Otomatik metin. Hatalar içerebilir; kelimelerin doğrusu için kayda başvurun.
0:00 أعوذ بالله من الشيطان الرجيم بسم الله الرحمن الرحيم إن الحمد لله نحمده ونستعينه ونستغفره ونعوذ بالله من شرور أنفسنا ومن سيئات عامالنا من يهده الله فلا مضل له ومن يدلل فلا هادي له وأشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له وأشهد أن محمدا عبده ورسوله أما بعد السلام عليكم ورحمة الله وبركاته 0:28 Bu gün Allah subhanahu wa ta'alanin tazlih wa tawfiqi bilan, shamba günlü İslam adabları darsligige cemlenib oturgen ikenimiz, Allah ta'ladan bu darsini davami bolishini, ve avvala uzmge qalagirse barchemizge manfaatlik bolishligini soragan halatda darsini boshlayimiz. Shahrdan keliyatgan, cimkintdan keliyatgan bradarlarimiz, darsdan keyim, uqirashib getisah. Cimkint isimdan cismasit ayet koymahcidim. 0:58 shaharda ham dars qilishlikke bir nimalar golyab ki, shunu bir cahilarini tayin atolub birgila qoymakhchimiz. Bugungi utmakhchi gogan darsligimiz, ancadan duyaqiga ozi shu darslikini otamiz digan icadi edik, va shunu ustiga yana bazibir talabalarimiz ham taklif qilishliki shu darslikini bir otishlik. Bu darslik, birrul validin, ata, ananin, farizanlar tebazdagi haqqi, 1:31 və fərzənlərinin ata-anələr tefəsidəyi haqlari. Cüdəküb xanadanlarda ata-anələr haqlari paymal olungan, və cüdəküb xanadanlarda fərzənlərinin haqlari həm paymal boyan, bir vaxt boyan digi üçün, digun biz ata-anələrinin haqqını etəmiz, keləsi dəristə fərzənlərinin haqlarini həm toqtab etəmiz. Birinç haqlardan, 2:01 Bizin bilişligimiz şart boygan narsalardan biri, Allah en büyük haqlardan biri, Allah min haqqıdan keyimgi turadigan haqlardan biri, ata-ananın haqqi. En büyük haqlarını Allah min haqqıdan keyimgi turadigan haq, ata-ananın haqqi. Allah subhanahu wa ta'ala Qur'anda, وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُ إِلَّا إِيَّهِ وَبِالْوَالِذَيْنِ إِحْسَانًا Allah subhanahu wa ta'ala, 2:28 zilani faqat kina Allahga ibadat qilişlikke buyurdi, ve ata anaga yaxşilik qilişge buyurdi, deyidi. Ata anaga ibadat, Allahnin haqqi ibadat bose, undan keyinla kiltir yetken Allah Ta'alanin nimes tertibi, ata anaga yaxşilik qilişge buyurdi, deyidi. Yana başqa ayette Allah Ta'ala en shukur li vali valideyke ilay elmasir, minge shukur qilimler, ve ata anaga, 2:58 shkir qilinlardiydi. Allah subhanahu wa ta'ala, bana shu ayatka qarayrigan bolsaniz, har bir sizgi yaxshilik yiyan kimselarinin haqlarini ada etisni bizgi shariyat urgatiyatdi. Shinchin, baska ayatlardik iltiradi, hal jazawlihsan illalihsan, yaxshiliknin mukafati, fakat yaxshilik qaytarish. Brav, sizgi yaxshilik qisa, qisha adamgi siz hem yevazgi yaxshilik bilan qaytariyin. Yena baska ayatta, 3:28 mənlaya shkurinlaysa laya shkurullah, kim insanlarga shkur qilamay digan bose, yakshiliga yakshilik qaytaramasa, u Allahga elbetta hic qachan yakshilik qilamaydi, shkur qilamaydi digan hadislarki digan. Muni sebebi Allah subhanahu wa ta'ala en birinci insange ruh ata itib, insanin dunyaga gelishini irada itigan zat Allah ta'ala, ve unge sebebci bugen, kimselar ata ana bugenlik için, awwala Allahga undan keyim. 3:57 insannin wujudki kilişiyye sabib koyan ata-anasige şükür kilişlikni Allah ta'la ürgediyabdi. Şükür kiliynler de buyuriyabdi. Ve sizlermin qaytib kilecek cahinler mingyadir diyabdi. Qiyamat günü de minge qaytarsizler diyabdi. Şünin üçün, Ibn Abbas radiyallahu anhu ayetgen ekenler, Kur'anda degen ekenler, Talathu ayatin nazalat maqrurat maqrunatan bisalatin. Üçte ayet, 4:27 Üç tənəsə bilen, Kur'anda üç tə ayat var. Üç təsi deygenekin, bir mə bir yan mə yan bir şeyriki bilen kegen, onu acretişke mümkünemes deygenekin. Şeyriki bilen kegen, üç tə ayat var deygen. İki tənəsə, bir ayatda zikir qilnədi. Yenə başqa ayatda iki tənəsə zikir qilnədi. Yenə başqa ayatda iki tənəsə zikir qilnədi. Onu bir edin, birini acretiş mümkünemes deygenekin. Mənə şu ayatlardan biri, Allah Ta'ala Kur'anda, ati'u llaha wa ati'u rasul deygen ayat. 4:55 Bu, Maida surasının 92-ci ayeti, Allah-ge itaat etinler ve Peygamber-ge itaat etinler deygen ayet. İkisi yanmayan kegen. Kime itse ki, min Allah-ge itaat etemem, Peygamber-ge itaat etmemem dese, Müslüman diniden çıq getedi. Kime itse ki, min faqat Peygamber-ge itaat etemem, Allah-ge itaat etmemem dese, dinden çıq getedi. 5:23 Dinde mükemmel bolishligi uchun ikka one babbara varqilish gereyken. Allahga ve peygambarga itaat etishlik. Endi buni yanayam yakkal raqchuntir qoyaya. Allahga ve peygambarga itaat etish. Manar, bizde, hazir yukinda, köb soralyatkan sawallarini biri, kide köb adamlar chakirib, gazetegiyan anokini chikaribdi. Qarablaq shahridan, xaytmey titirigan kishi yazibdi. 5:59 Meni qorki qittim, haytmeyt digan familyani qorib. Meni ki, mi haytmeyt, ni emez, muzikani halal der, damlalar bilan yigilir, bir mazlista Qur'an'dan bizge shunin haram digan jayini qorsat dersin, der yazgan ekin, meni familyamini qorib qorki qittim. Gen qarasam, o ni haytmeyt begi. Silaram qorib, dalini aynabdi dadi birmaylar. 6:27 Qur'an'dan görsət berinlər bizge deydi. Qur'an'nı necim erti okut çıxdiyik? Yox Qur'an'da deydi. Özbekçesini okuyabniz, Qazaxçası, Oruççası, İngilizçası, Fransızcası okuyabniz, yox Qur'an'da deyixedi. Biz ayetamiz ki, siz faqat Allah ki itaat etib, Peygamber ki itaat etmezsiniz. Faqat Allah ki itaat etemem, Qur'an'daki ki emel kılamem, Peygamber etgeni ki emel kılamemem deyseniz, dindan çıxas. Qur'an'daki emegen meseleler, 6:57 Peygamber Aleyhissalam etken boladi. Men shundaylarga etdim ki, namazdi, azan etib okuysizmi? Desem, ha, dedim. Azan etmey okun, dedim. Çünki Kur'anni qayirda azan etik egen, menge körsefin ki, dedim. Kur'anda yok ki, qamad etib okuysizmi namazdi? Kur'anda yok ki qamad, qayirda egen, körsefin ki. 7:24 Bamdad namazini ikki raket sunnat, ikki raket fariz, peysin namazini tor raket sunnat, tor raket fariz, ikki raket sunnat okuisiz mi? Kur'anda kemegen? Kur'anda namaz okuyinlardak kegen? Lekin ikki raket, tor raketli bölmegen Kur'anda? Hayardan aldiniz bularini? Kur'anda yox naysagen, demega emel qilyafsiz? Canaza namaz okuisiz mi öliklerge? Kur'anda kemegen canaza namaz? Demega öliklerine canaza okumaya kummayisiz? Farizanlariniz ne, ogullarini kestirasiz mi? 7:55 Ha? Qur'anda kem egen kestirish? Nime üçün kestirəsiz? Muzike həm kem egen Qur'anda? Hadistə kegen, bradarlar, hadistə. Şinin üçün, Qur'an və hadis, Allah və Peygambergə itaat etinlərdə ikkisi kegen. Ikkisini acir etsək, dinimizdən acir eləmiz. Allahı da, Allahı da bölsək, dinimizdən acir eləmiz. Dinni yarami uşa Qur'anla özde busar, yarami şarxı hadistə kegen. 8:27 İkinci ayet, Allah Zubhanahu wa ta'ala ayet edi. İkite ayet, ikite deme, bir nimesden biridin birini acayet mümkilemez. İkincisi, Bakara suresinin 43. ayet edi. Namazını qayim qilinler, namaz okuyinler, ve zekat verinler deygan ayet giygan. Bir adam ese, men namaz okuymen, zekat mutlak bermeymen deyse hem bu meyd. Bir adam ese ki, min, 8:57 Sizlerden, yakin, namazhanlardan yakshi rakhman. Demek ediysa, her cüme günü men ihsan qılıb tura men. Lekin namazı kumay men. Allah öz yarli qasın deyse, uyyan bomaydi. Ikke onu kumay günçeyin, dürüs bomaydi. Namazını okutturub, keyin ihsanlayan, zakatlayan adaydi. Üçüncü ayet, birbirinin aciletiş mümkün bomayan ayetler, eni shkurli valivaydey, minge ve ata anenge shkur qıl deygan ayet. Minge, 9:26 və ata anange şükür qil digin ayəl. Bir adam esəki, men ata anamni çakıgi emamaymam desi. Lekin azamdan keşkecey çıxmay namaz yoksi, u bir tim olaydi. Bir adam esəki, ata ananı başıya koydursay u, Allah üçün ibadat qıması, u hem bir tim olaydi. Allahnin haqqını və ata ananın haqqını ada etşilik kerey. Peygamber sallallahu alayhi wa sallam etdiler ki, Ridallahu fi ridal walidayni, wa sahatullah fi sahatil walidayni. Allahnin razilegi, 9:57 Ata ananin razilikga bağlıqtır, dedilər. Wa Allahnin ghazabi, ata ananin ghazabiga bağlıqtır, dedilər. Ata ana razib olmasa, Allah ta'la razib olmaydi, dedilər. Abiy Hurayra radiyallahu anhu, Hayganber alayhi salamdan jawab edigen hadisda etki, Raqima anfuhu, raqima anfuhu, raqima anfuhu, burni yergi ishqalsin, burni yergi ishqalsin, burni yergi ishqalsin, dedilər. Xinda sahabalar etki, Kimni ya Rasulallah, dedilər. 10:28 Kimni burni yergi ishqasindi? Heps diganlar da itti ki, Man adraka walideyhi indal kibar ahadahuma awkilahuma, thumma lam yukilim jannin. Ata anasi qarigan waqtida, ata anasi özünü hüzurda bolub durub dedi. Ya ki ularinin ikka uham trik bob durub, ya ki bo mese ularinin biri qarigan waqtida trik bob durub, shularini razi qilib jannette kirimagen kishinin burni yergi ishqasindi dedi. Qarigan waqtida dediler. 11:00 Yaxshi ki vaxtta ataana, özü farizandini kucub, sevib, yaxshi gorib, oynatib, shimda iqla urad. Lekin, beso vaxtta farizandam ataana ina yaxshi gorad. Nimagi ataana pul taub turadi, pul berib turadi, bircagi barabigam bosa dara, dedagi keledi, soraydi. Unda ataana yaxshi gorad. Ataana pul taqmay, oturub, yatib, kesallani, brogi muhtaq gogan vaxtta, 11:29 harzanlarga ham kerekumay qaladi. Ana shu waqtni Allah ta'ala nima qilib turbaytiki, ular qarigan waqtlarida ularini tatib, qarigan waqtlarida, yashayatgan waqtlarida birgabib, shularini razi qilib, jannatki ikramagan kishi, burni yerdi ishqalsin, dedilar. Lammama ta'umul hasanil basarih, hasanil basarih, radiyallaha rahimahullahnin analari lafat etganlarida, juda qattik yiglagani kallar, qabrlarin tefasida. 11:59 dəfın qılgənlərdən keyin, qabrlənlə tefəsidə qattıq yığləgənlərdə, şagirdlərə etkənəkən ki, ey ustaz, hə bu, bizgə ölük, ölgəndə yığlama, sabir qıl, deyib, örgətə siz özünüz bu, anayniz wafat etkəndə, xünçəlik yığlayaq siz, degənlərdə etkənəkən ki, ennahu, wallahi ennahu kan ali babani ilal jannat, fu uqliqa ahaduhumaa, Allahi qasam ki, meni yığlayatken, yığlaşımdın səbabi, 12:29 meni cennetke yetehle para digan ikde esk acik durudi digan agen. Ikde esk, atam o anam digan agen. Anamnin wafat etisligi bilan bir esk yakuldu digan agen. Unge kancalik yaksilik kilsam, muruvat kilsam, baksam, karasam, cennetke shuncalik yakinlash ganidim digan agen. Anamnin wafat etishi bilan, mena shu cennetke apbaryatgan yolni men yok atip koydum, mena shunga yigla yagman digan. Cennetke alibbaryatgan yolni yok atip koydum, mena shunim usun, 12:59 yiqlayatman digan ajanlar. Ikincisi, adablardan ta'atuhuma fi qayrimasiyyatillah. Ata anaga itaat itishlik, agar gunah ishlarga buyurmasalar. Gunah ishga buyurmasa, ata anaga itaat itilab. Gunah ishga buyursa, ata anaga itaat qilinmaydi. Baz bradarlar namazin tohtatibdi. Nimag edisa, dadan buxsat bilmiyabdi. 13:28 Bəz biradərlər məsqi qirməyib, nəmə qədiysə dədəm ruqsat qirməyabdi. Bəz biradərlər araq satışa dökanda, nəmə qədiysə dədəm buyur yabdi dəyib. Allah subhānahu wa ta'la it yadqi wa inca hadaka ala an tushrika bi maalaysalaka bihi ilm falatu qihuma. Əgər atayn, yaqi anayn, seni, özünni ilmin bu meyən narsalarda mingə shirk geltiradigan bir emalgə buyursa, mingə shirk geltiradigan günah emalgə buyursa, 13:58 Ularga hargiz itaat etmeng dedilar. Ata anaya, Allah ta'ala itayat etmeng, agar günahga buyursa dedilar. Peygamber alayhi salam ayet edilar, La ta'ata fi ma'siyyatillahi innama ta'a fil maruf. Günah işlerde ta'at qilinmayda, dedilar. Günah işte atanaya ta'at qilinmaydi, itaat yaxshilik narsalarda, sawab narsalarda, itaat qilinat, dedilar. Günah işlerde itaat qilinmaydi. Günahiyam, sawabiyam, atamga deyilinmaydi, günahni qipoyub. 14:28 Peygamberi alayhi salam yana etedilir, la ta'atali mahlukun fi masiyyatil khaliq. Allahki günah boladigan ishte mahlukke itaat qilibmayt dedilir. Mahlukke itaat qilibmayt dedilir. Mena Ibrahim alayhi salam na etedilir ki, dedalara bilan qanday muamalatil ganihlarini. Bud yasab, bud satib, budki ibadat qilerdilir. Budki ibadat qilerdilir. 14:57 Deyikin, itaat etilmimaydi deyishlik bilan, bazı bradarlar yok shayq, atalarini cirkib birishlik, atalarini sökib birishlik, atalarini müşrikke çikarib koyishlik, ya ki yuzo görishlik deyigan nersik ebtirmaydi. Fakat günah iske buyurgani da gini itaat qimaysiz, amma baski islerde toğluq ata-anani xizmati da bolas. Ata-anani xizmati da bolas. Xinin için bu füstanı keltiriyafimiz ki, Kur'an zikirigan, وَذْكُرْ فِي الْكِتَابِ إِبْرَاهِيمِ 15:25 innahu kāna siddīqan nabiyyā Ibrāhīm alayhi s-salām'ni Qur'an'da yaqī kitabdagi zikir qilib ötulingan qissasini esləng deydilər. Qur'an'daki qiyan qissasini esləng. U siddīqlardan wa qaygambarlardan edhi ifqāla li abīhi bir kunu atasiyya qarabaytqi ya abatī lima ta'budu mā lā yasnu wa lā yusir ey atacan nima uçun ixtmaydiyan, körmaydiyan buddilarga özīngiz qolīngiz bilan yasar algan 15:56 nimalardan, tashlardan oyib yasagan butlarga ibadat qilasiz, dedi. Wala yugni anke shay'a, sizdan bran nasani, bihaca qimaydi bu butlar, siz soragan nasani biralmaydi, siz farizan sorasayniz buttan farizan birmaydi, shifa sorasayniz shifa birmaydi, chunki unu kechi oturib öziniz tashlardan yasadiniz, bigun koyib ibadat qilasiz, deb atasiga cuntira basiladi. Ya abati inni qodja'ani minal ilm ma lam yutik, ya'atik. 16:26 Sizgi birilmeyen ilim Allah huzurda mengi birildi, ey atacan dik. Qanaka ibarabina eyti ebti, ata demi ebti dik. Atacan dik, irkeletib, shus yiqablan dedesini davet qili ebti. Xuntiri, xunney boladi? Xunda keyingi ayette, ya abeti la tabudu shaytan, ey atacan, shaytange ibadat qimeyn, ya abeti inni akhafu ayyemeseke azamun minal rahman, ey atacan, agar xunda iqsaniz Allah tarafidan azab gelicidan korka men sizgi, ey atacan, ey atacan, ey atacan, deyid. 16:57 Şinde qaytar yaktı Ibrahim aleyhis salam. Keyin atasını mə dedilər? Atasının cavabını qarayın. Aragibun anta an alihati ya Ibrahim, la innem tentahi la ercumannik. Ey Ibrahim, dedilər. Sen, biz ibadat tutturgan ilahtan baştarti yapsanmı, dedilər. Boyun tavla yapsanmı, dedilər. Yüz ögür yapsanmı, biz ibadat tutturgan ilahımdan sen yüz ögür yapsanmı, agar sen tiyilmesen, dedilər. Qoftamasan, tiyilmesen, dedilər. 17:29 la ercumannak, seni tash goran qilaman, deydi. Xunca davat qilib, xunca qiraqa qeflanmi qepirganda, dadasini aiteyken salanamasini qarayib. Hazir ikin deyam, uyunizga barib, arvaqlar bulmasa ikan, ayisham ikin, aqshni damlar giyeyish, ugu özimiz qarnimizi cunaykan, qilmasa ikan, yaxun gox shaygan, nasar aicnayin zaytaydi ki, toqtaysan mi, yoh mu, deydi. Hazir toqtamasayin arva qurub kitaydi, deydi. Qorqaydi da, qim nayqat qorqaydi. Ibrahim a.s.nin dadasi xun daydi, 17:59 qan qaniga simit gitgen, ozi qoli bilan yasab, ozi tashini oyib, xakla ganday qilib yasab koyib, gani shundan qorkib, ilaqdib, itiqat qilabdi. Keyin aittiki, keyin uyudan kup cikaribdir, vahd jurni maliyyadi, kozunga korunma cikgin, dedilar. Endi Ibrahim a.s. deme deyabdi, dadasi uyudan kup cikariyabdi. E, bomay goreykansiz, shunca qyuntirdin, kuda vur koyibdi sizi. E, min aittin minan, bo dozaksizsiz, bizda azi shunday desay, dadamiz ge shunday deyibiz. 18:29 müşrik eken isti deyimiz. Bazda dedeler kemunizm, kemunizm obesi, biz dedelerimiz kemunizm, hudasizm obetken, hudasizm debayt edi. Devak qılıb, küntürüb, aqalli şey, o şey, sizge buyurgen məhsiyyatını qımaysiz, lekin başka həmin həsəde dedeye, ataya, anaya itaat qılına uğraydı. Ibrahim aleyh salam etdiler ki, üyden çıqqet yetgen vahlarda, üyden qub çıqardilar dedesi, çıqqet yetgen vahlarda etki, salamun aleyh dediler, sizge salam bolsun dediler. 19:00 atasiye. Salamun alayka, sizge salam bolsun dedila. Bashka gap etmadi. Uydan kup cikarsayan, dadasini, dada ekanligi, dunyaga vucudki gelishke shu kishi sabab boyanligini nazarda alip, shu gapinaydi. Shundan, yena bir faydani nasana etib koyushimiz kerek, bizdi xalkimizni ikide bir gap boladi. Ozi, atasi, onni emes, balas qaydan onlu bulush kerek deyiz. 19:30 atasi onmegen, balasi onmeydi debeyt edib, bu hemna toru nesib. Ibrahim aleyhissalamnin dedeleri karayn qana ekşib oldu. Fekin Ibrahim aleyhissalam payganberlerden, Khalil-i Rahman, Allahnin in sevgen bendelerden buldi. Mene şu ibaralara dürüs ibara emez. Ikinci adaplari, ataana geboqen adaplarinin ikinci, 19:59 ularga hargiz yaxshilik qilish, tawazulik qilish, ozyngizni kemtarana alishlik, ozyngizni pes alishlik, avazini koter meslik, qiraylik, mulayim geblani tapib ata-analarga gebrishlik. Ata-anaga gebrish. Demek iki, ux, kote, nukte. Allah subhanahu wa ta'ala Qur'an dayt etdi. Wa qadha rabbuka alla tabidu illa iyyah, wa bilwalidain ihsana. Allah ta'ala 20:28 perverdi qarangizga, yalgiz özga ibadat qilişlikke buyuriyakti, ve ata anangizga, yaxşilik qilişke buyuriyakti deygan ayet keldi Quranda. Shunda Ibn Abbas radiyallahu anhudun, ata anangizga ihsan qilin, yaxşilik qilin deygan ayetni manasini soraxdi. Ata anagi yaxşilik qilişkana qaboladi, ihsan nima dedilar. Deganlarida, Ibn Abbas radiyallahu anhudun, 20:58 ilgimeymem, dedi. Ata anagi yaxshilik qilishnin turblari judiyem ki, uni sanad, sanagigi yifamayis, dedi. Amma, dediler, uqub, ata anagi ah molishnin manasini itib girey, dedi. En kisqa, en kichkina manasini itib, shundan uyagini, shunu balas, dediler. Law anna al-walad nafaza taubahu bi janibi walidihi fa tayyara al-gubaru ala abihi kutiba inda Allahi aqam, dediler. Agar farizant, dedi. 21:28 Mənabı kiymini nday üstədən yeçib, ya ki asib turgan kiymini alib, dedi. Nday çangini qaqa digan bolsa, kiymini, çangini qaqsa, dedilər. Şundan, çangindan uçub-çukgan gubar, naraqda, şunin aldada atasi otursa, şunin üstüged kelib çuxsa, şu gubar, bilgin ki sen aqsan, dedilər. Şun çarik dərəcəde ibn Abbas eddilər ki, əgər şu çang uçub, atayin oturgan vaqtda, şunday qaqib, nima qiyam olsin, sen aqsan, dedi. Nima qey? Sen atan hürmet qimagandin, biçin. 22:01 Shuyelka atani, üstünde tura digan chayngdan sen ariyat qilib qaqiyapsan, o ataynin üstüge cuxusgan sen ariyat qimagalligin uchun, mene shu taraflarini alip turib Ibn Abbas etdiki, sen aqsan dedila. Shu ayatni davamida Allah ta'ala bizgi ata analargi qanday muamalada bolishni örgetib ayet yetdiki, imma yablughanna indakal kibara ahaduhuma awkilahuma. Eger ata anayngiz ularinin bittesi, ya ki, 22:31 ularinin ikkawiham qarilik yashiga yitsa dedilar. Ata nayniz qarisa deyabdi. Imi qannay maamla qilish gerek? Nime ge yashligin ayitmayabdi? Yaashlikte ata farizantke muqtaci bomaydi? Belki farizant halayitkanimizde atage muqtaci boladi. Yaashlikte farizantke birar bir khizmati qaceti bomaydi? Qarilikte kasallanishi mumkun, yatib qalishi mumkun, agrib qalishi mumkun? 23:01 həmən əsə qarilikdə muqtacdik gelədi. Ənə şuni üçün Allah Ta'ala qarigan vaxtı deyib durub qarilikni xaslat durub eydiyabdi. Qarilik vaxtıda ata-anayn qarilik giyibse, qanday muamla qalamiz? Fala taqullahu ma uf. Ata-anayn ge uf deyib kalemə işlatma deyib. Uf deyib kalemə, uf kaleməsini işlatma geyib deyib. Eytma geyib ularini aldi da. Gecesi turub, yarim gecede, chaqirib balam dağrı berdiyese, 23:33 Yarım keçede balam sqiliyatman köçek apçıqdiysa, yarım keçede su talaqqısa, yarım keçeside üf degen kelimeni ağzinizden çikarmayn. Allah'nin bizge bergen talimini qarayn. En nimesi üfni işletməgin. Endi uyağını qaya oriyin. Wala tanhar hume. Ulamni tanhar. Hazır bu kelimeni küntüremiz. Wa kullahuma qawlan kerime. En gozel geplamni tapub getirim ataana gediydi. En zor, yaxshi geplamni tapub ataana gedirim. 24:04 Biz en zor, yaxshi geplarini ayallarimizga geplarimiz. Küldir varamiz. Shinde geplarini erit varamiz, yiglat varamiz. En gozel geplarini ishanada, ishtin haydalay ediptirgan vaktimizda, basligimizga geplarimiz, erit varamiz. En gozel geplarini bazarda, xarib qittirgan, xaridarga geplarimiz, aldanib xalibamiz, narsayniz satov gedib. Shinde tapib geplarimiz. Atahanin aldayikiganda, gozel geplarimiz. 24:35 Qatmaymiz gozalyakni. Ata-anayda gozalyaklarina aytishtin, bazlar ariyatan filay. Ogullik burkin, haligi dagal bolib, gozindan yash qarmay, haliginday turib versen, manishe ogullik, erkekliktib bilishen. Bu na tohru nazdi? In gozalyini ata-anaynizgi islatayn. Tanhar humay, ulanin nahrikamay deyganin, naharini etkanaykan ki, sökish deygan bazlar. Sökmayn deygan. Bazlar tayyamayn deyganik, atanin. Bazlar etkanaykan ki, yox. 25:05 Bu kaish, söküç, cüdeyn bettari o. Nehir deygen, undan emkemi deygen egen. Xanday cüxenemiz deyse, nehir deygenni, ege, misal, dedengiz, ya anengiz, bircage cikib getiyatib, eysetib, oğlun, palan işini men keginciye qilib koy deyse, xob dede can dediyiz. Keyin, kiynib, kimlerni kiyib, eskini aldiga kegen vaqta, yana sizgi ögör olib, balan, hala eytgenli ishim yadindan cikmesin ne deyse, 25:35 Ha bozdi qanchi mertaytasiz. Ixtim diseniz, xuni özü nahr digan agen. Ixtim dedecan bozdi, nixi mertaytasiz. Dixini özü nahr digan agen. Xun day qimen digan agen. Xob bolat dedecan, xob bolat dedecan dir, cevab bilish gara agen. Keyin Allah ta'la şu ayatin davamda it yati ki, Ularga xarlik kanatini tutun digan. Rahmat, ularga rahim shafqat qilib. 26:06 xar, özünüzdə xar o zar qılıb körsətin bularga. Tapu geyabben, qarniniz bitmi, qarniniz toqmi, üstünüz bitmi, cim otura vursayniz ki, işləyatgan mən bosam, tapu yapgan mən bosam, dekbo yams. Ata, anani, xalbi sinib, sinib, sinib gedib. Aq olas, aq. Aq demasayan, aq olas. Xunucun xar, rahmet, şafaqat. 26:36 mihr, muqabbat bilan xarlik qanatini ulargi ingeshtirin, deyabda Allah taala. Aqa ibn Rabbah ayetken aqenki, xarlik qanatini ingeshtirishlikni, bizge, awvelgi ulamalarimiz, böytgen salihlinin hayati bizarga namuna. Aqa ibn Rabbah ayetken aqenki, qepirgan vaxtinizda, ataqaninizga, qolinizni koterib qepirmendi aqen. Qolinizni koterib qepirishiniz, özinizni, 27:05 xaruzar qilib qorsetgan bomayis diganiga. Anqiqatlanan, kambaqal adamini qorseniz, yapiriganda kollari peste qisib turadimda, qavusim. Bu ay adamini qorseniz, manda qilib yapirag, qotarib yapirag. Dimaga, indi barda indirimda. Huddi shungi oqshab, atani huzurida, ozime yeterli mandib, kollini qotarib turub yapirmayiniz diganiga. Kollarini qisib turib, xaruzar bolib turub yapirin digan. Muhammad ibn Sirin, ata anasiga, cudayan analariga, 27:37 Cüdeyan qatliq izgulik farizantlaradan bo gerekam. Onin sinillari xaxsa eytadi ki, Muhammetni deydilar, Muhammet ibn-i Sirinni, Bram merta anamga awazini belan raq götarib gepirganini istimagan mandi gerekam. Agar anam bilan geplestelar, Muhammet ibn-i Sirinni anam bilan geplestelar deyidi, kurgan adam, bir kesal adam gepriyabdiyekan da bo ilar deyidi. Xuncali kesal adam zorga awazini çqarib gepriyabdanda fa, 28:06 gefrerdi anamga deydilar. Anam biran nasani talab qilisidin awvel bir nasani xaklasa, xax uqim bosun, xax yemish bosun, xax boshka nasa bosun, shuni bir xaklasalar, talab qilisidin awvel uge alp gelib koyardi deydil. Anam sorasidin talab qilisidin awvel uge alp gelib koyardi deydil. Abi Hurayra radiyallahu anhu bir kini analari cakirdilar. Ey Aba Hurayra, deyib cakirdilar, Abu Hurayra. Cakirganlar da, Abu Hurayra, 28:35 Anasinin awazidin belarrak koterib koyganlikleri uchun chunchalik narsani kildi. Haywa ibn Shurayh deydi. Haywa ibn Shurayh. 29:07 Bu kişi alimlerden boyan, yüdeyemkette büyük alimlerden biri, bu kişi üyunin aldida masjidda dars vererdi, dars vererdi. Hayvanin analeri xarka, aqli salkamrak ayallardan idi, aqli caida masjidi. Şu dars verib oturgan vahlarda, bazida masjidnin derezasini acib, ya hayva, ya hayva, derdila. 29:39 çakırardı balasını. Mənə şun dayı dərsini içde oturgan vaxtı çakıradı anas. Çakırıp durup, eytərkənlər ki, kündüz günü bose, bar tavuklarga dans aldı qoyarka. Dib eyseler, hayva eytərkən ki, şagirdlarka xarab, sizlarka dərs verişim bu nəfil deyerek. Nəfil ibadat. Haflasam ben beremen, haflamasam ben vermeymen, günahkar bomeymen. Amma anamga itaat etişim bu fariz deyerek. Eger hazır qımasam, günahkar bolemem deyerek. Kitabını yapıp, 30:11 ornadın turk çıq qetib, tavuklariga danini salib, kelib, keyin darsini davam ettirarka. Bizde azir dars qiliyatdiyanda keliqdim ki, dadamiz, duyaxa qara var, ketik desa, uff, deyimiz, ki, indi azir keldi mi, shuydi, ishteyimiz. E, braz turk tursa, domaydi mi, deyimiz. Mena, aqalimlarini, evvelgilerini, atalariga, analariga, kaniqa ithaat etkenrigi, bilini turkdi. Fudayli ibn Yahya al-Barmaki deydi. Fudayli ibn Yahya al-Barmaki. 30:43 Enni bunu hem özünü hazırlik günüge, hayatige taqasdik görsün. Fudayl ibn Yahya al-Barmaki digan kishi, bu, dadalariga cidihem qattit yaxshilik digan, izgulik digan, bayağı, velad ul-bar digi en yaxshi tarzarlardandir. O kishi, dadasi bilan billar, qamakta suçgan. Qamakta yatigan vaklarda, kecasi bugende otununu alib, 31:14 shu nimaga salib, yakib otunni suni istib, bandat namaziga, dadalariga suni tayarlaktira. Isk su. Gen, qamakhananin qaraullari kecasi otun berishini man qalib qod. Otun kirgizmayimiz qamakhanaya yakvarish mümkün deyisdi da, otunni man qalib. Man qiyamaklarida suni tayarlak idisda. Shu tashqarda, qamakhananin tashqarista turgan, yanib turgan, shamga haligi suni 31:43 kətərib bandat gecəy shəmniyana dəştirtirərdi. Bandat gecəy üşlə, bandat vaxtı bogəndə suni yilitib, keyin yenə dədələriyə birərdi, shəminin ıssıqı bilərdi. Unihəm körgənden keyin, shəminihəm narra qasırq qoşdi. Yitam ediyan bu. İndi suni alıb ilişkiləri, özünin nimələrini, kimlərini yeçib, bədənigə suni bastırib, üstüdən kimlərini orab, bandat gecəy otirərdi. Su isigənden keyin dədələriyə birərdi, taxanat bilir. 32:13 Su isigandankin dadalari ge biraydi. Dadalari shundankin farizandini qiliyatkan, yishini kordilar da etdi ki, Allahim, senge cehannemnin istighini hargiz tattirmasin, deyidi. Yani, seni cehannemge tushirmasin, deyib dua koldilar. Mena, bizda hazuq gaz bagi. Munda yaksayniz, istigh sular vizishin da yusharigan sharayiklar bobyatdi. Qaysanimiz bandat namazda turub, dadamiznin chikshiga, mene dada can sunak ge koydim, deyib. Qayverimiz biraybiz. 32:46 Yana, özümüzni dədələnimizgə qillə etkən muamələmiz bilan, əvvəlgiləminin muamələləni sarçlayıq. Yana, biz eytəmiz ki, dədəmizgi en yaxşı fərzən nimmən deyimiz. Dədənin haqqını ada etkən fərzən nimmən deyimiz. Biz yüzdən, əgər qarabiyyam dursak, birini həm ada etməyatkən ikənimiz. Keyn Allah Subh'anahu wa Ta'ala şu ayatni davamda etki, وَقُلْ رَبِّ الرَّحَمْهُمَا كَمَا رَبَّ يَانِي صَغِيرًا وَأَيْتِن 33:16 Ey Muhammad alayh salam, shinday dua qilinlar, Rabbim, irham huma ata anamni rahmatin ga algin, khuddi ular meni yashlik vaqtinda itka ulari qamday rahim, shafqat bilan tarbiya qigan bolsa, sen ularini rahmatin ga algin, deb dua qilinlar, ded. Aychadi ki, endi shun qiyani qilsayniz, shulanini hammasini qisayniz, endi ata anami qigani bilan, baravar bola mi, yoh mi qigan hizmatiniz, desa, 33:45 hic vakit baravar bomaydi diganikan. Hema hansani qisenizan atahanani qigan, sidgar ot kizgan yaxshiligiga hic vakit baravar bomaydi diganikan. Nima qadiyasa, ular sizdin aziyatini ketkizgan vaqtda, yani yaxshiliginizda, cakalak vaqtinizda taza laydi, ya ki bu mese, agrib qalsayniz, sizni dokturga korsatadi, baska qiladi, yuguradi, yeladi, manashulannin hammasini qilishini sababi, 34:14 shu farzandin yashasin degan maksadda yugurib gelgandaydi. Amma siz ata-anayngizni ölusligini bilib turib qiliyafsi degan agad. Xin cin hic vaqt bu ikkisi qabbaravar bomaydi. Hazir kunda bazilarinin undunan bir acinarliz shuki, dada qesal bosa, ana qesal bosa girib xalidin xabar alib, ulanini bir tabiblargi korsatib, ya ki ulargi kerek darilani atberisdik, orniga, 34:44 Dada bu yada inqillab yatganlar bar, bala saraydagi bakayatgan mallari bina avara. Bitda mali agrib qasi 3-4-5 xil doktorlarini atgib, mal doktorlarini maslahatin anadi. Atgan darlarini yetkizadi. Amma dada, ana agrisi ishiyem yox, cizalib getadi 5-6 gün agrib, qarilikta qarilik tipkiti vuradi. Utiket eddi yix. Qarilikta bolarik endi qoyadi. Mena bu in nadan, cahil, farzan. 35:15 Mən shukar zart oladim. Üçüncisi, taqbimu birr-il-ummi ala birr-il-abd. Anaya atadan kore köpraq yaxşiliq qilişke shariyat indaydi. Anaya atadan kore köpraq yaxşiliq qiliş. Termizi rivayet qilişlerce, bir kişi, hayganbar a.s.m. a.d.g. kerdida etdi ki, Ya Rasulallah, mən ahaqqun nasbi husni sahabati, min alaka qiladigan, min sohbet qiladigan, 35:42 Kishilarinin in gozali kimdir dedik? Kimge in yakhshi nimanni alaqanini qilayib? Kimge in yakhshi qoyundan kegan yakhshi ligimini qilayib? Shular kim, kimdir dedilar? Deganlar da anangiz dedil. Undan keyinci degalda anangiz dedil. Undan keyinci degalda anangiz dedil. Üç merti qaytadil. Undan keyinci degalda atangiz dedil. Üçünciden keyin atangiz dedil. Ulamalar nimi üçün deselar etadiki, birincisi degalikanlar, 36:13 Hamil, hamiladar vaxtnin mashagqatini ana kirtalat diyan. Tokuzan. Tuguslik mashagqatini, en qiyin mashagqat, ya ölüm bilen kureşish deyisenizden bolu urad. Qancalar tuğay atkan vaxtda can taslim qilad. Mena şu ana ölümni mashagqatini alib, farizatini dünyaya geldirishke sabab bu tuğad. Bu ham bir mashagqat. Üçüncüsü, iki il geçay peydar bolub, keçesizsiz uxlagan vaxtinizda uxlamat. 36:42 Nimege siz orni geturub, siz qaramaysiz? Siz dikiyamim ferdi? Sabrimiz yetmaydi. Anani Allah tala shunday, nimaqiyan, shunday fitrat bilay yaratiyan. Mene shu uxta mashakqatni, inkata mashakqatni koter gandigi uchun, anani uch merte zikirxildilar, qatani kini bir merte. Chinchin dedeler kafa bulmasin. Bizi arkada haki etik dizidi. Yena bitdani mene ulamalar koshishaydi ki, chunki deydi, anani köpuraq qarigan vakti, ya ki azgini, 37:12 kəsəllik bilən zəifləşib getədi də, özü, bir, özünü, nimaqsiga, ma'işəti üçün, yeşəsi üçün, biran, nəsə, takvişlikdən aciz doqqaladi. Amma dədə isə, qariga vaxt diyan, nimaqilişi mümkün, erkek kişi, özünü, iş bilən, başqa bilən, işlər, xayatini keçirə bilishdi diyan mümkün diyan. Şimim üçün, analarini kini, nimaqili köpuraq, şəriyat analarini etdi. Hürtimcisi, an ya'lamal ab, annahu ma' 37:39 qancali ata anangizga yaxshilikni qilsayniz qancali yaxshilik qilsayniz am? Siz qilayatgan yaxshiligin, ularinin yaxshiligini aldida arzimas nasadir bilishlik. Arzimas nasadir. Bir mashin atib dedaynizgin indir qoysayniz, indi boldi. Bir nasi utkiz qoygan dayduras, özün isin meyizde. Bir tabirka atbarib gelib bir korsit qoysayniz, 38:12 yit xoşni qe qeqiras, dedemni en degan tabiblarga korsattin mendi, maqamaz. En yaxshilikni yitu güne dedenizi, ananizi yaqilin, lekin bu erzimas nasidi bilin. Bir arabi, sakradan gogan bir kishi, mahkada kabanin aldida Ibni Umar qarab dursa, anasini yelkesi qoyub, yani anasini kutarib alib, kabanin tavaf qildirib yurt. Ibni Umar, 38:47 acablani qaraqd durdi. Keyin halagi kishi kutarib, tawaf qildirib, bogamlardan keyin Ibn-i Umar n'aldaya keldilar. Keldilar da itdi ki, atarani cazaytuha dedi. Gördünüz mü, maqiyanimi dedilar. Ha, gördüm dedi, deganda, indi ananin haqqini ada et koydim mi, dedi. Ananin haqqini ada ettim mi, dedilar. Kaabagi kutarib, varib, tawaf qildirgarlarla. Ibn-i Umar'a itdilar ki, la, wala bizafratin wahida. Yok, 39:18 Hatta ki, tolgaqda ge bir nafasni ham ada etmadi, dedi. Tolgaq vaqtida qinalib algan bir nafasnin haqqini ham ada etmadi, dedi. Bazı kimsalat biz, ischimizdakilada etadi ki, ata anamga ham anasani qit qoydum, dedi. Murad, dedi, meni qiyan yaxshilegini atanim bilmiyabdi, dit qoydi. Gazda shundi, dedi, atanimga ama yaxshilegini qit qoyyatman, lekin, dedi, meni yaxshilegini hich bir nazarga amayabdi, hich bilmiyabdi, dit qoydi. 39:52 Beşimcisi, eta'uhma minalmal ma'yuridan. Anar indi hazir yukindagi, biz bilan ata'analarimizda arasdagi çıxiyatgan, müshkilalar, tapalarlar, ata'ana haqlagan malini, dunyadin haqlaganimi ata'anaga berishtik. Ozy mihnatin bilan, golek çıxdim, cay kildim, uy kildim, mal kildim, meşina kildim, indi kelim meşinamin soru yakti, saraydagi malimin soru yakti. 40:23 Dib, kimeyn alman aldiyan? Sorasa, berin. Sorasa, berin. Qayganbar aleyh salatu was salamni huzurlariga bir kish kerdiram. Ad ki, atam, meni öziminin shaksi malimni talaqqiliyabdi. Ber, menye ber davaydiyabdi, ded. Deganidi, qayganbar aleyh salamni adi ki, anta wa maluka li abik, ded. Sen, wa seni malin ham atayniki, ded. Sen, seni malin ham atayniki. 40:56 Sini öz aslin turusin, atayini sabib bilan vucubke kildin. Indi maldar bob, indi atayini bilan mal talas yefsanisi. Sinan malinyam atayini kidi. Ata oligandan kigin miras taksimlani, ana undin kisiz ozin gizni haqqini digi bolariz. Altuncisi, yurgan vaqtlarida atayini hurmat qilib, nima qilmastig, aldida birinci hurmastigi. Birarca yi barsa atadan yukariga cik gitmastigi. 41:28 Uylarda bolsa, peski tabakada ata, teke tabakada xarizan gexemestigi. Mena bular ham ata-anaga bolgan nima adaplardan qisaqlanan. Ali ibn-i taliq digan qisaytadi ki, kim ata-anasinin aldida yuradigan bolsa, ata-anastin aldinda yursa, u atasiga ax botdi digan aganda. Illa, magaram, aldida birar aziyatlik nasab olsa, shuni yoldan kitke cikarish uchun aldiga otsa, mumkun digan aganda. 41:56 Bu meseb dürüst mestlik. Tacennu mu'maddiliyyat ilat ta'am qablahumaa ta'amiyyatiyyan waqtiyyan ata anadan awvel ta'amga qol ur mestlik. Ata anadan aldan ta'amga qol ur mestlik. Tavahga, idishga, ta'amda ilmalarga qol ur mestlik. Ata anadan aldan çay, uzaytsa çaynaq mestlik. Hatta bu kit, kitse kishilaramizga ham xuddu shunay nasi. Hurumat babadan shunasi isyatimna oray. 42:26 Hazır ki, yaşlarımız qanı dalildeydi? Dalil yox unu yeyli uraddi, içli uraddiydi. Bunda dalil yoxdib, koyşab. Kekselerge, əvvəl çay birleri, əvvəl kekseler başlasin, siz başlayin, keksesiz deysen, dalil yox un geleyşab. Yox, Peygamber, sallallahu alaihi wa sallam, kim kekselerimizni, menlem yucil kabirana, vayarham sagirana, felaysi minna, kekselerimizni hürmet qilmegen, qiçkilerimizniye rahmet qilmegen, rahim, şafqat qilmegen kişi bizdenmez, deygenler. 42:58 Dalil, yeterli dalil turuq. Yena ata anaga bu gandima da etadi ki, bel salihlertan biri Zayn-ul Abidin digan kishi, Zayn-ul Abidin digan kishi, analariga juda ham qattiq izgulik farizantlardan bu gani kan. Bu kishi, bazilara etisadi ki, innaka min abar rinnas biyummik, wa lasna naraka ta'kul maha fi sahhya digan. Et gani kan ki, sen juda ham ananga oti izgulik kishi san, dekin, hic bir idishta, bir cayda oturub, 43:28 anam bilan bille bir tavaqdan avqat yeganini hic kormadik diganikan. Nimega shun bir tavaqdan yemaysan diganikan. Zayn al-Abidin dan sorashiyan. Nimega bir tavaqdan yemaysan digarlar da etganikan ki, aqafu an tasbiqa yadi yadaha ila ma sabaqat ilayhi aymuha fa akunu qad aqaqtuha. Anam diganikan, idishdan yegan vaqtinda bir luqmani kozu chukyan bolsa diganikan. Shun hazi, shun yey mandi, kozu chukyan. Qolani alip kebin chayin, 43:57 undan aldiraq ver, men alip koysam shuluq mani, vay yip koysam, ananinin haqlagan nasasini undan aldin tartib ap koygan bolaman, vay aqlub qalishdan qortaman, deyan. Shunichim bir sakkada anan bilan, bir edishta anan bilan yeyishdan qortaman, deyan. Shunkalik darajada, shunkalik darajada nimaqilishgan, ata ananinin shunkalik darajada hulmat, deyan. Sekizintisi, adamut ta'abudu li sakkati hima, ata ananinin qazabiga, ata ananinin qazab qalgan, 44:27 qazab qigan waqtda qigan dualariga. Dua demeyimiz, yani, bizda qarğış deyidi. Qarğışiga duçar bomazdik. Ata-anani qazabini çikarib, qarğışiga duçar bolup qalışdan ihtiyaf qolşib. Paygamberin ey salatu wasalam ayetadilar ki, üç kişinin qigan duası şubhəsiz qabuldur, deyib. Üçte adam qigan duası şubhəsiz qabuldur. Birincisi, mazlumnin qigan duası, deyib. Zülümlenib turgan adam. 44:57 haqqinizni bravaq qoydi, siz mazlumsiz, shu vaqta qiyan duayniz icabat egan. Ikincisi, musafirinin seferde yurgan vaqtayi qiyan duasi icabattir. Ucuncisi, atanin farzantga qiyan duasi icabattir, deydilar. Farzantga qiyan duasi icabattir, deydilar. Shunin usun, ata analar qiyan dualar icabat bolarekan, farzantlar ehtiyat bolish gerek, ata ananin qargishiga qalib getisda. Men awal eytiyan, 45:28 Yenə təkraran aytandis ki, Ərəb dəvləti də mut yigitlik ördəmdi, bəyit gerədim. Şu yigit bilan şəxsi, özüm həm Peygamber aleyhissalatu wassalamının məscidləridə, məscidindən bəviyidə körüşdük. Bu yigit, yigirmə yaşlardə, özü sport bilan, çugurlan yan, yaxşı nimələr bilan, özün tənəsin çinixtirgan, süzüş boyca həm cüda məşqur yigitlikan, öşe yigit. 46:02 bir günü peyxin vaxtida uyge kirib kirgan. Kirganida dadasini aldiga kirganida, köntagidan, xunima, zajigal ki, yergeyi chukdi. Chukganida dadasa itibdi ki, sen sigarit cheki yapsa midibdi. Diganlarda, yok, ortaqlarim sapqo ibtidi. Diganida itibdi ki, agar yalgan gapirsayn, boynin üzülsindi. Dua qitibdi dadar. Yalgan gapirsayn, boynin üzülsindi. Peyxindan asirga chay damalib uyda. 46:32 Asirda ortaqlari bilan barib, bassayinge, shongupti da, togur bashi barib yerge urulib, boyn uzylibdi. Asirda boyn uzylibdi. Haligi yigid, 12 il buyaqiga, shinda yatibdi, hic qayir xymirlamaydi. Boyn uzylgandan kin, hic bir aza xymirlamaydi. Fakat kötarib, salishadi, kötarib, apqoyushadi. 12 ildan buyaqiga yatibdi, haligi bala eterdiki, min dadaminin qigan duas sababdi shruxalat yekildi. 47:02 dedemni qiyan duas sababdi. Dedesiyem yigla yabdi. Miradarlar bilib-bilmestan farizanlinlarga deyidi, munaka dua qoymaylar, deyib turib dedesiyem yigla nasihat veriyabdi. Xini uchun ihtiyat qolish qerek. Uzumizni, xanadanda ayallarimiz ayniqsa, ulamini bayagini duma, dua, harxil dua qilishliklerden agaqlan tirish qerek. Bizdi cide qol. Yigit qolgordi qobayad. Boynin yuzulgir, cuvarmik qolgir. 47:31 Ağzindan qanin keli gerib. Bungi oxshigan dualar, duayi bad deyidi, qargish deyidi, ikki bürgatda ayallarimiz, farizallarimizin maishnaqa dua bilanini baqirad. Unu ornige en yakshi, yakshi naysani bürgat qoyish gerib. Arablarda en yakshi naysani, ikkidesi bir-biribda urishib qalsa, nazi qatdi qazabi çiqiyan vaxta Allah hidayat qilgir diridi. Allah hidayat qilgir, deb batrsa, ikkintisi, seni hidayat qilsin, deb batrsa, ikki elasini ki yakshidi. 48:01 Çingi oxşab, mənabı hazır ilkündəgi Mäkkədəgi, şeyh Xüsudayis deyimiz, köp kişi tanı idi, Mäkkəni imami, şeyh Xüsudayisnin anələri, güdə atçıları kipkissət, imam bogir, qarı bogir, alın bolgir, deb sökərəkən fərzəndi. Aylanib gelib, Mäkkəni imami olib, 21 yildən biyaqiyab Mäkkədə imamçilikə ötübi atıbiz. Fərzəndi nisbide sökin. Xinda qarğın, örgətin çingi oxşagindan səndi. U, bəli, qardiş, barib tegə digan bosa, həm fərzəndke, 48:33 cəbir həm özünüz çu fərzəndin yenə baqibətəs umriniz mabayib. Demek, ata-ananın qaraq ışıqı uçurab qalışdan ihtiyaq qoliş gerək. Abih Hürayra radiyallahu anhayət edi ki, ləm yatakallam tilmahdi illa thalas. Beşikte turub üç dekişi gapirgan. Beşikte, çakalaq vaqtida üç dekişi gapirganlar. Bularinin birincisi, İsa ibn-i Maryam. Beşikte turgan vaqti gapirgan. Ikincisi, tifli sahibil Uxdud deydi. Uxdud, haliqi, Nemrud paşahligi də, 49:02 Nimaqil isdi, adamlar musulman bogan vaxtlarda musulman boganlarini katta bir çukurlik gavolab, şu yerge ot yaxtida, tepetan ucadigan kuxlarinin kanati kuyadigan daracada otni elengelantirib. Elengelantirib, otni aldiga alip gelib, dinindan kayitdin mi, yok mu, deyib soraxdi. Yok, min musulmanman dinimdan kayitmadim, deyisem, ot yeteshirib. Shunday qiliyatigan vaxtlarda bir ayalini alip geldi. Olu da bir aylik çakalağı bilan alip gelisdi. 49:31 Alp gergen vaktda ayal imam bilan musulman bolib turgan halatida otna aldada turduda legin balasi yakaragan linkin berbir ayal balayga shakqat mihr haq nima qildi. Kichkina qodakinin otke tushlugidan dima qilib sekin ozin chetki ala basnadi. Alayatgan vaktda bala, bir aylik bala, anacan, korfmayin, siz cennetki kitiyaf, siz ozinizde otke tashen gedilar. Mena shu uhdutnin nimasidagi ikinci gapirgan bala shu. 50:03 imtikhan vaqtida gapirgan bala shu balaydi. Uchunchi gapirgan bala jureicnin ali imtikhanda gey balas. Jureicnikin biz bilamizki jureic deygan bir ibadat diyoy kishi burgana Bani Israelda. Kyu Bani Israelda gey jureic judeqattik bir chadirni icidin chikme ibadatla. Bir kuna anas geldi de ey jureicdi, bu namaz okuturgana de, ya Allah, anam bu yaqdan chakir yekti, meni se namaz demen dedi de, 50:33 namazni davam etevirdi, namazni buzmavdi. Kittiladi. Ertasi kelib hud di shunlayi chakhirdi, yena namazda turgidi, ey Allah, anam biyadan chakhir yakti, min namazda man dediladi, namazda qoyurdi. Uchunchi kuni ham chakhirgenladi, namazda awas chikarmagenladi ki, la tumitke, Allahumme la tumithu, hatta yaran mumisaddi. Allahum, bu, fahisha ayallarini, yuzini kormastan uldirmagin, dedidi. Anasi shunlayi dua qaldi. Jida khudaciye buk gitsin, 51:03 fahishe ayalini, yuzini korsetmeyi oldirma bunu deyitti. Anasit duayi bad qaldi, qargidi, qargib getdi. Keyin, shu bani Israildi, hamma jureygini maqtay etkin vaqtda, bir cüdeyam qiraylik, lekin fahishe lik bilan shugullana digan bir ayal etdi ki, men, deyidi, onu bir kunda, deyidi, nimaqilana, yoldan çikarvaramam, deyidi. Jureygini unga ugururban qarama. Qarama ganadan keyin, jureyginin uyu da yatib shu yerda, 51:32 qoy baka digan, qopange barib, shunge buzukculuk qildi da, shundan hamladar bolidi. Hamladar bolib, agdi ki, men, dedi, curaycidan kotardin balan, dedi. Tuhmer qaldi. Curaycidan kotardin, dedi. Hamma curaycini yaman koldi, urdi, sokti, boya cagirlarini buzuk texadi, dedi. Sen, en muttaham adami gansan ol? En fahishe bilan, nima qildin, zina qildin, digi. Bala tuguldi, curayc geldi da, bala gaytiki, ey bala, dedi. 52:04 Aten kim dedilər? Degenlərde, gödek, menin atem çopan dedilər. Menin atem çopan dedilər. Degici oldu. Üçüncü kekirgen bala şu idi. Şinde padişah gelib cüreyciden üzür sorab keçirəsiz, biz natı vurqitmiz, sizge heligi çadirinizni ornige dedi. Altından gışlar koyib dedi. Nime qibberimiz ibadı fganı degendi? Mengi laydan qilib bere orinilərdi. Mengi kere yuk altında dedi. Dib, külgenlerde nime qilyas degendi? 52:37 mənə şünin həmməsi anam nə qiliyan duayi səbəbidir. Anan qarga qoygani səbəbi qoldi, dedir. Anam öşedni qarga qitqanidi, dedir. Şünin için ata-ananın qargaşidan ihtiyat bolu şeydir. Tokuzuncisi, an ya'lama annan bir bilu alidan yadid fil rizq wal unum. Ata-anaga yaxshilik qiliş, izyulik qilişlik, insanin rizqini həm köpeytiradi, və ümrini həm ziyada qilişligini yaxshi bilişlik girey. Qiliyatgani vaqtinizda, 53:08 ata-anaynizge, bilin ki, bir naysa atayniz uchun, anayniz uchun satil alsayniz, puliniz kama ekvaryatgin yoxshak palmasin. Puliniz kama ekvaryatgin yoxshak palmasin. Uylarini qasiq qivar yapmiz. Mashinalarini digan diganla avar yapmiz. Nekin dadalarini kailishlarga qarasayniz, yirtlip git. Kiwayan, kiilga qarasayniz, qarayalarini sanasayniz, sanagi itmay digan yamak. Sariflayn. 53:39 Bu yaqamas, bu ataanaya sariflayin. Triklik vaqtini sariflayin. Triklik vaqtini sariflayin. Ulgenden kin arkasdan yiglat, arkasdan tötmeti hudayi qilishini izni hic faylasi buvmaydi. Rizqiniz köpe yerdi. Ümriniz uzun buladi. Qaygamber a.s. ayeti ki, man ahabba an yamuddallahu lahu fi umri, wa yazida fi rizqih fal yaburra walidi, wal yasir rahima. Kim? Allah unu ümrini, uzun qilishligini, rizqini, 54:10 ziyada qilish digini xaxlasa, ata anasiga yaxshilik qisin, qarndash uruqla alakas qisin digi. Sebab shu ega, umrunizni uzun bolishiga, rizqimizni keyin bolish digini sebebi, ata anamizga yaxshilik qilish, ve qarndash uruqlarla alakas qilish digi. Onimsi, berru eba otum, teberro okum, eblan okum. Atalarimizga yaxshilik qilian bosak eger dunyada, 54:39 farzandlarimiz bizge yakhshilq qiladi. Atalarimizge yamalliq tiliyam molsek dunyada, farzandlariniznin kute verin. Anix kutib turin. Qanday maamlaqiyam molseniz farzandiniznin kutini, Allah taala shumilan qaytari. Abihuray raytadi ki, eifu annisa'in nas ta'ufu nisa'ukun. Ademlerinin ayallaridan özinizni saklayin. Ademlerine ayalige közinizni qaratmayin. Ademlerine ayalige nefsinizni uchurmayin. Özinizni saklayin. 55:09 Sizni ayallariniz saklanib yuradi, pahbo yuradi, didi. Bir kisi, u yida xizmatgari, evvelgi zamanlarida xizmatgari bogi, xizmatgari nechi yillan bu yaqe, xo u yida bas götarmaya xizmatgir yuradi. Xinda, haliqi kisi, kochiga ciktida shaytan las basa qilib, bir ayalini qoludin u shkabdi. Qoludin u shkabdi, haliqi ayalini nimaqtdi, ozyga tarta baxlamdi. Haliqi ayal, eflab seflab haliqini qoludan cikib qachib gedibdi. U ge kesab, 55:41 ayalinin nimesi yuk, xafah, nime buldi debdi, nime ge xafasan desa, kulini afcik satvarin debdi, nime ge satamiz desa, kul aynaydi debdi, hannay aynaydi, chunki ildan beri bir baş götarmayan kul bolsa desa, habbi gün min qolumdan uxlab, minin uyga qarab qarabdi dega. Degan da etibdi ki, sat necikda buldi desa, falancada degalakan hali kishi, ozinin qigan gunaxi, quddishu satda bogan digana. 56:09 Agar shuni men alip girib zinaqiyanimdi, kul hamsini zinaqiyan bolarimdi. Ay adamlarinin ayali dan ozinizdir, awal saklayin. Sizi ayali nizni Allah taala saklak koya doz. Berru aba akum, atalarinizgi yaxshilik qilib koyin, izgulik qilib koyin. Taberru abna akum, farizandiniz sizgi izgulik farizand boladi. Farizandiniz sizgi ertekini dadecan, ayal anacan deb, bashiye koya digan farizand boladi. Ataynizgi qimayan mihirini farizandinizden sorayizsini. Ataynizgi qirsetmaygan yaxshilikni... 56:40 farizanlinizdan soraysin. Bu yerda gana biz aq bolush digan vaqta fakat atani sökush, urush, cancalleşlik aqda bilamiz, bu yerda ulamalar başqa nimaniyam keltir gana kan ki, man barra abahu man hadda ilayhi taraq digana kan. Atayn gizga közün gizni qattik tikib qaragan kisham atasiga izgulik qimagan farizan qolad, aq farizan qolad digana kan. 57:12 cəncəlləşqəndə, atçıqınız çıqqəndə, ğazəviniz çıqqəndə atagə homrayı, közünüzün atçıqını körsəti atagə, şinday qaraşliqni özü, o aq, pədər bugənlikke dalalaq qılami. O ata aq qıldım seni, aq pədər qıldım demeseyem, şini özü kifayət egeni gəndi. Ata ana ölgeniden keyin, ularga dua qılıçlik, və ularinin haqlariga, istighfar etib günahlariga, 57:41 istighfar etsidi. Allah Subh'ana Ta'ala et etti ki, waqul rabbi raham huma kema rabba yani sadira. Allah'ım ata anani rahmatini algin, ularim yani yaşlik vaktinda qanday tarbiya qilişgen buz edib. Dua qilişdi, ur getdi. Abi Hurayra radiyallahu anha etedi ki, Peygamber alayhi salam etdi deydiler, iza mata ibni Adem, inqata'i amaluhu illa min falaz. Adem farzandi, öladigan buz edib, berce amallari kesledi, fakat üç kena eseden, 58:11 sawab ata anaki kilitirad qabrig edidi. Bu uska nasa birimcisi sadaqa cariya. Daimi yurib, daimi kilitiradigan sadaqa qib koygan bolsa. Maqshid qurb koygan bolsun. Ya ki bu masa, shu maqshidlarga mana Qur'an hadiya qilib, maqshidlarga koyb getigan bolsun. Vaqir qilib getsin. Ya ki birar qilib, köprikler, yollar qurb getsin. Shunlan yurigan, maqshid kilib okuyan adamlardan sawab acirler. 58:40 Ikincisi, ilmun muntafa u bihi, ilm darbo gyan bosa, kitab yazib gitgan bosa, adamlar shunla uqt faydalan yapgan, yakin shagirdlar cikarib gitgan bosa, shagirdlar bira ulan uqt yetgan bosa, shunlan sawab hajrlar darbo duradi. Ikincisi, valadun salihun yad uylahu, salih farizan kaldirgan bosa, ata ananin arkasidan duayi salih qilib turgan farizanlarinin duasi, nima qiladi? 59:09 ata-anaga baribdir addid. Shunim uchun, ata-ana wafat itkandankiyin, arkasidan qilinib durabigan duala. Abiy Hurayra radiyallahu anhaytadiki paygamber sallallahu alayhi wa sallam addilad, Allah ta'ala bendenin cennette, salih bendenin cennette derecesini kuter addid. Cennette insannin derecesi kuter addid. Shunda etarikini ki, yapar alabiyar, buqayirdan bol yabdi, dir sorarik. 59:39 qayirdan bu dərəcelər qətərliyabdi diyese, fayaqul bi istiqtari waladikelay, senge dünyada qaldiriyan balayn istiqfar ayetiyatti shu səbəbli seni dərəcen qətərliyabdi diyerekliyabdi. Vafat etkendin keyin ata analarini artasidan Allahum rahmet qiliyin, rahem qiyin, istiqfar gunahlarini maqfirat qiyin dib dua aksayiz, cennetde, qabrilerde namaz qətərliyabdi. Wa ulari wafat etkendlerden keyin həm sadaqalar çıqarib qirishib. Wafat etkendike atani, anani. 60:09 arkasidan sadaqay xayn, yaxshi sadaqay ihsanlar qilish. Misal, Peygamber a.s.nin aldalarga, Sa'd ibn Ubbadanin analara wafat etgan vahlarga, Peygamber a.s.ga etdiki, menin anam wafat etdi dedilar. Unin namidan sadaqa qisam boladimi deganlarda, Peygamber a.s. bolad dedilar. En yaxshi sadaqa nimadir deganlarda, su yox caylarda kuduk cikarib, shu yerge su kiltir, berisliyginiz dedil. 60:39 yani sadaqani in yaksisi, shu lima nasiga muqtaq bot durgan bolsa, osha nasiga da qilibi qoyishliyginiz, nimayikan sadaqalarini in yaksisi saplar. Bu yerda bazibir, biril validen ata-anani khizmatika ta'allukluy bogan bazibir sawallar boladi, bol yapdiyan, shu nasina ham ketirib getirdi. Agar degli ata-anani tarzan diga palan qizni 61:13 ya uylanmahchi osa farzandi, ata anayta, sen shu qizga uylansin razimasman desa, men tapgan qizga uylanasan desa, nima qiladi qaydi? Farzand bir qizga uylanmahchi osa, ata anaysa ki, unga uylanmaysan, men tapgan qizmga uylanasan desa, nima qiladi deygan sovalini qoyibdi? Bu yerda, Ibnu Muflih deygan kishi, Adab-u Shar'iya, Shar'iyat Adablari deygan kitabida, Shaykh Taqiyyiddindin ayitgan geplarini naqil qiladi, 61:45 Ata, ana, farizantlarini, farizantlarini, özü haqlamayatkan qizga uylantilishka haqqi yox diganikan. Farizant haqlamayatkan qizga, ata, ana, majburlab uylantilishlikka haqqi yox, agar farizant bundun baş tartsa, aq buğmaydi diganikan. Yani aq qadar buqqamaydi diganikan. Çünki diganikan, farizant yegiz kimayatkan taamni, 62:14 yeysen mene shune, yemesen razimes mende tqit taamni yedirse, shu vaqti farizan yemey mende bashtarse, bu aq bomaydi yeginiz kemegen taamni. Taamnim deganaken, atchiqi hali yeginiz kemegen taamni yeseniz, atchiqi bir saatten kin ketadi deganaken. Amma öziniz haqlamayken ayalka umilanishnin atchiqi, olgunin qeyam ketmaydi degan. Olgunin qeyam ketmaydi degan. Shun yoxshab, bir gün 62:47 Bir imam masjidda oturib, cennet haqida yapirib. Cennet haqida yapirib, raza yapirib, ayetit ki, shu cennetten hurul inlar veriladdi. Ayallar, en zor ayallar cennette veriladdi. Ve sizni dunyadegi ayallin giz, on sekiz yasar ayall bolib, sizni cennettegi ayallin giz boladdi desa, bir calib, hirsulilad yigla varib. Yigla qat, yigla qaragal, qatahan, nimagi yiglayas desa? 63:18 bu, ölüden kutulmaysa gelmiz, dedik. Endi, atçıq itmeydi, dey o. Haklamaygan ayalinizdi, uylan gendinizdin keyin, bu, ölüden kutulmayiz. Xini qum majgullaşqib olmaydi. Keyin gi sawal, hal tajibu ta'atul walidani bi talaqi imratihi, ayalini talaq koyasan, deyisa, atanasiga itaat yetiştik, vacit mi, deyid? Talaq koyasan, deyid. Belde, etadi. Sen talaq koymasan, min talaq koydum, deyid. Talaq itxadi mi? 63:55 Talaq qoymaysam? 64:27 Ozyn yaksh goyrasam, yaksh goyram. Yashaygin varma, yashaygin varma. Talak qoymaysam. Dadan yaysam, anan yaysam, qoymaysam, dey. Deganidi, dadam aytyabdilar, deydi, hadisini dalyrkiliyabdi, deydi. Qanaka hadis, Ömer ibn Khattab, oğulları Abdullahiyya aytyabdilar. Abdullah, bir ayalini uylanib, şu ayalini cüdaqatliq, yaksh goyrib, şu ayal bilan meşgul buqayganlarida korganda, dadalari Ömer onu korduda ayytiki, ayalinizini talak koydi, dey. Deganilarda, yox, deydi, oğulu qoymagani, dey. 64:58 Paygamber alayhissalam n'aldi yabarib, haligin ayetgenlerden geyin, Paygamber alayhissalam etdi, onday bolsa, qoysin degendiler talak digi. Qoysin degenlerden geyin talak koydi. Shunay etdi ki, Umer buyurgenlerde, ogullari ayalini talak koydi deyabdi. Nime deyistigendi? Seni dedengi Umer daka bozim, geyin talak koyasin, digi. Chinki Umer, qaysin dengisinde talak koyish gerek, taqwa, zuhud, bayanini, madani, hamasini bilayridi. Adilli, qayirde. Haziri kundi dedeler, analer, unu acivat almayimiz bizar. Biziz geynime, 65:29 Azrak görünmese, namazı koyabdi. Ha namaz, şu iş vaxta geladi mi namaz, deyimiz? Aldi meraq o quvası bomaydi mi, deyimiz? Ha, deyimiz, bu deyimiz, shun dey, kelim, namazı miyem, şu iş vaxti toqurla qura diyem, boldi, deyimiz? Agar bir ish qimay qasa etemiz ki, ha bu kelim, bomaygir kelim, deyimiz? Ish masalasi blan kelimlani qupay, deyimiz? Shuni qum bizda adalat yok, ularinin zamani goqshab, umerilani zamani goqshab. Shuni qum etken ki, agar, 66:02 Ay ana, ata, balasi yakara kelibini talak koy desi, talak koymaydi. Bumilan akh pader buhqamaydi. Akh pader buhqamaydi.