خودکار طور پر تیار کردہ متن ہے، اس میں غلطیاں ہو سکتی ہیں۔ درست الفاظ کے لیے ریکارڈنگ سنیں۔
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillahi Rabbil Alamin. As-salatu wa salamu ala ashrafil anbiya'i wal mursalin. Nabiyyina Muhammad wa ala alihi wa sahbihi ajma'in. Amma ba'd. Inshallah, bugungi sqibatimizde. Asli mavzu, Allah Ta'ala'na, dinina, ghami bilan, ahirat ghami bilan, ummet ghami bilan, yasaslik. Shubilan bir gelikte Allah Ta'ala yaratkan bazı mahlukatlar bularda gibigan. 0:29 Biz üçün bu gen ibrat, xu nasilar haqqa da çıxvatlaşıb utamiz. Bu din, Allah Ta'ala, butun alami qalib yubar gen. İslam dinina alami qalib yubar gen. Ana uxshani üçün ham, bir tamandan davat fars qalingan, busa ikinci tamandan cihat fars qalingan, üçinci tamandan isa baz baytlarda hicret fars qalingan. Bularini üçelesini ham, davatini ham, cihatini ham, hicretini ham, maksadi, 0:59 Allah Ta'ala'ni dinini yayishlik buga. Yücelen arsahan, bir maksad qabaradi buxan busa, adamlarina ortasda Allah Ta'ala'ni dinini yayishlik. Awalgi, Peygamber sallallahu alaihi wa sallam, birinci Mekkada bubturgan payitlarida, o payitlarida davat qilishlik farz boldi. Har bir adam, uzun atrafi dilarini davat qilardi. Uzların tanigallarini, bilgallarini davat qilardi. Peygamber sallallahu alaihi wa sallam ham, 1:30 özünü qavmi qarimdaşlarini, yakillarini, dostlarini davat qigallar. Bu naqibatda mani Abubakir r.a. islamgi kirgallar, Ali r.a. ondankin Abubakiriga irgesib durib, Usma r.a. ishu cennetlin basharat birilgan sahabalarini, goibciligi Abubakir r.a. vasitasi bilan islamgi kiradi. Musilmalar baras quvatlanib qogen paytida islam yayilib, musilmalar harqalik. 1:58 cəmiyyətdə gözgə tashlanıb qoyan paytdə, düşman tamandan bulargə qattıq zğum bolatdə, buna aqibatıda hijrat qilişlikki toğrik ebqaladə. Birinci bugən hijrat, Habaşistanqa hijrat qilinadə. Bu, qisqa müddətni özüç qalaca ona qəkib bomaydi, çünki vaxtinçalik bir dinini sakilab turişlik üçün Peygamber s.s. sahabalarini Habaşistanqa, yana əşə nacaşi hükumralini qiliyakkan, munda etkinimizdə, 2:27 adalat bilan shkum yuritiliyaggan diyarga barib yeseslikki Peygamber s.a.v. maslahat biradi. Ani ushandan keyin, bir qancha sahabalar Habesistanga barib Ushidda dillarini, uzgarlarini saklayab turisadi. Makkada dushmalarini, musulmalarga qigan zugumlari kucayib barigan sayi, Ushidda qigan musulmalar ham basqa cayini izlab qalishadi. Peygamber s.a.v. nighamlari isa, 2:54 o shi Allah talani dinini keniroq surat digayishlik uchun bir boshbana topadigan cayini izlasdik boladi. Shundan, har ili haj masum bayitlarida, baygamat salasillam, o shi hajga geladigan turli qabililar adamlariga, o shi qabila rayislariga uchirasib, shulariga o shi cayidan boshbana berishligini bu kishi talab qalib, o shilablan gebleshadi, lekin, aksar xaladlarda bu kishi raccabini aladi. Akhiri, barib-barib turib Madinedan 3:23 hachga bargan bir qancha ushe kishilarini qirq paladda, hach awalgi cahiliyat baytida ham hach qilin ardi, islam hali kilib yaylishligidan awal ham adamlar hach qilish ardi, bu hach Ibrahim a.s.ni dinidan qoganidi. Ani ushe baytda madinaliklar peygamber s.s.ni kilishligi haqidi, uzlarini arasta bugan yahud qabililardigi adamlardan ishtganidi, ushinu ushun, ular yahudlar bu madinaliklar bilan, 3:51 vurs janjal qigan paytida aytisharidi ki, yakinda payganbar yubarladi, ushini zamani keb qaldi, ukeledi yambusi sudlarini, utti, aat qavmini qirgandiga qirttashliyimiz, deb ushiddigi madinayillarini, arablarini bular qorksishadi. Shun payganbar islam deyisitkandan ki, bular makkam yapishshadi payganbar islamga. Ukshige iman keltirishadi, gen, kelgisi yulda bular yana hamko payishib barib, ahiri madinada bir islam davlatini uzeykelishliyiga sabab boladi. 4:21 shunda Mäkkəlilərgə, Mäkkə dəgi Müsulmallərgə, Mäkkə atrafı dəgi Müsulmallərgə, mədinəgi hicrat qilişlik farz boladi. Bu hicrat qilişlik, uşa baytda İslam davlatını quvvatlaştik, hamda uşa caylarda İslamliki suratda yayilişliyiye, uşa davlat arkaliki İslamliki yayilişliyiye bolar, sababci boliçtik, mənə şu maksadda mədinəgi hicrat qilişliyida. Anamdan ki, jihad farz boladi, shumulan İslam alami suratda Kin-Iraq yayilişliyini başdiyida. Shunda bir payit geladi ki, 4:51 Mənə xazirgi kel diyem ki, bu İslam barib yetməgen caylar tahminan qamayat. Qaysibir ormandagi cay busun, ya ki bu məsəl qaysibir dünyanı çekestigi davlat busun, uxu caylargi ham musulmalar barib yeşəsligi arkalik. Uxu caylarda məhsidlar qurlişligi, ya ki bu məsəl uxu caylarda islami muhassirlarini tashkil qilnişligi məhsidlari, ya ki boşgana sələn tashkil qilnişligi aqibatidi, İslam uxu caylar gece yetib bariyad. 5:19 Bur hadislarida kiltirib utkani di, Allah Ta'ala bu dinni shundikiyn suratda ilishligi imkaniyat veridi, kece kundus boladigan cayilarini hamasiga bu din yetib varidi dip etkinlarinda. Bu hushe hicratdi kiltiribigan manfaatlaridan boladi. Hicrat digan kinsilar elbette islamni özde shakildan triyitgan boladi bular. Ademlar, aksar ademlar islamni qabili kulishligi, cihat bilan imez belki. 5:47 higirat qiyan musulmallarini, yoki ushe, diyarlargi baruk qiyan musulmallarini, xul qatuvarlarini, ularini, muamallarini, qirishligi arqalik, adamlar islamini qabol qilisadi. Ali ushendan, demek, biz ham, bu akimiza itkanidik, demek, harbir adam bu diyarlarda ushe islamini shakildan tiradi. Yan adam boladi, bu diyarlargi Allah ta'ala beika orgi kiltirgani yox, albette insandi özgi yarasha gham tashkishi bolishkiri ekenki, manashu diyarlarda adamlar... 6:15 uşa adamlarini qorib, muhabarlarini qorib, islamda qisun isligi, islamdiga qizik isligi, oki islamda qabolqul isligi, manash nasilagi sabab qib ol isligi. Indi, o qoradigan bosik, demek, insan, uz ghamibilani imez, belki, ummet ghamibilani yashashligi. Agar insan, uz uchun yashaydiyan bosa, kichkini adam bolib yashaydi, kichkini adam bolib olad. Naticiz, ham, mukafat, ham samaraz, ham, kichkini bolad. Lekin, bashkalar uchun yashaydiyan, ummet uchun yashaydiyan adam, 6:45 qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qattab olub, qatt 7:14 Qur'an-ı Kerimde keltirlisligi, zikir qilnisligi cürek ette fazildir. Hatta sahabalardan bit te ismi keltirilgan Zayd ibn Nukharasani Zayd deyib keltiradi xalas. Bashka bir randi sahabanin nami keltirilmagi. Bir günü Peygamber S.A.V. Abu Ayyub el-Ansari di, chakiradilardi, ayytadilar ki, Abu Ayyub el-Ansari, Allah alim, shinda ayytadilar ki, uksige qarab turib, Rabbim, meni sizge... 7:44 Qur'an okub berishligimini yurdi, dib eytadi. Xinda o sahaba eytadi ki, Ey Rasul Sulaim, Allah Ta'ala meni namini zikir qaldi midiydi? Ha diganda o kishi astadili olaydi. Yani, Allah Ta'alani itibariga cux galdi gani. Çünki Allah Ta'alani itibariga cuxlik bu hazirakam ismaz. Çünki şu milyard milyard adamda yaradkan busa, u insallarini ikiden ber insanla Allah Ta'alani namini zikir qalib, u shu adamgi itibarini qaradishligi, 8:12 cüde ketde boladigan bir hadise boladi. Cüde ketde bir insange beladigan mükafat yoki nimet boladi. Aldingi bir hadislerdiyam, ayet-i utkandik, Allah Ta'ala bir bendeni yahish koradigan bulsa, bütün, diyar, asman ahillarini Allah Ta'ala bizata qaladi. Qishilarga ayet-idi ki, min palancı bendeni yahish kordim, islarimi yahish koru iladidi. Jibril a.s. bütün paristalargi etkizadi, asman ahili yahish koradi, unnankini Allah Ta'ala, yer ahilini qalbida, o adamga nisbeten mahabbatini sabqayadi. Yani, bir adamni yahish korulisligi, 8:42 Allah da mandan alahi da islab zikir qilinadi. Yena udunan tashkari, yena hadislarda geladi ki, kim Allah ta'lani uz icidi islidi qamrsa, Allah ta'la onu uzun icidi islidi. Kim bir qa'umni icidi Allah ta'lani islidi qamrsa, Allah ta'la u bəndani, ulardan kori yaxshirak bugan, qa'umni icidi, u shi Allah uzgi yaqin bugan, tarishtilash bulan icidi Allah ta'la u bəndani islidi qamrsa. 9:06 Ümmet üçün yesesligi adamni, özün xayati, özün xami bilenmez, ümmet üçün yesesligi, buni yolu da, özgerse qintilini görüşligi, fidayili ili qilisligi, mana bu nesiler tors, Allah ta'ala, bazı mahlukatlarini, biz itibargi amedigan, arzumasti biledigan, bazı mahlukatlarini buzlarga ibrat qalib geldiradi. Özü asli da, insan qiladigan, goblab keshfiyatlarini abguradigan busik, bu nesilerde insanlar, 9:35 Allah Ta'ala yaratkan basqa maxluqatladdan kucir maaladi. Samal yotni yaratlisligi bosan, qayz yaratlisligi bosan, baska-bashka yarat, kashfiyat kliniyatkan nasi, kashf kliniyatkan nasilab oladigan bosa, bir maxluqatni ushe yurishtir ushidan, yoki undagi bugan xislatladan, basqalardan faydalanigat xalatda kashf qilisadi. Hatta inki bir nimada kursatu naxm qorigan adan, qatisa yuzi tashlik bugan imaratladi, qan deqili tazalashlik bu çayng basqan asalardan. 10:02 Bu nəsələrdə faydalangan nəsəsini aytkənidi, kəpələkni qanakadir birrəng özgatrishlik maddasi barakan, nəsə arqalik, öz cahilardi öz-özdən tazalanadigan, usnaqa suratda usnaqa maddaka usnaqa suratda usnaqa suratda usnaqa suratda usnaqa suratda usnaqa suratda usnaqa suratda usnaqa suratda usnaqa suratda usnaqa suratda usnaqa suratda usnaqa suratda usnaqa suratda usnaqa suratda usnaqa suratda usnaqa suratda usnaqa suratda usnaqa suratda usnaqa suratda usnaqa sur 10:33 Aslida, mushriklar, Bayxambar s.a.v. ularga bu qisalarini oqib beryan paytadi. Bu, Qur'anida Pasha-ni qisasi geladi, Burgani qisasi geladi, İskepto-parti devidi, Pasha-ri qayamiz bizda, Eni Chivin-ni qisasi geladi, Undan Kimini Cumalini qisasi geladi, bashka-bashka qisalarini ham beryad. Mushriklar, Mazhar-i Amishqili Bayt-i Sha'ridi, bu, Muhammadi qanim oldu, bu, Qur'anida bari hasharatlarini zikirqali yapcadi yandimda. 11:00 Lekin Allah ta'ala bu kishidi, Peygamber s.a.v.gə shunasana uxtarib ayitkan ki, demek siz ularga itibar vermin, çünki bu nasilarda ibrat var. Adamlarga bu nasilarda geltirlikkanligi de, bekardan bekari geltirlikkanli, belki bu nasilarda ibrat var, deyib Peygamber s.a.v.gə bu nasilarda köynini, bu kishini götiraydi. Su qissalardan birisi, Cumalini qissasi. Cumalini qissasi, Sulaiman a.s. qoshini bilan, getiyatgan paytida, bir Cumali yashidiyan vadiden otub qaladi. 11:29 Sulaiman a.s-ga Allah Ta'ala maqluqatlarina tilini bilislik nimetini verad. Bu kishi Allah Ta'ala-dan shun dinasini soraydi. Rabbi qifirli vahabili mulke layin bagimi li ahdi min ba'lik. Yani, min banki yin buran tege mumkum bimi edigan, shuna kangi bir minge mulk vergin, dibaytadi. Allah Ta'ala bu kishi-ga mucizak suratida hayvallar bilan geplasi alislik qabiliyatini verad. Hayvallarini istib kishinishlik qabiliyatini verad. 12:00 Bu kshi askara bilan kitiyabkan paytida, chumali wadisida nusqala, chumal laya shiryam wadida nusqalada. Shunda, bir chumali qawmigi qarabturib nidaxalada. Ya ayyu hannam nudkhulu masakinakum, la yahtimannakum sulaymanu wa junoduhu, wa hum la yash'urun, fatabassama bahikan min qawliha, wa qal rabbi azjani, anashkura ni'matika allati anamta aliyya, wa ala walidayy edib. Yani uchi jaydan utkitikkan paytida bir chumali. 12:30 kümali özünü qavmiga qaratib, özünü xalqa, ummatiga qaratib durib, midaqiladi. Ey kümallar cemaasi, canilerinizgi kirinlar, üyilerinizgi kirinlar, silardi bu Süleymanina askerleri, özleri bilmigan halette, silarini tarchilab gitmesin, macagilab gitmesin, silarini sindirib gitmesin, deyib, kümali bularga, xitab qalib, etikganini, Qur'anida qisasini getiriladi. 12:57 Sulaiman a.s. bu narsana istib, bularini yapini cishinad. Shundan bu kishi fatabassama bahiken min qawliha ushe, cumalini aytikken gapidan bu kishi tabassum qalib qilad. Keyin aytadiki, Allah ta'ala uzingi hamd businki mingi shundi birgen nimetlaringe, hamdi atanamgi birgen nimetlaringe, shukiranalar busin, meni salih bandilarini qatarda qigin cennetlarinkir gizgindib. Sulaiman a.s. dua qalib aytadlarindi. Bidda niman ushin Allah ta'ala 13:28 bu qimalini yapini betti keltirdi. Demi uqun bu qissani, bu orundu shun di ayetilik, judebir narsalar qisqa suratda berladigan, Qur'anda ayni shu narsaniham kirtib ocik etdi. Demi uqun Madsulayma a.s. köb hayvallarbilan gebleşgen. Bütün hayvalların tirlini bilerdi, ortalarda qissalar bugen, geblar bugen, lekin ayni mene shu orundu, bu orundu Allah Ta'ala keltirdi. Elbette bu becizemez. Çünki qimali ümmet ham 13:56 bizni ümmetimiz goxshigan pittaxalqtir. Cumali, basqa xalkladan, basqa yer yashidigan maxluqatladdan tarq qaladi. Bularini yashashdur mushtarzilari, insallarini hayat yashashdur mushtarzilariye oxshab gidadi. Bular ber-ber cema'aboli yashashligi. Uylarini, hali insallar belat imarat, qavat me qavat uylar korusligidan azin, cumalilargi bu nasilar Allah tamandani ilham qali berilgalligi, hamdi cumalini, eskittan boshilab bular. 14:26 imaratlarina cizabir mustahkem, cizabir akilbavar qimediyon daracida, tartib bilanyo ki, taktike bilan shnaqil suratda, kurishligi bularini bir-birige bolib, hamrah bolib bir-birige yardan beri beshashligi, hamda bular, bura başgalarini manfaati uchun, özlarini canidan kechi beshashligi, özlarini canlarini fida qilishligi, manashinda qangi bugan nasilari, demek, buddi insallarini hayatiga, oxshabkit galdigi uchun, Allah ta'la. 14:55 Bu, kumalinin qistasini buyurtta. Keltir botoda, albetta, bonaysa, beciz bo meganida. Kumali, bu orinda, ozini qamigani daxalchi. Gu digani, indamestan bir musibat geleykgan bosa, ozi inibir, canini apqasdib turib, bashkalar xatarga chupqala digan bosa ham, indamestan otuketgani yok. Belki, askar geleykgan orinda, ozini arasta bopturgan halatida ham, ozi chikige chikivab turib, chikiden bakargani yok. Belki, ozini 15:25 ozlarini icide turgan halatda, bu, Sulaiman a.s.da askariki ilikkenligini korganladan birincisi boganakan, xini uchun, ozini qomiga, xini dedib turib, xitab qalib aytadid. Bu itta, giltirilikken gheb, ibari uslubi, bu qimaliniq tilidan, Allah ta'laq sisaqilib aytberiyatdi. Ey qimali cemaasi, ucaylarini zikrib getiginla, sularini Sulaiman, va ona askarilari bilmagan halatda sularini parchalib getmasin, ezib getmasin, dibaytdi. 15:55 Demek, bular biladi Suleyma a.s. kimligini, unu askarini ham kimligini biladi. Bular atil etten bir qavmini halak qimiydi, bir qavmini zulum qimiydi. Bular özleri bilmigan haletde silarini perçalak gitmesin dittirib, öz qavmigi ayiti bularini agihlantiradi. Shundan demek, bu itti kumalini qisisti. Özü üçün yeşeyikgenligi üçün emez, belki bütün ümmetini xamini qileyikgenligi, vöşelerini tinsligini, amalligini. 16:24 uyla ikenligi mana bu qistasdan qirniptiradi. Bundan tashqadi, alimlar, bazi alimlar, khasrdan gharab alimlari, qebleb hayvallarini hayatlari yakidqishgan, bularini arkasdan yilleb izlanishlar alib barishgan, hud tishlarini cumlastan, bazi ingiliz alimlari, Amerikasi, Yeshiriya ingiliz alimlari, cumalini, bazi Avstraliali ilarham qilishgan bu nesanin, cumallarini hayatlari haqida, demek, 16:52 keng izlenishlar alib barishgan, bularini hayati, yashishlari, turmishlari, bular qandi qili bir-bir-biran inaq bolishligi, yana undan tashkari musibat, bala ki yenpaytladda bular qandi xalatladda bolishligi, mana shun asilarini bular urganishgan. Agar bu nasilarini, mana Harun Yahya filmlarida, ham var, Cumaalilar haqqida, ya ki bomasa baska video filmlari, ham var, Cumaalilar hayati, ular qandi yashayik kalligi, oki musibatlarga qandi bular qarish turgalligi. 17:20 o shibir-birlargi kandiyordan miraykganligi ash nasilarini ham kyorib, kuzidsi bolaydi, juda bir insani, aqlini lal-aldaradiyan soradda, dimak, bular islarini amalgi ashirishgan. Bularini miyye organinin ayitladi, miyyesi, bir giremdi yuzdan biriget orkiladdi. Chumaldigi miyye sin hacmi, uni, bir giremdi yuzdan biriget orkiladdi idi, juda ham kichkini bogan. Undigi hucaire nimalari, 300 minite hucaire katakchilari bardi idi. 17:49 insandiki isa trilyondan ashq boladdiydi, u cayralari. Lekin bu kattabogan kitlar bar, bashkalar bar, buna miyastan kore, juda kattara nimeki kuwati egey oliyekin, cumali daqa ishlarini tadbirqil alishlikni bilmidi. Cumali hajma kichkina bogani yikaramastan, miyatuz uchviki kichkina bogani yikaramastan, akil bavar qimiyedigan darajida, tarsiplarini, ishlarini, tadbirqil yoyakganigini korishlik mümkün boladdi. 18:17 bèzi orillarda cumallarini özini ümmeti uchun, özini qavmi uchun, özini farzantlari uchun, özini xalki uchun fidayilik qilekken, iligilarni xam qorib kuz edishgen. Bular xas satan bir balay, musibet gib qaladigan busi. Bir qorigan idim, qaysi bir xar nehyadini mestam ikin, ullas qalam cumallargi qatdi yamgir gib qoygan paytida, ular aili, ayallari bali cakalarini ortda yabdurib tumalak, topla shaklidi. 18:46 tashkari tomaninan tizil isyatdi, qortigi, utun ushe mayda bala chika, boshka nimalarini alatdi. Ushin bilan nimada, shamal boli, boshka yamur boli digan musa, tumalak boli kit oradikyan, icidigi saklanib qalarikyan, tashkari digi cumalilar halak. Bular manasunasigi, uzlari, demek razib olib, uzlarini halak qilbusiyan ushe, halkini saklab qalishlikki, harakat qilisharikyan. Bundan tashkirini, cumalilarini, bir caydan bir caygi otishlikte, çukurlikten otishlikte, qaladigan köpriklarini, 19:16 urgenishgan. Bular cesed domanidan bir-birlar gani yagaçbashgan asala koyub imaz. Belki ruzlaran cesedi bilan köprik bolub yeraddiydi. Ushi bir-biri gechirmashgan halatda, köprik bugendenke, unu üstan keyin bashkaları. Utadi, uyutda, enche minchesi, ushi köprik bugenlari. Uchi da qattik azorlanadi, üstan utekken, ushi cumallar dimasi qaramasi. Lekin, ushanda ham, sabirun sabad bilan, ushidda, mekkam ushi halatda tuladi. Bazlar hatta inki uladigan busa ham, ushi caydan, kumillamazdan mekkam. 19:45 Turib biradlidi. Bu yam dimik biz insallargi yoki, musulman ummatigi bunda ham ibradli bugan orullari bardir. Ana ushilarini, sababidan, yoni cumallarini, hayatini yoki, baska hayvallarini, ham hayatini koriladigan buse, insallargi ciddi koib ibradli bugan orullari bard. Bulardan, hayti buytkanimizdik, Allah ta'ala bu mahlukatlarini birinciden bikargi yaratmagan, ikinciden Qur'anda bularini bikargi izgir. 20:15 həməgen, əlbətdə cütəkətdə bir maqsad artdan bol işdigi üçün. Birtdə, Süleyman aleyhissalamni bu kumali bilan bugan, bu qistasini həmqari edigan busik, Süleyman aleyhissalam bu ortda külib aytadilar. Bugun kiçini külgəlligilari, əlbətdə, kiçkini bugan kumali, ümmetini, xalqini xamaniye gəlligi. Mənnesi yun arsadan bu qishi tajib kechib guladdi. Hattayn ki, 20:40 Bu nasi arkaliq Allah ta'la giyoyanki insallar gayt ki, aqilli bogan kimselar, ey irkeylar boson, ayallar boson, ey aqlini, mükemmelligini davakiliykan kimselar, hic bomisi cumaldan orna galiynlar. Islar özlariniz uchun yashiminlar, belki, bütün xalqni, manfaatu uchun, xalq uchun, bütün ümmet uchun, uchlarini xamani kutaryan halatda yashinlar, dib, giyoyanki buqsani kiltirib ötkendi, dib, aqishadi. Bu itta, yana bir, 21:09 Bir hikmetli bogan ornobar ki, Allah Ta'ala, la yaxtimannakum, dib cumalen tildan, la yaxtimannakum sulaymanu wa junuduhu ahunayashurun, sulayman hamda unayashkari bilmagan halatat silarini sindirib gitmesin, digan ibarani qolligan, tarcalib sindirib gitmesin, digana. Qarb qalmlari, yani bazı shu Quranina kamtiligani istigigan, shunda bir aibana, yuki hataligin tapishlikke hareket qiliggan bir taif adamlar, 21:36 hizdanishkanda, shuyetikiganda, mana itdi, birtta top tikdib, edishkandidi. Birtta, kumaliga nisbetan, sindirishlik, birtta parchalashlik digan nasani islatilgan kalimani, bu kalima uzun orna gecishmagan, na toru suratda islatilgan, chunki kumali sinadigan maddasi yoguni. Belki u canlik bir suyuklik ushinmalardan ibarat, unu sinadigan yo aynakmaz, yo ki bu masal sinadigan metinbogan maddamaz. 22:06 bu orinda demek Koran, bu nimeni natoğru sözünü işlətkən digən, nimeni aydişkən. Veykən, bular nə işlənləşdi? Avstraliyalik bir alim nə itədi? Uşa narsani üstə keyn izləniş alib bari gəndiydi. Yəni, cumalini üstə izləniş alib bari etkən alim, Avstraliyalik bu gen, hakikatdan uşa isbat etkənki özü, uşa izlənişlik arkasda, cumalide cide köbleb, xişe siman maddələr barli gəni. 22:34 shishasiman maddalar varligani ispatlaganda, ana ushe ayat arkalik bu adam musulman bugandigda. Gani, Qur'anda har bitta kalime özun ornida aynan munasib surat deslatilgan. Bashka agar kalime itki tushadigan busa, goy anki manasib uzul qaladigandik. Har bitta utti, uzikki kuz koyilgandik, chunki bu nasi Allah tamandan yuvarilgandinkin, Allahini kelam bugandinkigin, har bir suz özun ornige cudahan yapishib, ornige mas bolib uskandigda. 23:04 Shuna arddan ham bir adam musulman bogendidi. Demek, insan özene gama bilan imaz, belki, ummatini gama bilan, yasha blodishligi, manashu nasi itibargana hayatta maalik bogendnarsa, chunki, islam buzga insan sakat öz uchuni yasha blodishligiye buyurimiydi, belki, bu nasadiga insanin agi ahlantiladi. Nimeyiki, Peygamber sallallahu alayhi wa sallam hadislarda ham, Allah sallallahu alayhi wa sallam ayatlarda ham, qeblab iskirkiladi. 23:33 Insan, əmru-məruf, nəhim-ünkar qılıçligi, davat qılıçligi, bu nəsələr, demək, insan, başqa adamlar bilen yaşaçligi, tağataşlarga çıqib bu zahid bu keçligi, bu nəsələrdan qaytarishligi islam. Mənə şu nəsələr hamd demək, islamını, insan özü üçünməz, belki ümmet üçün yaşaçligini bildirəli. Insan, demək, mənə Peygamber sallallahu alaihi wa sallam'ın özünü hayatını apkörsik, sahabalarını hayatını apkörədiyam busik, bular, çün çəkinçiyilərini başdan keçirişdi. 24:04 Agar oz uchun hayat bogandaydi, Abubakar gani ma karaygi baraydi? Sunca bayligi baraydi? Bunca azarlargi, sudi carbolishligi ozanay, ya kimos sunca kiynchigilani basdan kechirishligi, hattanki bazlar ushan yolda oluk kechirishligi, bu nasalar nima qazagibaraydi, agar olar ozlar uchun yasha botkandaydi? Demek, insan ozi islamini qabulqilishligiden baslar, awalgilar chunishkanki, 24:31 insan musulman bolarakan ozu uchun yashamaydi, balki, ummatti ghami belani yashasligini. Shunu uchun Peygamber Sallallahu alaihi wa sallamini aldiyi gelib, musulman bugan adamlar aychisardi ki, Ey Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam, bizga halkimiz uchun nima qalishligimizga biyurasizdi, dit sorar. Halkimiz uchun nima qalishligimizga siz biyurasizdi. Demek, bular musulman bolishligiden zimmasiga kattagini bir masuliyat uchligini, hamda ozu uchunmaz, balki, halki uchun. 25:01 Nima qayiq ulusliygini, Bayqanbasi Sulsilamda nima qisi qislarga yaxsi bola digi biz digi nima mas uliyit qushadi mas adamlarga nisbatan digib ay tishi ardi. Bayqanbasi Sulsilam ularna dimak u shay dinini davat qilislikke, adamlarin Islamiga chakrasiliygi ushna qanasilarini ularga biyuri ardi. Demak, Islam dini insan faqad shaxsiyati qiblan yashi ediyan dinmez, box, oziyini beli ozygani qoyiyo ki, oziyini gini uylagin digan, digan uchun qushmagan, agar bu masatda qushkanda bu din shukun geyisi, 25:31 Yedib gemegen bulardi. Yoy ki, bu, mese, ummetdi ustige gigen, yudekatda düşmallardi, baskinchili gi busan, agar baska brandda bir ummetdi ustige chuken dedi, u ummet yeryuzdan yogub gitgen bulardi. Musulman ummetdi ustige chuken, balalar qayisi bir baska bir ummetdi ustige chuken dedi, u yeryuzdan yogub gitgen bulardi. Birtamandan, Salfilardi gi busan, Kinstamandan bu, Chingiz Khan, Bogoltatarilardi gi busan, undan tashkara baska kitda gigen. 26:00 tashqa dushumallarda kiilana iraynlari, bashkalara busun, fitnalara busun, bu ummat yogub getkan bulad. Lekin, ummatdi icida özü uchunmaz, belki, bashkalar uchun, yasheydigan, bashkalar uchun, kurbalik, caninaham kurbalik qiladigan adamlarina, bar emas, yuz emasin, cidda qobla bugalliga akibatida bu ummat, shukun gece davam ityabda, qiyamat gece ham bu ummat davam ityada. Xini uchun, demak insan, yixam yashechligi, feqat öz nafsini uchun oylab imaz, 26:29 özünü qan dey qalib bayiqçili başqanasi uchun imaz, belki, xalkimizge, ummetimizge, minden nima asti manfaat gelisligi mumkun, nima ulargi faydan tegisi mumkun, mana shu maksadda yasasligi. Hattanki, shundi ummetini uylagan, bitte cumala, erzumagan cumala, Allah ta'alani itibarga dushib, shundi Qur'anda zikir qalin ganakan, demek, bundi bugan, bundi maksadda yasagan, bundi niyatda yasagan adamna, Allahin huzuru da cidakatda qadri bolisligi anagakan. 26:57 Allah Ta'ala hamamizni özümüzü ghammiz bilenmez, belki ümmetimizi ghamm bilen, eshedigan. Nima busa ham, özümüzü üçün yine yemez, belki başqalargi ham manfaat gil firadigan, başqalarini yaxshiligi üçün yolda harakat qiladigan kerek busa, xar qanchamini, cumu allar özlarini, baska qavmidigi adamlar üçün, özlarini, qanca kiynsiyilini götarib qurban qigan busa, basra qigan busa, elbette bu nasilarda bizler üçün ahmi ibrat bar. 27:25 hulardiki indishun cheki bir xayat, yasibit fitadigan xayat boladiganmisa bizdiki aqibatimiz bar, aqiratimiz bar, aqiratda boladigan azirlar bar, buni muqafadlar bar, chuncen arsalar botdurib, biz shular chaligan bu masligimiz, demik, bizda efsunari hal boladi, albiddi, Allah ta'ala bulardan ham koreyaxsura bugan xayatki, bulardan ham koreyaxsura bugan aqibatki ejtishini Allah ta'aladan sorab qalamiz. Subhanakallahu mevbi, hamdik nashiru, illa ilahe illa antin, astaghfirullah.