خودکار طور پر تیار کردہ متن ہے، اس میں غلطیاں ہو سکتی ہیں۔ درست الفاظ کے لیے ریکارڈنگ سنیں۔
0:00 بسم الله الرحمن الرحيم الحمد لله رب العالمين والصلاة والسلام على سيد المرسلين محمد وعلى آله وأصحابه أجمعين اللهم أعلمنا ما ينفعنا أنتنا بما علمتنا وزدنا علما يا عليم مقتصر منهاج القاصدين كتابة مكتبنا أحمد بن أب الرحمن بن قدامة المقدسي رحمه الله تأليف قياملار 0:30 Hanbali mazhablarina imamlaradan, eyn tanakli imamlaradan sablarada. Mughni ibn Qudama bu Hanbali mazhabda mashhur fiqhul mukarana turt mazhabni jamlagan mashhur kitablardan barisa. Kitabul ilmi wa fadlihi wa maa yata'allaku bihi ilim haqda bugun, wa ilimni fazilatlari haqda, wa fazilatlariga ta'alluqli bugan. 0:57 qal allahu ta'ala qul hal yastawi alladhina ya'lamoon wa alladhina la ya'lamoon ayytin yey muhammad aleyhissalam bilganlar bilan bilmaganlar barabarma bilganlar bilan bilmaganlar barabarma bu istifham inkari istifham inkari bernarsana surayda suraq sigasida 1:27 Lakin manasi inkar. Bilgenler bilen bilmegenler barabar ma digene, barabar imas digene mazmunda. Allah ta'ala sizlerden iman getirgenlerine, wa ilim berirgenlerine, darajalarini kutarada. Qalibni Abbas radiyallahu anhuma, 1:52 Līl ʿulamā'i darajātun fawqa l-mu'minīna bi s-sab'imiyyati darajāt. Mā baynat darajatayni masīratu xamsimiyyati āmin. 2:20 700 derece ustun. Bu, kishkine mertebe imas. Her ikite derecenin ortasi, 500 yillik masafa deyidlar. 500 yillik masafa. Alimlarinin derecesi, shunday, uluh ve yüksek. Allah ta'ala veriyan bir mertebe bu. Nafsiz ki, bugun tushum, ummet, bunar sana unuttu, ve alimlergen ispatancıda hankub. 2:49 qurmatsizlik qilnadi, orqastan qib qepirladi, adashqaniye qiqarladi, harxil tohmatlar qilnadi, ularini islamda kanday yuqsak daracelari bolishi yaqaramastan. Allah ta'la Fatir surasta ayeti yapdi, innama yaqshallaha min ibadihil ulema, Allahtan faqad kina alimlar qurqadi diyabdi. Innama hasr uchinkilari. 3:20 Arab tiri qaydasi da, innama hasr uçun kiradi. Yani, kin kiradigan cumlani, çekilashlik. Innama yakhshallaha min ibadihil ulema. Allahdan korkadi, fakad kina fakad kina alimlar. Bu manadan çikadi, yani, alimlardan baska Allahdan korkmaydi, yani, haqiqi korkisda korkmaydi diladi. Sunucun, 3:51 Baz alimlar, taqvali deyib hamalaiti bumiydi. Deyishadi, agar ilim bumisa, taqva bumiydi. Agar bir kishida taqva bumisa, ilim ham bumiydi. Ikelasi, bir-birige bağlıq bugimlarsa. Innama yaxshallaha min aibadihi il-ulama, birda taqva bulan, Allahdan qorqish bulan, ilimini bir cayda getirdi. Bittasi bumisa, ikinsi bumiydi. 4:20 Wa fis sahihayn min hadithi Mu'awiyyat ibn Abi Sufyan radiyallahu anhu qal. Samiyatu Rasulallahi sallallahu alayhi wa sallam yaqul. May yuridillahu bihi khayran yufaqqihu fid din. Sahihayn da qilada, Bukhari Muslimda, Mu'awiyyat ibn Abi Sufyan radiyallahu anhu aytadlar. Men Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam nushundaydi gyanlarini ashittim. Allah ta'ala kimga yakshilik iradaqsa, una dinde faqih qilada. 4:50 Wa an Abi Umamata radiyallahu anhu annahu qal Qultu li Rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam Rajulani ahaduhuma abidun wal aakhar alim Fa qala Rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam Fadlu al-alimi ala al-abidi kafadli ala adnaykum Summa qala Rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam Inna allahu wa malayikatahu wa ahla assamawati wal ard 5:19 حَتَّى النَّمْلَةَ فِي جُحْرِهَا وَحَتَّى الْحُوتَ لَيُصَلُّونَ عَلَى مُعَلِّمِ النَّاسَ الْخَيْرَ رَوَاهُ التِّرْمِذِي وَقَالَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ 5:47 hukmini sura maqchib uydurlar, yani ikelasini, urnini, martabasini. Shunda Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam ettilar, alimni, abidni ustada bugan fazilati, meni silarini en pas derece, yani dindan xabari az bugan, avamlarin bilanmani ortamdagi fark dek dirli. Kin ettilar ki, Allah ta'ala va farishtelari, va butun, 6:16 Asmanlar vayir ahla, hatta cumali uzini uyida, vahatta dengizdagi baliglar, adamlargi yaxshilik örgeti digan kishillarga salawat etad dedilar. Rawahu tirmidhi, buna imam tirmidhi irvayat digallar, vah hadisni Hasan sahih digallar. Hasan sahih digana bu imam tirmidhini mustaraqlara. 6:43 Yani iqtasanat balan ki qamsa, barisa hasan ikinsa sahih yunamishtan. Wa fi hadithin aqar, fadlu al-alimi ala al-abidi kafadli al-qamari laylat al-badri ala sa'il al-kawaqib. Wa inna al-ulamaa warafat al-anbiyaa. Wa inna al-anbiyaa lam yuwarithu dinaran wa la dirhaman. Wa inna ma warathu al-ilma. Faman akhada bihi akhada bihazin waafin. Basha hadista? 7:12 Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam eytadlar, abidni ustida, alimni fazilati, tulun ay chqan kecada, ay bilin yuldizlarina urtasidagi fark qox shayri. Yuldizlar yerini yaratalmayla, tulun ay yerini yaratiptur adi. Yuldizlar cuda qichkina bul korunad, ay katta korunad. Wa eytdilar ki, wa innal ulama uwaratatul anbiya, alimlar peyramberlarni miras korularidirlar. 7:41 Peygamberlar dinar wa dirham qaldırmadı ular. Ular ilim qaldırdı, dediler. Miras qalib qaldırdı ilimni. Kim şu ilimni alsa, buyut bir nasibi agamboladi, dediler. Wa an Safar ibn As-Sali radiyallahu anhu, anna nabiye sallallahu alaihi wa sallam qal, inna al-malaikata la tada'u ajnihataha, li talib il-ilmi ridam bima yaqlub. 8:09 Safval ibn Asala radiyallahu anhu ayetadlar, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, çün deyidlar, fariçtalar kanatlarını talibi ilimini yulige koyadi. Talibi ilim için kanatlarını yayadi. Ular talakli etken nerseden razı böyügenleri için. Ular talakli etken nersi ilim. Çünün için bundan razı bölüp kanatlarını yayışar. 8:40 Qala al-Khattabi fi ma'na wad'iha ajnihataha thalathatu aqwaad. Ahaduha annahu bastu al-ajniha. Al-thaniy annahu bi ma'na al-tawadu'a ta'adhiman li talibi ilmi. Al-thalith anna almurada bihi al-nazula inda majalis il-ilmi wa tarku al-tayaran. Imam Khattabi r.a. bu suzda qanatlarna yoyada dhilda hadista. 9:09 Uch xil qawlba. Birincisi, haqiqattan ham kanadlarını yayishar. Ikincisi, ular mutawadiya böladi talib-i ilimni hurmat qigenlikleri uçun. Talib-i ilimni mertebasini yüksek bögenden ular mutawadiya bölishar. Uchincisi, ular ilim majlisleri yetişishadi ve asmanda yurushmeydi. 9:38 Anabi Hurayrat radiyallahu anhu annahu qal, qala Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, Man salika tariqan yaltamisu fihi ilman, sahhala allahu lahu bihi tariqan ilal jannah, rawahu muslim. Imam muslim takhirish qirgin hadista, Abu Hurayra radiyallahu anhu aytadlar, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam aytadlar, Kim bil yulda yursa, ilim talab qilib yuradiyan bosa, 10:08 Allah Ta'ala, shu ilim talabda yurgan yuribran, jannat kauna yurin asaqlan. Wa ruwi anhu, sallallahu alayhi wa sallam, annahu qal, man ja'al mawtu wa huwa yattubu al-ilma, li yuhhiya bihi al-islam, kaana baynahu wa bayna al-anbiya'i darajatun wahila, wa fihi akhbarun kafiyan. Bashqa hadista, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam itadlar, 10:37 ilim talab qilib yurgan halida wafat qisa, unge ulim kisa. Wa shu ilim talab qilishidan maksadi islam ne trin trish bosa, islam ge yardan birish bosa. U bulan payganballarini urtasida bir derece bulad, kubbu meyni. Wa bu ilim haqda, judaham kub, xabarlar bar. Wa kani ba'dul hukumai yaqul, lay tashi'ari, ayya shay'inin adra keman fatahul ilmi. 11:07 Bazibir hukamalar aytisharda, ilimna, ilim talab qimastan, beyguda vaxtana utkaziyan adam nima ge irishti, wa ilimna talab qilib, yitgan adam nima ne yuqat. Ilim talabda bugan adam nima ne yuqat diyu, ilim talabda bumagan adam nima ge irishti. Wa min fada ili ta'lim, 11:36 مَا أَخْرَجَاهُ السَّحِحَيْنِ أَن سَهْلِ إِذْنِ سَعْدِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ سَلَّمًا قَالَ لِعَلِي رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لِأَن يَهْدِي اللَّهُ بِكَ رَجُلًا وَاحِدًا خَيْرٌ لَكَ مِنْ أَن يَكُونَ لَكَ حُمُّرٌ نَعًا 12:04 qazil tuyalar arablarda ayin mashhur tuyalar boyan, ayin qimmat baha tuyalar boyan. Wa qal ibn Abbas radiyallahu anhu, inna alladhi yuallimun nasa alkhayra, yastawfirulahu kullu dabbatin hattalhutu fil bahar, wa ruya nahmu thalika fi hadithin marfu'an ila nabi sallallahu salam. 12:35 Abdullah ibn Abbas, radiyallahu anhu, aytadlar, adamlargi yaxshilik urgati atkan kishi qar, har bir hayvanlar ham istighfara itxar. Hatta dingizdagi balaqlar ham, kitlar ham istighfara itxar. Wa bundi uxshayin hadislar, marfuq bugan Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, ni marfuq qirinyan hadislar bar. Fa in qira ma wajbi istighfari l-hutili il-muallim. Agar aytilin saki, suralin saki, 13:05 Dengizdagi baliqlar qanday adamlargi yaxshilik uri qatadigan kishigi istighfar itad. Fal jawabu, anna nafal ilmi ya ammu kulla shayin hatta l-hud. Chunki ilimni manfaati haman arsagi itad. Hatta dengizdagi baliqlargi qechi itad. Fa inna l-ulama arafu bil ilmi. Ma yaxallu wa yaxrum. Chunki alimlar haman arsani bildirdilar. Haram bu gami. 13:34 ḍḈḍḍḍḍḍḍḍ ḍḍḍḍḍ ḍḍḍḍ ḍḍḍḍ ḍḍḍḍ ḍḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍ� 14:03 zulum qimaslikke, şulargi ihsan qilişlikke vasiyyat qildilir. Şunu uçun, şu qiyan, yaxşı fiilleri uçun, Allah Ta'ala, şu hayvanlarga, hamasigi ilhamlantırdı, ularna haqlarigi istifara qildi. Anabii Musa, radiyallahu anhu, annahu qal, qala Rasulullahi sallallahu alihi wa sallam. 14:29 Inna mathala ma ba'athaniyallahu bihi minal huda wal'ilmi. Kamathali ghaythin asaba ardam. Fa kanat minha ta'ifatun tayyibatun qabilatil ma'a. Fa anbatatil kala wal'ushbal kathir. Wa kan minha ajadibu amsakatil ma'a. Fa nafa'allahu bihin naas. Fa sharibu wa saqaw wa zara'u. Fa asaba minha ta'ifatun ukhra. 14:58 قَيْعَانٌ لَا تُمْسِكُ مَاءً وَلَا تُمْبِتُ كَلَ فَذَلِكِ مَثَلُ مَنْفَقُهَ فِي دِينِ اللَّهِ وَنَفَعَهُ اللَّهُ بِمَا بَعْثَنِي بِهِ فَعَلِمَ وَعَلَّمْ وَمَثَلُ مَنْ لَمْ يَرْفَعْ بِذَلِكِ رَأْسًا وَلَمْ يَقْبَلْ هُدَ اللَّهِ الَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ أَخْرَجَاهُ فِي السَّحِيحِين 15:27 Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam shun dedirlar. Allah ta'ala meni hidayat wa ilm bilan ibargan bunarsa, asmandan yerge tushkan yamğırge oxshaydi. Fakanat minha ta'ifan. Bu yamğır tushkanda bir ta'ifa yer baridi ki, yerini bir qisman suni qabul qıldı. Unumli ustiradigan. 15:56 Ud ustra digam, barakatlik bir yer, suni qabul qildi, wa ud ulamlarini kupaytirdi, ustrdi. Wa yana bir taifa, bir qisim yer bardi ki, ular qattik yer, suni ushlab qalishti. Su ustrda saklanib qaldi. Bir kullar bil qaldi ki, Allah ta'ala şu kull sabablik, adamlargi manfaat berdi. 16:24 Wa adamlar bu sulardan ijtilar wa ekinlarini sualdilar. Wa yana bir qısım yerga bu sudan yitdi. Amma bu yer fikis wa qattik sunu qabulqumeydigan wa utham ustirmeydigan bir yer idi. Sunu uçlaban qamadi, özü de utham ustirmedi. Bu yukarda getirilgen misal Allah'ın dini de faqih bugan. 16:54 Wa min yubarilgan bu narsana bilan Allah Ta'ala u kushiga manfaat bergan kishinin misali da bu. Wa u kushimini talim aldi wa talim bergan. Wa bu misali yana ilimga umuman basini kuter megan, yani etibar ber megan. Wa Allahnin hidayatini qabul qimagan, Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam getirgan hidayatini qabul qimagan kishinin misali da bu. 17:24 فَانْظُرْ رَحِمَكَ اللَّهُ إِلَى هَذَا الْحَذِيثِ مَا أَوْقَعَهُ عَلَى الْخَلْقِ فَإِنَّ الْفُقَهَاءُ لِلْفَهَمِ كَمَثَلِ الْبُقَاعِ الَّتِي قَبِلَتِ الْمَاءَ فَأَنْبَتَتْ لِيَنَّهُمْ عَلِمُوا وَفَهِمُوا وَفَرَّعُوا وَعَلَّمُوا وَغَايَةُ النَّاقِلِينَ مِنَ الْمُحَدِّثِينَ الَّذِينَ لَم 17:53 xafidatil maa afantu fi abima indahum, wa amma alladhina sami'aw, wa lam yata'allamu, wa lam yahfadhu, fahumul awamul jahala. Bu hadis ka bar itibar berin, Allah suzna rahmatiga asan. Xalqa qanday ham tshurdu budu. Xalqa mas qalishti. Xalqa masal qalib bar tshurdu. Fuqahalar, ular din na tshumyan fahamlayan insallar. 18:24 Ular yerini, yamğırını qabıl qıgəm və öt ölenlərini östərgən yergə uxşaydı. Unumlik yergə uxşaydı. Ular talim aldılar, düşündülər dinini və adamlarga talim verdilər. Və başqa tayfası, ular muhaddis, dinde faqih dumagən muhaddislar. 18:55 hadis ilmiye qızıqqan, fakat yadlashiye qızıqqan, deykin, dinne talim ama gand, fiqhni, başqan ilimlarni, fanlarni, dindayi. Ular dinde faqih imaslar, dinne çukur çunmaydilar alimlergi uxshab, deykin, hadisni, minlab-minlab hadisini yodlayanlar. Ular kimgi uxshab diyabdilar? Aliye, suğunu saklab kola digan qattik yer. 19:22 kül qilip saklap qola digan qatdiq yer, adamlar geladi bu sudan faydalanlar. Amma hadisini eshtir, Allahni, Rasulini suzini eshtir talim amaganlar. Wa yadlamagan bularsalarini amaganhan, bermaganhan. Ular avamul cahala, avam xalq ular. Dinini bilmey digan avam xalq. Bugun aynan ular aksariyati alimlarini 19:51 arqasdan gebaradigan, alimlarini tohumat qilayatgan, hurmatsizlik qilayatganlarini aksaryatini qilasayiz. Avam xalq dininan hich nirsani bilmay digan, va az bir nirsani eshtib urganib, torbi ista ayatini ya hadisini eshtib urgani ogan, shunu hamanasigi curibdun hukumchi qilayatgan namalar, aksaryati avam xalq dininan hich nirsani bilmaygan kishilar. 20:21 Qalil hasan rahimu Allah, lawlal ulema lasaran nasu mithlal bahain, hasan rahimu Allah itadlar, agar alimlar bomagandayda, adamlar hayvanlar dibib qalar, bahain hayvanlar, agar alimlar bomaganda, adamlar hayvan yogshib qalar, nama uchun, shunki dinni bilmagan nanki, na akhlaq, na adab, na basqa, na ikhlas, 20:47 Na ihsan, hish narsana bilmagan nanki insan öz-özden bahayim yox shakbarad. Qali Mu'ad ibn Jabal radiyallahu anhu, ta'allamul ilma, fa'inna ta'allumuhu lillahi khashyatun, fa'inna ta'allumahu lillahi khashyatun, wa talabahu ibadatun, wa mudarasatahu tasbihun, wal bahfa'anhu jihadun, wa ta'alimahu liman la ya'lamuhu sadakatun. 21:16 wa badlahu li ahlihi qurbatun, wa huwa al-anisu fil wahda, wa sahibu fil khulwa. Mu'ad ibn Jabal, radiyallahu anhu, ay tadlar, ilamna talim alaynar. Una talim alishlik, Allah uchin talim alishlik, khashyatdir, Allahtan qurqishliydar. Una talab qalishlik ibadat, una dars qalishlik, tasbihdir. 21:43 Unu haqda bahs qilishlik u cihaddir. Adamlarga unu talim birishlik, bilmagan kishilarga bildirishlik sadaqadir. Unu u izini ahlige sarfilashlik qurbatdir. Wa bu ilim yalgiz qolganda anis, insanna anis digana birga bugan, daim birga yupatib turgan bir narsana anis diglar. Wa yalgiz qolganda, 22:12 Wa qala Ka'ab, rahimahullah, awha Allahu ta'ala ila Musa, alayhi salam, an ta'allam ya Musa al-khayr, wa'allimhu al-naas, fa'inni munawwilun li mu'allim al-khayr, wa muta'allimihi quboorahum, hatta la yastawhishu bimakanihim. Ka'ab, rahimahullah, itadlar. Allah Ta'ala Musa, alayhi salam, ja' wa'hi qilda, adki ey Musa, 22:42 Siz xayrna ta'lim olin. Xayr bu Allah'tan kigan ilim, hidayat. Wa adamlarga onu ta'lim bilin. Men shu xayrna ta'lim olgan. Wa ta'lim birganlarınin qabrna nurland raman. Hatta qabrdan vahshat siz masliglarim uchun. 23:13 أشهد أن لا إله إلا أنت أستغفرك وأطوب إليك