خودکار طور پر تیار کردہ متن ہے، اس میں غلطیاں ہو سکتی ہیں۔ درست الفاظ کے لیے ریکارڈنگ سنیں۔
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillah, wa salatu wa salamu ala Rasulillah wa ba'ad. Aziz bradarlar, hirmatli aka uka opa singiller, assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuh. Baz bundan awalgi suhbatimizda, ahli fatiratlar haqda qabirganimizda, islam gelishidan awal cahiliyat icide yashigan borsalar, ham shirk, kufur, wa fizquf yorna rad edikan, 0:28 haq dinini qidirgan shakslar bolgana haqda eslaboddik. Ular Rasulullah sallallahu alihi wa sallamini kormagan bolsalar ham, uzatinin sifatlarini aldindan okub bilişgan, adamlardan surab surusturuşgan, ahir zaman peygambarinin zahir boluslarina kutushgan. 0:47 Anashinda insallardan ayrimlarina kinchalik Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam ham eslaganlar va ularinin jannatka kirishlarina itib basharat berganlar. Biz hazir shular haqda yapiramiz, zira ularinin hayatlarida bugungi kun insanlara uchun ham bargancha ibratlar var. 1:07 Bugun bi sohbatimiz davamida Al-Qus ibn Sa'ida, Zaid ibn Amr, Wa Raqa ibn Nawfal Haqda toqtaramiz inshaAllah. Ibn Qasir rahimahullah, uzlarınin al-bidayi wa n-nihaya kitaplarda Tabarani'dan ruwayat qibib kendiradilar, ukshi Isa Abdullah ibn Abbas'dan. Abdullah ibn Abbas aytadilar, qadime vaftu Abdil Qais al-Nabi sallallahu alihi wa sallam. 1:36 Peygamber huzurlariga Abdul Qays qabilasinin ilchilari tashrif biyurdilar. Barqancha sohbattan son Peygamber ulardan sawal suradilar. Ayyukum ya'rifu al-qus bin sa'ida al-ayadi. Silardan ichingizda kin al-qus bin sa'ida al-ayadini tanida didilar. 2:00 Shunda mihmanlar aychiti ki, ya Rasulallah, biz hamamiz u insanini cide yaxshtaniyimiz, deyishti. Peygamber a.s. u insange nime boldi azir qayirda, deyib soradilar, mihmanlar u adaminin wafat boliyarini aychiti. Qeyin peygambarimiz s.a.v. uzlarini peygambar bolmasladan awalgi xayatladan bir lazi eslab, u kaz bazarida, shahrul haramda, 2:30 U shi insanini Al-Qus, Al-Qus bin Sa'idani korganlarini esladilar. U shafaytda dedilar, u adam qazil tiyar üstüda turub adamlarga xitab qaliyatgani, nütq suzlayatgani halaham esimdan çikarmayman, dedilar. Shunda u adam insanlarga yigilgan cemaatga qarab, Ya ayyuhannas, ijtami'u, vastami'u, ey adamlar, kelinglar, menim suzlarimni esdignlardib, 2:59 Man aashamat, wa man matafat, wa kullu ma huwa atin at. Kim ki bo duniyada xayat kechiriyatkan ikan, u albatta wafat bolada. Kim ki wafat bolar ikan, juda kob yaxshiliflardan mahrum bolada. Kelash iqtimal tutuliyatkan nasa albatta keladad. 3:27 إِنَّ فِي السَّمَاءِ لَخَبَرًا وَإِنَّ فِي الْأَرْضِ لَعِبَرًا 3:53 U dini sizlar hazir amal qiliyatikan dininizden kura, mahvub raqdir, suyukli raqdir, dida. Kin payambarimiz sallallahu alaihi wa sallam bu sodlarini eslagyanlardan kin aittilar ki, ishingizda unin shiyarilardan eslagyaniniz oqub biradiganiniz barma, dilar. Mihmalardan bazilara, unin shiyarilardan, Alqus bin Sa'idanin shiyarilardan oqub biradilar. 4:21 Yana muallif al-bidaya wa n-nihaya kitabda yazadlar ki, baygambar sallallahu alihi wa sallam, rahimallahu qussan, amma innahu sayubu'asu yawmal qiyamati ummatan wahida, dedilar. Yaqi ummatan wahda, dedilar. Allah ta'ala qusna rahmatiga alsan, u qiyamat kuna da, u ziyalgis halda bir ummat bolib tarilada, dedilar. 4:47 bu hadisini bazilar zayiflijqan, dekin bunin yollari rivayat, yollari kub bulgan uchun hadis ulamalara, buni hasan dara jastagi, ishanarli hadis daba echqan. Bu hikayalardan korunadiki, usha insan va unga uxshigan, yana barqanchi adamlar, islam kireçten avval, 5:08 xalqna, shirk, wa kufuru, maasiyat, gunah batqalga batganadan, ular ıztraf qa tushganlar, wa bunday islar, bunday napak yollarga, gunah yollarga, halxil, adamlar tamandan u ilab chikarilgan, wa qollarda yasalgan, hudalarga, sighin istan ular ozlarna tiganlar, wa... 5:30 Haq dinni qidir iyanlar. Allahnin yakka wa yalgiz ikana. Unim hechbir shirigi yog ikana. Fakat unim uziga ibadat qilish lazim ikana. Ular düşünib yetkinlar. Mana shunda insanlardan yanabirlara Zaid bin Amar. Buqshi haqda Al-Kamilu fit tariq kitabda muallif Az-Ziddin Abul Hasan ibnul Afir yazadlar. Qala Amir ibn Rabi'a 5:55 Amir ibn Rabi'a, yani Rasulullah sallallahu alihi wa sallam'in sahabalardan birlara uqshaytadlar. Sami'atu Zayd ibn Amr ibn Nufayl ibn Nufayl yaqul. Min Zayd ibn Amr ibn Nufayl ni manabundaydiyat kanini ixtim. Inna lana antaziru nabiyyan min waladi Ismail. Biz Ismail'nin ziryadidan bolgan bar paygambarini kutamiz. 6:23 Summa min bani Abdu'l-Muttalib kin, u Abdu'l-Muttalib nin uruqdan, paydaa bulada. Wa la arani udrikuhu, min una kor maydigan ga uxshayman. Yani u kelguncha, min xayatim tugasa kerek, min una koral maydigan ga uxshayman dida. Wa ana u minubihi wa usaldiquhu wa ashhadu annahu nabi. Min unga ima kitraman, una tasliqlayman, wa una... 6:50 xaq paygambar ikaniga guvahlik biraman. Fa intalat bika xayat waraitahu faqra'uhu minni salam. Agar sene umrin uzun bolib, uxa insana korsayn, menden unga salam etkin. Va sa uxbiru kama na'atuhu, hatta la yakfa'alik. Men senge unin shfatlarna etbirayn, taki sene bilmay qalmagin. 7:19 Qeyn, mən xob qan eyt qen dedin deyze Amir ibn Rabi'a. Qeyn, bo Zayd ibn Amir Peygamber sallallahu aleyhi wa sallamni nisfatlarini keltirdi. Yani, u kishinin boyları uzun ham, navchi ham imaz, u cide ham qisga ham imaz, orta cha. 7:41 O kishinin korunishlari, rangilari, tuzurishlari va iki yelkelarinin ortasida xatimin nubuva, yani fayganbarlik muhra bolisya. Isimlari isa Ahmad digan manada bolisya. Toğla digan vatanlari, yurtlari isa manashu cihad, manashu makkada bolisya. Va ki, o kishinin... 8:03 Un davatlariga qavm qarshi chqib, uqshi alip gergan nasani yaman qorishi, haydak chqarishi, vaha gazo ishlarini uqshi gapirib berdi. Va kinaytiki fa inni tof dul, tof dul bilat, kullaha atlubu dina Ibrahim. Men dunya mamlikatlarini kopini kezip chqitim, va Ibrahimnin dinini qidirdim. 8:25 Fa kullu man as'aluhu min al-Yahudi wa'l-Nasara wa'l-Majus yaqul, hadha d-dinu wara'ak. Man sura yan larin hammasa Yahudilaru, Nasaralaru, Majusilaru, larin barchalara budin sin suratkan din, sinin orxanda, dishada. 8:46 Mithlama n'adduhu laka. Man sange naman sfatlab bersam, mengi ularushun sfatlab berishkan. Wa ulara ichkan ki, indi bundan baska paygambar qagan yox, anawasha paygambar chqadi deyishti. Indi bu sozlar na itti. Qoddi manashu mazmundagi makala Wikipedia da ham keltargan, uyerda ham, Zaydun al-Muahid fil-Jahiliya digan sarlaqa asda bir makala bar. Yani, 9:14 wahid, Allahni yakkalawchi zayt, jahiliyat paytta Allahni yakkalawchi zayt diga maqala. Nabada ibadat al-asnam, wa wahad Allahi izzawajalli bahithan andin Ibrahim alayhi salam. Ano sha Wikipedia digi maqalada yazlada ki, o, yani, zayt, sanamlarga, butlarga ibadat qilishtan bashtatkan. Wa, yakka Allahni uzmna, yakka yaqzligina. 9:43 Tan'algan wa Ibrahim alayhi salamim din larna qidrgan. Wa qad irtahala fil jazeerat la Arabiyati wa Shami wa al-Iraqi bahithan an id din nu haqq. U Arab jazeerasi, Sham, Iraq, Nikizib haqq din na qidrgan. Wa u hunayka qabala ahbar al-Yahudi wa al-Nasara. 10:06 o Yahudilarini ulamalara, Nasaralarini ulamalara qa uchrab, ulariblan sohbatlashib xaq dinna qidrgan. Lekin, o lam yaqtani'a zaydun bil Yahudiyati wa Nasraniya, na Yahudilik wa na Nasranilik qana atqigan. Yani, o dinna qanukmagan. Fa dhala ala Hanifiyatih. O zimi Hanifilik yorada davam etgan. 10:29 Yani, xanifilik yuli, islam kirishtan awal, xaqq intiladiyan sanaqli adamlar bolishgan. Ouz da urdagi mawujud talimatlarna xata ikana. Ularbda kob ozgarishlar, xataliklar. 10:47 yuldan toru yuldan aqishlar mawjud ikanina ula korushkan va tushnushkan bu haq din bomaydi. Allah bun din narsani boyurmaydi. Allah ki hech narsani shirk qalib bomaydi. Yalgiz Allahin ozga saginish kerek. Va bu qilniyatikan islar bu Allah din diline toru kelmaydi. Ular ozlarin shundayibir tiniq akallari bilan tushnub yetishkan. Va shu yol ulargi hanifilik yolu bolib qaligan. Yani hakikatini qitir uchila. 11:16 Bo insan ham, zayid ham, oz dawrda haq dinin qidirgan, va mawujud talimatlar va dinlardan baran tastan qanuk bastan, ozning yola yakka Allah dinin qidirqda davam etkan, illa anna ahadal akhbar qalalah. 11:34 shu qidris davamda ahbarlar danbirlar, yani yahudi ulamalarina ahbarlar dilar, ushalar danbirlar ayitkan ki, irji'u fa'inna nabiyyalladhi dantaziruhu yazharu fi ardik, san arqangi qayt, chunki sin kutayatkan payganbar seni yerinlan chqadadabayt. 11:55 Faraca azaidun ila Makkah. Zayid shunankin Makkah qaydd. Va paygambar sallallahu alayhi wa sallam bilan hala u kshi paygambar bol masladan awal bar neca bar u qirashdi. 12:09 wa dhakara anhun nabiyyu sallallahu alayhi wa sallam. Keyin chalik peygambar alayhi salam ham ublan uchirashgarlarna isladlar, u haqda gafardlar. Anahu kana ya'ba aklamal dubiha lil asnam. U sanamlarga, yani mutlarga soyilgan hayvan gostini yemast. Undan ozni tar-tardidi peygambar alayhi salam islagadlar. 12:37 Fii ixda raxalatihi hacam alayhi qawmun. Ana shu Wikipedia-da yana yaziliyabdi ki, bu bilar ham uzlarinin suzlarina shu qadin kitaplardan iqtibaz qilib kiltir shiabdi. Kullardan bir kuna dushman qabilasi bulunga hujum qiladi vay yulda, yani safarda ki terkampaytda uldirabdilar. 13:02 Faqala huwa huwa yunazi'u, boshatda dushman blan kurashib, urushib turib, in olishni baryan nankigin, Allah ka dua qlada. Allahumma in kunta harramtani sohbata nabiyika, falatuharrim minha ibni sa'idan e Allahum. 13:23 Agar sen mena paygambarin nin sohbatiga musharraf itmeydigan bolsan, unin sohbatidan mena mahrum qiladigan bolsan, oglum Saidni unin sohbatidan mahrum qima geyendid, Allahga dua qilada. Wa stajaballahu lahu fi waladih. Allah unin duasini balasinin haqqiga qabul qilada. Fakat adraka ibnahu ibn hus, Said ibn Zaid. 13:50 Oghla, Sa'id ibn Zayd, Islam qa mosharraf bulada. Yani, Peygamberimiz, sallallahu alaihi wa sallam, zamanlar qa toru kilada. Wa aslama mubakiran, fa huwa min as-sabiqin al-awalin. U erta, erta-erta Islam qa kilada. Yani, yashligi, yigitli, cha'adayaq Islam qa kilada. Wa as-sabiqin al-awalin dan bulada. Yani, ing awal, brinchalar qatarada. 14:17 İslamiga kiligan, isha muslimallar nahayatta qiyinchilik payitlarini bashtan otqaziyatgan payitlarda, islam uchun muslimallar judaham aziz, ularinin khizmatlari nahayatta aziz bolubdurgan maalda, adamlar muslimallar judaham nadir, kamyab, islamiga kilish qiyin bolubdurgan halatda musliman bolada. Qiyinchilik adamlar goruk-goruk bolaban islamiga kilishtir, lekin islaminin avvaladaysa undayib olmadi. 14:47 Anashu, Islam awa da, musulman bolganlarnin darajalara ham Allah da, Allah huzur da. Bu insan ham Sa'id ibn Zayd, 14:56 Al-shundi insanlar qatarda musluman bolda. Wa kana muqarraban minan nabiyi sallallahu alayhi wa sallam. O, paygambar alayhi salamdan, paygambar alayhi salamga in yaqin insanlardan baga aylanda. Wa dhikarahun nabiyi sallallahu alayhi wa sallam dhimna al-asharatil mubashshirina, al-mubashshirina bil jannah. Paygambar alayhi salam jannat bulan basharat vergan onta insanin barib bolishiga musharrah bolda. Allah mubarak khalsin. 15:25 atalarini, hem bu insanin ozlariga, hem Allahni rahmatlari, bizden salamlari nasib bolsin. Bu Wikipedia'daki malumatlari idi. Endi yana Al-Kamilu fit-tarihka qaytamiz. Ibn-ul-Athirnin tarih kitablara. Qala Amir, Amir qaytadilar. Falamma aslamtu, akhbartu Rasul Allahi sallallahu alayhi wa sallam. 15:49 Man musulman bugan paytanda Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamga Zaid ibn Amirnin suzini ayitibirdim. Wa uning salamini yitgazdim. Faradda alayhi Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam uning salamini salamiga alik aldilar. Wa tarahama alayhi wa qala qad raytuhu fil jannati yashabu duyulan. 16:17 Allahnin rahmati unga yaqilisin, min unu jannatda kordim, koylagini itaglarini sudrab yurganini kordim, dedilar. Baygambar a.s. bu insanini jannatda ikanana itib basharat bedilar. Ataham, oğulham, anusunday baxtga sazavar bolgan, qaring atahalari islamdan awal dunya. 16:38 Amma uyn qalbe Allah qebalangan, cahiliyat icde yashasaham, shirku, kufuru, masiyatu, yawnuzlik, vaha kazalar icde, zulmat icde yashasaham, qalbe aciq, shundi fikri tiniq, haq bilan batilni ortasini acizata aladigan insandar bolganligi, logungi kun insandara uchun ibrat namuna. 17:04 Bugun islam aciq aydin, Quran alhamdulillah mawjud, islam paygambarinin sozlari hammasi kitablarida yazilgan, islam tarixi shinde yakqal kod unginizda, undan avvaldagi insanlarnin ham tarixlari mana imkaniyatimizda. Bugun chunche haqiqatlarin insanlargi tayyar qalib korsatib qoygan, paytta ham adamlar... 17:27 Bayqambarimiz sallallahu alihi wa sallam, 17:56 O maxtagan insanlar ular. Yana anashindi izdatlar namirlari waraka ibn naufal. 18:03 Warqatu ibn Nawfal huwa ahadul hunafaa fil jahiliyati ismuhu Warqatu ibn Nawfal bin Asad bin Abd al-Uzza bin Qusay, al-lazi yajtami'u ma nasabuhu ma nabi'i il-Islam fi Qusay bin Qilab al-Jadr al-Rabi'i li nabi'i il-Islam. Warqatu ibn Nawfal bu jahiliyat da urda. 18:31 haq din qidirgan insanlardan bira, unin toluq ismi, dip toluq ismini kiltirilgan, va, peygambarimiz sallallahu alaihi wasallamnin tortinchi atalari da, bu insanin atasi birlaşini yazadilar. Va, buqchi ham, uzningi sozu, yani bu mualliflar, Wikipedia mualliflari, yana, mashhur tarix kitabı, ibn-i kafirinin albidayi wa nuhaya kitablardan iqtibas qilib kiltirgan. Ana u shirida, 19:01 Qaraqa ozini tawhidga bagishlagana, yani tawhidni mahkamishlagana, hechqandi shirklariga etbar vermagana, oz davrinin adamlari shirk... 19:12 qa batib getishgan busiyam, u urfu, adatu, dinge eylaniq qagan busiyam, u shifayatdagi shirk ishlari, ulardan ozini tiya aligan, ozini alaha da tuta aligan, va adanlarga hatta shu qaliyatkan ishlarini na tohru, na haq ikanligini bayan qala aligan, ularni haq yolga davat qala aligan ikanliglari, mo ibn-i kasirinin ham kitablarda geltarigan. 19:35 Ta'lamuna wallahi ma qawmukum ala din. Ukshi uzningi yaqin atrafdagi largi nasiqat qalib aytlard. Yani uzgi uxshab haq dinni qidriyatgani largi. Aytlardiki bilasilar ki, bu qawmingiz haq dindi imas. Bu din, bular ketiyatgani yuval haq yuval imas. Walaqad axta'ul hujja. Bular hujjatni yuqat qoyganlar. Wa taraku dina Ibrahim. Bular Ibrahimnin dinini tarik qoyganlar. 20:03 Oozlari, atalari, babalari, Ibrahim, hammalari bil shardi Ibrahimnin di yulizamiz, dinizamiz di shardi, lekin Ibrahim a.s.nin dinlarini isa ozgar tiri yuvashgan, tashlashgan, va xokhlaqyanlar, qoynlargi yakqanlarisami din qilabalashgan. Ya qovm minulta min sulyan fosikum, din, e qovm, bu din hadirgi adamdan qilatgan ishin yemaz, balki ozingiz uchun haq din qidringiz, deb aytardim. 20:32 bukshi xam afadda zikri kergan Zayyid ibn Amir blan barga eda bukshi, yani, zaman dashi bolishkan barga xayat kechirishkan, likin Zayyid ibn Amir bo navfaldan kura waraqat bo navfaldan kura aw waraq otiketkan awrifa an waraqata wa ba'da asxabihi anahum nabahasuna anil haqq da'iman wa yushqiluhum uttaka fa attafakuru fi umur iddin 21:01 Ular daimi raqishta din haqda tafakur qiladdar, wa haqiqatna qidrar dilar. Ular berkona Bariya, yaani Warakatubna Nawfal, wa Zaydubna Amir, Bariya likta haq din qidirib, adamlardan sorab surishtirish uchun, u shabayatdagi alimlardan sorab surishtirish uchun yolga chqadlar. Tayyad-i Sining rivayatlarda kiralda, xaraja Warakatubna Nawfal, wa Zaydubna Amir, 21:28 Yaltamisani dina xattan tahaya ila rahibin bil Mosul. Ular din qidrib, xaqiqat qidrib, yulga çıxdilarba Mosulda bir rahibga uçradilar. Uxinda Zaydub na Amir sohbatlaşkan edan. 21:43 Keyn Zayd ibn Amirgi qarab hadribi rahib ayittiki, minayna aqbalta ya sahib al-ba'ir, ey tuya mingan insan qayardan kel yapsan? Qala min bayti ibrahim, ibrahimnin uydan kel yapman. Nima uchun kel din, nima qadar yapsan? Alta misu din, din qadar yapman. Haq din qadar yapman. 22:07 qala izzji'u fainnahu yushiku an yadharal ladhi tatlubu fi ardik san arqangi qayt chunki sin qadr yadkaninasa sinin yerindan qiqadi dada. Keyn bular, yana yuklari qayt isti va zamanlar otib yukarda biz ayitkanimizdik Zaydi b. Amr wafat itti amma waraka isa Peyambar sallallahu alihi wa sallam zamanlara gechi yetisini Allah buni nasib etdi. 22:36 Yashi yuzgi bargan payzida Baygambar sallallahu alihi wa sallamgi ham Islam vahyi kele boshligan idi. 22:46 Baygandar aleyhi salatu was salamga vahiy nazil bogan mahalda, u kshinin ailalara Khadija anamiz radiyallahu anha, baygambar sallallahu aleyhi salamdagi halatlar, ozgarislarini ular han tushunmistan barib bana shu varagaga hikaya qili beradilar. Varaga u kshinin qarindoshlarida Khadija anamizni, vaygambar sallallahu aleyhi salamda boriyatkan ozgarislarini gapirib berganladan kin, u kshi... 23:15 Bunga kiliyatkan narsa bu namus, yani Musa qa kiliyan namus, bu payganbar bolibdi, bunga Allah ta'ladan xabar kiliyatdi, dib o kishi ozi kutiyatkan narsani kiliyanini istib xursan boladi. 23:32 və bəşarat biradi, siyunç xabarini biradi. Kinçəlik Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallamni ham alib baradlar Khadija anamiz Varaqanin aldirga. Laki yana bir rivayatta Varaqa kozu aciz adam idi, ozu bir adamların yardamında Ka'banı tawaf qalatkan mahalda Peygamber aleyhi salam bilan üç yaşada. O Varaqa ham... 23:57 Haqq din qilirib, Allahni Peygamberini kilisini kütib, u payitdagi shirk islardan uzaq bolaridi. Adamlar qilirikin gunah va xurafat islardan uzini uzaq tutaridi. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamini sozlarini uz qilaq bilan iskandikin, xursan bolib Peygamber alaihi salatu wa salamiga daldi biradi, basharat biradi. 24:21 Wa kelecigda bulazigan qinclik wa mashagqatlarna ham islatada. Bu haqta imam Bukhari wa imam Muslimnin ribayatlarda kelgan. Yaani, qanid man agar san dinni lawat qilib basligan kuningda man yash yigit bulib qalsamida, singa astay dilyardan berardim, dit aytada. Shundar Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam. 24:50 Yani, sene qavmin haydab chikarigan paytda man yash yigit bol qolsamidi, deyidi. Rasulullah, mene qavmim haydab chikarishadini, deyidilar. Ha, sene olibkirigan narsane kim olibkirigan bosa, albatda unay haydab chikarishadini, shinde bugan, deyib eytada. 25:11 Paygambar sallallahu alaihi wa sallam halifshindan kigin uqshige davat, xabahi gelishi buraz toqtaydi, kin yana davam itadi, bu arada Varaq-i Esa vafat buladi. Barqanchi zamanlardan kin, qanamashi Varaq-i Esa itikan sodlarinin albatta hammasi amalga oshadi, yani Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamning davatlari ashqa ratus, ala da Allah buyurgandan kin, uqshige qarsiliklar, dushmanliklar, 25:38 qavumlarinin uqshiyaniz batan uyushtiriyan suyu qaslari wa haqiza. Bu, hammanizga ma'lum, kinin Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam maklani tashilab çiqshaya majbur boladilar. Va, manashu insan haqda, islagyanlara ham rabayat qilnada, imamud tirmizi da kilyan, yanazadil ma'adda kilyan hadislarda, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, 26:02 Bu varakadukunun nabufalini cizacirayli halatde koryanlarini, bir hadiste aqimde koryanlarini, yana bir hadiste cennetinin ortasda sayiqil yuryanini koryanlarini hikayiqil bergarlari. Allah ta'la basilarini oz rahmati galsin. Mano shundi izu atlar, Islamdan avval, peygambar aleyhis salam gelislerden avval, 26:26 Allah ularinin qalbini açgan, ular haq dinini qidrishgan, va insan haqiqatini, haqini qidrishi, intilishi zamange bağlanib qalmasligi. Insani akli, unin tefakkori, qancalar... 26:43 Qancalar yaxshilik damanagi intilishi, agar insan pakizi bolsa, qindilidan yaxshilikini qidrsa, haqiqatini qidrsa, uzning taqdiri haqida ciddi oylasa, aqibatini oylasa, aqiratini oylasa, yakki yagana Allah barligini esdan chikarmasa, albatda o haqiqatki mosharraf bolada. O qaran ki hali fayganbar kelmagan davrda bolsam. 27:08 Amma bugun Rasulullahini bilib türüb, Quranini bilib türüb, İslam davatini eştib türüb, İslam haqiqatlarilan bahar bolib türüb, bahabar bolib türüb, ham yana uznin qaysarligi, uznin mutagabirligi, va nafsinin xahislaridan ayrla almiyatkanligi bolib davam etetgan bolsa. 27:29 Böndə insallarin akubatı xalakatli boladı və ular cehannamga qarab getib qoradlar. N'auzubillah minanlar. Allah barçamızda cehannam olaqdan saklasan. Bu alam nahayasiga qarab getiyabdi. Bu hayat ham, harbir insanin ham hayatı nahayasiga irtaraq yetidi. Alamnin nahayasidan kura adamnin nahayasi irtaraq harbir insanin ki beliyan umra. 27:55 qeqi bar, nihayasi bar, o shay nihayagi qarab, ana shu qabrigi qarab, ahirat sara harburimiz xarakat qilib bar yapimiz. Allah var camizlin qalbimizgi hidayat nasib etsin. Ana shu zatlar qabir biz ham haqiqatini yaqtira digan, haqini qidira digan, agar bilmigan borsak, tapmigan borsak, haliyam, atrahimizda shunca, haqiqat, Allahnin kitabı, Allahnin davatı mevcud boletirib, agar kimdinki qalbige hala ham tasar qilmiyatikan borsak. 28:24 Allah yunus surasi da itadi. Allah adamlargi hech bir zulum qilmaydi. Lekim adamlar ozlargi ozlari zulum qiladilar. 28:51 Allah insange hech qachan zulum qilmaydi, agar u haqqa intilisa. Agar u rast goy bolsa, qindilidan, agar qindilidan haqiqatni izla halali pakizalik bilan, iman bilan, hayat kechirishka intiladigan bolsa, Allah nimay onga zulum qilsin. Agar u Allahni rahmatini qidrsa, haq yolini qidrsa, halali pakizalikni, haqiqatni, rast goydikni ozga lazim tutadigan bolsa, 29:18 Allah nima qi yurdan birmeyt? Albat don qi yurdan birad. Usha cahiliyat icide yashab turub haqini qidirgarlar qi yurdan birib tuku. Halu Peygamber a.s. kormasdan turub ham Allahdan qorkanlarga Allah ta'ala yurdan birib tuku. 29:33 Ha bu dunyada xadr islam payganbarini eshtib bilib turib, Qur'anini eshtib turib, islamini bilib turib, agar ozi interminatikam bolsa, haqdan kura batirnin yanin aliyatikam bolsa, halaldan kura haramni afzal biliyatikam bolsa, kim unga zulm qiladi? Ozgi oz zulm qiladi. Walakin an nasa anfusahum yazdimun, wa yawma yahshuruhum, ka lam yalbathu illa sa'atan minan nahar. 29:59 hala Allah ularini qiyamat günüze qayta tirl tirlib cemlaydi. Ana ushanda ular bu duniyada xuddi bir saat gelib ketken dey bolu qoladilar. Yata arafuna baynahum. O zara birbirlarini tanayidilar, tanishadilar ushanda. Bu duniyalarini eslaydilar. Su duniyada qiyan islarini, gafirgani suzlarini, gafirgani yalganlarini, vaha qazalarini urdilar, eslaydilar hala. Qadi khasiral lazina kaddabu biliqa illa. 30:28 Allah bilan rohba rohbol isni yalxanga chikarganlari, unga isha ammastan, unu sal fahimlaq, nazar pisat qilmayganlari, undi insanlar albatda yudqazadlari zararga, ziyanga, muqtala bolayan boladlari. 30:45 Wa mā kānu muhtadīn. Ulari hidayat tapmaydilar. Ulari hidayat tapmaydilar. Toğrı yolunu kormaydilar, bilmaydilar. Toğrı yollar yafıq imastı, açıq idi. Tar imastı, kin yedi, yursab olardı. Rasulullah itkənleri dik. Bu din şun dik ki, unin tunu ham kundik. Yani, tunda ham alashmey digan Allah'nin yolu, baygambar yolu. Manı şun dik yolu bolaturub. Odunu kormayan yas alsa, ozdan korsun. 31:14 Allah Ta'ala ilaham barchamizni qalbimizni haqiqatka oqqoysin. Allah Ta'ala barchamizgi insaq, tawfiq, hidayat nasib eylesin. Subhanaka Allahumma wa bihamdik. Ashhadu an la ilaha illa anta astaghfiruka wa atubu ilayk. Wassalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuh.