♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersآڈیوТобеинлар ҳаётидан лавҳаларadmin·1 view·5 months ago1. Тобеинлар ҳаётидан лавҳалар деган силсиланинг ушбу бўлимида улуғ тобеин Ато ибн Аби Рабоҳ раҳимаҳуллоҳнинг ҳаётидан баъзи лавҳалар баён қилинади. 2. Тобеинлар ҳаётидан лавҳалар деган силсиланинг ушбу бўлимида улуғ тобеин Омир ибн Абдуллоҳ ат-Тамимий раҳимаҳуллоҳнинг ҳаётидан баъзи лавҳалар баён қилинади. By: Абу Абдуллоҳ Шоший Source: IslamHouse.com · Абу Абдуллоҳ Шоший#Audio#IslamHouse#Абу Абдуллоҳ Шошийمکمل متنbeta▸خودکار طور پر تیار کردہ متن ہے، اس میں غلطیاں ہو سکتی ہیں۔ درست الفاظ کے لیے ریکارڈنگ سنیں۔0:00Bismillah, alhamdulillah, wassalatu wassalamu ala rasulillah, wa ala alihi wa ashabihi wa man walah. Amma ba'd, suwarun min hayati tabi'in. Tabi'inler hayatiden, lavhaler diyen kitabden inshaAllah bugundan uqub başlayimiz. Bu kitabni Abdurrahman Ra'fat al-Basha rahimahullah yazganlar. Mena şu kitabni başiden, bitte bitteden tabi'inlerden hayatu bilen tanishbi çıqamiz inshaAllah. Ata ibn Abi Rabah,0:30Rahimahullah. Salama ibn Kuhail shundaydi. Ilim bilan Allahnin yuzini irada qilinan 3 bu 3 kishidan basqa bir onu qirmadim. Ular, Ata, Tavuz, və Mujahid. Biz xazir hijiratnin 97-ci ili Zulhijja aydamiz. Ruparamizda, eski uy atalmish Ka'batullah. U har tariftan kilinan ziyaratçilarvan torub toshgan. Ular piyadayi ulovda, yashu qari, irkegu ayal,1:04aq tənligu, qara tənlik, ərəbu, əcən, şahu gedo. Bərçələri insanlarnin patshahı huzuriyə, undan qorqib və umit qilib, çakırağı gelə bəydib, uzaq yaqindan geliyendir. Manabu esə musulmanlar xalifəsi, Suleyman ibn Abdülmalik, dünya patshahlarınin büyüklərdən biri. Qul astı dəyilərmən bir xıl, baş qiyimsiz, ayaq yelen,1:33iqnida suruptan bolgana rida wa izzardan bolgana iqki libastan basqa qimi yox xalatda, baytullahni tawaf qilmaqda. Yanida tolun ay dek korkan, kilişgan, atrigul dek xushroy, xushboy iqki oğlu xamraq. Tawafini tugatkaç yardamçilardan biraya qarab, sahibi ingiz qayerdalar dedi. Namaz oqiyabdalar deb, masjidil haramni qarb tarafiga ishara qildi. Xalifa iqki oğlu blan ishara qilangan tarafga yura başlagan edi,2:03Unikhas qoruxchilari xalifega yoluna qip, tqilinj mashagqatidan unikhalas qilishga kirishe baxilashti. Xalife ularini qaytarib, bu orin shahu gada barabir boladina yirdir. Bunda hech kim hech kimne artiq imes. Fakat, muttaqinlar va amali qabul bolganlargina artiqdirlar. Kopinca Allahni huzuriga saci tozigan, ustu bashi chayinbaskan xalda kiligan addi adamdan, patishahlardan qabul qilinmagan amallar qabul qilinadi, dedi.2:31və izləygan adamı tarafka qarabi yor aldı. U adam halham namazda qayim, ruku və sucutlarda qarq edi. Adamlar u kishini arqa tarafida və ungu soluda kutub oturishardi. Xalifa xam qataray kelib oturdi və iki oğlunu xam yaniga otqazdi. Quraishlik bu iki yigit momillar amiri izləgan və addi xalqman bir qatarda unig namazdan fariq bolishini kutub oturigan manabu kishige razim salabashlashdi. Qarasalar3:01u qara yuzli, jingalik sachli, va yassib urun bir xabashi qariyayikin. Otirgani da uzaqdan qara qaragaya oxshab korinardi. U namazdan fariq bolgach, xalifa otirgan tarafka qarab u gurildi. Sulaiman ibn Abdulmalik unga salam birdi, va haj amallar haqda suri başladi. U salamga alik olgach, har bir surargan masalaga bir ma bir, tolik, biran koshim chaqilishka urun kaldirmay,3:31suziga peygamber sallallahu alaihi wasallami hadislardan dalil keltirib, jawab berdi. Sawallariga jawab olgach xalifa, minnadarcilik bildirib, oğullari bilan safa sari yul aldi. Keta turib, carcilarinin, ey musulmanlar, bu yerda ata ibn abi rabah, u kishi bolmasalar, abdullah ibn abi nacihtan basa hechkim adamlarga fatwa bermesin, digan nidasini eshtikan oğullaridan biri, otasiga,3:59qanday endi bu cersilar Ata ibn Abi Rabah və unin bradardan başqa hechkin fata bermesin, deb biyurishadi, və biz esə xalifəyə kattə ahimiyyat korsetməgən və unu yetərli qə uluqlaməgən boyaya kisnan fata soradik, dedi. Sulaiman ibn Abdülmalik oğluga, ey oğlum, sen korigan və biz unin aldıda uzimizni xar tutkanimiz uşa kishi, məscid-il haramdagi fatva sahibi, Amdullah ibn Abbasinin bu uluq mansabdagi miras qoru,4:29Ata ibn Abi Rabah boladlar, dedi. Song sozda davam etib, ey oğullarım, ilim organiynar. Ilim bilan pəs dərəcəli adam yukarı dərəcəgi irişədi. Heç kim tənəməgen kishi isə, məshqurlikki etədi. Qullar, şahlar mertabasik utariladi. Oğullariga etkən sozi da, Suleyman ibn Abdülmalik mubalaa qılməgen idi. Dar haqiqat, Ata ibn Abi Rabah yaşligi da, Mekkalik bir ayalinin qulu yedi. Lekin şun deyib olsada,5:02Allah Ta'ala oz lütfu kerami ila xabashi bu balaga qadamini ilim yolda basish nimatin ata qildi. Ata ibn Abi Rabah vaxtini uch qisimga tahsimnagan idi. Bir qismin Mekkali xajas yajiratgan, unda unin haqqini mukammal aday edib, unga çirayli xizmatqilar idi. Bir qismin isa Rabbisi yajiratib, unda Allah Azza wa Jalliga xalis ibadat qilishblan mashqul bolardi. Yana bir qismini ilim talabiga yajiratgan idi. Bunda u,5:33Peygamber sallallahu aleyhi wa sallamni hayatta bolgan sahabalariga baglanib, ularnin saf ilim bulaglardan qanib-qanib simararidi. U ilimni Abu Hurayra, Abdullah ibn Umar, Abdullah ibn Abbas, Abdullah ibn Zubayr ve baska sahabaya kiramlardan tahsil alib, qalbini ilim, fiqh ve Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallamdan bolgan rivayatman doldurdi. Bercalardan Allah razı bolsun. Mekkali khacası,6:02Ghulami uz canini Allahnin yuliga tikgani vahayatini ilim talabiga baxshida itganini korgaç, shayat Allah bu bala bilan Islam va musulmanlarga manfaat yetkazar digan umitte, uz haqqadan vas kechib Allah yolda ghulamini azad qilibi bardi. Ana shukundan baslab Ata ibn Abi Rabah, Baytul Haramini uzu uchun tunay digan mekan, ta'lim ola digan madrasa, taqwa va ta'at bilan Allahga yakim bola digan namazgaq qilib aldi.6:31Tarix shunaslar masjidil haram Ata ibn Abi Rabahke yigirmay ilma bayinida turar jayib oldu, deydilar. Dar haqiqat uluq tabayin Ata ibn Abi Rabah ilimda en yiqar manzilatki itib, oz asrinin az kishilarigina erishgan mertabaya kutaryldi. Rivayat qilinishche, Abdullah ibn Umar raziyallahu anhuma, umra qiligani Mekkaya kiliginlari da, adamlar sawal wa fatwa sorab khuzurlaraya kilishti. Shunda u sahaba,7:01Ey ahli Mekke, min sizleri hayranman. Orangizda Ata ibn Abi Rabah dek kishi bole turib, savalingizdi mingi topla boturib sismi degan ekanlar. Radiyallahu anhuma. Din və ilimdagi bundi dərəcəgi Ata ibn Abi Rabah iki xislatman erişdi. Birinci xislat. U nafsiye hakim bole aldi. Faydasiz narsalardan lezzetlenish uchu nafsige yol qoymadi. Ikinci xislat isa, u vaxtige hakim bole aldi.7:32Artıxa geyab soz va işlarga vaxtini kitgizmadi. Muhammad ibn Suqa, ozen ziyarata ekilgan bir cemaatga quylagilarini aytib bergan edi. Xuddi menga fayda bergan edik, shayat sizlari yahan fayda bera digan bir sozini aytib bereyimi? Ular aytib beren dedilar. Shunda u, kunlardin biridi, Ata ibn Abi Rabah menga nasihat qalib shundeydil. Ey ciyan, bizlardan awaligilar artıxa geyab sozlarini yaman korishar edi. Men dedim,8:03Ularinin nazlidagi artisca soz nimalardan ibarat idi. Ular, Allah Azza wa Jalla'nin kalamini talawat qilish və onu tushunish, Rasulullah sallallahu aleyhi və sallamnih hadislarin rivayat qilish və onu fahimlash, yaxshlikke buyurish və yamanlikten qaytarish, Allah ta'alaya yaqinlashdir ediyan ilimni talab qilish və hayat uchun zarur boriyan sozlardan baska beharca sozlarını artisca sanarilar. Soynminge tikilib.8:32Xalbuki, shak shubhasiz sizlarnin ustingizda qiligan har bir amalinizni yad alib, yazib durucu uruq farishtelar bardir ayatini, va har biriniz iki farishte, ong va chabtamanan otirgan iki qabul qilucu yazib durucu farishte, insanin aytgan va qiligan barcha yaxshi yaman amallarini qabul qilib, yazib durarlar. U insan biran sozni talaffuz qilmasin, magar talaffuz qilsa,8:56uning aldida xazir-nazir bolgan bir kuzatu uchi, farishta u sozun yazib alur ayatini inkarqlasiz mi, dedi. Va qiyamat meydanida sahifalar tarqatilganda, birar tamiz, uz sahifasdagi soz amallarinin aksari na diniga, va na duniyasiga taallukli bolmagan soz amallar bolusdan uyelmeydi mi, deb nasihat qiligan edi. Rahimahullah. Allah Azza wa Jalla, Ata ibn Abi Rabahnin ilmini, har turli insanlarga manfaatli qildi.9:27Ahli ilimlər, xunarməndlər və başqa kup günə insannlər uning ilmidən faydalandilər. Abu Hanifa rahimahullah, uzlari haqqa da şundi hikaye aqladlar. Mäkkədə haç əməllərinin bacariş asnasıda beş uğrunda xata qiligən edim. Bir sartaraş xatalarını tuzatib qoydu. İhramdan çıqış uçun saç aldirganı sartaraşa gelib, saçımda neşe pulgu alib qoyasiz digan edim, u, xıdayat tapkür, ibadatda şartlashilmeydi.9:57Qancha versen, bera veresen, dedi. Xicalat bolub oturdum. Oturganda ham, qiblagi arqa qilb oturgan ekenman, qiblagi yuzlanishimga ishara qıldı. Xicalatimga xicalat qoshilib, qiblagi yuzlandim. Ustiga ustak, saqimda qarishi uchun, bashimni chap tarafini tutupman. Ongi tarafini tut, dedi. Ongi tarafini tuttum. Saqimda qira basladim. Men undan acaplanganimca cim oturgan edim, nega cim oturibsan, takbir ait, dedi.10:28Takbir ayite başladim. Saçini alib bol gac, ordindan turib kitiyatgan edim, qeyiriga kitiyepsan, dedim. Cahilashgan caimi kitiyepman, dedim. Avvel iki rakat namaz okubal, keyin qeyiriga kitsan kitabir, dedim. Iki rakat namaz oku gac, uzimgi uzim, bu adam addi sartarashka oxushamaydi. Ahli ilimlerden bolsak erak, dedim de, bu narsalarin qeyirdan bilasiz, deb soradim. U, ata ibn abi rabahnin shundi qilganini korginman. Undan organib,10:57Odamlarna ham shunga yolleymen dedi. Dunya Ata ibn Abira baxga baxdi, amma u dunyaga baxmadi. Unga parwa ham qilmadi, belki undan yuzo qirdi. Butun umrini, qimati beşdir hamdan ashmeydiyan libasman ot gazdi. Xalifalar onu ozlariblan birga bolishuk chun sarayga chakirishkanda, ularinin dunyalari sabab ozinin diniga putur yetib qalishdan qorkib, chakiriklariga icabat qilmadi.11:25Fakat musulmalarga fayda, ya ki islamga yaxshlik boladigan bolsa gina, xalifalar aldiga borardi. Usman ibn Ata al-Hurasani, xikaya qiligan waqiya anashulardan baridir. Otan bilan birga xalifa Xisham ibn Abdunmaliknin huzuriyaki teyatkan edik. Damashqa yetishimizgi az gina qaliganda, qara ishak minib geliyatgan bir qariyaga ruparak geldik. Qariyanin ignida ghaliz bir koylak, eski ton va boshini qablab turgan eski tilpak,11:57ishaginin igari ham yagasdan qilingan. Min bundan kulib atamga, bu köyüm, dedim. Cimbol, ahir bu zat hijaz fukahalarinin sayidi Ata ibn Abirabah boladlar, dedi. Qariya yaqinlashgach, atam hachiridan, uqshi ishagdan tushuq qichaglashib korusdilar. Xal ahval surashgach, yana ulovlarga minib, yolda davam etdik. Xalifanin qasri ishiq aldiga kilib, izin bolgunca kutub turush uchun otrib ulgurimagandik hamki, kirishga izin berildi.12:29Otam bilan qariya kirib getishti. Qaytib chixkishkani da otamda nima geblar borganini ayitib berishini suradim. Otam dedi, xalifa xisham, ata ibn abi rabah kreshka izin surayatganini ishtib, darhal izin verdi. Allah ki qasam ki, unin sababidan miyham kira aldim. Xalifa, ata ibn abi rabah ka peşvas chqib, xush gelibdilar, xush gelibdilar. Qani, bu yerga marhalat qilisillar, deb, ozinin tahtigi otqizdi. Ma ozi ham unin tizlasi ya tizlasin tek kizib oturdi.13:00Sarayda hurmatli kishlar geblashib oturishkan ikan, hammalar jim bolib sukut qilishti. Xisham Ata ibn Abi Rabahga yuzlanib, buyurin ey Abu Muhammad, bizdan nima hizmat dedi. Ata ibn Abi Rabah, ey momunlar amiri, iki haram ahli, Allahni xalqi, hamda Rasulullah sallallahu alaihi wasallamni qoshnisidirlar. Ularga berilecek uluslarin taksimla bersengiz. Xob boladi, ey katib, yas, Mekke ve Medina xalqinin bir yillik uluslari berilsin.13:31Bundan başa hacatiniz barmi, ey Abu Muhammad? Biyurin. Xa, ey amirul mu'minin, Hicaz va najd ahli, araplarinin asli, hamda islaminin yetekçilarıdır. Sadakatlarınin ashqçası uzlariye qeytarilsi. Xob boradi, ey katib, yaz. Sadakatlarınin artığı uzlariye qeytarilsin. Yena hacatiniz barmi, ey Abu Muhammad? Biyurin. Xa bar, ey mumullar amiri.13:59Cheqara hududda turu uchilar, dushmanga birinci robara geladlar. Musulmanlarga yamanlikni qast qilganlarga qarci urshadlar. Shunin uchun ularga uluslari mol qilib berilsa. Chunki ular yahis ta'minla masalar Cheqara zayib olad. Qob bolad. Ey Qatib, yas, Cheqara hududlarla turganlarga uluslari mol qilib yetkazilsin. Biyurin, ey Abu Muhammad, yana hajatiniz barmi? Ha, ey emirul mu'minin!14:28zimmilariga taqatlardan artaqa yukilammasa, chunki ulardan alnadigan cizye, dushmanlarin gizye qarşi sizlariga yardan boladi. Xob boladi, ey katib yaz, zimmilariga taqatlardan artaqa yukilammasan. Yena hacatin giz barmi, ey e muhammad, buyurin. Habar, ey mominlar amiri, uz haqqin gizde Allahdan taqva qilin. Xunu bilin ki, siz yalgiz yaratilganin gizdik, yalgiz zafat etasiz. Yalgiz qaytetirlasiz.14:58Va yalgis xalda xsab qalinasiz. Atrafingizdaylarnin brandasi siz bambirga bolmaydi. Xishan bu qeplarini eshtib yiglib, basini xam qiligani ce qaldi. Ata ibn Abirabah turib chixib getdilar. Men xam orqalardan ergaçtim. Eşik aldi yaqilnaşganimizda bir kishi ham yankotarib gelib, Amirul mu'minin bunu sizga beribi barlar dedi. Ata ibn Abirabah hayhat. Men sizlardan bu davatim uchun acri mukafat soramayman.15:29Menin əcr-i mukafatın fəqqat bərcə aləmlərdin pərverdiqarı Allah nizin məslədir, dedi. Allah ki qasam ki, Ata ibn Abirabah xalifənin aldıya kirib bir qultım suxam içməy qaytib çıxdı. Ata ibn Abirabah uzun umur gördü. Yaşı yüzge yetdi. Bu uzun umurunu ilim və amal, yaxşilik və taqua bilen doldurdi. Odamlar qol dayi nərsələrdən bihi hacatlik və Allah huzur dayi nərsələrgə umit qiliş bilen,15:59umrini pak tutti. Ulim, atanu dunya yukilardan yengil, ahirat azukasıda agir xalda tapdi. Bunga qoshimcha u kishi, yetmish merta hachqiligin. Bu digani, yetmish merta arafatta turib, Allah ta'lanin raziligi, ve cennatini sorib, hamda Allahnin gazabi, ve doguzahtan panaq islab duaqiligin. Allah unu, ozi rahmati galsin. Amin.مکمل متن دیکھیںتبصرےابھی کوئی تبصرہ نہیں۔ سب سے پہلے کوئی مفید بات شیئر کریں۔