خودکار طور پر تیار کردہ متن ہے، اس میں غلطیاں ہو سکتی ہیں۔ درست الفاظ کے لیے ریکارڈنگ سنیں۔
0:01 As-salamu alaykum wa rahmatullahi wa barakatuhu. 0:25 Nohbetdagi sohbetimizin başlisdan awal min Allah subhanahu wa ta'alani gozal isimlari wa ali sifatlari bilan usbu macilisimizni mubarikli macilislerden qilishligimiz. Tarqalishligimizde isa Allah subhanahu wa ta'alani ilim halakalarin qidrib yuruc farisiteleri bizler yeqarati ey Allahnin bendeleri indi sizler urnigilerden turorigiler. Wa halenki sizlerinin gunahigiler indi kisirilindi digen. 0:55 məclislərdən qilşiyin sorab, sohbətimiznə başlayimiz. Allah subh'anahu wa ta'ragi bi'adat həmdlər vursin. İmam Zahabi, rahimahullahni, Kitab-ül-Kabair, Günah-i Kabirələr, dip etelmiş tabini, illik üçüncü Günah-i Kabirələr tertbige kilib tuhtegən edik. Illik üçüncü Günah-i Kabirə, 1:25 imam Zahabi rahimahullahinin tertebi boyiche, musulmanlarga aziyat birishlik tili bilan, wa ularini haqaratlashliktir. Shun yushun ham biz bugungi macilsimizne til wa unin adablari haqida qilishlikke qararkildik. Nimi uchun tilga ahamiyak birdik? Shunki, 1:58 ḥḍḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥḍ ḥ� 2:27 Fa innama naxnu bik id astakamta istakamna wa ida ujajda i ujajna. 3:00 tilya islatib turub, ey tilya qarata eytadi ki, ey til, sen biznin haqimizda Allahdan qorq, çünki biz sen bilan birgəmiz. Əgər sen toğurlansayn, biz həm toğurlanamız. Əgər sen eqrib olsayn, biz həm sen səbəblik eqrib olamız, dit pırarikan hər künü tanga. Demek insannin, 3:31 butun azalarinin ya salahiyatli, ya inki, uzu wa atraf dagibarinin hammasiga fasad tarqalishiga asasi sabab boladigan insandagi azalarinin bittasi til bolganligi uchin ham bugun til haqida mauzorini yuritmaksimiz. Til nima? Til, siznin qalbingizdagi narsani 4:01 başqalarga tabir qilib ibare bilan kunturib bira ola digan bu aza til diginladir. Başqalar etkinigin ki, til bedeninin veziridir. Insannin qalbi isi, insan cesedinin patishahidir. Qachan patishah bilan vezir salahiyatli bolse, 4:30 bedenlin hammasi ham sarahiyatni boladi. Qachan iko ham buzuladigan busa, bedenlin hammasi buzuladidi ishkenikan. Bir kuna, Umar ibn Khattab, radiyallahu anhu, Abu Bakr, radiyallahu anhu, nin aldiga kirdilad. Kirselar, Abu Bakr, radiyallahu anhu, telene qoliga ushlawalib, çozib turgenikan. Bundan, 5:03 acaplangan Umar, radiyallahu anhu, mah ghafarallahu lek, iyy, nima bondi? Hatirjan bolin, Allah sizne maghfirat qilsin, dib acaplandi. Shunda, Abu Bakir Siddiq, radiyallahu anhu, acizlar ki, hada huwa allari auradanin mawarid. Menin, harxil urnlargi salgan, yaxshiyu yaman, 5:36 qeflarima, qefrishligimga sabab bogam azayim manashu, dip tiliqa azarag tadir birisi ucin tiliqa chozubdurganigan. Qayqambarimiz sallallahu alaihi wasallam imam Tabarani ruwayat qalib, wa ricaluhu ricalun sahih digan hadista, inna aqtara hatayibna adem min lisanihi diganiganlar. Adem farzantini, xatalarini, 6:09 en köpü tileden hasil boladi, digan iken. Sunin için həm bugungi maucubimiz ne? Madami ki, imam Zahabi rahimahullah, musulmanlariga azar berisli diganda, insanin hämme tamaniden, ha tili bilen, ha kolu bilen, ha başqa orunlar qast qilinsi həm, lekin asasi insanlariga, kolub həm musulmanlariga, kolda berilingen azardan kore, 6:38 tilda berilingan qazar qatliqroq taasir qiliqliqi qatliqroq bolgenliqi uchun, til wa un bilan qandayi muamila qiliqlik adablari haqidi inshallah bugun tuttabi temiz. Til bilan boladigan muamilalarinin in birintisi, artiqci yeflardan tiiliqlikdir. Bayqambarimiz sallallahu alayhi wa sallam, ibn Abid Dunya, huzinin kitabida, imam ahmad, 7:14 zuhd kitabida ruwayat kirgan hadisida itgan ikanlar ki, tuba liman anfaqal fadla min malihi wa hamsaqal fadla min qawlihi. Artiqcha gafana infaq qovargan, wa gafani malani artiqchasan infaq qovarganu, artiqcha gaf boladigan busa sikut saklat turadigan shirga Allahnin jannati bulsun digan ikanlar. 7:47 Salman radiyallahu anhu etken ikenki, aksarun nasi zunuban yawmal qiyama aksaruhum kalaman fi ma'asiyati illa. Qiyamat günüde insanlarnin in kub gunahkar insanlar, Allah ta'alanin ma'asiyatide kub gefr edigen insanlar. Abu Hurayra radiyallahu anhu ise, la khayra fi fudulil kalam, artisi geflarnin brantesi de, 8:17 Yaxshilik yoxdir digan. Demak, til bilan boladigan, yani tilimiznin baxxarishliktagi muamilalarinin eyn adaplarinin birintisi, artıqca gettan tiilishligimizdir. Insan agar özinin hayatida, ta ailevi muamilalarda, ta bazar iqtisadidagi, yanki baxxarishliginin hammasini bir tihshirib kursin, 8:46 islam isa biz telimizde yaksileb, cirogleb alib, artikse geflarden kitlenisligimizge buyiredib. Ikinci qadaplarinin ikintisi batil. 9:17 Biqar yaflar dan qiflan shrik. Bu haqda Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam imam tabarani ruwayat qalib wa rijaluhu siqad diyan hadista qatada, an qatada radiyallahu anhu anna nabiyi sallallahu alayhi wa sallam qala inna a'zaman nasi qataya yawm alqiyama aktaruhum khawdan fil batil dedilar. Yani qiyamat günada günahları 9:45 in kub boladigan adamlarinin bittesi, batil vabikar geplarini kub gepiradiganlar. Demek, insan batil geplarini gepirishlikte hem, uzige bu dunyanin uzu demez, belki ahirette hem, nuhayette büyük vakitte günahlarini artır bolariken. Yalabni Ubayb eytedi ki, Muhammed ibni Soqa, 10:20 ni aldiga kirdik. Bular atiba tabiinlar, yani tabiinlargi irgeskin kishilar. Bu kishay tadi ki, min sizlargi bitar oturginca, bazbir yaplarini ekbiray, shayati bazingiz faydalanib qalarsiz. Ata ibn Abi Rabaha rahimahullah ni aldiga kirdikdi. Ata rahimahullah bu kishi, 10:51 zahayette ketli tabi'inlardak soplamadib. U kishi etsi ki, yabna aqhi, innaman kana qablakum kanu, yakrahunu fudular kalam. Ey bradarim, bradarimni oğlu sizlerden awvelgiler, yani bu kishi qasqlayafgan kishilar, sahabalar, sahabalar artiqchi geplarini gebrisliklani hicem yaqdirismasdi. Artiqchi geplarini, baski geplarini, 11:24 gele gebrerdi. Ular, gebrer digen, ya inki qil digen amallarinin asasi, Allah ta'alanin kitabini qokishlik, ve Allah ta'alanin ayetlerin tadabbur qilishlik, maruf ishlarga buyurishlik, munkar ishlardan qayitishlik, ya inki hajatiga yarasha boyan geblarini, madami ki Allahnin maasiyasida bolmasikan, 11:53 Gepirishlikten bashqa həmə narsami artiqchi kalam dib bilisharti didi. Dimak sahabalarnin tillari, huddi ularnin bedenlarigi oxshash, Allahnin ta'ati bilangini, Allahnin zikir qilishlik bilani pururti halas, Allah ta'alanin kitabini oxshlik, ayetlerin tadabur qilishlik, ya'inki munkarga qaytarishlik, marufki buyurishlik, 12:27 Bixintisi, Allah ta'alanin ma'asiyyatida bolmagan, uzenin hacatidan gina sorashlik, va hacatida bogan amallarini gina gapirishlik. Uchintisi, til bilan boladigan mamulalarinin, adablarinin uchintisi, va kopal va dagal gapilardan kitlanishliktir. Bu hakida Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, imam ahmad uzilanin musnadida, 13:00 bukhari adab-ul-mufradda, ibn-i hibbanisa sahihda, hakim-mustadrakda, wa shayh albani sahih digan hadisda, shunbi digana kalinaydi. Laysal mu'min bit-taq'an, wala la'an, wala al-fahish, wala al-badi, mu'min kishi qob ta'ana qilgu qihan bolmaydi, wa qob fakhsh gaflarini gafra digan qihan bolmaydi. 13:29 hunik və dağal gəplərini gəpirçilik desek, Allah hələm tərciməkə soğur kirərd. Demək, mü'min kişi, bran bir əməlini, yoy ki, bran bir gəpini tənə qılmay digən, və fahşkə, və alub bara digən, və fahşkə alaqadar boligən, açıq gəplərini gəpirməy digən, və dağal qopal gəpirməy digən kişilər, bu, mü'min kişilərdir. 13:58 Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam. Abu Darda radiyallahu anhu ruwayat qilgan hadisnisa, imam Tirmizi ruwayat qilgan hadista, anna Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam qal, ma min shay'in asqalu fil mizan, fi mizanin mu'mini yawmal qiyama, min hulqin hasan, wa inna Allah layubghidul fahishal bazij, dedilar. Qiyamat kuna da, mu'min kishinin tarazusini in, agir, 14:31 qala digan amal bu qirali xuluqdir. Allah ta'ala fahsh wa qopal wa daqal yaflardan qazaflanadir digan ikanlar. Turinci, tul bulan, bola digan muamalalarinin, adaplarinin turintisi, ijdinabu la'g, lanatlashliktan kitlanchlik. Bu, lanatlashlik babida imam zahabinin tertibiyi kura biz kin tohtalib etkammiz. 15:05 Lekin bu orinda til adaplar bulgen nigi uchil ham zikir qilbetemiz ki, paygambarimiz sallallahu alaihi wasallam Abu Darda radiyallahu anhu ruwayatulgen muhaddislerden isa sahih isnad bilen ruwayatulgen vayu hadisda, paygambarimiz sallallahu alaihi wasallam innal abda ida la'ani shayan sa'idatil la'anatu ilas samaa dedilar. 15:33 Agar bran bir benda, bran bir narsani lanatla ediyan bosa, usha lanat asmangi koteriladi. Asman ishqilari ungi qarata bikitiladi. Sonra, yirgi qaytib tushadi. Yir ishqilari ham uni kirgizmayin bikitiladi. Sonra, on tarafgi, vatsan qaf tarafgi qarab, lanat aynanadi, yuradi. Agar, uzu, 16:02 lanatlangan urunga munasib bolmay digan bosa, uz igasiga ushe lanatlaygan kishiga qaytadi diganakanlar. Kingi hadisda, paygambarimiz sallallahu alaihi wasallam hadisi Abu Dawud wa Muslim ruwayat kalyan. Awalgi hadisda ham Abu Dawud uzlan sunanlar da ruwayat kalyan, etkan ikan ki, inna la'inina la'yakunu yawmal qiyamati shuhada wala shufa'a. 16:35 Laanatlawchi kishilar qiyamat kunuda buram bir kishiga cuvah ham bol almaydi, wa buram bir kishina shafaatiga ham ala almaydi digan ikanlar. Yana tul bulan bola digan odaplarinin bisintisi, gebtaham, amaldaham, sadiqlik bulan gebrishlik. Paygamberimiz sallallahu alaihi wasallam, imam ahmad, 17:08 مُسْنَدَّ رُوَيَةُ الْيَهَمْ رُوَيَةُ الْيَهَدِسْتَيْكَنِكَ النَّبْكِ أَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ وَإِنَّ الْبِرَّ يَهْدِي إِلَى الْجَنَّةِ وَمَا يَزَالُ الرَّجُلُ يَصْدُقُ وَيَتَحَرَّ الصِّدْقَ حَتَّى يُكْتَبُ عِنْدَ اللَّهِ صِدِّيقًا وَإِيَّكُمْ بِال 17:38 kezzab edigan ikanlar. Yani, sizlar ozinlarga sadiqlikne lazim tutinlar. Yani, daim sadiq bolinlar. Cunki, sadiqlik insanlarne yaxshilikki yetekleydi. Yaxshilikler yese insanne cennetki yetekleydi. Insan sadiq bolib, yani bu sadiqlik hem gette hem emelde. 18:10 sadiqlik bilan amal qilawiradi, ya inki sadiqlik tamangi qara intilawiradi, hatta bara-bara Allah ta'alanin aldida sadiqlar qatarigda yazilib qoyladi, yani sadiqlar qatarige kiradi. Sizlar yalgandan ihtiyat bolinlar, tunki yalgan insanini gunahlarga yeteklaydi. Elbetta insan yalgan gepirishligi bilan boladigan, 18:40 günahı, bittə günahını artıra digan bose, ışı yalqanını yapamandib turib irtigi, yenə bittə yalqan yaprişligi, günah arkasidan günahını yetekləb, ergeçtirib, gelişligidir. Hadistə həm ayetiyab digi, künki yalqan insanını günahlariye yetekleydi. Günahlar isə insanını cehennemgi qarata yetekleydi. İnsan, 19:10 yalqan gapira uradi, yain ki, yalqan gapirishlikke harakeqla uradi, hatta Allahni aldi da, yalqancilar safidan yazillik qalnad diganigan. Tilbilan boladigan, adablarniki, yanabittasi, atraftagi, khasatan, musulmanlar safdagi adamlarini, masxaralashlik, ularnin ussidan pulishlik, yain ki, pas, 19:42 Qur'an-ı tashsanashdan ihtiyat bolishliktir. Allah subhanahu wa ta'ala bu hartada shundaydiydi, istayzu billah, Ya ayyuha alladhina amanu la yashqar qawmun min qawmin asa'i yakunu khayran minhum wa la nisa'un min nisa'in asa'i yakunna khayran minhun. Ey iman keltirgan kishilar. Iman keltirgan kishilar digan waqtda, harbir mu'min kishi hoddi, 20:12 Abdullah ibn Abbas radiyallahu anhuma etken edaqa, agar Allah ta'alanin kitab edin qaysi bir ornida, ey iman keltirigan kishilar, digan gapini eshtisengiz, darro qulaqin biz bilan tinglayin, qalbingizni salin, kumki bunda bir yaksilik bar ki, Allah sizni buyriyatgan, yoynki bir yamanlik bar ki, Allah sizni bundan qaytariyatgan digan ikan. 20:41 Bu orin han kimlargi qilniyatgan xitab. Bu orin han imanini dava qilgan, wa imani bilan amal qilniyatgan kishilargi qarati qilingan xitabdir. Ey iman kirtirgan kishilar, sizlar bir-biringizni masxara qilmengiz. Shayati ushe masxara qilniyatgan adam, sizdan yakshi borchligi munkun. 21:15 bəzləri, bəzlərini məzxara qilməsin. Şayət, məzxara qilayatkan ayaldan, məzxara qilayatkan ayal, əfzal bolishligi mümkün. Bu, kanday boladi? Biz, hayatta, insanlarni, ölçovu kanday boladi, dedib, insanlarnin içigi kirib, əgər insanlardan soray digan bu sengiz, insanlarnin köpçiligi, 21:46 ölçöv ne? Dünyavi ölçöv bilen ölçeydi. Falan ki, hakikatdan həm yaxşi, biro ge gebrise gebi ötədi. Biron cayge, barib kudəçilikke bara digan bosa, kudəçilik həm qaytarilin meydi? Abroli, mensebli digan ölçöv bilen ölçenedi. Bu ölçöv, Peygamberimiz sallallahu aleyhi və sallamnin dövrüde həm bolu qaldi. Peygamberimiz sallallahu aleyhi və sallamni aldıdan, 22:17 bir kishi alib ötilindi. Etdiyi ki, bu kishi kim diganda, etdiyi ki, bu kishi, agar iki kishi xusumetlashib qalib, bu kishi orta gechib, biran tasin shafaat khala digan bosa, shafaati qabul lana digan. Vibiran cayga, sovchilike bora digan bosa, sovchiligi qaytarilmay digan adam dedi. Kengi kishi ötkanda, bu kishi kimdi? Soriganlarda etdiyi ki, ha bu kishinin shafaatim qabul kulumaydi. 22:46 Insanlar arasida, bro, itibari yok. Brancaiga savcilike varib, ishiq qafib barsa, savciliygini hem, bro, itibariye almib, savciliygi hem qaytalina digi adam dedi. Paygamberimiz sallallahu alaihi wa sallamnin ulcawi, bu, haqiki ulcawidi. Bu ulcav, Allah subhanahu wa ta'alanin qiyamat günüde koyabigan tarazusi, haq tarazusdan boyan ulcav bilan uksi ulcaridi. Aytlar ki, 23:15 keyengi soralingan kishi, Allahmin nazrida, awvelgi kishidan bir nechi baravar artiq dedi. Biz ham, mana bu ayetni istib, manalarin tinglab turgan vaqtda, özimiz ham, bazlarimiz, bazlarimizni, tilimiz bilan, azar berib, masxara qileyatgan vaqtda, uylib qoyeli ki, belki, ushe masxara qileyatgan adamimiz, 23:48 Agar ki biz bilan bir sastan namaz oqsa ham, likin uni khushu bilan, ixlas bilan oqiganligi chun soabu artiq raqdir. Balikin u rozadardir, siz rozadar imestirsiz. Balikin u adamlar shirin uyqiya kitgan vaqtda kecalari tahajjud oqib, Allah subhanahu wa ta'ala ge, tovba bilan kecalarin utgiza digan, kundizlari na isa roza bilan utgiza digan. 24:17 Bu orinda ayallarini ham zikir qilib utdi. Tepada khas iman kiltirigan kisilarini zikir qildi. 24:52 Ulariga ayallar ham kelaridi. Likin ayallarinin arasida ham, maskara qirishlik, kub uchirib turgenlik uchun, Allah subhanahu wa ta'ala taqli raq qilib turib, ayallarini ham taqsilebayti ki, ayallar ham birbirlarini maskara qilmasin. Walat, wala talmizu anfusikum, wala tanabazu bil alqab. Birbirlarini laqab bilan chaqirmaylar. Paygamberimiz sallallahu alihi wa sallam, 25:26 Imam Muslim ruwayat qilyan hadisda ittilar ki, Rubba ash'asu aghbar madfu'un bil abwabi law axsama ala Allahi la abarra. Bazan didilar, dünyanın ishqilarinin hammasi unga bikilingen kishi. Yani, hiskim unin gapini ham kulaq samay digan, hacatini sorab kisi ishqini biktadigan adam. 25:56 Uzini shakli ham nahayetda hunik, sac sakali, chayn bosgan, uzigi ham qarab bulmay digan adam uchiraydi. Lekin ular Allah gebran bir qasam icib, Allahni yad qala digan buse, qasamini Allah derru inabatka qala digan adamlar var dedilar. Demek biz insanlarine zahiri shakli bilan, kusab kitab kulib mezanimiz, dunyawi mezanimiz, yapo isligimiz, 26:26 bu mutlak na tohru boligan amallardan bittasi ikan. Kingi hadiste paygamberimiz sallallahu alaihi wasallam ayittilaki hadisini imam Bukhari və muslim və başqa mu hadisə ruvaya xiliyan, qiyamət günə də cəsədi nəhayətdə yuqan simiz qişi af gelinadi. Likən Allah ta'alanin tarazusu aldi də, təşşəni qanatikəlik həm vəzingə iqe bolmeyi dilib durub, mənə bu ayetni uxu qoygan ikanlar. 26:56 فَلَا نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمًا الْقِيَامَةِ وَزْنًا 27:27 Demek, musulmanlar, ghibatni tarqilishligi, bu, tarz bugan amallarinin bittesiyken. Allah subhanahu wa ta'ala, sin deydeydi, وَلَا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَيَأْكُ لَلَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِيهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَّحِيمٌ Sizler, bazinlarna, bazinlar ghibat silmaynlar. Siz, uzingiznin, broderingizni, 28:01 Xalam bolgan vaqtida cesadini, gustini, yiyishlikini xaxlayisizmi? Fakarihtumu xaxlamadinlara, yaktirmadinlara, undaybosa Allahdan qorqinlar. Albatta Allah tobalarini qabulqulgu ki, rahimli zattir. Allah subhanahu wa ta'ala bu orinda qibat qiladigan kisilarini, qibat qiladigan qadam, 28:26 Unu öl türüb türüb, ana undenkiyin gülüştini yiyetkan adamga uxshatdi. Ghibat nima? Ghibat nima digan sovalga, Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam, atadrimal ghiba, qalu allahu wa rasuluhu alam, qala zikruku akhaka bima yakroh, qala ara'ita in kana fi akhim ma akul, qala in kana fihi ma takul, faqad iqtabtahu, wa in lam yakum fihi, faqad bahatta. Aittilar ki, ghibat nima ikalniyini, 28:58 Bilasiz mi, dedi. Bugungi gunda ham, qibat qiligimizga, qibat nima ikanligini bilasiz mi? Siz qibat qilib qoydiyiz, diseniz, eytadigi, biz qibat qilmayab bizu, biz sifatini eytiyab biz, dedi. Paygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam, mana bu orinda qibat nima ikanligini bildirib, eytadigi, qibat nima ligini bilasiz lari mi, dedi sahabalariga. Eytidilar ki, Allah va rasulu bilgi uchiroq. Eytidilar ki, brotheringiz, 29:27 agar ishtibqasa uzi yaqtirmay digan narsani eytishligingiz, ghibat didilar. Demak, siz eytiyatgan ushe sifatni, ushe eytilinyatgan adam agar uzi yaqtirmay digan bosa ishtibqasa, bu agarci siz onu min sifat edib eytisiniz, ham baribir u ghibatlar qatarikir qaladib. Shunda eytilindi ki, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamga, agar, 29:54 eytinliyatkan narsa, ushe sifat hakikatdan ham ushe kishida bosa, nima boladi bu? Ghibat boladi mi? Ya ki, ghibatni safidan chikib qaladi mi? Diyanda itdilar ki, agar ushe sifat tapilinsa, undayin ki, ghibat boladi. Agar ushe sifat tapilinmay digan bosa, buhtan boladi digan ika. Mara bu hadis bizlarga, buhtan bilan ghibatni farqana wa atama tarifina. 30:23 qizlarga bildirbirdi. Payqambarimiz, salallahu alaihi wa sallam, baxqa hadista, hadisna, Abu Barza al-Aslami, radiyallahu anhu, ruwayat qilgan, Ya ma'shara, man amana bilisanihi, walam, walam, yadxulul imanu fi qalbih, la tagtabul muslimin. Ey, tiliblan iman qeltirgan, iman hali qalbiyek qirmigan adamlar. 30:54 sizlar musulmanlarina qibat qilmaylar digan ikanlar. Til bulan boladigan azarlarini bazilarga toqtadik. Ahirgi xalgan 5 dakiqalarda qisqa qisa halatda bizigigan sovallarga toqtab oytamaz. Talak masalalari hakida soranigyan ikan bu halatda talak qucadim. Talak qay halatda qucadi. Hazirgi gulda ish qidrib, atraf qish shaharlarga, shaharlan namlaran itibdi zikir qil shardimiz, tur, 31:28 5 aylab yurib ishleb giliyabdi, bu halatda talag tushadi mi, yuk mi? Bu halatda talag elbette tushmaydi. Insanlarinin 1 yillab, 2 yillab, belki 10 danam artıqraq, atrafiki gelib, ishleb gelisli gibi lan, talag tushub xalmaydi. Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam, buram bir yuqalingan narsani masjidda ilan qilislikten qaytarganlar. Ama tapuvalgan narsani ilan qilislikten, vallaha alam, qaytargan narsan bomasi gerek. 32:02 Men bu yergi kepti, baz ademlar bir karamal tapo alishipti. Yokatganlar bose kesindipti, xat kimden giyganligini bilmadik, ama biz demez. Bu yerda baz bir tabiplar ozilarini ilan qilish qoyishligini talep qilish yapdi. Masjid hali ayitganimizdaki ilan qilip qoyiladigin orun imez. Paragambarimiz a.s. kim buran bir narsani yokatsa yor, 32:36 tapishlikini ilan kulub qoysa, Allah Ta'ala ushe yukadken narsani taptirmesin, dib dua qiyanlar, yani dua ibad qiyanlar, sunucun bu narsalardan kitlanisliyimiz qerek, qerek bolla digin bolsa, tashkari da bunu ilan kulsa, u irkin halatlaniki bittesi, masjid isa ibadat ornidir. Allah Subhanahu wa Ta'ala, hammamizli ham, hana bu tel va uni afatlaridan, musulmanlariga yetkezi qoyadigan, 33:04 aziyyatladan. Allah subhanahu wa ta'ala hammamizda ham uzi saklasin. Paygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam bizlariga khabar birgani daqa tili ve azalari bilan musulmanlariga azar yitkizmey digan musulmanladan kilsin. Allah subhanahu wa ta'ala hammamizda ham tilimizni uzi nin ta'ati da yina kuri digan tillerdan kilsin. Ma'asiyyatka alub bara digan gunah, ghibat, yalgan koyin ki, 33:32 barcha maasiyyatlariga olub boradiyan tillaridan qilmasin. Tillimizni faqad özini ta'atiga gina bursin, tillimizni ve kalbimizni. Allah subhanahu wa ta'ala sesalhanalarida yapgan, bimarlariga özü shufa birsin. Allah subhanahu wa ta'ala dertlarini yingil qilsin. Allah subhanahu wa ta'ala karzimatlarinin karzini özü yingil qilsin. İşlari yurmiyatganlarinin islarini özinin ta'atida yurgissin. 34:02 Işləri isə Allah'ın məhsiyyətizə yürüyətkənlərinə, işlərinə özünün ta'atiyyə bursin. Həmməmizdə, həm və ailələrimizdə və fərzətlərimizdə bu ibadətlərinə qa'im qilədiyən sabit qadəmlərdən qılsın. Subhānaka Allahumma bihamdik. Işhudu allā ilahil-lān. Astaghfiru qatubu ilayk bi-rahmatik. 34:31 مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهْ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَذِيَ لَهْ وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهْ وَأَشْهَدُ عَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ثُمَّ عَمَّ عَبْعَدُ 35:03 ibarət bulsəhəm, ləkin keyn mazmunını özü içiyə qalib ifadələgən surələrinin bittəsidir. Wal-asr, asr waqtiyyə qasəm ki, innal-insana lafi khusr, insanlərinin həmməsi ziyankördür, ziyandadır, ləkin bulərinin içidə illalladina amanu, iman kiltirib. 35:29 illa alladhina amanu wa aminu salihat iman kintirib koyibkina imas, belki imanlarini arkasidan salih amallarini irgistirganlar. Ana undan kingi sifatini Allah subhanahu wa ta'ala yana bizlariga koshim eytiyabtiki vetevaso bil haqq. Uzlari topkan lezzetni bashkalariga ham 36:00 tatib qorishlikke shakirib, xahke shakirgenlar. Bu, lezzet tafuyakgan vaqtda, atraftan kegan bazibir naqishliklar, ya inki aziyatlarga sabir qilgenlar, vata vaso, biz sabir. Mene şu, törk tasifatini öz ishige aligan möminlerden başqalarinin hammasi ziyandadir, diyabdi. Dar haqiqat, 36:31 bugungi tunda bizlarga qib qisiyatgan sawallarinin bittasi, bugun uqilingan sawaldir. U hanbosa, farzadlarina bakishlik uchun Allah subhanahu wa ta'alanin rizqini qidirib, atrafki qisiyatgan adamlar yillab, yanki ailab yuqalishligi sabablik, ya toğurak ibarabila etkanda ailasi bilan uzulib qalishligi sabablik, ortada nikah buzulib. 37:01 yengi nikah tulisli ikirakmi. Umar ibn Khattab, radiyallahu anhu, halifa bolub turgan vaqtda, buq sene, imam ibn-i kasir rahimahullah, özinin tafsiri da, Nisa surasi da zikir qiladi. Bir kuna, Umar ibn Khattab, Madinaya kucalarini eylanardi. Wakiya, kicasi bolayat gelmigi uchun, atrafni hammasini, 37:32 cimcislik və zulümət qapləgenədi. Umar ibn Khattab bir uynin aldıdan ösib ketiyatsa, bir ayal özinin balasının beşigini tebrətib turib bir acaib şer eytədi. Şerinin manası, əgər Allahdan qorqışlik və sabir qilişlik bolməgenədi, edi, mənə bu yatındıqda 38:01 başqalar bilan yatilinib awas çıxan bolartı digan mazmunni öz içigi aladi. Umarib min qattab bu ailani suristirse, bu kelinin tiyovi bir necce ailardan awal sefarga çıxan iken, bolub ham kusni davlatdagi qigaralarda bolgan sefarday iken. 38:30 Umar ibn Khattab özünün qızının aldiga geldi de, ayal kişi, yani özünün turmuş ortağı bolup durgan ayal kişi, kanca ay gece turmuş ortağını körmestan ve yakınleşmestan sabir qılıb yeşey aladi diganda, qızları altı ay gece deyip cevab verdi. Şimdankiyen, Umar ibn Khattab rabiyallahu anhu, 39:01 səfərgə çıxənlərinin həmməsigə, ya inki, əskərdə turgenlərinin həmməsini altı aydə bir ailəsigə kilib-ketişlikgə əmir çıxardi. Bəzi adamlar içidə mənə bu xsəni bəziləri toğru çünib, bəziləri natoğru çünishligi səbəbdən bu sekirə ki, adamlar içidə altı ay geçə ailəngizgə yakınləşməy digən bu sengiz talaq. 39:29 Lekin, numi fukahalarinin çikargan fatvasi bo isa, agar er kishi tinslik vahatircamlik damangi qarib kitgan bosa, lekin u kishidan derek bolmay digan bosa, ayal kishi ushe iri tindashlarinin qarib badlarini isa u dunyaga riklat qiladigan vaxti gecad. 39:59 Amma ticlik volmegen diyarlargece, ticlik volmeyturgen, hatircemlik yokalgen, urusboturgen, tamanlarge ketken irni hayal, tört yilgece kutusligi, agar ito halette hem damdereksiz ketken bosa buyrulingendir. Sunin için hem bugün madami ki bu şer'i hökumni biz yetkizar ikenmiz, 40:28 bazilarimiz xah bilib, xah bilmestan, hatta nikahni yengiletgenlər bar. Bazilarimiz bilmestan, ee bun bilan, talaq tushadi divargenlermiz ham yuqimaz albette. Sunikun, bunday, mubarakli orinda, va mubarakli saadda, bu qilub koygan hata va kemciliklarimizdan, va ötken cum'a binan, bu cum'a arasida qilgan hata va kemciliklarimizdan, Allah subhanahu wa ta'ala den. 40:58 maghfiratu tawbalarini surayli. Alhamdulillah, wa salatu wa salamu ala Rasulillah, wa ala alihi wa sahbihi, wa man ittaba bihadihi ila yawmiddin. Quranin ibaralariga qaraydiyan busayt, Quran bizlariga hudda hazır nazil bolgana daqa, yangi ibarabilan kundan kunge, yangi özini maizalarini qiladi. Biz tepeda okuyan Asr surasi ham, 41:36 həmməmizmə qiləyətkən əməlimizdə səbir qilişlikke çarlaydi. Biz həm ayallarimizmə mənə bu orinlərdə səbir qilişlikke çarlayniz. Nümay üçün, çünki ayal səbir qilişliyi bilən özinin iffətini, dinini saqlay aladi. Özinin turmuş ortağıya vergen ehdu peymanini və sadiqliyini saqlay aladi. Amma səbirsizlik, 42:07 Cəmiyyətdə təxş, buzğunlik, əhdlərni buzışlik, qoyun ki, bütün alıb keleyətkən, yoyun ki, vaqiyyəmizdə bulub turigən cinayətlərgə səbib bolədi. Əkhir, siznin əşə turmuş ortağınqiz, siz və siznin fərzəfləringiz üçün rızq qıdırib, aylək və yirlək təşkərgə çıqıq titkən yeməsmədi? 42:37 Rabi'at-ur-ray digan tabi'in utgan. Bu kishinin fatvalari bugungi gungese amal xilinib gila digan fatvalardandir. Biz analarimizni ve ayallarimizni tabirga bu orinda sharlab durub, Rabi'at-ur-ray ni atasi yu anasi kim ikanligine bayan xilib koymashcimiz. Rabi'at-ur-ray az gina vaq turmus qorgani dengiyin, Allahning yolida çipit getdi. 43:06 Bir netce yillar ötkenidenkiyin Madinagi qaytti. Akhir ona, tayganbarimiz sallallahu alaihi wasallaminin suyukliyi shahri Madinagi qitariti. Akhir ona, özinin ayali qitaridi. Sunnaka muafiq, shahargi geligendenkiyin gi birinci ziyarat orni bu masjid boldi. Tayganbarimiz alaihi salam masjidlarida... 43:33 şan namazını okudu. Şan namazıdan keyin, uylariye şoşilmadilar. Belki o şehirde xalaqalarini qıdırib durub, buran bir ilim xalaqasiga oturmaqci boldu. Xalaqalarinin en kattasidi, bir katta xalaqaya oturdu. Bu xalaqada bir hali, sakali usib uygurmagan yashigit, ders bir turaridi. Ders, kustan vaqtida tugadi. Kustanu okub bolib, 44:02 özinin xoğlusi tamangi qarab yurdi. Xoğlusi tamangi qarab yurib, xoğlusi ge, axir özinin xoğlusi ge kirib, izinsiz kirib, qarasalar bir ayal turgen edib. Ishkaridan, kösatdan bir yigi çixib, hali, biznin uyimizge bir uksat kirigen ingiznin özü kifaya qilmegendey, biznin ayalimizge hem hali, kirmilib turib sizmi, deb yapasidan uflab turgen vaqtda, 44:31 rabi'at ur raynin ayali çıqib, ortana aciratib, axirib balan, tanimadin gizda, bu siznin atan giz boladi, diganida ata bilan bala uziye gelisdi. Qarayn ortadan kanca yillar öpti, rabi'at ur ray, uzinin farzanti çıqilganida hali kormaganidi. Lekin ayal uzinin sadaqati, və sabiri bilan, farzantinin xunxali ulqayib, kastayib, 45:00 tarzandini alim qilib yetishtirib, uylantirigani dan kiin ham rabiatur rayini sabir bilan, rabiatur rayinin atasini sabir bilan kutupturgani di. Az yina muddat otib, ular tanishu alishib, muddat otigani dan kiin, er, özinin ayaliye tashlip getkani katta muqtardigi amanatin soradi. Karayn, amanatki xanchalik, sadiqlik bilan muamilakiligani ayalini, hakikatdan ham, 45:30 tarix, tille, tille siyahlar bilan kumish varaklarga yazib qoygan. Ushe amanati soriganda, uglini ishara qildi. Sis peshret getgan, amanatiniz sebabli, ugliniz ishara bilan kursatilna digan, katta alimlar dan yitishib cikdi dedi. Shulinkin ham biz bugun, madami ki sahabiye ayallarinin bazilarinin tarixini alib gelarekinmiz, 46:01 anələrimizgə, apələrimizgə və singirlərimizgə, mənə bunday orrunda köpuraq səbir qlişliklərini vəsiyyat qiləmiz. Və həmməmizdə həm, Allah Ta'ala'nin ta'atıda səbir qlişlikdə, və Allah Ta'ala'nin ma'asiyyatıga qişib qalişlikdən səbir qlişlikke bir-birimizni vəsiyyat qiləmiz. Dar haqiqat. 46:21 Peygamberimiz sallallahu alayhi wa sallam ham bizlerini özgü köpra salatu salamlar eyçlikke buyurub, cüm'akını khaslatan köpra salatu salamlar eyçlikke buyuriganlar. Innallaha wa malaikatahu yisalluna ala nabiyy. Ya ayyuha alladhina amanu sallu alayhi wa sallimu taslima. Allahumma salli ala Muhammad wa ala ali Muhammad. Kama sallayti ala Ibrahimu ala ali Ibrahimu inna kamidun majid. Allahumma bariki ala Muhammad. 46:46 Wa ala ali muhammad kama barakta ala ibrahima wa ala ali ibrahima inna kamidun majid. Allahumma ariina al-haqqa haqqan wa rduqna ittiba'ah. Wa ariina al-ba'tila ba'tilan wa rduqna ijtina'abah. Allahumma asturna bisitrin jamilin fi d-dinna wal-akhirah. Allahumma asturna bisitrin jamilin fi d-dinna wal-akhirah. Allahumma asturna bisitrin jamilin fi d-dinna wal-akhirah. Allahumma aizzal islam wal-muslimin wa adillah shirk wal-musrikin. 47:11 رَبَّنَا لَا تُزِيحْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَذَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنَّ دُنْكَ رَحْمَةٍ إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَابُ رَبَّنَا لَا تُؤَافِذْهَا إِنْ نَسِيْنَا أَوْ أَخْطَعْنَا رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِسْرًا كَمَا هَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا رَبَّ