♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersآڈیوУнутилган ибодатadmin·3 views·5 months agoУшбу маърузада унутилган ибодат бўлган тафаккур ҳақида сўз бориб қўйидаги мавзуларни ўз ичига олади: - Тафаккур ибодатини тирилтириш; - Тафаккурнинг фазилати; - Салафи солиҳнинг тафаккур ибодатига аҳамиятлари; - Қуръони Каримда ақлни ишлатишга бўлган қизиқтириш. By: Абу Абдуллоҳ Шоший, Абдуллатиф Қори Source: IslamHouse.com · Абу Абдуллоҳ Шоший, Абдуллатиф Қори#Audio#IslamHouse#Абдуллатиф Қори#Абу Абдуллоҳ Шошийمکمل متنbeta▸خودکار طور پر تیار کردہ متن ہے، اس میں غلطیاں ہو سکتی ہیں۔ درست الفاظ کے لیے ریکارڈنگ سنیں۔0:00Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillahi rabbil alamin. As-salatu wa as-salamu ala ashrafi al-anbiya wal-mursalin. Nabihina Muhammad wa ala alihi wa sahbihi ajma'in. Amma ba'd. Insha'Allah bugunga sqibatimiz ma'uzusa. Unutulgan ibadat digan ma'uzwaykan. Unutulgan ibadat yani insan tafakkur qalishliya.0:31Alimlari aichkenki, bir saat insan tefakkur qilishligi, bu, bir yil ibadatke barabar boladib, bazilari aichkenindir. Buna haqqatan o aichken geblardim, özgayarishi canbar. Demek insan, Allah Ta'alani yaratkan nasilarda tefakkur qilishligi, insandi harbir, mana aichkiri Allah Ta'alani, harbir narsasta özgayarishi ibrat bar.1:07Ha insan öz yikarasin, ha atraf yikarasin. Şu cümladan Allah Ta'ala ayitadi. Yer asmanlar torsu yapirib durub, wa fi anfusikum afalatu bisirun, wa fis samayi rizqukum ma matu adun, özlariniz yikarinir, özlariniz zaham, Allah Ta'ala. Qoygan cüde qoygan, ibratli qoygan, narsilar var. Wa fis samayi rizqukum, indi rizqlariniz isa asmandadir, bu tushundik yerlergi ham.1:37hə, nəzarib itibar bilan qariladi baytadi. Bundan da shkarah, hiyana, başqa bir ayatda, afalam yanduru ilis samayi fawqahum, qifa balaynaha, ular insallar tipalardagi asmangi qarab qoyishmaydi, biz onu qandayqilib binaqiyamiz, wazayyannaha una, kirlik, yolduzlar bilan sinitlaq qoyyamiz. Hiyana, başqa bir ayatdi isa, afalam yasiro fil ardi fayanduru, qifa kani akibatul ladina min qamlihim, insan,2:07Yerde bir sayir qilib qormeydi mi? Yerde bir başqa caylargi barib sayir qormeydi mi? Dahinki ötken ümmetlar qan deyeshigan aqibatlara qaysi caygi barib toqtagan, bu nasilar doğrista insan tefakkyor qomeydi midib aytadi. Qur'an-ı Kerimde insan tefakkyor qilisliyigi ciddi qorunda urugu berib qitladi. Hattanki baz olularda buyuruq sifati da, baz olularda tarqib sifati da,2:35Allah Ta'ala tamamdan insange bu nansalar uxtarilgan. Demek, insan tefakkur qaliçlik kirek. Tefakkur qaliçlik bu ham ibadatda bertur boladar. Bazı orillarda anca boladigan nafal ibadatlardan kore, tefakkurdage boladigan insanda ibrat qaliçlige, peki, un artida amal qaliçlige, bazı ibadatlardan kore,3:05abzaraqxan boladi. Sunin chun, eclidi ki, bir saat tefakkur qolishligi geceni, gecesi de qiyamillayli ki, ibadat qolishligiden kore abzaraqan dibaychigi. Sebabi, insan tefakkur qolib aladigan özgi khulasasi, hamda imanini qulatlanishligi, sebeb qolishligi, insan ibadat qitdurib aladigan zemarastan kore köpünce ziyadaraq boladi. Allah ta'ala insandi har qimandan,3:37Allah Ta'ala'nı tanişlikke yönaltıralı. Çünki insan Allah'na qandizat iken digin tanişligi, avvala Allah Ta'ala'yı bugan ishan çene, sügen çene, ümidi, qorqışını, sünasilini, hamasını insandı ziyada qalab. Mənə Allah Ta'ala etivetdiki ayetlani barida, Allah Ta'ala yiddı asmandı, yiddı qalab qalib yarad.4:09Siz, Allah Ta'ala'ni yaratçiligi de bir anta bir nuxsan diyo ki, tefavotni qörmest. Allah Ta'ala qaysi bir narsani yaratkan busa? U narsada, ota suratta mükemmellik bar, hix qana qangi bir tefavot digan narsaham yox, nuxsan digan narsaham yox. Yana Allah Ta'ala iti, farji'il basara hal taramin futuh, gözingiz yana qayta qayta qarim, Allah'ni yaratkan bir anta narsasta siz, kemçilik, nuxsan bu gen narsani qörəsiz mi? Dib.4:41Аллах Таала, димек, инсанды. Қарашликке, күзачликке, димек, ұндады. Əввала, инсан, өзіні хаятını, диме, үчün, дунуе ке гэнли, өзіні хаятыдан, өйләnişliyli başlasdik kerek. Şübbilen bir gelikde ibrat üçün, atrafı deyib ugen, әmen asan, dimi, çün, Аллах Таала, bu nasalan yaratdı. Bundan, өzimiz giyikan deyib, ibrat asik budad. Adamlar, kashfiyatlarına asasan,5:17Allaha yaribkan mahli qitlariga qarabdur balishali. Asam aliyyatu bosan, bashkasi bosan, Allaha ta'ala qirsatib qoygan narsalariga qarabdurib, qosha narsalardan hulasa qitdurib, hula rinda dinsiz qoygan adamlar qanishgan bu narsalarini. Addi misal, bir kepelek var, kepelek, bir onu qorigan bu seydaram kerek, kepelekta shundi bir khususiyyat var iken, ozi yuqarisi, usti qavatini yuva digan khususiyyat var iken, ozan tepe temanini.5:48qanadlarini yuvad, yuvd duradigil. Qoyshan narsani qandi qolib amalgay ashilgini orgini chiktirib, yukari qalatdigi bugan domladini, masinan Tayvan, Tayland, Tayvanda boson, yubashki cayla boson, xayat darizdi yukari bugan, yukurulgi imaradlarini. Tashqi suratini iligi nimasini, qoyshan digi bugan nimagi harikat qilishkandig, deni, ozini ozu tozali edigan suratda qilishligi ucan. Bu narsani ola birt dilizdi nimadi korsatkandig, ucjaddi bir nimadi, kepalakdan agilnigini.6:18qanda qalib, qana qamadda bilan, qanda qamadda bilan, qanda qamadda bilan, qanda qamadda bilan, qanda qamadda bilan, qanda qamadda bilan, qanda qamadda bilan, qanda qamadda bilan,6:48qulasan alishlikke harekat qalishmayabdi. Yani, adamlar, demik, atrafida buliggan vaqiyalardanam ibrat alishlikke harekatmish qelek, demi uqun, aza qibaytdi, qeb ince zilzilalar sadr bulayabdi. Demi, bunu aqibatida mingilab, mingilab adamlar uli fityabdi, demi uqun, bu nasilar sadr bulayabdi. Allah ta'ala bulamiz, qayisi bir nasili qiladiyon busa, bu nasilin nuxsan yox, shu bulan bir gecdi, Allah ta'ala bir abasan qimaydi, yani bihudiga qimaydi bur nasili.7:18Belki un artada hikmatlar bar. Demek Allah Ta'ala ushan diqiga musa bi hikmat qamagan. Nima uchun, nima sababdan ushan diqigan qawmlarin uslige bundi zilzililar keliyabda. Demek bu narsani insan ibrat uchun ham özunu anlashligi, yuk halatini anlashligi uchun ham ibrat alishligi kerek bolarikan. Bu blambirgelikta insan qob narsani yutadi. Agar aqikatdan...7:48bəl nəsələrinə xaqiqati qiyyətin baradi qan busa, uxu nəsələrinin xalatini aylabiyyətin baradi qan busa, qyub nəsəgi irishib, irishib alat nisab. Buna, inşallah, gebbimiz davamda ayatib utamiz. Yenə bər başqa bir ayatda Allah Ta'ala qildirib otadiki, inna fi xalqis samawati wal ard waqtilay fil layli wal nahar, la ayatin li'ulil alba, yeru asmallarini yaradishligida. Qoramiz, yeru asmallar shumchaki yaradif qoyilmagan.8:20Belki, bu nesilin, agar astronomiya ki, baska fanilarni biladigan, yertarpis kuslari, misal, fiziki baskalar digi, qandi suratda bir-birgi bagalab qoyilgan xalati yaratilgan digi, mani, shu nesillardi. Allah Ta'ala demek, buna, xtab qalisligi de shu nesillargi musulmallardi, yini, bitun insaniyatdi, shungi yollab qoyisli bilamirga digi de musulmallargi emayit yabdi. Yini, bu nesillar tozda oylanisli, gozgarisi, ilim, bilimli talab qaladi, shu nesillargi bugan taraxib xam onu asidaya asibdi.8:50Yani, muslimallar bu sahalarda ham mutaqatsiz bolishligi, yaqibish sahalarini yasda bilgallashligi uchun. Gece kunduzda aylanib turishligi da. Gece kunduz. Biyonki, bizgi munasilar adli surakta boli okkandik. Ozi aftamatik surakta gecbayit boli yapdi, kunduz boli yapdi, ustaqa boli okkandik. Xu narsalarda digi da aqil igelari uchun ver ayat, muccalar bazili. Demek, Allah taliyyir asmanli yarabishligi da. Asmanli ussinsiz qob qoy gelmigi da. Yana.9:20Kece kunduzna bir-birdan arilashib, azralib turishligida, gani kece bir payit gili orqastan kunduz gelishligi, vay kunduz kecik orqastan kece gelishligi. Xu nasilarda aqil igelar uchun ayat, mucalar var dili. Bu aqil igelari bugan kimselar, bu nasilari tafakir qaladigan adamlar, albid te shubilan bir gelikde Allahni ham islediyan kimselar var. Allah ta'alani. Bu nasilari insanda Allahni islesligi alib barab.9:49oturgan halatlar da, tikturgan halatlar da, hamda yanboshligan halatlar da, yani, butun hayat davamida bular, Allah Ta'ala na, yukvardigi nasilarini islashligi akibatda da, Allah Ta'ala na, isliy digan, Allah Ta'ala gologan ishanchi, kusli bolay digan, adamlar bolay digi bular, yeru asmanlarini yaratilisligi da, tafakkur kili shabda, aytsadiki Rabbana ma, khalaqta hadha, baqili, taru eddi garu alam, bu nasilarini degudigi yaratmaganca, yeru asmanlarini.10:18harbidda yeryuzdagi bugan canzat beyhudagi yaralmagan. O, kitkina mikrob basin, yoy ki, omsa kattabar hayvan basin, Allah Ta'ala hechkayisi birani beyhudagi yarasib koymagandir. Subhanaka faqina azabanlar. Ana undankigin, etediki perverdi gara alamin sene, aybunuqsallardan, beyhuda iskarislarindan, sene faqinina, sen faqina azabanlar. Shuncalik bugan indankigin,10:46Agar singi itaatsizlik qiladigan kimselar boladigan bolsa, sene azabigin ham shiindik qattik bolarigan, ushandi azabiginden bize saklagindib, ay tisalliida. Limak, Allah Ta'ala mana bu ayat karimani, hatta ki bana bu ayat karimani, Baygambar S.A.W. Allahi da bir fazilanitdini ham ayatganla. Ali Imran surasti qiladigan on ayatni. Buna haqqatan tafakkur qilib uqishlikni ham Baygambar S.A.W. buyurganla.11:15shu ayatlarda dimak, baxlanisligi, kainat haqida, atraf muhit haqida, tefakkur qilisligi, bu tefakkur qigan adam, bu nasilar aqalik Allah ta'alan tanisligi, Allah ta'alini yanayim yaxis tanisligi, abarisligi, hamda Allah ta'alini yaqindan tanigan adam, Allah ta'alini azabidan, panax surashligi, odisligi, mana shu torsu dimak bu ayat geyapirib, od yebtindi. ayet-i utadiki yangi dirasat, yangi-yangi uzlanislig, ilmi organislig,11:45Shun arsan isbat etdi ki, insan özü bilan Yalgız Khalidda xali qalishligi, ta özünü içki alemine bir tefakkur qirishligi, hamda özünü xisab kitab qalishligi ucan, hatalar üstte. Shundi Khalidda, yag kemeyik ki, özü Yalgız Khalidda qalishligi, bu narsan insandı yanaham musaffaliydi, qalbini rahattan isligi diyo ki, bu musaffa qazab olishligi di, insandı ziyada qaladi. Manar shun arsana demek,12:14kusibati itkendi veytirken, insan özü bilen xaliyy qalishligi, hamda hatalarini torsda uylanishligi, özini asab kitab qalishligi, özini icki alemide tefakkir qalishligi, bu nersi insan diyeniyem musaffaq qalishligi, diyeniyem tasaq qalishligi de ziyada qaladigli. Hud shunidik gini, shun nesani ishara qaladigi ki, islam alimleri insan xaliyy qalishligi de cidekoblar, manfaatlar barligini ishara qalib otishkendigli.12:44insal öz bilan, özü xali oturib, hui tefakkur qalisligide, goblab manfaatlar gelidi. Bu nersi? Insandi, xali qalisligide, goblab, beyhuda bugin, goblabdan cittanlisligi ham bar. Riyadan, tili alamali qalisligiden uzada bolisligi bar. Dunyada zahid bolisligi, cirali akhlaqlarla quklanisligi bar. Gozini, xarki gunahladan saklanisligi bar.13:12Yenə undan tashkara Allah Ta'alan zikrigi, bu shay'i alayda qolishligi bar, qalbina qatib qolishligiden uzada boladi. Bu les kelam, insan agar bir xalib olib, safakor qoladigan busa, öz xalib qolishligini özde hamman fayadlar qob, dekin, Allah Ta'alagi munazat qoladigan busa, öz nafsini xasab kitab qoladigan busa, nafsini tixirib qoladigan busa, elbette bu narsalar insanda qalbida Allah Ta'alani uluq oligini.13:40qalbiyaya qeldirayib, qalbiyaya qeldirayib, qalbiyaya qeldirayib, qalbiyaya qeldirayib, qalbiyaya qeldirayib,14:12dahlis sediimizmi, ushi dahlisi ki, hic kimdi kirgani koymeseke. Adamlar uyitte u kishini ket tabir buayligi busi kiraydiyib, oylin shayrikani. U kishi halika boygan, u kishiye. U kishiye itki kirib, qiyimlarini uzgi artirib, yani poshali qiyimlarini uzgi artirib, uzgi ad diyibiginsa, adda qiyimini qiyib. U shiritte, uzi bilan yalviz xalibda qalib, Allah ta'alagi ibadat qalib, uzini uzi urganib, yani qaysi nasirladi min qilalli ebben, qaysi nasirladi min qilalli mey ebben. Sab kitabim qanbi boladi.14:42Nime islar mindan talab qanin ardi qamsali qili apman? Qais nasilargi ulgimi apman? Niyo ki, Allahgi agar qamsili bolekken bosa, Allahgi taba qalib, agar Allah tamandan imkanit berlikken bosa, Allah taala ge hamda itib. Manasini de qalib utradigan, dimaq, daim bir vaqtda adiratib qalibigan, caybigan. Hatta inki xalife bolisligi, muslimanlar di islargi, bashkash bolisligi, bu nasilan u kishini tosu qamaganidi. Manasini, dimaq, u kishini hatta qafud itkani, inkerib gorishkani, u ette u kishini qimidan bashka.15:11Hic nesasi bu ma gani. Yani insan, Allah ta'la bilan, Yalgiz Khalidda qaladigan, ornu bolish gerekki, bu nesasi insandi tefakkur qalishlikke gökunca öndeydi. Hayallarini ber cengi koyadi. Shuni akibeti da, insan, Allah haqda, kainat haqda, özü barla haqda berber tefakkur qaladigan, musa Allah ta'la insandi, qalbini, fikrini, baska nesaslar bihan tefakkur qalishlikke atib beradi.15:41Insan, Allah Ta'ala'nı doğrusa tefekkür kiliştik, elbette isim, sifetləri, Allah Ta'ala'nın işləri, mənə şu nəzrələrgə, demək, tefekkür kiliştigi həm ibadat sablanadi. Bəlki ibadatlərini en yaxşı, əvzal bugerlərdən sablanadi. Peygamber s.s.n. bir hadisam ki, genekən, bu arada, Allah Ta'ala'nı sizlərgə biriyekken nimetləri səbəbli yaxşı görünlər. Allah Ta'ala'nı sizlərgə biriyekken nəzrələri...16:13nimetləri səbəblik Allah Ta'lani yaxşı qörinlərdib. Yəni, insan əvvələ Allah Ta'lani nimetlərdib, nimetlərdibini bəliştik gerək, qanca nimetini berekənliyini bəlisi, Allah Ta'lani insanı sünçəlik yaxşı qörədi. Yəni, Allahini yaxşı qörəsdik, mənkeyin, Allahini yaxşı qörinlərdib, peygaməsini yaxşı qörəsdik. Yəni, ayətlər, tötləb urunlərdib gelədi ki, Ələm tar'annallaha sahxaralakum ma'fiz samawati wa ma'fil abd. Qaramin sizlərmi16:42Аллах Таула сізлерге, ейру асмандиги, бөгән нәрсиләні бойсандырым. Аллах Таула, demək, bizne, bühirib, targhib qilib eytiyabdi ki, qariynlar, Аллах Таула сізlirgi, yeyru asmandigi, bөgәn narsilani sinizlari uchun boysandıram. Demək, utun kaynabdigi, bөgәn narsini, turisligi, insan uchun, insanda, hayatta, tohri, asasan, mana bu hayattan maksad nima, yalan istigida?17:12insanda Allah Ta'ala özü üçün ibadat qoştiki yaraddi, unu üçün kereyli bogan nasilamla hamasinan cihazlab qoydi, yer niyam asmanla. Yerdi shundi suratda Allah Ta'ala qildi ki, hatta inki asmanla birnirgi bağlangan halifda, quyash ham, boshka nimalar ham, yerbilan qandidirib alagadak qoydi. Bu nasilar nesil Allah Ta'ala sizlar üçün yaradib, berdi, buysundirib, berdirib. Wa asbaqa alaykum ni'mahu bahiratama baqini, Allah Ta'ala yenis sizlariga nimadlarini.17:38içki yu tashqib ugen nimetlarini hamasinin toli toki shqilib bildi. Sunchilik Allah Ta'ala nimetini bildi. Bilirkin, adamlarden qaisi birlaridir, adamlarden bazilari, və minamdasim, en yucaydir fillahi biqayi ilim, Allah haqda bilmestan mucaadala qiladi, talasib tartishadi, özü bilmesta, hidayetsiz, bir, hami uqni açqilashan bayan qibir uchi, Allah tamandan bole diyan kitabsiz, lahisiz, adamlar Allah Ta'ala bu arasda...18:07mucaadalaqla bir-birlan talas tartishadi. Haqqatan, bu, Allah ta'la bunge ishar aqali botur. Yani, dinsiz boygan adamlar, Allah torusda, hicxana xangi bir hidayetga, ya ki ilimgi iyiboygan halatda, Allah haqda, Allah ta'la un mahlukatlari haqda talasib tartishadi. Bu narsalarda, insan, demek, qayisi bir narsiga nazar qaladigan bosa, özge bosan, Allah ta'lan tashqi içki birgan nimetlarige bosan,18:35Albitda bu barada, bu narsalarini Allahiga baglagan halisda imsan, tefakkur qilishligi gerak bolargan. Lekin, adamladdan qancilari balgi, bu narsalarigi Allahini aralashtirmestan, Allahda vandam bagan ilimsiz, kitabsiz, hidayatsiz, bu narsalar togrisda mucadala qilishaldir, Allahda la etdi. Allahda alani sunindik, vaidi togrisda, tefakkur qilishlig, Allahda alani vaidi, yani Allahda alani azablari togrisda.19:05qa insallargi kursat quyekgan, shu duniyadagi azablari busin, tufallar boladimi, viki bu mese, tashqimi, yuzidilima, qandi boyistan qati inaza, shu nasiladi torsi tafakkir qilisdik, insanda özini kentiyilerden qorkus digin narsani kiltirib cikaradi. Agar insan mana shu nasiladi tori qilasa qilib tafakkir qiladigin busi. Mana Allah Ta'ala bir ayet daydi. Faandar tukumna aran talama. Silabna.19:35qalashi biyotkan, nuhayit taqizi biyotkan, uddan sizlarni agyohlantiramandib, en bel son. Demek, narun talalda alangalashib, bir-birgi qalashi biyotkan, uddan sizlarni agyohlantiramandib. La yaslahi illal ashfa. Bu dozak otige, baht qarabogen kimselar tashlanadi. Usyidki ular, otiladi, qulatiladidi. Alladhi kaddibi otualli. Bundi kimselar, qandi kimselar buladi? Bular,20:04Аллахны өзіне хэм, аятларына хэм, диніне хэм, йолғанчы санэгэн kimsələr, xəm də dilləridən, Аллаh xaqqa da oylanişdiyden, Аллаh qilagat qilişdiyden yuz əgirədiygan kimsələr buladi. Mənə şu kimsələr baxt qara buladi, bular dozaqqi tashliman buladi. Indi, өshə dozaqtan kim chitlantiriladi? Hattiki Allah tala, wasayyu jannabuhal atqa, taqwadar bugan kimsələr dozaqtan chitlantiriladi. Bular kimlər?20:33Alladiyyo timalahu yatazakki. Bular, malini pakilanishligi uchun beladigan kimsilar. Malini pakilanishligi uchun, mal, insani cikarigan isari pakilanadi. Bu malgiye barakat beriladi. Suni uchun, zakat beriladi macburi suratdiyam, qoydu Allah ta'ala. Zakat, ozun nam bilan. Malini istri uchi bogani nasax sablanadi. Yena bir baska bari nam bilan, adamlarini, malini kirix sablanadi. Zakat, demek, insani21:03maalini cikaradigan kiri boladi indi. Bu kimlargadir? Veriladigan basi, ulargi halal, pakizal, uqbitan. Lekin, insan cikarishligi cikarqdan bari bolaygani, yani, insan özni kamsiliklari, maaduniyadayi gogani kamsilglari, amallarini kamsilglari badalidan cikarqdan barini cikarali. Bunarsa, insanda özni, otta kiri dibayitiladi. Hu, cunindik, Ramazandan cisikgani da, fitir sadaka veriladi, bu ham uxandik. Ramazanda, insantamandan gogani, aybunuqsallar kamsilglarini, badaliga, doldirishligi uchun uxandan.21:32Demek, insan maalini ushandi pakilashlig uchun bira digan kimse bolad taqwadar kimse. Wa ma li ahadin indahu min ni'matin tulze illa bitiqa wajhin rabbin a'la. Bu adam, bu naqliyikgin nassasini Allahini raziligiden baska brandda uchun qimiydi bu nassana. Bu ayet, Abubakir raziyallahu anhu, toqrista nazil bo gandida. Bu kishe, aligay kelib ayitadiku, atasiyam ayitada Abubakir da,22:02quruq, qanbaqal boygan, zayif boygan adamlarini azad qiriyebsan, qullarini, tayndi. Bilalini satovaladi, yini başka-başka qullarini satovaladi, shunda atasda, hit yomasa, bir baku vatraqlarini satovasin, özingi bir himayeti bolardi, özingi bir quruqçilini, quruqçilikki yarab qolardi ushele, deb etkendi, Allah ta'la bu kishi, ushe, mushandibu sahan bu kishi uzini,22:29Mala shu ayatdi Umar ibn Abdulaziz rahima Allah.23:00oqiyan oqiyanakallar, hattayn ki, ki chesida oqib, jayda tur, hattay ondan qimillanmayam qoyan dili, ushi oqib, oqib, hattayn ki, tanyat tur vargan, dib nam aytilganakan. Shunindik, musulmanlarna hali torsu tafakir qolistik, ham insanga zarur bolad, hasatan biyumkinda, bunasa ham insanda, qandaydir bir hareketke bulgan, ndochi bulgan nasilani insanda payda atiladi.23:28bo mese insani bu nasilati orsi tafakkiri qa mese faqad gini aldi digi turi gani nasilasi orsi olinadi gani bose bu insani ozidan boshgani gormaydi gani hamdi Allah qalani qob labbu gani nasiladan maqiroldi gani adam buqqaladi tafakkiri qolislikdani insani da uzaq qoyadi gani sebablar qobdi gani insani tafakkirdani tosib qoyadi gani peki tafakkiri qolislikdani insani da alib barmaydi gani ushi yolda tosib buqqaladi gani sebablar qob23:57Bu lardan birisi, Allah Ta'alanı insan bilməsligi, Allahını yahşi tani məsligi, isim sifatları bilan bilməsligi, Allah Ta'alanı birukları, qaytarıklarını bilməsligi, bu kökün öz ibreti aladigan, sohbeti tefekkür qolşisi giden insandı tosib qayrib. Əgər insan Allah Ta'alanı yahşi biladigan buse, Allah Ta'alanı isim sifatları bilan tani digan buse, bu nerselerini uylab durub, qatdan Allah Ta'alanı işleriketan bermestan ilacı yok, un dengin özge.24:27u shi tefakir orqastan qulasilarini ham chikarib oladi. Bu birintidan, ikintidan insanda Allahga bogan imanini, ahirat günüge bogan imanini zaifligi den. Ahirat günüge iman kiltirini edemez, kiltiradi insan. Lekin, ahiratki iman kiltirishliyibinan bir bilan ikisini farqi boladi. Hema ahirat barimidisi bardi, lekin, ahiratki iman kiltirishliyibini, ahiratki tasawur qilishliyibini, kilti boladigan xisab kitabdi, boladigan qaladilarini, hamasini insani tasawur qilishligi, bu narsi,24:56albatta insanda aqibati doğrusla oylanishlikke macbur qoladi. Cunki aqiratda bazlar kiladi, hatdanki mana Sufyan ibn Uyayna bu kishi Aba Hanifana barabarida alim kishi lugallar, ishe kishin davrlarida bugana, hatdanki bu kishi duhturga ishe nimasini bir kesal buganda sidigina, kishirganda sidiga iqan sidigan, buni sababini acigan.25:25Ahiratdi oylegani barasida, bu kishin shun nilasi sadirbo geldi. Kasalib bolib, o shahatdanki qatdi qorkani giden. Yani adamdi, ahirat doğrusu, biz öncəlik tasavr qolamimizda, ba, atilik, buran tabir qaqibati yoman bu gen nasini tasavr qoladikyan busa, adam bazda qaltirab bomi qoladi. Bur adam ölümde isliganda isla qaltirab qoladi. Ölüm addi, biz isqarayimz, addi bu gen nasidi. Ha, neykin?25:53Akhiratdagi boladigan nasi insandi, bolib, hayat mamatu boladi. Buna haqqatan insan oyliyadigan bulsa, mana Umar raziyallaha anhu etgenlab, ya Abu Bakir, ya Umar digablari maylidi, min, Allah'nin huzurda turuq, sab kitab berisiydi, eslidigi, o shan turishiyden kore, bir, qaynab daslanadigan, bir, navdabugan nimdahan maylidi. Yuki, Abu Bakir raziyallaha anhu qashqil, min, anam toğma gandiydi, shu Allah huzurda, sab kitabda esligan halat edindi.26:22Çünki uxsakçat insandı qaçan mey digan, yalgan ge puran mey digan, içizdigi bugiyan narsasını eyti digan, hamdi Allah ta'alanın huzurdu turiçligi, meneşnasi ciddiqat tabir insandı qoqo qesala digan narsa. Geyin imani muhirtte insani ciddi bolisdi, ki hem şu tefekkürden insandı uzaq qoyardi. Imani muhirt elbette insandı meneşalarga qoraz qosida ndabdiladi. Çünindeki insandı tefekkürden tospala digan narsa, ta'at ibadatlardan dengesa bolisdi.26:53Bi parvaa bolishligi. Ibadatlarigiyan namazigiyan bi parvaa. Ya ki, baska ibadatlarigiyan, Qur'an oqshu qosan, ya ki, baska amallarigiyan bi parvaa bolishligiyan, demek insandi tafakir qolishdan dosr qolishligiyaya sabab bolarikyan. Cunki, ayytibotlik, ta'atam ibadat, belki, efkir qolish, tafakir qolishligiyan ibadat, belki, qib, lab nafli ibadatlaridan qori afzal bogiyan ibadat sablanadi, agad insan undan uzgi yaxshibir samarali bogiyan nasan aladigan qosay.27:22Ya da hod qishnindik, Allah Ta'ala Qur'an ayatlarini, Allah'nin ayatlari bilan tasirlanmasini. Bani Qur'an-ı Kerimde qirsati otdik, iltirib otdik. Qob ayatlar da insandi feqat gini oz bilan, oz avar olub yashashligi imas, belki insand qob nasrlar tosta oylanishligi ayati otod. Hatta, belcayda insand yashaq orsi adatlanib qalad, o shicaydi nasrlarini qirishligi, u nasrlarini ibrat alishligi insand adati nasrigi aylanizayib qalad, hatta anki bana addiki,27:52baska caylarga sayirtqa maydi mi inshallah? Baska bir adamlarna qala diga, ya ki uli qavamlarna aqibatiga qara maydi mi? Yani, bu nasi insanda bir cayga, baska bir cayga bora digam bolsa, osha cayda bir tasawur qolishligi, tefakkur qolishligi sabab bolaydi. Kupinchi basa insan bolaydi, basa samalusligi tez turib, yukariga chika digam bolsa, bir tefakkur qolishligi mumkin. Haqqatan Allah ta'alanin mulki, kingligi, unnan tashqari.28:20Allah Ta'ala bir acayib bir suratda, yoy ki bulutlar yubashkala yaslan yaratib qoygan diga, gina insanda, shu atafakkirdan tosbala digan nasilalda, xurur, insandayga xurur, xurur digana aldanib qalish diga, azgina gina bugan dunyayi bugan nasilala aldanib qalish diga, yoy ki bu masalatda, yoy ki Allah bilan aldanib qalish diga, xay, muzabda özki qiradi digandima bilan, Allah Ta'ala shunu torus dimi etab, yoni Allah Ta'ala Allah bilan bulgan xurur silalda aldab qoymasin diga.28:49qalishligi qalishligi qalishligi qalishligi29:21həvə shungi berlik yuk qaliçligi həm tefakkirdan insandı tosib qoyadi. həqiqatdan duniya bilan aldani qaliçligi, undan tashkari m'ayishatki berlik yuk qetishligi insandı bu tulliq bir miyasana bir islami ediyan qoyadi. m'ayishatki berlik yuk qetishligi feqat aldi bu gani nasadan nar yagana qormi ediyan qoyadi. shundiki fasiq bu gani adamlargi allashi yurishligi həm insandı yashligi tefakkirlardan tosib qoyadi. indi, nima nasilar?29:54insanda tefakkyurga undayda. Man tefakkyur qilishlikke insanda raqbatlan taradi, ushingi alib baradi. Birin titan, insan jende bir boshka nasilani okulurgan islik gerek. Tefakkyur qilishlikden aldin, un nasi torsta ma'limat alishlikke harakat qilish gerek. Dayan ki, çukurraq tefakkyur qiladi. Masan tibbiyat sahasta bulsam, bi ayat kandik, sal çukurraq bilgan adam yaxsiraq tefakkyur qiladi. Boshka sahalar daha.30:25ahirat torsu tafakir qoladigan adam, ushirttigi boladigan wakilarini cinti tasawr qoladigan mosa, tasawri tafakir qolisligi qorraq qoladi. Yoki mosa, muslimanlar xalatdan sal yaxsiraq qoladigan mosa, yaxsiraq tafakir qoladi. Xun cheki, muslimanlar torsu oylashgiri edibdir, his nasadan biya xabar qoladigan mosa, bu adam bir nasana oyla walisligi qiyin. Xuni qun, insan ilim qoyrigan islikke, oqisligke, hamdi uzu kitablarini dilagat qolisligke, yoki mosa, ushe.30:52Tafakurtun shlikke o baradiyon nasillanini ok shlikke, o adatlanishliki kerek boladi bu. Xu nasi demek insani tafakurtun shlikke, un dediyan sahablardan birisi. Ikin, sivindan geyin insani qalbini atishliki ushi nasilarga. Qalb insanda tafakurt boladi. Qalb insanda qansi nasi, masadan aytisardiki suni chun ilim mambaylari ushtan nasi insandagi. Goz bilan boladiyon, qulaq boladiyon, qalb bilan boladiyon nasi. Ushtan nasi arkalik insangi ilim keral, bilim keral.31:23Biri kyorib oladi, ikinsisi istib oladi, üçinsisi qalb bilani indi bizde qib ra miyyadi baytiladi. Ozu aslida miyyabilan qalbdi birgidiga, uzvi bağliqdigi bar. Asalsan, man baytikil bishadigonca, asalsan tefakkordi yugotadigonca qalb oladi. Su qalbini insan atishligi, manashun asaham tefakkorgi sabab oladi. Undan ki gen, insan qib ince qaridigan naslariga, Quran-i Karim.31:53qozayna gibilen qaraydi qanbisi, viki shari'ad nuktayi nazaridan qaraydi qanbisi, bu nasilardan qob insaq olasilar alishligi mumkum boladi. Yani, tefakir qiliyikken nasilasini ati istiq suratlamaz, belki Allahga, Allahinu qudratiga, Allah Ta'ala'nin ismi sifatlariga bağlayan halidda nazar qilishligi, mana bu nasi insaqda cikora tefakir qilishligi alib baradi. Indi,32:23yana undan tashkara awaldigi, otmishdigi alunlarini, tarixlarini oqishliyik. Aytib otdik, buladdan bazilani mis olan kiltiri otdik. Insan, hatdanki aytib otdi, xali qalisdigi, xamanda xo tefakir qilisdigi insandi un dedigan darsadib. Qini qun, bu xaxlasa, xaxlamasa, musulman busun, musulmandan bashkasi busun, xalika ganda barib oylanad. Lekin, ular oylanadigan basa, bir noqtasi giyti, ushi noqtada nar yagi otam yedi, chinki ular...32:53maddiyatke, naryabugan narsasiga ishanmaydi. Niki, musulmada, kurgani geyem, naryagisi geyem ishan geldigi uchun, xaliqa geyem peyti de, kurgani narsasini bilib, kormaydiygan, xaybugani narsasiga qiyaslatdiri ushinasani, zafak-gorkolisligi yasiroq boladi. Zafak-gorkolislig turlari, bu, insani ozgi ibrat alisligi bazlarini aytibotlik, gani bugi qoshimchi suratda.33:22ayetibirtaniz, min Allah Ta'alan ayetlari dorsda, ayetlari, yani mu'idzalari yaradi, bugan narsilari dorsda da fakir qalishlik. Allah Ta'ala yer asmanini yaraddi. Yer asman, qancalik hacmgi egi. Qancalik hacmgi egi, min ayetibib, galaktikalar bulsa, agar midi yugdiklar dorsda, narsali qoradiyamisi. Shumki bugan narsilari da xamas Allah Ta'ala yaraddi. Ushe narsilarini, gurni ki, hama narsi Allah Ta'alani xamasibir qoligi, jago bitadi. Bur qoligi...33:56Allah Ta'ala shun caliq guyuq bu gyan zat. Yaradgan narsilara bizi tasawurimizgi sigmigdi, kattaligi, xancaligi. Oylab tasawuram qilamigmiz, hatta inki onu kingini. Digin shun ki boleyikgan narsa, Allah Ta'alani bir kaftiga, bir qoliga, hamlasi cabili sigmigdi. Demek, bu narsani arkasdan biz Allahini haqqida. Yaradgan narsilari arka Allahini qattan tanigmiz. Allah Ta'alani biz zorsi bil oylanamigmiz. Belki Allah Ta'alani...34:25yaratkan narsilari torsda oylanib, Allahini qandayzat ikanligini bilamiz. Qanchi-qanchi xarqlanini Allah Ta'ala taktigi bilan yob qil yuvariginigiden, Allahini xaharqatligi ikanligini ham bilamiz. Qanchi-qanchi bandalargi Allah Ta'ala mihr baliqiginigini bilan, Allah Ta'alani mihr qanchi qib ikanligini biz bilamiz. Suniidik insam Allah Ta'alani verikkan nimetlari torsdayan tefakkir qilishligi. Nima uchun gözüm köre liyan, ek kulağım içte liyan?34:55shkurana shkurana shkurana shkurana shkurana35:23U shayn arsana bashka ilmi yonartira qoyishtik bilan bolaydi, yoy ki, rasmana qoyishtik bilan bolaydi. Bazay insandi ilim örganaydi, bu adam ilmine nankorlik qolaydi yonmisi, yenimigi amal qomaydi yonmisi, bu adamda Allah ta'la ilimli qoyaydi. Ilimdi bu adam ilimliyi bobturib, u shay ilmi bilan bashka tamangi kiribkita da azabi qattara qolaydi bu adam, yoni, bilibdurib qolaydi yon nasasini, cevabgarliyi qattara qolaydi. Yoy ki, bu masayn qansi qansi insanlardik örganmiz, qansi qansi ilim örgan gano, leykin,35:51bu nasilardan bu tulli chikhbetgan. Hattanki, ad-di nasili okisda ham unuti qoygan, darajida qotbaygan. Bu nasilar, adamlar, shokullanmi, usha nasilini istatmaya qoygan digida. Dilimgi, misal kiltiri yapmiz digin, bunu, Allah Ta'alan nimetlari cida qob, manash nasilar torsida, demek, insana az yana tafakir qolish gerekki, bu nasilanin Allah Ta'ala buzgini demeka birdi. Buna qandi qisab kitabini Allah Ta'ala qaladi. Xinin cin aytadi ku, Allah Ta'ala,36:22qiyamat günü bèn dədən sorigan faytdi, ularini, ağızlari muhirlanibdi, hərbir aza özü nime qilib bitkinmisi, özü toğristi sözler birendiydi. Nime uçun bunu yapir yasli? Qatdan yapir yasli bu nasan nizan qal? Antaqanallahu nadi? Antaqanallahu nadi? Hama nasani yapirtirgan, Allah bizni ham yapirtirdi. Vaysilarga musibat bulsin, nimegi minge, zararimge hüccet veriyasinladi, binisan qiyamatda itadiganmisi,36:52telbilanmayan qimadim diganmursa azasini uzi gapiradi ushe azami qatdan gapirayaslan diganda haman asani gapirtirgan allah uzni ham gapirtadi demek harbitdi insanin azasi qiyamatgunda insanda faydasiga yoki zarariga guvahlik beradi na faqat insanda azasi belki baska nasilarxan igirxan guvahlik beradi insan demek qasiq qitilanmaydi urundi buran taqqirgan ishi boli diganmursa u insan qimadimgisi qitilanmaydi37:21çünçün azan ayetadigan adamga qayt qeyti azi baradigan busur, xirt hamasi yuvahlik veradi qiyamad ganda, bu adam azan ayetgalliga uxan. Bu yaxlik tamanda. Qul txundiq, yamalik tamanda dem insamga. Allaha yarad qoygan masilar yuvahlik ge, ot adindi. Yenah, insan agar imkaniyyati boladyan busa, Qur'an, Allah Ta'alanin kitabı doğursa, tafakir kulisdiyi, çünki Qur'an ham Allah Ta'alanin mu'jizasi. Qutti, qainat mu'jizasi bugendik, insanda tuzulisligi mu'jizasi bugendik.37:53Qur'an-ı Kerim'nin özünü geliştigi həm, ondigi ibarələr, həm Allah Ta'ala'nın mö'cüzəsidir. Şimdiki insan, demək, özünün nəfsi torusda, özünün xalətləri torusda, həm adamlarına, deyiki, nəfsinin halaketliyi orunlari torusda, tefakkür kiliştigi, həmdi öşe orunlarida, öşendiyi xalətlərini qan deyikse mağlaja qiladi, bundan qan deyikse qutulisdigi mümkün yamanliyi bu gəndarsilarni, üç neslilani sebeblarda torusda həm tefakkür kiliştigi.38:235. Nafsiga tasir qilucu ibratlarida tafakkar qilishligi insani. Yani ibratligi bugan nafsiglari torsa chukurra qoylanishligi. Nima nafsimin nafsimgi tasir qiladi? Kimdir? Suni chun, islami qirgallar kimdir? Qanaqabar ilmi nimani qiturib turib islami qekirgan. Sababi, u adam ushi tamandan tasirlandi. Kimdir? Embriyon durganib turib islami qekirgan. Sababi, u ushi tamandan Allah Ta'ala'nin, mojizisik Allah Ta'ala'nin qed.38:56Ushi tamanlari yetishkani. Haqqatan, Allahni yaradgan nasilarini bilgannan kigin, ushi taasirlanganin tamaninda bu adam islami keldi. Insandayan bu izdi boladi. Harbi adamda taasirlanishligi mumkun boladigan. Yani, yaxshi bilgan tamanlari boladi. Ushi tamanlarida insani tefakkil qilishligi qibran. Hatta inki, bana Qabristan ge keradigan busi. Qabristan da, yani, tor istayan insani oylanishligi, yani, hamma insani ushitke baradi. Ular nama getiyabchikani halati?39:28qabirlara qan deyikin, biz qorum edi, hamis birt qil surati turgen molad, deyikin qaysi birladir, ot alangida qaysi birladir, rahatda yotgen molad o adamlar. Deyikin, bu adamlarna hech qaysi bira, xutiyat kirladna, bir aqistan tashqariga gepir ammiyyidi. Biyadigilar faqatkina, ishti amma gandankin, qor amma gandankin, faqat tafakir qilishliyi arkali bunay salamda, haqqatiga, yetishligi mümkün molad. Bir, alunlardan bari,40:01qabidlerden ibadatki imsid qalimlerden birisi etken ikenki, agar adamlar Allah ta'alani byukligi torusda tefakkir qigandaydi, Allah ta'alagi asili qilishmayan bol a'zaydi baytini. Allah ta'alani byukligi torusda tefakkir qigandaydi. Yani insan, nari baligan taqdirdayam, har qancanasi giyibigand, dunyadi giyibigand taqdirdayam, insan,40:24zarrayanmazsa, Allah Ta'ala'na, ya hatta yer kirdasina ap göradigan dursayk, butun kainatda ap görsayk, yer ihtimal zarradur, zarradanam kisiyni bugayin nasrada. Unuci degi bugayin, insan qan tani qolishan dursayk, shu insan Allahgi asilik qalaydi, Allahgi barabar qolishlikke hareket qalaydi, Allahini inkar yitaydi. Agar insallar haqqatan Allah Ta'ala'ni qandi byukligi torsi oylak görgandaydi, bu zattan qatli qorkushgan qolaydi.40:54Bir adamda, bir pahlava ra adamda, agar insana oyli digan busa, masan haqqattan hama niyin digan, baska adam bola digan busa, ushingi hama buysan atsin. Undigi bugin kisi quvat tukarib turib indi. Bomisa minan undiqtushir, undiqtushir. Olaz ginagini uzi gokhshigan, juhaniyam uznu kolda bomigan insangi, usibatan qaraganda. Belki insa haqqatan Allah Ta'alanin qandi zat ikerligin tefakkur qiladigan busa, Allahgi asilik qalismaygan bolayanda diganda.41:24Yenə bir amillərdi yazıb ütkənəkən, o şey tefäkkür qılıçliki yardan berə digən nəsələr. Bular bezləri tekrardan keliyabdi. Yəni, Allah Ta'ala ge iman keltiricilik, ya ki Allah Ta'alanın büyükligi nas qılıçliki insandı, Allah Ta'alanın huzuruzda türücligi, Allah Ta'alanın huzuruzda türücligi gözüm tasavvur qılıçligi, insan mənə bu nəsi ki, burax tefäkkür qılıçliki alib baradi. Namazhamı tüsündik tefäkkürden ibarat. Lirkin, dünya işləri dəməz.41:51Allah ta'alan huzurda turgalligini insanta fakur kursligi bilan boladi. Undankigin aqiratdi manzirlarini, islashlig, aqiratdi aytibotlik, bermadlar insallar baskishlarini basib otishligi, taqabirdan turishligi bosan, xisab kitabgi camlamishligi bosan, xisab kitablari bosan, undankigin goprikdi ustan otishligi bosan, bu hamimati uzgi yarasi jugda agar rogin narsalardar. Usun, Rasulillahi Torsi, insan.42:23qaladashligi buxam, manay shu dunyadigi bugan nasladan ibaratarishligi da tafakid qalashligi yordamchi boladi. Aydi botdi gani insani oligilar torsdayan nazar qalashligi, atrafdigi bugan naslad torsda ulamishligi xam, shu ibaratarishligi ki insani diyordan boladi. Shunu için Kur'ani Kerimde geldir botladi, innama yaxshallaha min aibadihil olama, Allah ta'ala anayahshi bilgan kimselar.42:51Allah Ta'ala da qorqadi, qorqadi, qorqadi, qorqadi, qorqadi, qorqadi, qorqadi, qorqadi, qorqadi, qorqadi,43:25qatimasin qandi bol ishligi torsda qoy insal oylan ishligi. Yeni, insal qandi suratda can taslam qoladi. Asli da, tahminan qayda shu ki, insal köpinche xayatini qandi otguzadi qanbosa, qatimasin ushanliyaya qoylan ishligi. Qoz, asli, kifra boladi qandasa shu, insal ibadatda qob, bogan adam ibadatda can taslam qoladi. Qizqan hareket qigan nal sasda boladi. Mana, misal bazdar, haqqatan boli otgan wakilani misal keltirba itishadi.43:56Baz adamlar can taslim qigyan sudxurlar, hattanki can taslim qilekgan payt shahadat kelimesini aychilikke ulardi targit qilingan da, atta u shun yasana aykmastan, shu sudxurligi alaqadar bugan geblanmiga qirishligi. Birgi on belas, birgi man qiberas dedik. Niyo ki, bu mesele tushindik muzike. Adam can taslim qilekgan dem hir yayaqili muzikana aytib can taslim qigyan digi. Bu, hayati koringan u shu can taslim qigyan adamladan koringan narsan digi.44:23O tishindik ibadat qigan adamda, xayatu shu yaxsliq bilan axrda, köpünseye ibadatta, yoki ibadat yolu da can tasnim qiladi. Sunchi insan demek, xatimasini qanday bolishligi de, yoman xatimati orsitayam, odan qoyishlik gireki, yoman surutta can tasnim qilishligi, bu insanda, xayatini, axiratini, anca qiyin xalatki tishligi sabab boladi.44:49Peygamber Sallallahu alaihi wa sallam shoyna bi atiwitgan naslarimizin ibrat-i suratdana atiwitgallar ikide gozga ot degim eddigallar. Ikide gozga ot degim eddi, ozak otu degim eddi. Bulardan barisi Allahdan korqib yigiligan goz, yani insan hayatta Allahdan korqib yigiligan bosa, bu goz ot degim eddi, ozak getishim eddigallar. Ot tishinda ikindisi Allahni yolu da korqsiyik qalib okyuzgan gozdir.45:16Allah'ın yolda qoruxçilik uluqçilgan. Hayatın üçünge başlaygan adamlarasa, asasi amali shuboladiganlarasa, bundibuygan adamlar, akibat aham, dunaya digi akibat aham, ahirat digi akibat aham, yaxshi boladibundibuygan kimsilar dozaxke shumidib, ayitgana kallar. Ahirada ayitaman digidi, manabu hazir tefakkur kolisiyden tuslik qoyan manabu awlatdi, khasratan tus qoyan nasilara manay gopinci kibir boladib, tus qoyan nasilasa. Goy ki,45:47bu adamlarina quruf aldan qoygenligi boladi, aldan qoygenligi, yani, usun, hayatu bilan, saqligi bilan, yoy ki, bu, mese, istimai haladi, sharaytlari bilan aldan qoygenligi, qopinci, man usun, nasila, tos qoladi, yoy ki, bu, mese, maishat qorligi, onu mas qigan adam bolsa, yoy ki, bu, mese, Allahin kitabini artqasiga, yoni, tashiligan adam bolsa, Allahin kitabini yuza qorigan adam bolsa, man usun, nasila, ulardi, tos qoygeni, tefakir qorsiden. Shundi, bu, gen,46:17qawmlar, demek, Allah Ta'lami haqiki suratlar danishlikke muhtajdiyci. Allah Ta'lami rastan ululashlikke, Allah Ta'lami ismi sifatlar tohsda tadabur qoli tefakir qolishlikke, Allah Ta'lami ayetleri, mödzeleri, nimetler tohsda ulanishlikke, nahayetde muhtajdir. Ta'in ki, bu adamlar özünü, manashu hayattigi bugan halitlarini umna walishlikleri, hamdi akibatlari yashlikke, barat kechligi icun. Kim ki?46:47Mənə bu mənalarını qalbi bilən, anıq surat, ney, şans, xasır, qilur, genə diyan bulsa, şu nesillərin edi tasavvur qilabili diyan bulsa, bu adam Allahdan başqadan qorkmi qaladi. Allahdan başqadan insan qorkmi idi. Allahdan başqadan xafs rami idi. Allahdan başqadan ümit həm qami idi. Fəqat yinə Allah ge, yinə hükum talab qaladi. Mən öz nəfsini Allah ta'lanı, büyüklügi üçün nəfsini həm sarfit edi. E, iç kimsəni Allahdan...47:14Us-Allah us-da pranta kimsani muqaddam hal qimaydi. Haqiqatan demak insana Allah Ta'alanin tohru tanidigan busa, bu nasilat tafakkulada hamas Allahin tani shikki alib baradi. Insan Allah Ta'alanin tohru tanidigan busa, Allahdan bashqadan qorkmaydigan, Allahdan bashqadan umusqamaydigan buladi. Chunki hama nasilatani akibat Allah Ta'alanin qolda, hama nasilatani kallitaham Allah Ta'alanin qoldadir. Aitmaksibu gen nasilatam usundan ibaratidi.47:45mizgi zarur bu gani nasillardan imsan ayty buttik xarxil tafakyor qilishlik yullarini albidta imsan xayatan islahq qo valishlik uchini ham, aqibatini yaxshlikke yonatar valishlik uchini ham, tafakyor qilishliki albidta bu zarur, ayty buttik tafakyor qilishlik ibadat turi boladi agar imsan onasadan yaxshlik torsir qaydanin maksadda boladi yam bolsa. Uylanib oturishligini ozi ham ibadat boladi. Haber, saat bolsa, qancha bolsa.48:14Bu yam, go yanki, insan qan di namazogba acirolikken musa tafakir qolib, shundik, acirolali. Shundan demek, mavzuunu qoygani adamlarida unutulgan ibadadi, namini qoygani adamlar. Ibadat diganda namazog, shubashgani samishini qoygani halasda, bu ham ibadatki, belki, ay tuvtiyamizdik, an chiminshi nafil ibadatladadan kori acizal, bugan ibadatki, bu insanda hayatini onovalisdiyge cideketta ozini tasirini korsetali.48:43Allahumma anfaqna bima allantana wa alimna ma yanfaqna wa zilnaمکمل متن دیکھیںتبصرےابھی کوئی تبصرہ نہیں۔ سب سے پہلے کوئی مفید بات شیئر کریں۔