirini sabaplari bar. Birincisi, Allah Ta'ala uchun ikhlas qilishlig. Kim ki, agar Allah Ta'ala uchun muqlis busa, 38:59 qalbida iqlasi busa, Allah Ta'ala unu sharmanda qimaydi. Amma kimdi qalbida iqlasi bumay, qalbida basqa niyatlari busa, unu Allah Ta'ala uzi sharmanda qimaydi. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam etkirlar ki, Man samma'a samma'a Allahu lahu, wa man ra'a ra'a Allahu bihi. Ya ki ra'a Allahu bihi. Bu hadis muttafaqun alayhi. Bukhari wa Muslim ruwayat qikan hadisda. Kim agar amalimni bro ishsindib qisa, Allah Ta'ala unu adamlarga ishtir qoyadi. 39:28 kim xucam kursindib qisa, xucalariga unu kursatib qayadi. Chunu chunan biz, munafiq kishilarini, adamlar uchida kulgu buganligini kordi gibi yukma? Aburi alishlik uchun amal qilib, mahtanib, adamlariga miy undi qildim, falan qildim, bismadan qildim digan adamni, imani bar adamlarini qalbida Allah ta'ala ucha munafiqlarini kursatib qoyimadi mu uchalarini shaklini? Manabu unarse, Allahini satirini alip koylinganligi ulardin. Nigi alip koyildi satir ulardin? 39:59 çünki qalbida ixlas bume gənligi. Demek, kimni ki agar qalbida ixlas busa, Allah Ta'ala unu ixlasini uzis, qogen günahlarini xatir qiladi, ushe ixlasi bilen. Masalan, Abu Bakr raziyallahu anhu, bunu ketta misali, Abu Bakr raziyallahu anhunu maqtami edigan musulman kishi yox. Hammamiz Abu Bakrdan qarzdarimiz. Neki nima bilen bu ixlasi bilen u kishini? Mene shun arsani, u kishida shun caliq sidik baridi ki, 40:27 ane shu sidqini Allah Ta'ala uqshi qancha maghfiqsi, Allah shuncha ashkar qildi. Qancha lik derece de ikhlasizdi agar maghfi qilin, Allah Ta'ala shuncha lik derece de sizi ikhlasizdi ashkar qilhadi. Bu duniyada ashkar bulmese, ahirette albette taraziga koyiladu. Taraziga koyilingen kunda ashkar bulhadi albette. Demek, birinci satirni sabaplardan birincisi, Allah Ta'ala uqsin ikhlas qilishlik. Ikincisi, gunahni cahri qimaslik. 40:57 Agar gunahni cahri qildi mi, Allahni satrini uzub yirtdi digani bu. Gunahni cahri qilgen kisi, masalan ayollar, hicabsiz kucada yurgan ayollar, gunahni cahri qili yapti digani bu. Bundan boska cahri ilik bu midi uzib? Gunahni makhfi qilish bar, bu digani makhfi qili vur digani mas bu. Agar da cahri qisa, yanayam u zulumatun ba'du hafaqa ba'd buladi. Yani zulumatlar ustiga zulumat buladi bu. Cahri qilingen gunahdi kicirilişli giden kura, 41:27 maqfi qilingan günahini kichirilişligi asan raqq. Allah Ta'ala qozi hammasi asan, likin Allahini shar'i wa kawni sunnatidan biz shunu urgandik ki, Allah Ta'ala cahri qilgan kishini günahini kupinche kichirmasekin. Günah cahri busa, bu, qiyin bula, zulum oshkar busa, zina oshkar busa, araqi tishlik oshkar busa, kochada hamma nabdirabiyorsa masbulib. 41:54 Yurgan yulida adamlar, irkek ayal utruvab durub, harqil zina ishlarini kuciyada qivursa. Uyat diganlarsa, bu mese, maktab u kuciyari, kuciyada manjina qangi bir faxish ishlarini. Bi malal, khutu uyudayim yaladi adam bu ishdi qiyani. Kuciyada ham man aldi, khutu ichkim yogdayim. Mitroda, aftobuzlarda, hamacayda, cemaat caylarida, istirahat caylarida, utruvab durub. Bucun cemaat caylarida, bilgan ishini qilib utirishligi bu cudakatta, hayasizli bulish kirik insan bu ucin. 42:23 Mene bundey buse, Allahni satirini umutqu utirmesin adam. Allahni satirini umutqu ilislik uchun, demek ki, kisi ginaxini ilaci barice ginaxtan ashkar qimaslik girek. O ziki ginax qimaslik girek. Lekin o ishe ginaxlar ashkar buse qihin boladi ishi. Maymun ibn-i mihran rahimahullah, siyar alaminu balada, imam zahabi kiltirgana kirlar, shkishini geblardan, kim agar magfi ginaqse, 42:52 Allahke maghfi tawba qisin. Kim agar cahri ginaq qisa, cahri tawba qisin digan e gallan. Yani maghfi ginaq qisa, adamlarga barib durub, ey adamlar istiqoyilar, men zina qildim, ya men brodu malini yidim, men muttahamman, men ugruman, men kezzabban, dib aichligi bu shariyatga tezkarinarsa bu. Birincidan qigan ishi bitta ginaq bosa, ikincidan qigan ishini haliga etkendi, bu riklama qilisti gani bu. 43:21 qiladiga ishina adamlariga ashkar qilishligi bu yana bitda ayib boladi. Usho uchilam, maymun ibn Mihran etkinikallar ki, agar kim agar makhfi ginaqisa, makhfi tawbaqsin, Allah bilan uzun urtasda boladi bu. Kim ki agar cahri ginaqigan bosa, cahri tawbaqsin digan. Chunki adamlar, chunki adamlar insani ayib laydi, ginaxini kichirmaydi chikim. 43:49 Odamlarini qilidigan faydasi, üstüzden, külüşden, başqa nersi giyaramaydi odamlar. Amma Allah subhanahu wa ta'ala buse, insanini aiblamaydi, günahini maghfirat qilaydi. Wa man yaqfiru zunuba illallah. Allahdan boşka günahlardi kim maghfirat qilaydi? Hic kim maghfirat qilaydi? Insanlar, hic kim, hatta faris talaram, günahini maghfirat qilaydi. Biz fakat maghfiratda Allahdan umut qilaymiz. 44:14 Ushi uchiram Allahini sittirligini bilişligimiz, bizge nuayet derecede ketde bir faydalik ilimini biradi, bizni qalbimizde Allah subhanahu wa ta'ala'ni qande-i mihirban sittir zatligi bilinilisa eger, uşini qarib isqilasiz giyim. Ala ibn-i Badr rahimahullah etgeni keller ki, Allah ta'ala günahlarini satir qil edigen adamlarini Allah azablamaydi etgeni keller. Günahlarini satir qiligen kişiler, 44:46 ni Allah Ta'ala azablamaydi. Uthman ibn Abisawda etkinikallar ki, birar bir kisi Allahini pardasini yirtishliki munkummas digan. Toğru bu maydi. Chunda u küsden sorayginiqan ki, Allahini pardasini qani qib yirtadi diganda, etkinikallar ki, bir kisi günah isni qiladi, Allah Ta'ala unu günahini satirqisa, kin uzi çikib unu adamlarga ashkar qiladi. Mena bu, Allahini pardasini ocip tashilash diganda. 45:14 xud du uzini auratini uzi adamlar ishidi ochikindi bolaydi. Akramaykumullah, bunu uxshati bolsay, xud dushnidi bolaydi. Uzini auratini adamlar ishidi ochikindi bolaydi. Kim shu ishtiqilaydi? Qaysi aqilli adam uzini auratini ochaydi. Hic qaysi bir aqilli adam, fitrati salamat bugan adam, uzini aybini adamlar ishidi, uzini auratini uzi ochmaydi. Xud dushnidi uzini aybini hem adamlar ishidi ochimasin. Bu ochimasligi Allahni satirige yaqin raq bolaydi. 45:40 Allah'ın satir səbəbləri, Allah Ta'ala'nın satirgə iriçlikini xoqlaymizmi, səbəblərin qiliçlikimiz qereybiz. Ibn-i Battal, rahimahullahi, etkənəkənlər ki, ma'asiyyatni cahri qiliçlikde Allah'ını və Rasulini və saliq mumillarini qadrini yirgə uruşbor. Yəni, nima qilaləsəndi gəni bu? Xuddiki, Rasullahi etkənləri kəbi, əgər sin Allah'tan qorxməsəyin, maxluqtan üyəlməsəyin, 46:10 bilgan ishini qilur diganlariga uqshab insan agar Allahdan qurmasa, maqluqdan uyalmasa, hama ishti qilur adda bu adam. Unu qaytaradigan narsasi bu masa. Uzi insani shu ikda narsa qaytaradi. Ya rabbisidan qurqishligi, ya urfu adatdan uyalishligi. Bu, liberaliya digan narsa shunu urgatadi ki, manay shuna qangi insani qaytarib tura digan quyutlar, yani bu, 46:37 qizil ciziglar dimizmiz qaytarib turay digan narsalarini olib-tashlib insani azadke eylantirishligini xoqilay digan bir yolbu, liberaliye digani. Hic qanday insani qaytaray digan birar bir qaydi rayi qilinmasliyikirik. Na din, na urfu adat, na bir mahaladan uyalishlik, hic bir narsa. Nima xayalinge kiladi qilur? Yalanga chur kim kiliyabdissi? Yur. Ayallargi uxsha kim kiliyabdissi? Uxsha. Nima xsengi? 47:07 Erkeg bilen uylen maqsiben, uylen, ki mahkeme gekegin, singen hüccat qili biramiz, xeysin irsan, xeysin xatinsan, kilish vagin, qul qul biramiz biz. Mani bu, librali ge, digani. Bu, insanilik ge tez karnarsa bu. Bütün insanilik bu fitratdi ulyp buldi digani buna, xangi odamlardan tamamen umut yogdi digani. Ulargi agar Allahni azab-i kilishligi ge tayyar turpti digani bu odamlar. Illa Allah ta'ala uzini maghfirati bilen, uzini rahmati bilen uramasa, 47:36 adamlarina ahvali qiyin bunday halatda. Cemaat cemaat bulib durib, muzaharatlar qilib durib, meytingilar qilib durib, bizga hukukimizi bergin, batcavazlarga sharayit qili bergin, dib chikgan adamlariga nima deyishki muki indi ularini? Bu satir qaldi mi, nima qaldi berdi? Bu satirni sabaplarimiz, uzlari ayit yapdiki, akramakibullam, men batcavazman, menge sharayit qili bergin deyabdi. Ma shuncalik derecede azir yetishib geldik. 48:04 bu liberaliya digani manish narsani urgitadi kimde kim agar masiyati cahriqse Allahni qadrini yirgi urgan boladi Rasulini qadrini yirgi urgan boladi wa salih mumillarini qadrini yirgi urgan boladi odamda sal buziyem, uyet buse, sharmi hayo buse, fitrati salamat buse Allahni wa Rasulini wa salih mumillarini qadrini biladi bu adam mahala kuydan uyaladi hic bu mese 48:32 Mənə bu nərsələrdi, maqsiyyatdi cahri qigan adamdi, bu işlər bu meydi. Maqsiyyatdi cahri qigan adam, bar qeyge bar sayin bar, min bilganimdi qilemendi gani bu adam. Agar da, kisi maqsiyyatdi cahri qimese, maqfibuse ishi, Allah bilan uzun urtasda qaladi. Allah bilan uzun urtasda qaldimiz, siz gumanizdi çirayli qilin ki, Allah ta'ala sittir zat, albette satir qiladi inshaAllah. Allah bilan uzun urtasda qinerse, bu Allah ta'aladan umut qilamis ki, 49:02 bu, Allahni satrini umutqisa buladigan halat buladi. Likin, uniyam shardlari boro. Azir, biz bir qancasini qolimizin kinci etamiz, bunu Fath-ul-Bariyde ibn Hajar, rahimahullahu khutushu qeblarini etkin ekallar. Agar da kishi bir maasiyyat iske shubqalib, kin unu cahri qilmastan tawbaqsa, Allah Ta'ala unu dunyadayim, ahiratdayim, inshaAllah, satr qiladi. Ibn Umar, radiyallahu anhumi, etkin ekallar, 49:28 Men Rasulla sallallahu alaihi wa sallamna et etkenlikilarni esittim. Allah ta'ala qiyamat günüde bir bendani uzini aldiga olib kiradi. Uziga yakinlastiradi. Hatta ki u bilan xalkini ortasiga pardani churadi. Hic kim unu kurmaydi. Yani Allah nimaniga plashti u bilan? Shunda Allah ta'ala u bende geytirakan ki, e bendam falan vaqdi falan eshti qigani indi bilasam mi? Ha, e Rabbim, bilaman. Falan vaqdi falan eshti qigani indi bilasam mi? Ha, bilaman. 49:57 Nima diysan shunyatisa? Hic jawab yox. Shunda bende oylaq qalarekin ki, boldi kittim mi, halak boldim. Halak boldim digan peytta, Allah ta'ala yatarakin ki, bunu Allah uziga yakillastirib, pardaqni churib geblecharekin. Bu, Allahni sittirligi. Allahni sittirligi. Hic qaysi insa maqluqta bunarsalarini tasor qiladmiz. Harqanca karami kin gosiyem, bir merta qisa, bir merta oshkar qiladi odim. Illa Rabbul Alamin, Allah, gunahlarini mene shunyakilib durib, 50:28 islatib, islatib, kin etirib, bunu na unu otanasi, na dosti, na xatini, na balasi, hic kim isitmidi buga, bir uzu bilan Allah da urtasti bulad sohbet. Shunda Allah da ala etirikenki, min seni duniyada satirqiganidim, bugun min seni satirqilaman dibdurub, unu hasanatlari, kitabi, unu qulige verilarekin, man isini kitabin agin dibdurub, cennati adamlar khumadan bulad. Amma kafir va munafiq adam buletken busa, u adamna apkinladi, 50:56 ane shu adamga khalayqlar icida nidaqil uchi, nidaqil adiki ha ula illadhina kathabu ala rabbihim ala lanatullahi ala zalimim. Ane shu adamlar Allahni namiga yalqan to qigan adamlar, dip, butun khalayqni icida ularga lanat busindib durub ashkar eytilladi. Bu nimi uchim buldi, uzlarini qigan amallardan buldi bu. Yana bir satir sebablardan biri, istighfar sureshi wa kup ibadat qilishlik. 51:25 Odam kub ibadat qilişlik, istighfar soraxligi bu Allahni satir qilişligini sabaplardan biri. Umut qisa buladi ki, shu ucunam biz gunahlarimiz kubmi ibadatini kub etirishligimiz kirek, istighfardi kub etirishligimiz kirek. Anas ibn Malik radiyallahu anhu ruayat qiladilar, etadilar ki, bir guni men Rasulullah sallallahu alaihi wasallamini aldilardi idim, bir kisi kildi, ey Rasulullah, men bir guna ishqildim, Allahni hududini minge cari qilin, didi. 51:55 Shundar Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, namaz vaqdi buqqa gandi, namaz uqidilar. Namaz tuge gandan kin, haliga adam yana Rasulullahini aldiga tikke bolib etdi ki, ey Rasulullah, minge Allahini kitabini, hududini cari qilin, min guna isqildim, dedi. Shundar Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, etdilar ki, sen biz bilan birga hazır namaz uqidin mi, dediler. Ha, namaz uqidim. 52:24 diganda Rasulullah eddilar ki, inna Allaha qad ghafara laka dhambak aw qala haddak. Allah Ta'ala sinin günahini kicirdi, ya ki, sinin ge vacib bolgan haddini, günahini Allah Ta'ala kicirdi, dedi. Hadis, muttafaqun alihi, yani Bukhari wa Muslim ruhat qigin hadisi. Anas ibn Malikni hadisi. Yani, inna al-hasanati yudhihibna sayyiat, hasanatlar, yahsiliklar, yamanliklarini, kitkizadi Allah Ta'ala sunnati bu. Bu yama Allahini satriden. 52:52 Allah Ta'ala uzu asli qaidasta, qanunda qoydi ki, kim ki zarram isqalichalik yamalik qisa, unu koradi cezasini. Kim ki zarram isqalichalik yaxsilik qisa, unu cezasini albette aladi. Likin yamaliklarini Allah Ta'ala uzinin sittir sifati bilan, ularini yasirib, makhfi qilib durib, unu kichir varishligi. Allah ki asanaki. Bu uchun kuprak istighfar surab, ibadatlarini kup qalishlig kirik. Yana, 53:24 satir sabaplaridan, yani bu digan, satir sabaplar digan, Allah Ta'ala'nin satiriga kanday irjamiz? Shulardan biri, musulman brodarizni satir qilishligiz. Hamamiz yaxshqoramiz, Allah Ta'ala bizni satir qisin. Lekin insani nomartchiligi shuki, minni satir qisinda, boshqani satir qimasin, ochtsin boshqanisin, dibi yaxshqoradi insani. Bu, Allah'nin ishige tezkaricilik bu. Bilin ki, siz kanday din tutsayiz, kanday yol tutun, sizgen koddusunda yol tutunladi. Buna dalili, 53:55 Abū Hurayra radhiyallāhu anhu ruwayat qiyan ḥadīsdə Rasulillāh sallallahu alayhi wa sallam ettilər ki, bəndə əgər dünyada bir bəndanı satır qisə, Allah Ta'ala qiyamət günü əlbèt də onu satır qiləl. Əgər bir bəndanı şu dünyada satır qisə, qiyamət günü Allah Ta'ala onu satır qiləl. Ihtimal, biz də mənəşu, bittə əməlimiz qabul buqqab qiyamət günü də nacittab qitarmiz. 54:20 Bu narsiga odan bilsek ki yin u shengi amal qilamiz. Hadis, Mutafakun Ali, imam Muslim ruwayat qigan hadisda. Ala'u ibn Misqin, rahim Allah, ruwayat qigan hadisda, ayitadlar ki, bir kishi Hasanul Basri'dan suraddi. Hasanul Basri'dan suraddi ki, ey Abu Sa'id, agar bir kishi, basqa bir kishini günah qilaytganligini korib qosa, unu xalayqa chqib ayitadim ediganda, Subhan Allah, nemuchin ayitad ediganda. 54:47 Yani bu inkar qilib, Subhanallah dikenlikleri, inkar manasita itdilar ki, niga itadi bunu? Demek bir kisi, boska bir adamini, günah isqili itkenligini kursa, palonci günah qili yapti, kitlik, ushliye mizdib durub, adamlari chakir barib, ujan istudan kulib, ya sharmanda qilib. Bu narsani kupcilik insan, qalbide shu shahwati bar, adamlarini sharmanda qilishlikki. Bu bilsin ki, bu narsa, bunda sharmanda qilishlikki, uzunu uzu sharmanda qilishlikki olib giladi. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, etdilar, 55:19 Kimki agar musulman kishini shu dunyada satirqise, qiyamat günüde Allah ta'ala onu satirqiladi. Bu hadisti Bukhari rahimahullah ruvayat qigyan. Shu hadisini sharqida Ibn Hajar rahimahullah Fathul Bari'de etkinigillir. Musulman kishini satirqilishligi digani, agar bir adamni qabih, yani xunik bir ishqil etkinligini, yaman ishqil etkinligini kursa, onu adamlarga oshkar qimiydi. 55:45 Yani bu digani unga amru maruf qimaydi, nahi munkar qimaydi digani mas bu. Unu uzini chakirib turib, bradar, manishi manishi ishlar xata bu, bu natoqri ish bu edib aytadi bunga. Likin adamlar icige chikib turib, unu oshkar qimaydi. Hatta xalaiqini icide nasihat qilishlik, unu sharman da qilishlik bulad. Uzice baz adamlar nasihat qigin qishib turib, hu falanchi, min singe bitte nasihat qilay, aytiqoy, ishtiqoy, kiche falan baqdi korib qallim seni falan ishqil etkin ligindi. 56:14 Qubchilikdi icidi. Bu ushti qima qen, Rasulla qaytargan, Allah qaytargan, tohru qablar di qabriyabdi. Likin, unday qilib durub nasiyat qilim midi? Qubchilikdi icidi nasiyat verislik bu, sharman da qilislik buladi bu. Agar maqsadi dimi? Maqsadi yaxsilik mi? Maqsadi nasiyat qilislik mi? Uzini ciki ge torib durub, albette nahi munkar qilislik kirik. Munkardan qitarislik kirik. Qachan unu qaziga olib cikib, qaziga unu sharman da qiladi, guah utadi, unu agar qaytarsa qaytmasa. 56:45 Nasiyat qisa nasiyatini omasa. Masiyatini cahri qisa u basqa qep. Masiyat cahri bugandan kin u unu qibati qamaydi. Unu inkar qilishlikdi agar ushan diyem uzige inkar qisayis qaitsa qaitdi, qaitmasa unu nimege qazige baritdurub shikahat qilishligiz munkum bulaydi. Wa Ibn Hajar rahimallah etayana kanlar ki adamlar ikiturlik bulaydi. Bir tayfa adambar ayibi tusilingan u ayiblarini oshkar qimaydi. 57:19 Unu aybini siz uchmayin. Bu kupinche odamlarini hazıriki odetlerden biri ulamalarini aybini uchlikke, yani bolib ham, oddi odamlarini, maz ulamalarini arkasitan yurib, ularini kemchiliklerini topib, aynan gapini orastaki gaplarini tirib-tirib yazib, odamlari ciki talqat edib. Mani bu falanchini hariga etkende kella qoyganca oylar edib. 57:44 falancini xata qigin, un qancay fazil ishlari bulaydi, qancay abzal ishlari bulaydi, qancay xizmati bulaydi, istin cik bitaydi hamaz. Ishi ushani xatasini topib, odamlargi tarqat ishli. Man ushina qangi taifalar bar. Ishlari, darslari ulamalardi suqish bilan basilinaydi, ulamalardi suqish bilan tugaydi. Ulamalarini xayinge cikarishlik, ulamalarini xatalarini oshgalkili ish, odamgi nima qalibsantisa, xalqni ogohlantir ebben. Xalqni min yoman odamlarida ogohlantir ebben. 58:12 kimler ular yamali adamlardisayiz, shu camiyattaki hamma alimman digan adamlar sanab biraydi, bitti, bitti. Xata qimagan kim bar? Man zalladii maasa aqad, wa man aindahul husna faqad. Nij yamali qimagan, faqad yaxsili qigan kim bar? Har bir adam bar xata qilaydi. Mana bunday adamlarini, xatasi busa, kemchiligi busa, tus iskirek, ularini yasir iskirek, adam gapirgan peytta tili den xata qilaydi, yurgan peytta ayaq bilan qaqilaydi. 58:42 xar bitta chapadigan otta bir qaqilishligi buladim yox mu? Likulli jawadin qabua. Uzi shaykhimiz aytardilar, bal qabawat, xar bir chapqir otta bir marta qaqilishimaz, bir nicha qaqilishi buladi. Qancha ot yugursa, shuncha kup qaqiladi. Yoldan tas chikadi, chukurlik chikadi. Insan hayatta yurarikansiz, albatta qaqilasis, xato qilasis. Indi atrofta qarab turgan adamlar, onu uziga nasayat qalib turib, ushange yordan berish kirayim mi? 59:12 yaw bidda qatasini qorib qosa, bol da ani tabdi qidib turib, shardda sharman da qilish qirayim adamgi. Agar kim sharman da qilay digan bosa, Allah unu orqasdan turib, uzini sharman da qilaydi ushi adamdi. Al-jaza'u min jinsi il-hamal. Bu, Allah subhana wa ta'ala'ni sunnati bu. Ikinchisi, gunahini oshkar qigan, cahri qigan kishi. Oshkar rasi ge, mesele, maasiyatda oshkar qilaydi. Ara qochi quchaydi dabdirib, yuraydi. Rumal uramasdan, hijab uramasdan quchaydi yuraydi digan ayollar, 59:41 Mani bulardi qibati bu midi? Bulardi qibati bu midi? Bulardi qe nasiyati o shkarqil ishligi izdi? Hic qani mani khaytar edigan cay yox, yoni yoman cay yox, unu uzgi o shkarq seyzen bolaydi, uzgi et seyzen bolaydi? Cunki uzu zatani u adam uzu icib kucididabdirib yurtdi. Uzun uzu sharman daqib, Allahini pardasini uzu achib tashligin kishi bu sebu. Imam Malik, rahimahullah, etkin ekinler, agar kimdanki adamlargi bir azar bir ishligi 60:10 bilinmagen bose, yani kuchida ishlarini ashkar qimagen bose, unu xatalari zalla, yani bazibir kamchiglari xatalari bose, bunu qaziga alib chikmestan, bunga shafadi cib olib turib, gunahlarini yasir ishligde ziyani yog digan. Yani bunersa, meselem, bir adamini, hatta ugrin usli vasayizan. Safvan ibn Umayya, bir gunum Madinah masjidide, ukhilab yotkin payidilarda, Man Bukhari ruwayatgigan hadiste. Boshlarige, ustugi kiyadigan, 60:39 kiimini basiga yastik qilib turib, uxilab qagallarda bir balay kib turib, bir yigit kib turib, suni uxilab kitab. Ukshi uyganib, arkasdan yugirib, uxilab usli qalad. 30 dirham turadigan kiim bugan. 30 dirham. Rasullahini aldiga alib kiligan payitda, Rasullahini uxilini kesishke biyurad. Suni da Rasullah, ey Rasullah, su bitta 30 dirhamli kiim uchun uxili kesilmasin, men suni hadiya qildim suni, agar hadiya qilishlik bumasin, sattim suni, puli nasiyadaydi. 61:05 Shunda Rasulullah ayet gellar ki, mene aldim ki, ab kimestan qisayin bu meydi mi shushdi? gellar. Mene aldim ki, ki genden kin, Allah'nin hududu albette cari bulishdi kirek digin. Demek, Allah Ta'ala'nin hududini, qazini aldi ki genden kin, u bacarimi ilaci yok. Liki hatta shu halatlar diyim, yasirisi bolarekin. Allah'u alem, insha'Allah, biz sohbatimizde hali davamı var. Allah Ta'ala bizge faydali ilim versin. Eşkenlerimizne, uxgenlerimizne, Allah Ta'ala uzi... 61:32 Amal qalishligimizga Allah tawfiq versin. Subhanaka Allahumma bihamdik nashhadu an la ilaha illa antina astaghfirika wa natubu ilayk.