Otomatik metin. Hatalar içerebilir; kelimelerin doğrusu için kayda başvurun.
0:00 Alhamdulillahi nasta'imuhu wa nastaghfiruhu wa na'udhubillahi min shurubi anfusina wa min sayyia'ati a'malina man yahdihi allahu falah madhillalah wa man yudhil falah hadiyalah wa ash'hadu an la ilaha illallah wa ahdahu la sharika lah wa ash'hadu anna sayyidana muhammadan abduhu wa rasuluhu sallallahu alayhi wa ala alihi wa sahbihi wa sallama tasliman katira amma ba'ad fa innahu lammakana ilmu usuliddin ashrafal ilum 0:30 idh sharafu al-ilmi bi sharafi al-ma'lum wa huwa al-fiqh al-akbar bin nisbati ila al-fiqh al-furo' wa li hadha samma al-imanu abu Hanifata rahmatu Allahi alayhi ma qalahu wa jama'ahu fi awraqin min usuli al-din al-fiqh al-akbar 1:02 Cunki dinimizde aslisidi. Al-asl, ma yudna alihi, qoyruhu. Aslindir tarifi denime, ma yudna alihi, qoyruhu. Din, unu ustuge kurul etgenlarsa, dini asl boladi. Dimey, din deman ustuge kuruladi. Akidan ustuge kuruladi. Anusi, akida usuluddin digiladi. Shuca. Am lugatan vas silahan tohrukeler genlarsa da bu. Usuluddin in ilimlerde sharaflisi bulgeci. Cunki sharafli bulishliginin sababi, 1:32 xarbir ilimni xarafi, ma'lumni xarafi bilan. Yani, nima urgani linganliki qalitdi. Urgani linganlise, zur guse uxe ilim dur sobdanadi. Urgani linganlise, zur guse uxe ma'lumdi xarafi bilan boladi. Bir de, usulud dini nima urgani dani? Aqidi. Allah ki, Allahni zati, Allah ta'alani sifatlari, Allah ta'alani zati waqiyeli sifatlari. 2:00 urgat urganmada, adamda aqirata wa dunyada ki, in nacaat tapadigan, wa halay bu kitidgan, narsalin sabaqilarini urgat adibu ulim. Demek, juda muhim narsabini urganishdi. Chuni chunam, in muhim narsab aqira ilmi bularim. Bu, furo' fiqhiga nisbatdan fiqh-in akbar dinaydi. Fiqh-in akbar, yani bu katta fiqh bu. Chuni chunam, Umam Abu Hanifa, rahmatullah alayh, uzlarini ayitgan wa 2:28 dindan bir varaqlarda camnaygan narsasina fiqhul akbar dib isimnaygan. Uzi asli bu narsani aqidani sunna dib isimnaynishligi. Bu narsan uchunchi asrda fayda boyan. Uchunchi asrda. Birinci, tayfalar cikik, basi tayfalar dinde sunnati tashami cemaat. 2:57 jamaatdan ajaralik bitiyan khawarijilar qoqsa geldar jamaatdan, oso sunatda turgan lekin jamaatdan chikhbirkin shiyalar oso jamaatda turgan lekin sunatdan chikhbirkin chunuchunam ahli sunati wal jamaati digan isimdi chunuchun agan nimi chun agan agan, chun dila ma? nimi chun ahli sunat wal jamaati isimdi ular ham sunatda turbti, ham jamaatda turbti masalad khawarijilar sunatda turgan juda ham sunatda mahkem ushligan, mutashadid, hatto 3:27 günah-ı tabirani tur digendereceksi borga. Sunnetde turgen digendegimiz qeysi bir cahetten. Sunnetde turgen, likin cemaatden acrali chikbitgen. Umami musliminden kafirdib, Ali r.a.ni kafirdib, aslimelerden chikbitgen acrali. Bular cemaatde tashadi. Shiyyeler buse cemaatde turgen. Ali r.a.ni tarafide turgen. Likin sunnetden chikbit boygan. Ushe ikosineyem cemligan adamlar ham sunnetde turur. 3:57 həm cemaatdən acrəlməgən kishilərdən, ahlu sünnati vəl cema'ati dəyilgən. Man hum ahlu sünnati vəl cema'ati, indi ahlu sünnati vəl cema'ati kim ular? Bu cidaha nuhum savazisar uxin. Hali inshaAllah bu cəvabı kitabimizin kinçali kiladi bu. Ahlu sünnati vəl cema'ati ulamalar bixte qavlda itkən, kimlikini? Xilardi yixistirib qiygəndə ulamalargi qibti qalab. Xu uchilan Uman Bukhari rahimahullah uzlarini sahih edab. 4:26 qawli illahi ta'ala wa'atasimu bihabli illahi jami'an wa la tafarraqu u sha Allahna hablu illahi jami'an u sha tarqalmaylar digan wa sawadil a'damli u shri'yilar uzlar inge digan wahum ahlu ilaylim digan agar ahli ilim bu mese onu kim digin bilmayniz digan bazlar onu sunnat muhaddislar digin digan numubu gandayn qablar mutalazimdir birbirigay giqistirikigaynday dima ahli ilimlar bulaydi 4:56 Abū ḥanifā raḥimahullāhu fiqh-i akbārdib isimlalib. Fiqh-i akbārdigan digi wuzi bukşinu dawridiq, qitab, usul-u d-dīn, furu'ga ajarilmagan bugan. Bütün kullu d-dīn, hammasi d-dīn bugan. Unu furu' usul dub ajarilmagan. Indi shuni in kattasini, fiqh-di kattasini nima diga. 5:28 Aqibar digan, fiqh aqibar, aqida bugan. Xu uchi lim aqibar digan, sibat minan sibat digan. Aslida kullu din ukişilarda fiqh bugan. Fiqh di tarifi da ukişilima digi, ma'rifatu n-nabsi, ma'laha wa ma'alayha. Ma'laha wa ma'alayha, bu furuklar, mustahab, wajib, hamaz fil kitabin ujiyi. Aqidiyan fil kitabin. An uchi uchi lim uciyana, in kattasi aqida ilmi bugan digi uchi, ukişilima digan, fiqh il aqibar digi isimdegi kitablarimi. 5:55 Laa bandalarini hajrati inge habri hajratin kore kattaraq. Hatta avqatke buzan hajratin kore, bu aqida ilvege vurgin hajratimiz 3-anik daraqida kattaraq. Bizal bunu bilmigimiz, muhimigimiz. Ushochun aqida ilmini uqishlikke ihtimam bilmigimiz. Aslida bu, avqatimizdenin kore zaradiraq. Avqat yemesek, badanimiz halayk buladi. Aqidani vurgin besek, xalbimiz halayk buladi. Xalbi halayk bulse, oqorati kuyadi. Badani halayk bulse, duniyasi yuqaladi odamda. 6:25 Ahirat yuqazi jamanmi, duniyasi yuqazi jamanmini. Va ularini bunge bugan zarurati, akide ilmigar, usulul dinge bugan zarurati, hamma zarurattan yuqari buladi. Chuki, xalblarini xayati, va xalblarini bil naim, nimeti, xotirjamligi yuk, illa u xalblar Rabbisini bilişligi bilen. Va uzini ma'budini, va yaratucisini, fatiraha, 6:56 Fatir digan yarat uci digan. Yarat ucisini biliştigi bilan, unu asma isfatlari bilan, fiillari bilan, biliştigi bilan bulad. Fatir digan digi, nabbas radiyallahu anhuma itadlar, fatir digin kapti min bir arabiyini kapti ismagi icir çumagandim digi. Bir arabiy bitkasi minan kuduqda taleş giygin. Kuduqda taleş giygin da bu miniki bu digin. Unusu miniki digin. Boyagi arabiy etkin ki, 7:25 hiyali anafatar tuha digan. Arabi suna istek ki, anafatar tuha digan. Kin, cin, fatara digan. Quduqda yugcaydan qazib, quduq qilishlik. Yugcaydan payda qilishmiga, anafatar tuha digan. Allah Ta'ala fatiris samawati wal ard digan. Demek aldim buna digan. Yugcaydan, suna dey, bir ixtira qilib, yugcaydan payda qilishlik digan. Fatir digan digan. 7:53 Bizil bunu öz sinimizde yarati uchidi quyuram bizon. Dikin, bu yarati uchilikden kura khosraq manasi bar unu. Shunatlimi? Yarati uchilikden kura khosraq manasi. Bu dana quluqdi fatara digam, ana fatar tuha. Diyan yadbidan tasawur qisayiz shunat sifab edin madikar digam. Dimak, qalblarine nimasi xatir jamligiyam, nimadiyam, anchi yarati uchisinin tanish bilan buradi. Va shunin hammasi bilan birga, u qalblarga bashkastan kura yaxshiroq bolishligi bilan buradi. 8:24 va unun qalblarina harakati, unu ushe Allahke, Allahdan boska qalblar gemaz, Allahke yaqinlasilitgen narsay bilan bolishligi digani. Qalblarin nimati shu bilan bolaydi. Shu in qalb khatirjan bolitgen narsay, ala bil dikilindahi, taqma innu quluq, Allah ta'ala uzi nuhayi, uzi maqsut bugan zaldi. Qalblar boska narsay ishqaca khatirjan bomaydi, boylikka khatirjan bomaydi. 8:53 u yinkul giyam janizgati giyadi, bayligam janizgati giyadi, hamma narsa qalbta hawazi bugan narsalar, bular maqsud li zatihi maz. Birin qisi, ikin qisi qi abarur adi. Shunu qidam u shay jayda qadam rahat qimeydi u shay namazgiye kelp etdi. Mazdanan awqad ki yishkiya haragat qilasiz, awqad ki yi bugan izan ki, ki u shay narsa kitad tama. U liqa binan u shay shawqi yu qalad qadamda. Likin maqsud li zatihi bugan Allah. 9:22 En qalb qatircan buletgen nalisa Allah. Bimeq, Allahni tanitucu bugan ilim biz uchunduma en muhim, akide en itibarlik bugan ilim chuburadi. Allahdan boshqasini maz digan. Min sa'ilima qalqihi, yani Allahni bashi qalqladan bugan Allahdan boshqasi maz, Allahni uziga yaqillashtiretgen nalisa da bulishligi. Una harakarti, shi Allah yaqillashtiretgen nalisa da bulishligi bilan gina qalblarbi qatircanligi buladi. 9:55 وَمِنَ الْمُحَالِ أَن تَسْتَقِلَّ الْأُقُولُ بِمَعْرِفَةِ ذَلِكَ وَإِدْرَاكِهِ عَلَى التَّفْصِيلِ 10:25 shariyat gergi aqil gemez. Doğru, shariyat, aqil manatit taklif giyiladi. Taklisti, yani qirigen covi aqil, aqil borcayga taklif qiradi, aqil yogcayga taklif qimaydi. Yani bu digani, aqil mustaqil bula alaydi digani mes buz. Shaykh Ibn Taymiyyah, rahmatullahi alayh, bunu uxshatadlar ki, xuttu kuzdu nuri. Yar qiyashtu nuri, bu mesele kuzdu açigligi poida vermiydi. Doğru mu? Qoran qubqozi kuzdu açigligi poida vermiydi. Yogdi bu qoladi kuz. 10:54 U shen dey aqilam, agar vahiy bu mansa, aqil boyda demeydi. Aqil uzu mustaqil gola olmeydi. Man isin arsada asosi adeshgan, doyfanda shirda adeshgan. Allahni topvalishdi. Masal usul ufqita, masal ama tavzihta, usul ufqita, sadr shari'ali usul ufqita, olmish bitce doy, shunya iladilgan, at-tahsin wa taqbih al-aqliyayn ilgen bobo. At-tahsin wa taqbih al-aqliyayn. 11:25 Yaqil yaxshi dhi ishligi, aqil yoman dhi ishligi. Bu shar'i mi, ya qi bu aqli mi? Nasil abdi husnu wa qubhuhu. Yani husnu shay'i wa qubhuhu. Hal huwa shar'iyyun, aw huwa aqliyun. Fa qalatil mu'tazilatu inna hu aqliyun. Mu'tazilat aqli digar. Aqil yaxshi dhisi yaxshi, yoman dhisi yoman. Shu uchiram ular, Allah kemam bu wajib bulaydi. 11:52 Muntiyakilishtigi munkimmas Allahki digan yeplardi yapiradi. Ular aqilli orqasdi birgishdi. Maturudiyilar busa hamasi, nimalar, ashairilar busa hamasi shar'i digan. Aqilgi umman yolu yog digan. Maturudiyilar, ahvisunda wal jama'a etkin ki, unu bazisi shar'i, bazisi aqli. Aqil digani mustaqil bul olmeydi, mutazillari etkin digi. Walikin, bazi nasilardi yoma oligini aqilan biladi. Masiran, 12:20 Uğurluq yoman digini, zulum qiliş yoman digini saryat yuq bulsa, adamlar suyun yoman digi mi, yuq mu? Demayi, aqli var ya. Yo ki, nacazat narsiladi, hiç digidi, mesele. Aqil yoman digidi mi? Yo ki, uzun otasini uğul uruş digidi, mesele. Aqil yoman digidi mi? Sakavaddi, yaxsi digidi, mesele, baxil digidi, yoman digidi, aqil. Aqil baz narsiladi yoman digidi. Lekin, aqil uzu mustaqil bulolmi. Aqil ge koyub birseyiz. 12:48 Aqilga quyu birsiz, bazi narsalad yaxshi dhidi, uz asladi yumum buladi, asa an tuhibbu shay'an, wa huwa sharru lakum, wa asa an takrahu shay'an, wa huwa khayru lakum, wa allahu ya'lamu wa antum la ta'lamu. Aqilga quyu birsiz shunay dhidi, in aqidada adashgan toifalar, aqilda otiga minibadashgan. Haman arsaga aqilda birin curin yaquygan, aqil bizzi turiyud, tozbiradi digan, shunichinam aqida ilmi, masada ma azharda uqtiliyt kaniyam, 13:18 birinci, aqliyyat, ilahiyyat, ki nubuwat uqtirlan. Azharda, ashari aqidasta, manishini uqtirlan. Birinci nima, aqliyyat, ki ilahiyyat, ki nubuwat. Nubuwat bi shariyat. Birinci, aqliyyat wa ilahiyyatta uqtad. Bunda, umuman, ayat, hadis diganlarsa, u nubuwatta gulad. Ular, istinasu qin kiltirlan. Haqdi tabishi qin, shariyat kirega masid. Guya qisin, farasqin, 13:47 xudasiz adamga qtab qilaybsa, oo tanamaydi. Qur'an sunan tanamaydi. Qur'an sunan tanamaygan adamga Qur'an uqubiyarishligi hikmattan bas budi. Oo uc tanamaydi qogudi. Demi unga nama qilashin qilaysi, unga aqil bilan qilashin qilaydi. Man suja qiturub, aqil bilan qilashin qiturub, unga barancho rububiyatda, qe musadlar qentrib, aqilda mamdi guza, lauka naka dha, lauka naka dha, lauka naka dha, lauka naka dha, dhib. 14:12 Muqaddemalarda apkib, u tanagan muqaddemalarda apkib, ikda, xta muqaddemalarda apkigan naki tanolsa, natijasini tanolisniki mazbur buladi, agar tanamasa, o aqibdan chikhbaladi olim. Ano shun narsani qaydaqib olim. Qisixcayi ki, u shay aqidadi, bu oto mantiq bihiladi, ilmi karamdiyidi. Bu narsani, mandayi kafrladan urgan iskirey buladi. Rumdan, u shay Yunandan kiigan, palsafana uqishkirey buladi. Mano shay palsafacilar, 14:41 Aqidah ilmina, uuzi chagina qoran hadisi drama. 15:12 Qur'an hadithsiz bila olmaydi, mustaqil bila olmaydi. Agar wahi kimasa, aqil u haqdi tapolmaydi. Faqtadat rahmatul azizil rahim, an ba'atar ghusula bihi mu'argifin. Indi azizil rahim Allah Ta'ala'nin rahmati taqaza qildi ki, mani shunu taniti uchi peygambarlarda yubarishlikni. Wa ilayhi da'in, wa mani shunge dinge chakir uchi, shu elimge chakir uchi. 15:41 waliman ajabahum mubassirin shunge jawab bergan adamlarga basharat beruchi jannattan wa ularga khilaf qigan adamlarga qabol qigan jawab bergan digani yani qabol qilib qobdu irgeshgan adamlarga jannattan basharat beruchi wa ularga khilaf qigan adamlarga dozaktan agohlan beruchi payganbardilar junadchilikini takoza qildi wa ularga dawatini, kalitini wa risalatlarini in qaymaq zubdasini 16:09 qilib birdi ma'rifatal ma'budi subhanahu bi asmayhi wa sifatihi wa af'alihi. Man ujunal sa qildi. Yani, Allah subhanahu wa ta'alani, ma'bud zatini, isimlari bilan, istatlari bilan, dinlari bilan bilishlikli, shunya san da'watnik halita qildi. Bireynchi bukturib da'wat qilishlikdi, fal takun awwalu ma tad'uhu bilehi, shahadatu an la ilahi illa allah. Bireynchi la ilahi illa allah busin. Nima gechi aqribaqsu basayacan. 16:39 Mani bu narsay xadir ki davar chilargay katta bu narsay manhaj. Brinchi bubturub, zat eyn brinchi awlawi narsay tawhid ka akidegi chakrch bolad. Iz ala hadhin ma'rifati tubna matalibu risalati kulluha min awwaliha ila akhiriha. Chunki manashu ma'rifat ustuga risalat matalib dara, risalat unu talabkiga, matalib digana, risalat unu talabkiga narsadara. Ani risalat buyuriyan. 17:10 vahiyyunu buyurgan narsilarda hammasa awaladan ahriyatca, shunu bilishligi ustiga qururladi. Halma narsivshi aqidani bilishligki qururladi. Agar aqida bilmasa, aqida bilmagan shaytana ildur, agar min yil ibadat qilse ildurdiyimiz ki, bu narsivsi ula higbatlin ki, aqida bilmasa, shaytana ildur, agar min yil ibadat qilse ildurdiyimiz. Ki, bu narsiga ikta, katta buga asil bunar qaslin giladi. 17:40 1. Shunga yitkiz uchi yulni bildirish, u yul nimeyken vahiyya, u yul Allahni amriga wa nahisini uzchiga ulu uchi shariyati bulalim. Shariyatu hu, ya shariyatu Rasul, ya shariyatu Allah. Allahni shariyati bulalim. 1. Yul nimeyken shariyati tanitishi bulalim. 2. 18:08 shariyatta yurgan adamlarla tanitishlik ilarga unga yirtkandanki nima na'imul muqimdan, nimatdan ilarga bolediga nasana tanitishlik. Birinci, shariyatta tanitishlik, va ikinsisi, shu shariyatta yirgechgan adamlarla aqabati nima bolishningi. Insan uzi man uchnaqangi bir narsani arkasiga qizikib yuru uchi adam qiradilgani gani. Allahnin hikmati suni bugan ki, har bir adam bir nimandir azirgech kecti. 18:38 Azirga, tigin na tigin yashqa meyri hechkim. Nima qadr qizixq qilad, digardan digarga qimeyri. U digardan digarga qigan adamda, qizar unu aqil daqirasda chqaramizun. Uzdun uzu qilidkim bozad. Nimanadir u qilidkim bozad, nimanadir u muqafatini uylab qilidkim bozad. Jannat uchin amal qilamiz, dozakhtan saklanishtik uchin amal qilamiz. Bazibir tayfalar etali ki, jannat uva dozakh unu nima sibar bubdurub, unu maqsadi jannat uva dozakh bozad. 19:06 Bu adam himmatda pas bu. Digin geblarda digin tasawuf ahneni geblari. Bu gebl ahne sunna wal cema'ni gebl egin tizgari gebl bu. Allahumma yini as'aluka al-jannata wa a'uzubika minan nar digin Rasulullah . Indiki mazumiz, in Allahni, adamlar ishida Allahni in tan uchiroq kishi, Allahki yitkiz uchi yulga irga'shi uchiroqa digin gebl. Hadritin arsada indiki gusulimada koyda shum chumtramiz. 19:37 Fa a'rafu n-nasibillahi azzawajalla. Qirgatda sallahu huququ qisigin boladda. Yani mavzu shuki, Allahni in tanuqi adam kim agen? Akba'uhu nid tariqil musil ilayhi. Adamlarini Allah azzawajallani in tanuq uchiraqı, unga hitkizuchi yuniga irgaqu uchiraqıdur. U mantiq uqigan adam masna. Buri Afgani tarixida dihi shirin mantiq uqigan agen. Afganistanida qar da. 20:07 Yatib 5 yil mantiq okudum, deydi. Udan xat kiysa okum eyman, deydi, xatlar di ki, shumini ilimden mashgul qilmasin, deydi, xatlar di kul koyurdum, deydi. Akhiri usher utirgen surun sinib bitti, deydi. Utirurgen, joydi. Yidirlib gittir, deydi. Xikmaygan usher joydi. Bir ishayminan ustazi baraygan, ishayminan baraygan da, shu qarge barog darsiv kiriykin. 5 yil yattim isher, deydi. Elmi kalan, mantiq okuygan faqat. Indislergen nasihatim, deydi, boya ki, adami dertiki, 20:38 İngilisi ili uqi ilerdi idi, duniyalarini poidasi qoladini. İngilisi ili uqisi ilerdi. Nix nirsi poidasi qam yurdi yabdi zi? Haqqadda namuzi, shu ilin bilan, shu ulanya odamlarida yali qablari qiladi. Lahu jarrabdum mitla tajribati, la arafsum mitla marifati iliyindi. Agar mindi sila tajribaxi qursi ilerdi, min bilgini bilay sila iliyindi. Yin ilinli odam kima ge? Ollani tanimchi odam kim? Ollani saryati ge, bir yasimchi odam. 21:08 Yolun biluc olun, yani shariyatdir gani. Va Allahke barish peytide ushe saliklarini, shu yulge tushkan adamlarini, shariyatki irgecimcilarini, halatini biluc iragudur. Yani, shuni qisab ahiratda nimi buladi? Cazani biladi, nimi aligin? Yini alim adam nimi? Cazani biladi? Man shuni qisab nimi buladi ahiratda? Mani bunu qimesi nimi buladi ahiratda? Shuni qiram, Allah ta'ala rasuligi, 21:38 Nazil qiyan narsani ruhtib isimladi ki, nimi uchun, haqqiqi hayat shunu ustuza turgani qi uchib. Uzu ruht digani, trikligi mandayi digani da, ulik narsani ruht kirsa, u trili adi. Odam digan trikligi, shu ruht badani qochi dixbilan bura. Agar ruht badanlan cilsi acirilisa, odam ulad, maud digani uzu shu. Mauddi tarifi, shu uzu shu. Torun, badanlan ruhti acirilisi digi digani. Demek, ruht shunay narsani ki, 22:08 qalbi qalbi qalbi qalbi qalbi qalbi 22:38 yulqi ruha min amrihi ala man yese'u min ibadihi 23:08 Allah Ta'ala usini amridan. Bu amr qadari mi ya shar'i mi? Qadari. Amr qadari deyizda. Amr iktir buladi. Amr qadari bar, amr shar'i bar. Utti irhada qadari ya, irhada shar'i ya. Hala insha'Allah u haqqikilalizdi. Wa qala ta'ala, wa kadalika awhayna ilayka ruhan min amrina, qud dushnidik, biz sizgadi deyir Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, uzimizna amrimizdan. 23:35 Ruhni, yani, ruhni bilmanyatiyat biz, vahiyni, yani, shariyatini biz vahiyxindik. Ma kun ta tadrii man kitabu walal iman. Siz kitab nima yo iman nima bilmastis. Bu, Allah Ta'ala'nin minnatibu liyaktiki bizga, haqiqatda biz bilmastikda, togrima, iman nima, ruh nima, atta rasula sasilgayatir liyaktibu liyakti. Kitab nima, iman nima bilmastis, likim biz unu nur qillik. Ya'al mahu nuran. Ani shudayda mahali shahid. 24:05 min nur qillik, nahdi bihi man nasha'u min ibadina bandalarimizdan uzimiz xoqlaygan kishini unge hidayatlaymiz. Man yusur, nasha'u diganda mashi'at qadariyya mi, diyo ki, shar'iyya mi? Qadariyya. Ma'rifat diganda mashi'at qadariyya bulaydi. Yani, uzimiz xoqlaygan kishini hidayatlaymaydiz. Allah Ta'ala xoqlasa, ushe adam hidayatda yuraydi. Allah Ta'ala xoqlamasa, bu adam hidayatda yurmaydi. Mani bu qadariyya bulaydi, unda insallarimiz qindi xoqshi yug verdi. 24:35 وَإِنَّكَ لَتَهْدِي إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ ۖ ۖ 25:04 la tahdii u qanaqa hidayatu qanaqa yul siratillahi illadhi lahu maa fis samawati wa maa fil ardi osmanlaru yirdakina salarhammasi unuki bulgan allahni yuli gey u azlaken yulamasu qaysiyul allahni yuli gey ala ila allahi tasirul umur 25:34 Agah bulinki, ishlar hammasi Allah kiya qeytaydi. Allah ki bar a'la. Akibat Allah niqi. Fala ruha illa fime ca'alihil rasul. Shujram ruh yuq illa rasulun kitriye nasi da bar. Wa nur yuq illa usha bilan yaraliq alishdiyida bar. Istiba'adi yana, shunnan yaraliq asay nur bar, buma sha'na maryaka zulumat bulaydi. Fana ta ba'la l-haqqi illat balaydi. Demek Allah'nin shariyati, 26:03 Şi nur də bu, bu yargınık. Uşa nəfzə kiysə, muminda qalbini, mənə nur suresi də Allaha Ta'ala sifatla birerik hu. Allahu nuru s-samawati wal-ard. Matalu nurihi kemişkaatin fiha misbah. Allahu asman wa yirni nuri. Yarid ucizi, Allaha Ta'ala, mən ucu labbi ruh birer ucizi. Uzi. Allahu nurini misali. Nurini misali. 26:30 Khuddi qi bu mu'mindi qalbini Allah Ta'ala Aziz Qarli dbiri, ka mishkatin fiha misbah. Mishkat diyani iman bi wardi tira diyan iman. Chiraqu ila diyan jayi barku. Khuddi bir mishkat fiha misbah. Inda bir chiraq var. Al misbahu min zujajah. Misbah nimadan? Zujajah. Az zujajatu. Al misbahu? Fi zujaj. Fi zujaj. Zujajan isini turbti. Az zujajatu ka annaha kavkabun durri. 27:00 Baya zhujaja, qiraq zhujajan eche de turbti, zhujaja bosa ka annaha qawqabun durri, xut tibul durlik durdan bugan magaya uxshehri, qawqabke. Qawqabun durriyun, yu qadu min shajaratin mubaraket. Bu qiraq mubarak darakhti yaxudan yandirilad. Yani onu anose yana etken, eche qesala etken narsasi, mubarak darakhti. Min shajaratin mubarakatin zaytunan, zaytun darakhtidan. 27:30 la sharqiya wala qarbiya, yani u mubarak zaytun yaghi, sharqiya yammas, qarbiya yammas, yani yirdi urtasdan, shundanam ulambalar, yirdi urtasdan, sham yirlarini, urdun, suriya, shud joylardi, zaytuni, iyn barakalik zaytuni, digin kerti shundan alisad, la sharqiya wala qarbiya, yaki adu zaytuha yudii u, unu yualiksi, zaytun uzi yuariqlik veramandiydi, wala ulamtami sasunar, agar unga hali ola u kittigmasi. 27:59 Nurun ala nur. Nurun ala nur, yani muminda uzi qalbi fitrat, man ucunday yaraq optiradi, hali unye Allah nuru kimestan tirit. Xu uyge, aligi tiraqda icida, shishadan burdan tiraqda icida, yagd tirti, yagdi tiniqligi, yaraqligiden, uy uzu yarishaman dirit. Uy yarishaman, agar unye vahiki isa, hamaca nurun ala nur gula. Yahdillahu li nuri kimen yesha. An ucunday Allah da'ala ucinin vahisini nur dit isimlaya. 28:30 Bu Allah'nin nuri, Allah'nin nuri. Qalbida nuri bar adamlarga kit tushadi. Qalbdi nuri uysa Allah'nin nurini taniyni. Bu narsan fitrat bolaydi. Qalbdi nuri nima fitrat bolaydi. Shun shunan Qur'anda Allah Ta'ala fitrat bolayga qaryen. Qub joylariga qaryen Qur'anda fitratka qitab qalyen. Manaysan, masalan, hal ceza uli ihsani inla li ihsan? Sawal. Yaxsiliydi, cezasi yaxsiliy basmi? Bu sawal kimga? Fitratka bol. 28:59 Aqillik odam etmeydi mi? Hadiydi mi? Si burrmur, si ge su jahsili qiyan odamgi, si jahsili qiniştigiz ozi, shumas mi ozi yehsan? Ani bunarsay, ozi, Ollahtu tanamagan odamlargiyan, Ollahtu, Ollam, anan, Qur'an barak taqqili vurgan. Rasul olsa suram, kafurlar kinsayt, Qur'anu mana qoqib, kib bir mantiqdan singi kafirib, akal manan chuntir birey, kin Qur'an qoqibir aman shum tanazayin dimadlar u. Birdan ulargi Qur'an qoqibirgan. Qoq, wa huwa shifa u kama qo'la ta'ala, dimayk bu shifa bu. 29:30 qul huwa lil-ladhina amalu hudan wa shifa ayatink ayay Muhammad sallallahu alayhi wa sallam bu din yani bu wahi iman kiltirgan kishilar uchun hidayat wa shifadir dimaygu agar u hidayat wa shifa mutlaq shifa buletgan bosa lakin lamma kanal muntafi'u bi dhalika humul mu'minin qussu bi dhikr 29:58 Qul huwa lilladina amanu hudan wa shifa. 30:27 Dilin net de, şu soğol çıxadi. Un deymez, uzu asli de eger bu, mutlak hidayet ve şifa buse hem, mutlak di gani, u imanlı buladi mi, imansız adam buladi mi, şunya mutlak bir hidayet ve şifa buse hem, niki birde lilladina amenudu, bu xaslin gani gini buçun, bundan faydalan uçular fakat mumillar buladi gani. Şun uçura mumillar uçun bu şifa diyabdi. Şun adini mi? Allah ta'ala uzu peygambarini hidayet bilen, haq din bilen yubardi. 30:57 Demek, hidayat faqad kina u Rasulullah kiltirgan narsada bulad. Hidayat shundan. Walarayba annahu yajibu ala kulli ahad an yu'mina bima jaa bihir Rasulu imanan amman mujmalan. Ej shakshubha yuk ki, xabr kishiga, Rasul unu kiltirgan narsaga, mujmal umumi iman kiltirishlida, iman kiltirishligi wajib bulad. Bu mujmal, iman mujmal diliyadi. 31:25 Malaygalar bardib iman kiltirsiz girayk, cennet dozak bardi shiz girayk. Rasullaha kiltirgan darsaygan umumi, ujmal sorakta iman kiltirsiz girayk. Wa ichqindi shan shubha yukti Rasullaha kiltirgan darsaygani ba tafsil bilişlik bu farzik faya. Tafsilatini, bana aqida ilmini tafsilatini bilişlik dima bu farzik faya bola. Masalam, kupçilik adamlar ujmal imandı bilaydi, masal imanul acaiz diydi bunu. Ulamalar bunu dima. 31:54 imanil acaiz, in acablanal iman, imanil acaiz. Ular tafsilati kitirmaydi. Allah uzu kichirsizdiydi, Allah ta'ala uzu yaradkandiydi, uzu kichira, uzu dozakhkirgin uchim, uzu jannatikirgin uchim, uzu diydi. Buna baska tafsilatini bilmaydi ular. Masal, shafa'atli nichxil tulubar disayiz ula bilmaydi. Masal, shafa'atli cinsi barligini bilaydi. Liki, nichxil tulubar unu, sakrxil shafa'at bar, ular qaysilar. Ekbir olmaydi unu, kurcili bari? 32:25 Unu tafsiratini bilislik bu farzi kifaya. Farzi ayibar, farzi kifaya bar. Nima farqibar bulandi? Bunda farzayinda madlub shakslar bulandi. 32:55 imanda yurgan adamdi. Allah Ta'ala bir adamni hidayetlegenden ki, onu adashtirmaydoldi inshaAllah. Bu adashtigan adam, uzu bayilki, uzu basitan, uzu qalbi adashtigan bulaydi. Hidayetki kirish baytida, uzu bir hidayet istab nukumaydi. Uzu qalbi daki bir hawasi bulaydi, yo bashkasi bulaydi, yo kim bilandir bir ghalabat alashi bulaymi, basika bir uzu qadami baslayadan bulaydi. Tafsiratini bilamandib kirgan adam, 33:24 ishi giden kirse, inshallah, ishi giden kirse adashmay. Shunchiran tafsiratki ishi giden kirkechkireyde. Qazir bizde mukaddim aqil etdiyi narsilarimizin shunayi golyaydi. Biz bindiki aqil uzi sharayati bilishlikke mustaqil bol olmaydi. Yani unu qachan, Allah Rasulini amri kiraydi, kin aqil uzin ishini kursitaydi. Gu bitda asil. Iki ci aslimiz, Allahni in tanivchiraq odam kimaykan? Allahni yunigash, irgachivchiraq odam. An insiz tafsiratini ushi irgachivchiraq odam dadigi barib. 33:52 istashnigiz kerey bol etdi ta. Anishunay qisa inshallah bu adam adash meyridi. Toğru, buga sizdi qabizde can bor, bazibur adamlar da uxu gandan koru uxuma ganiyash. Uxub, tafsilatigi kirib, adash gandan koru ushe adam bilme yursa qayta yaxshi bolardadir. Buni dalinlari juda hamkib bu qabimizgidi ensollar. Dikin, ushe tafsilatim urganaman digin adam, tafsilatim urganisam adash kit gandimdan koru bilme yurganim yaxshi digisdikini uzi uzi adash gandiki bolardim. 34:23 maqur dihixti usi. Bu farzi kifoya urgan iskirey. Demayk farzi ayin digani demayken, ushe ayinlan shaxslardan tagab qilinyan fil. Farzi kifoya ci, ushe fil matlub. Unu ayin qiluchi shaxs matlub bas. Ushe fil matlub, masilin, janazan omadil misal qilamiz. Azona itishlik, masilin, sunat kifoya digan bu sayd. Qoliydi kafan ilaj, masilin. Anushdaki narsilar, ushe fil khosil qosa qoldi. 34:52 idha qamadihim ba'du sakata anil raqin. Fa inna dhalika daqilun fi tabligi ma ba'atallahu dihi rasulahum. 35:22 Wa dhikrni saklaj, yodlaj, wa dua'i ilal xayr, wa yaxsi likke da'vat qilish, amr ma'ruf, wa nahi anil munkar, nahi ilan munkardan qitarishlik, wa Allahni yuliga hikmat bilan, wa guzal bir ma'u'iza, qirayli bir ma'u'iza bilan da'vat qilishlik, wa guzal bugan narsa bilan, nujadala qilishlik. Yani, wajadin hun billati hii ahsan, dildiyan ki, yaxsi bugan yul bilan. 35:51 Va van shunga oxsa gan narsilarki bu mumillarki wacib bugan narsilarki. Bular ham mazi shunishi ikradi. Demek bu farzi kifaya bulardar. Bu tabsibati shundi boladda. Bu dinli tabsibati, amr marifam shunishi ikradi, nahi munkaram. Uzu nahi munkar, amr marif, hulishlik, uchu elin bulishkiri idi. Bu hamma niyim ishibasda. Bu munkar ikan digini isbatlayishmasini. Bunarsi uchun, magu churayli, magu izabilan buru olargi chuntirish. 36:20 qammeyn qil uru meydi bu ishti. Shuu, davatge krislal chikislaram shumikiradi demek, bu narsda tarzi kifaya boydi. Danyi bu, tafsilati ge kris. Tafsilati ge kris. Agar kimdir qilitgen bulsa, qogirlarini sakit ulitdi. Niki, hichkim qimasa, qazir bir dunga uqshab, qazir akida ilmini bilitgen anam qomasa, icimizda, hammege wajib bulaydi bu kris. Hamme dinoqgor bulaydi. Niki, icimizda kimdir qit ciksa shuna, qozqalardan, u narsda kifaya qilmitdi. Masayan, bir ulik, 36:50 kefenlen mey, kumil mey, kuchida qaf kitdi. Kim günahkor guladi? Hama günahkor guladi. Farizi kifayami qilimadi. Hama günahkor guladi. Lekin, unu brolaq kefenlev yugu kumsa, qagallar dan soqt guladi. Bu yan tuk shunley? Hazirgi gunda, shunu kifayaki gelik, odan qilar yabdi mi? Qilar ganyo mi? Demek, unu hamamizgi vacib guladi. Qandi yul bilan bomasim, shunu qilaytgan odanlari qarishki hareket qilishkirey. Kim nima qadr gusay? 37:18 Agar zihindada, uzidada bir quwatsizigan adam uzu urgan iskira iskira isan. Uzu qilalmagan adam uza qilatigan adamlariga yordan bir iskira iskira iskira. Shunukulla quwotlashnit qira iskira iskira iskira. Amma ularida ayiniga wajib qilatigan nasilar. Bu narisa ularida qudratina harqil bunishligi bilan harqil guran. 37:48 ḍḈḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍ� 38:17 وَمَا اُمِرَى بِهِ اَعْيَنُهُمْ وَعَيِنْ لَرَهُمْ يَبْيُّرُلِنْ يَنْ نَرْسَلَهَا بِلَنْ حَخِلْ قُلْ عَلَيْهُمْ 38:46 qudrat diradi. Demek, kim ge nima berlingen bolsa, ushe nimat bu, ushe nin surala, summa la tus'aluna yawma ibin, ani na'in, kim ge ozatola, nima ni bergin bolsa, suna sanin surala. Ushe, dirgin narsasina qilish girigi odan zot. Kim gadir, balik domanla bergin, kim gadir, akil domanla, ilim domanla bergin boladi. Wa, nususlarna, yani Quranusunla nususlarna, ishtgen kishige, wa unu chungen kishige, min ilmi tafsil, anishu adamge, 39:17 wuxa tafsil ilmiden wajib buladi, unu istmagan kisiga wajib bumagan nasilar. Yani istgan kisiga wajib buladi, istmagan kisiga wajib bumaydiyan nasilar wajib buladi. Yani, tafsil ilmiden digani wuxa nafisani, tafsilatini biliştik. Bu akide ilmini tafsilatini ben bilisam, masalan, siz unu istmagan siz. Diman nina wajib bugan nasil, siga wajib bumaydi. 39:43 — — — — — — 40:11 Mekin bir adam kurib qalbi ushan, chuket gani, basib adam kurgan yob. Tayin bulami ushan gani qanislik? Si sahar narki basda turgan adam unu kurgan yob ku? Azir Sudiya qasdani kurib turgan, adamga bugan wajib binan. Sahar narki basdayki adamga farka barmi yob mu kurmagi adamga? Viyan kut dusundayi, ushan kurib bilib turgan adam, shunu qutqar walisligi wajib bulani yob. 40:40 qadr qadr qadr qadr 41:10 muftiga vacib bugan nirsa vacib bu meydi ahli ilimlar bilan ilimsiz otimlar bilxiz bu meydi vay indi bilinishligi layiq buladi ki mani shu babda adashgan adamlarla ammasi yoki bunda haqni bilinishligden ociz bugan kishlarina ammasi bu rasulun kilitirgan nirsiga irgashlikta sudskashligi sababdi bugan nimi cu adashgana ken? rasullaha ki irgashmashligi bilan adashgan 41:39 Qayda bu. Qayda bu. Qayda bu. Qayda bu. Qayda bu. Qayda bu. Qayda bu. 42:08 Indi ular Allahni kitabidan yuzu gurudilar adashdir. Khudda Allah tawala etkani kabir. Fa imma ya'thiyannakum minni huda. Indi silarga min tamanimdan hidayat kiladi. Faman ittaba'a hudaya falayadindi walayashqa. Kim min hidayatimga irgachsad, u adashmaydi wa xishqashan baxsibumaydi. Dalalat u nimada, dalalat u edindi bulay. 42:37 ilimde adashlik dalalat bulaydi. Agar amalda adashisa bu, ghawayat bulaydi. Qaydi dimaqsi aqsi ziddi rusht bulaydi. Wal khulafay ir-rashidin al-mahdiyin ilaydi ki, ir-rashidin al-mahdiyin, ir-rashidina fil amal, wal mahdiyina fil ilm. Hidayat ilmda bulaydi, wa rushtci rusht amalda bulaydi. 43:08 hidayat dhi ziddi dalolat, ghawayat dhi ziddi rujd. Kama qala ta'ala, fa imma yaqiyannakum minni huda, kim ki agar shunya ir gasse indi falayadili wala yashqaq. Wa man a'raba an zikri, kim min zikrimdan hidayatda yuzubursa, wishat hapsulatini urganisam edashi kitamandigin a'zayamish yuzubursh gura, haqqi qem peytti. Kim yuzubursa, fa inna la hu ma'ishatan donka. 43:36 unga dhank, yani tayn hayat berlad. Yani baxsizlik bulad, sqilish bulad. Wa unu qiyamat kunduza kur qalada biz trintramiz. Qala rabbi ilima hashartani a'ma. Wa itadi ki, ey rabbim, nima qa mini kur qilubsin trintrindin? Min kuzum kuradigan ediku. Waqad kuntu basira. Min kuradigan edimku. Disa, Allah Ta'ala ayatari kanki qala, qadalika atadka ayatuna fanasitaha. Qud dushunidi, bizda ayatlarimi suni kiludi. 44:05 ibn Abbas radiyallahu anhuma ayitadlar ki, Allah ta'ala Qur'an uxiyan wa undaki narziga amal qiyan kishiga dunyoda adaş maslikne, aqratda baksiz bu maslikne uzu kefalatiga aldi, dir ki, mana bu ayatda uxidilar. Man yukardaki ayatda uxidilar da, sunadlimi? 44:35 Fala yadillu wala yashqa. 45:05 Bu qabdi baxla shuxu giradi. Dami ruxan digami, shan ish shuki. Bu qabba baxla shuxun, tanbi himan hasta. Inna haa digandigi, ish shuki, shan shukidi. Bu dami ruxandi, marjizi bu meydi. Shundi halad boladi ki, fitnalar boladi digandidi. Inna haa digandigi, ya aldinda bir zikri utkin boladi, ya bu mizda dami ruxan boladi. Işt nisi gibar meydi bu. Bu qabdi baxla shuxu giradi. Dami ruxan digami, shan ish shuki. 45:33 Qultu famal maqraji min hayya Rasulla. Qali Rasulla itiblar ki, kitab Allah, Allahni kitabi. 46:03 Bu fitnadan cikisti yuli, Allah'nin kitabi. Bu kitabda siddan alnin kislarina xabari bar. Va siddanki kisi narsalarina xabari bar. Va sidlar urdaynizdaki narsalarina hukumi bar. Huwal fasil. Bu, u fasil bu. Yani, haq bilan na haqdi, batil bilan haqdi urtasini azirat ediyen nimaq, fasil bu kitab. Odamni cannadi dozakki azirat etgin narsabu. Odamni, yaqqa biyaqli qal etgin narsada. Ya saliqlagi azirat ediyom. 46:33 Aksiyan. Laysa bilhazm. Bu, quruqqa shulaya etquylatiyan hazmdaqsa masud. Man tarakahu min jabbarin qasamakullah. Qaisi kim ki, qaisi bir jabbar bunu tarqisat, Allah Ta'ala unu uzu qasamadiyan buna, bartaraf qala sindiradi unu. Bilin sindiradi unu. Wa man ibdaqal huda fi ghayrihi atollahullah. Kim undan boshqa sida hidayat istasat, Allah Ta'ala unu adastiradi. 47:03 Wa huwa hablu Allahin madin. Wa huwa dhikru l-hakim. Bu Allahini mustahkim orqana. Wa huwa hakim zikirdir. Wa huwa siratu l-mustaqim. Bu turi yulgu. Wa huwa alladhi la tazigu bihi l-ahuwa. U shunayki bunu hawalar una dastiralmayla. Yaqabi qob qitalmayla. Unsi yaqabini zilqati qob qitalmayla. Wa tillar u bilan qirkesh qob qitalmayla. Wa la tanqadhi ajaibuhu. Una ajaibatlari hij tugamayla. 47:34 qadir yukun gece bochib giriyab didi, wa undan ulamalar toymaydi. Kim shubilan gapirigan, boza tohru gapirigan bolaydi. Kim bunga amal qisa azir olaydi. Kim Kur'an bulan hukum qisa adalat qigan bolaydi. Kim ki unga chakirse, u siratu mustaqimga hidayat qilinaydi. Wa bundan boshqa ayat wa hadislar ki, bana shub manayga dalalat qiladigan, bundan boshqa ayat wa hadislar barib. 48:02 Allah Ta'ala awalgilerden wa ahirgilerden dinni, ular din tutadigan dinni qabil qimaydi, illa bu payganbarlari, Allah'ni payganbarlari, alihim siratu as-silam, ushalarini telige kura Allah shariyat qigan dinge muafiq bulishligi gina, bulishligi gina mudan mustasna. Ushalda buse qabil qilaydi. Yani, man amida amala layca alihi amruna, fahuwa rabdun. 48:30 digan oysha anamiz ahla istaki kaktir bu. Yani awalgi wa ahrigilerden dinni qabul qimaydi illa nuwa golishkireyken, payqamballat kiltirgin narsige muafiq golishkiri. Uzi amalli qabul golishkiri de ikti sharti bar. Birintisi dima? Muafiqatuhu di shari'a, yoki birintisi ixlas disek, ikintisi shuri. Shari'atki muafiq golishkiri. Agar muafiq bub, ixlas bumasa, u amalam qabul gumaydi. Agar ixlas bubdurub, muafiq bumasa, u yam qabul gumaydi. 49:00 faqad niyatdi uzini yaxsiliqi qifaya qimeyliq. Allah ta'ala uzini bandalari nisifatligan narsadan, Allah ta'ala uzini pokligan. illa ma wasafahu bihi almursaluqumun illa payganbarlar ubilan Allah nisifatligan narsa bunlan mustasabunlan tanzih qimeyliq. biqawnihi subhanah subhana rabbika rabbil izzati amma yasifun izzat rabbisi gulyan rabbina pokligman. 49:30 ular kafirlar sifatlagan narsadan. Allah Ta'ala'nin balasi bar didi ular. Allah Ta'ala aciz didi, Allah Ta'ala iskortirgan narsalarimizi bilmiyabdi didi. Buna qangi sifatladan Allah uzunu poklayman? Wa salamun alal mursalin walhamdulillahi rabbil alamin. Demek Allah Ta'ala sifatlagan narsadan uzunu poklar. Kin peygamberlarga salam etdi. Wa salamun alal mursalin didi. Salam busin ularga didi. 49:59 li salamati ma wasafuhu bihi minan naqaisi wal oyub. Ular Allah'ın bu bilan ispatlagan narzalari us kemçilik ve ayetlerden salamat guganligi icin. Kin uzige Allah Ta'ala hamd etti ala taferrudihi bil awsafillati yestahikku alaiha kemalil hamdi. Udi gibi ungek iwazige Allah Ta'ala qamil hamd ki haqli buladigan ispatlar bilan yolguz guganligi ge uzige hamd etti. Yolguz guganligi icin Allah Ta'ala. 50:28 uziga hamd etdi. Yani bu shundi Kamalil hamdgi haq bol edgin sifatlar ki, Allah Ta'ala uzu yalgiz bol edib. Yani mutlak bihacat bugan zat, Allah mutlak bahi bugan zat, uzu yarat uchi, bu sifatlar da hic kim Allah ke qirik bol almaydi. Mani shundi u shundi bugan digin chun, Allah Ta'ala uziga hamd etdi. Walhamdulillahi Rabbil Alamin deyibdi. 50:56 Vamada ala makana alayhin rasulu sallallahu alayhi wa sallam, xayrun qurun. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam bugan halatlarida, qanday bugan basilar, u shannasa ustuda, xayrun qurun, shunda utti. Xayrun qurun, yani ashablar. Sahabalar rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, qanday bugan basilar, shunda uttilar. Ular sahabalar, ularga yahsili filan irgeshgan tabi inlar. Awangisi kiinkisi ge vasiyat qirardi, va unda kiinkisi alingisi ge irgeshardi. 51:24 Bilal manishuni hammasi de peygambari Muhammad sallallahu alayhi wa sallam bi irgeshgan. Wa uqshuni manhazlariga dushgan. Yani bu din ittibaq bilan biladiga diganida. Din nima bilan? İttibaq bilan. Imam Malikda aldiga iki bir kishi tortishaniz digan. Imam Malikdi agar minsi niyini qoysan nimi biladiga disa, minsin irgeshaman digan. Si miniyin sayngi disa, agar minsin nisin, si miniyin irgeshasan digan. 51:51 A üçüncü bir şahskib iqomizin yinyib uysacirdisa, iqomizin u nye irgashamiz digan. Bunda din tanaqqul buqqaladi ki digan. Idan asbahat dinu ad tanaqqul digan. Innama dinu bil ittiba'i yini gallar. Din ittiba' bulan bular. Yani bu ittiba' digani uxe xalafan an salaf, uxe salaflardan umamlarga, allinkilarga irgashli bulan bular. Bular digin basirazima nabi salasinin ge irgashkandir bular. Vakushunun. 52:21 Qul hadihi sabili ad'u ila Allahi ala basiratin ana wa man ittaba alihi. Adiyye muhammad s.a.w. manashu miniyolim. Min Allahike chakraman ala basiratin an üstüde. 52:48 oyn üstüde chakraman min ham, wa minge irgeshkin kishilaran. Yani Rasulullah ki irgeshkin kishilaran nima didiyanligini uzu bilib, oyn üstüde buladivlar. Fainkana qawluhu, wa man ittaba'aniyyi digan suzu, agar damirga, adu'u daki damirga atibusad, yani min chakraman, wa minge irgeshkin kishilaram chakraddi, digani bulad da bu. Sunabdimi? Agar adu'u daki tagida damir bar, unumaydi? Adu'u gili mudari, 53:19 Fa'iluhu damir ana mustafirun wujuban, taqdiruhu ana digan. Agar da vshu, wa man ittaba'ani daki manna vshu ad'u daki ana ge obarib atiqqisayis, ad'u ana wa man ittaba'ani dsini mi diga mana gulani. Min va ninge yirga ishkin kshilar, chakramizdi gani gulitda. Agar atiqqisi, shini gulani? 53:46 zami fahuwa dalinin ala anna atba'ahu humu ddu'atu ila Allah. Anu ushiqa dalin guladi ki Rasulullahin atba'alari ular Allah ka shakruci adamlar guladi. Agar da bu damiru munfasilga matub busa. Yani, adu'u ila Allahi ala basiratin ana. Ana ala basiratin. Diyani da min on yustu dama'an diyani. Ushiqa atiqsak fahuwa sarihun anna atba'ahu hum ahlu basirati fima ja'an hi duna qaymi. Bu, 54:15 Açıqdır qep qoladi ki, Rasullahni atbalari, ular ahmi qasirat, limak, angli adamlar agan, Rasullah kiltirgan darsalarda, inki shunuki adamlar, Rasullahki irgeshgan adamlar. Yani, Rasullahki irgeshgan adam, inki Rasullahdi yunini bili uchi adam qoladi. Digani qoladi. Duna qayri, inki bashqa lar imaz. Xunclam, siz din urgan baxsi bu seyiz, Rasullahki irgeshgan adamla urganin. 54:44 ilim bu, din bu. Sus kimda ola etkenligizdi, dinde uchengin qarish gebeydi. Haz ikde damirde obarishdi, arqin chundigay, agar da, ana, wa man ittaba amini, wawdi atqolib, man matub qisayib zemagiya, ad'uudayki anagi, mananibu bolaydi, min va minge irgeshgan adamlar, davat chumiz digayndi, davat qilaman digayndi. Demek, rasullani ashollari ulen doatlar bolaydi. 55:14 Agar da bizad, ala basiratin ana daki damirumun fasil baru, ana wa man ittabaani desek, min wa minge irgeshkan adamlar basira ustu damizdi gani. Demek ahlu basira kim buladi? Rasulullah ki irgeshkan adamlar buladi. Kim Rasulullah ki irgeshkan busi? Ushe ahlu basira buladi digani. Demek ikalasi ham mutalazim bu. Ushe Rasulullah ki irgeshkan adamlar davatci bulaydi mudar. Ushe de Rasulullah nasi bulaydi. Demek mana mutalazim kani bu gandim. 55:44 Waqilil ma'naya, yini haqqil ma'naya, ikili ma'noham haqq. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam açıq hitkizislikde hitkizdiler. Balaqal mubin, yani acı vadih mubin hitkizisde hitkizdiler. Wa hüccatli mustafsirin, uşa angli bulamandigan adamlariga hüccatli açıq dimakindi yarisdibidirdiler. Wa uxşini yullariga xoyrul qurun xustur. Yani xoyrul qurun... 56:13 Ashablar Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam yullariga irgaçdi. Ki, ullardan qiyin bir auladlar kildi, ittaba'u ahva'ahum, ullar uzlarina hava'i nafslariga irgaçkan, wa firqanani kitkan adamlar kildi. Allah Ta'ala manishu ummatka bu ummatti dinini, usullarini saktir turitkin adamlarini limaqim çikardi. Xalaf bu yaksiligde buletti. Fa xalafa min ba'dihim xalifun, eda'u s-salata kiladina. 56:42 xalifun yamanlikke bolayda fa xalafa min ba'dihim xalifun ada'u salata wa taba'u shahawati fa sawfayal qawnawayya manay bolayda xalif yamanlikke irgashkan adamlar bolayda yaman xalatlar da ge adamlar xalaf bosa uzda anlingis xalaflarga irgashkan xalaflar bolayda xunchunam u yaxshi masadan yaxshi adamlar ki inki adamlar dimaqshi bosa xalafta xalifta sez natur shikkin bolayda 57:10 فَأَقَامَ اللَّهُ لِهَذْهِ الْأُمَّةِ مَنْ يَحْفَظُ عَلَيْهَا رُسُولَ دِينِهَا Allah Ta'ala bu ummatika dinini aslisini ummatika saqla biradigan kishilarinan uz shkardi. Allah Ta'ala shunu barbaqindi. Khuddi ki Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam uz suzları bilan khabar birgani kabri La tazal ta'ifatu min ummati zahirina alil haqq. Ummatimdan bi ta'ifa haqta zahir budam dur hadi. 57:40 la yadur ruhum man khadalakum ulardin tashlak yordamsiz khaldirigan adamlar ulardiga zarar dirilmaydi ulardin tashlak ular chikgan aq harqil bahanalar minan qaci bitgan adamlar ulardiga zarar dirilmaydi zahirina alal haq yani haqta zahir digandigi ulardin turushiga qaresab uzu haq qurnani turushiga qaresab uzu haq qurnani hazirgi kunday shunday turushiga qarab haqti kuletgan adamlar kimladigini uzi qulor 58:10 harkim dawa qilurad. Aligi, kullun yadda'i lima hubba Layla wa Layla la tuqiru lahum bida qadidim, hamma ushe, lima niv misali, Layla niv misali, hamma lima qilad, dawa qilad. Lekin, Layla bu min kumbe. Ushan dey, harkim dawa qilad. Harkim dawa qilad ki, bi Rasulullah tiyaxshkurama dey. Atta wisi liberal boseyam, demokrat boseyam, Rasulullah tiyaxshkurishin muqin dey. 58:42 qul intum tuhibbuna allaha fattabi'uni yuhbibkum lillahi wa qillakum dhurubakum qul intum tuhibbuna allaha fattabi'uni yuhbibkum lillahi wa qillakum dhurubakum 59:10 Laila Anubisalini hamada vaqilal. Lekin layla vungi kumma edu lakbi. Un u zin shahad shahad lakbi lakbi lakbi. Xob. Wa minman qoma bihavla l-haqqi min ulamayi l-muslimin al-imam Abu Ja'far Ahmad ibn Muhammad ibn Salama al-Azdi al-Tahawi. Indi bana shu haqni qigan kishilardan bari. Azirki bizde u qidigi kitabimizde muallifi. 59:36 muslima ulamalardan qiyin qishi imam abu ja'far ahmad ibni muhammad ibni salama al-azdi, al-ta'awi. Allah ta'ala uqqishini uzi rahmati bilan uragan bosin. Ba'dan mi'ateyn, ikiyizunci ildan qiyin. Muqshushu istqiyan. Chunki uqqishinin tughulush yillari, tughulush waqti sanata tis'in wa talatina wa mi'ateyn. Ikiyizi uqqishini tughulujanlar wa wafati sanata ihda wa aichlina wa talat mi'ah. 60:06 300-i 221-inche, bazı xuvayatlarida 322 digan xilaqiyan bari, indi usgaym edir ogana. Asax raqil 221 digan. Xumda 90 netikiri, 91 netikiri digan buladilar mi? Netikiri digan buladilar. 200-i 39-inche intogul diganlar. 31 buladilarna, 81 yehna vaishlin, 82. 60:38 82 yekir geyandi, bazir huwadkar da 83 yekir geyandi. Wa u kishi rahimahullah salaflar nda bugan nalisa haqda khabar birdilad. Wa imam abu Hanifatil Nuhman ibn Thabitil Kufi dan nakil qildilad. Wa kishi sahibayni abu Yusuf Yaqub ibn Ibrahim al-Himyari al-Ansari wa Muhammad ibn Hassan al-Shaydani. Asosan shu kishi daldi nakil qigandi bu kitabdi. Abu Jaafar Tahawey Hanafi mazhabda bugan didik. U kishi yozgan aqidalarini 61:07 Nu'man ibn Musabit, Abū Ḥanīfa r-Rahimahullāhu wa bishumir ikti sahibayni Abū Yusuf wa Muḥammad ibn Ḥasan i sh-Shaytani radhiyallāhu ʿalbīn. Ilar usūlu d-dīndan niman itqad qiladilar? Busay u sh-e narsani naqil qildi. Wa yabīnūna bihi rabbal ʿalamīn. Wa rabbal ʿalamīn ge bu bilan ular dīn tutad kien narsani naqil qildi ilan. Indi qaland ish'alik waqt u zabub kiturisay bil adlar zahir buluradir. 61:36 Unu ahli, unu ta'vildib isimlagan tahrif ku bebbar ular. Ular isimlagan ta'vili uzu asli nima? Tahrif. Uzu asli ta'vil mas yu? Tahrifu. Li yuqbal, nimi qun? Unu isimlagan ta'vildib qabulqilmisi qidi qun. Shun dili, min tahrif qil ebben, qoz min zinyan ayatdi manazimus gatribi ramay, shun qabulqil aslansi ilsa qabulqil asmim? Yox, yox, bu ayatdi asli manazim ma'amana qabulgandib. Aylantir qob qisi? 62:04 qabıl qaliçlikke ruwaçtabçı mümkün də bu. Waqalla man yahdadi ilal farqi bayna al-tahrifi wa al-ta'wil. Tahrif bilan ta'wilni urtasini aziratisbitka, yol topetka adımlar qan buqqalli. Çünki bu sarfu kelam an zahirihi ila ma'nan aqar yahtamiluhu lafzu fil cümla ta'wilat. Çünki bu kelamni zahridat lafs 62:30 Cümlede, umuma agenda, lafsuni uz chiga ala digan ihtimali var bugan basqa maana ge bruslik, bu tabildi bisimlen adib. Agar da bir da bir qariyna, mani shunu vacib qul etgen qariyna bomasa, va illam yekul samma qariyna tun tuci guzari ki, agarci digan bizda bu vasdiyab. Agarci bir da mani shunu vacib qul etgen bir qariyna bomasa, ham fil cümle lafsuni ihtimal qal etgen narsani, bugan maana ge zahirdan kalamda bruslik tabidi iladib. 63:01 Mani shirdin fasad-fasad buldi. Yani, tabindigan nima digani, buzi kelamda ikide manasi buraydi. Bu, zahir va marcok bugan manasi buraydi. Masala, min, etsam ki, masala, shirdi kurdum disam, unu zahiri manasini mi? Hakiki shir. Niki, min, unu odamda ititkani gimi ihtimalimin banu, hiskinci qorinasi yug bubtur buhazi lirdi. Agar qorina busa, u... 63:28 narki manana etisligiz vacib. Masala, min shirdi kordim, shirdi kordim, ki yigda ola ola etdiyken, yoki ki yigda kodnunu yaribda shardishlari minan. Desam, demek bir haqiqi shirdi etitgen bu laman. Bu, qarinabar. Tamam, chun, chunisligiz vacib. Indi ikinci manada, min bir shirdi kordim, moshan edertikli etdiyken, yoki, xutibadikli etdiyken, min barda turib. Desam, beda qarinabar mi? Anak, demek, beda basda managa burub chunisligiz gerek. 63:58 Uja qabdi zahridan, basqa mana qe tushmishlik dimar iladi, ta'vil uja macazami ta'vildi bir turu. Dimak bu ta'vildi sharti, sharti shuki, bir da ta'vil qilishlik iz uchun qarayna bonish girek, bu bir, ikinciden u lafsi muhtemala bonish girek. Agar da u shanaqa iki tasdan bit tasa bu meqvasa, bu tahrif kulad. Masalin, bazı tayfa adamlar, aqimus salata digani ahdlarini yangil eylerdi idi. 64:28 Shuni tabil qilli, yani aqimus salaya lugatta nomozu qillardi gani. Nomozu qillardi nimadib chundu bilad, aqlarindi yan gilayladi. Indi shu lafisti muhtamali masda bu. Lafisti muhtamali bu siyam mayliyidi. Shuni ablimi? Demek tabilli shartlari, birincisi, haqikatini chunishlik buta azzir bolishkirek, ikincisi, birde utadigaya qarina bolishkirek, uchinchisi... 64:56 qabdi lafisti muhtamali qoy shkirey shkirey. Agar qabdi muhtamali qoymaysa, buruma tahrif qoyda. Wa min huna hasolal fasadu. Manashirdan fasadu hasol qoydi. Shoy tabin chigib. Tabin chigib, harkim qoylagan, agi qara burpitoratda qabdi. Bu ummatta, aldengi ummatlarda qabdi yuhadifunan kalima amma vada'ihi bugan ekin. Ular qabdi qoylgan nakin, qabdi tahrif qoylis bugan. 65:25 Qiyamat qecheh. 65:51 Demek bu çatlayimiz digene, indi bunu tahrif qiliştiden bu biti iller umudunuzdur. Indi bunu nima qiladi, manasini bu suçbit qarikat qildi. Mana bunu ta'vildib isimladi. Ta'vildi digene, shia ul-almani baxanani osti der, dinini bu suçbitke qirib digen bilar. Wa min huna hasilul fasad, mani shirdan hasil guldi. Agarci unu ta'vildib isimlisi yoldar, agar bu qabul qiladi ve ular urtasini acilat olmetgen odonlarga ruwajda pali. 66:22 Bu ta'wil bilan asli hakiki manasini azirat olmetki adamlargi tahrif bilan. Bayna huma digani, baynit ta'wili vat tahrif. Ta'wil bilan tahrifti ortasini azirat olmetki adamlargi bunarsir gojdo fali. Mumillar ban usunan ki, dalillarini izahla bericlikke muqtac bondilar. Va unge dalillargi ki gen shubhalarini daf qaliclikke muqtac bondilar. Va gaplar, shokulturanlar, shagiflar torchuglar kopaydi. 66:52 Buna sababi, ular mubitillardi shubhalarigan khilafsalisligigi idi. Bu ham mazib cudahan bir asil geblirdi. Manin shu topalangilardin sababini meykin, isqa'uhum ila shubahin mubitiliyin. Mubitil usha haqdi yuqqa çikarib batimdi rujdaptiriman digan adamlarine shubhalarigan khilafsalisligileri buldi. Va salaflar unu, utkan aimmalarimiz unu aiblagan, 67:20 mazmun bugan kalamga chukurkicligi buldi. Va unga qarashligdan qaytargan kalamga, va ubulan chukurlanisligdan qaytargan, unga khilafsalisligdan qaytargan, mazmun bugan kalamga chukurkicligi bugan. Imtisalan li amri rabbihim bular, numuchum qaytargan sunu. Rabbilarini buyururga bu insunir. Ular mani sundan qaytargan ilmi kalamga, oysa mazmun bugan kalamga chukurkicligi buldi. Imtisalan, bu maf'ulun li azlih, numage, 67:50 nāhaw ʿanīn nadarifīhī ʿabahū ṣalafū dhiyabtikū ṣalaflarūnu ʿayb dhigyān wa manajūngi qalashdīngan qaytar dhigyandim uchūn rabbilārinu biroguya buysīnganli gichūn wa qibuysīngan xalabta ḥaythu qāla wa izzā ra'aytan nadhīna yaxudūna fī ayyatina bizdə ayyatlarimizda çukur ki tetkən ʿadamlārdı kursayiz əgər faʿrid ʿanhum ulardan yuzudirin 68:16 Hatta yahudu fi hadithin ghairin, hatta undan baska gapke utir, baska gapdi gap eginci. Yani sunnatta bumagan, tahrif bugan gap laridi, gap ritgan odan laridi kursiyiz, ulardan yuzu gurin digan ayatka muafiq, demek ular bilan utirmaylar, gaplashmaylar, ulardiga kuroxamaylar digan gap sunnan cihar. Fa inna ma'nal ayat yashmaluhum, ayatli manuasi u calamcilaridi uschigoladi, chunki ular yahuduna fi ayatina digan, Allahni ayatlarida khawus digan odinlar. 68:45 Allah no ayatlarini burub uyni yapdi ular. Munusunu mudaydiyidi, munusunu mudaydiyidi, Allah Ta'ala'nin ocik sifatlariga giyigan nususlardi, tahrif qilib manasini burub disi yapsi ular. Anim shuq, alxawdu fi ayatillahdi gani, ular diyo muzcik ular. Indi tahrif busin, inhiraf, yuldan azishi busin, ularinin harbiri mertebelargi kura ular. Yani, harbimansi derece derece merteba ular. Gahida kufur ulardi. 69:14 Muqaffirat, bada'ati mufassiqat, bulam iskiyuz? Hammasi baxil bumaydi da unam. Qahida kufur bulaydi, qahida pist bulaydi, qahida ma'asiyyat bulaydi, qahida xata' bulaydi. Shuncinan maratib dilaydi unam. Ba'i ta'bildi shaklari ta'bulmastan qisayiz, tahrik buk falaydi. Gabdi usbama kitab ditisayiz, kitab ditisayiz, aaa, bunum maliki qalam diyabdi disalmik. Qalam, kitabdi qalam gibir warsan manasib. Mutahrik bulaydi. Oynan shu batin nilerdi, 69:45 Qur'an-ı basda ağıra gecə, həşəm də tafsir çıq çıqamilərdi. Aligi, mayxanada, may-iç-i masbul-əmizdiyin gebləri var ki, bilər həmmasi, tahrif gi kirekdi də bu. Yani, bu, Allah di, tahrif digəni nusus-lab nuz gertirix. Uman, kelamdi, ərab-tili də gebləsilgin kelamdi, məsəl, uzunuzlu filmizdeyəm, gebləsilgin kelamdi, xicbur muhtemali bu məgenin narsiga, buru varqisliyik tahrif digilərdi. Uzun, gebləsilgin çıqarib, gebləsi buletdi. 70:14 Manucun chikarishligdi, sababini ilar indibdi vaci topish qirekki. Maslamin sisi eti urseviz, harkim xolayn qabini eti uradi. Bunu bunda ediyimiz, bunu bunda ediyimiz disa, bunu kim bili biradi bizgi, kim acirati biradi disa, vali acirati biradi. U valiler, peygambar bilmegen narsilardi biladi. Peygambar da yulidi yurusligi vali gechatda bas. Unuj dalili, man xizir aleyh salom, xizir aleyh salom. Peygambar masidi, u kushi vali buganidi. 70:41 Musa a.s. shariyattaki peygambar, ulu azimdan bugan peygambar, wali Khidr a.s.da qiga ishin qishunmadi. Ungi irga ishti ilim urganisni gichir. Wa aqibatini bilmadi. Shariyatke xilaf bugan ishti qildi, adam uldirdi barib. Bu kishir. Kiman tish qoydi barib. Hicbir shariyatke xilaf bugan bishtarzi qildi, Musa a.s.ga bu tohru qime qishunmastan itiraz bildir qoydi. Niki asli aqibatini bilsi, wali niki tohru qib qisqini qer. Ular da aslisi anzili. 71:11 Anı gunga ober etken uxay baya ki, shariyat ilerge bir avamlarga bir İslami kirgizisi için bir mende buqan nasib qalad, vasdi. Undan ki, İslami uzlarini yuriga kiri ogandan ki, shariyat çarptamasdi. Unda valiini yurda yurc kiraydi. U vali uzu Allahdan birdan qalbi oladda, tordan-tor adamlarga ikiz uraddi. Shucun, valinin martabasi, u Rasul va nabinin martabasdanam yukar duraddi. En asli dalalat an shirme kitca aygin. Uyam uxay shariyatki ilgec maslikki oqil yapdimi? 71:42 Haqiki hikmatlik yapda bu. 72:12 Nime chushnediydi? Unu vahiy yogundi, hidayati yogundi. Ghebretki ghebrar qabrun nabi, baulun nabi, birar bir ummetki manfaat buletki istiqimidi bular. Faqad buse qabrlarga barish, beshaqilish, hicbur wakida qazirgi gundiyam, manujunlayi bir qalqis waziyatlarda, birar tasini bir icabi ruhuni kurmisti bular buletkani gini. Yani, aksi unu aksi librellarga awaz biriyabdi, o suçtasi gechigidi. Hum alal haqdi ghebriyabdi. 72:41 Sariyat yuq digan adamlar da hum alal haq diyakti. Dimidi iskiri yuklardayin? Innahu raculun mayyit digan. Uygan adam o digan. Vahiy yuq adam u uygan adam soqanat. Demek wajib, fal wajib ittiba'ul mursalin. Yana qilasatatayken wajibu, faygamberlergin ilgash qiladi. Asim shub. Yandimi? Wa Allah ularga nazib qigan narsigin ilgash qiladi. 73:10 fal wajib digani dimiq, biziga wajib digani, asil mersa, shulagi evga shirikani. Allah Ta'ala ularini Muhammad sallallahu alaihi wa sallam bilan khatim qidi. Yani buniyin tahrib qilari. Khatamun nabiyyin ayati var ki, khatamun nabiyyindi ular shiyalarim ayatadi khatam digani uzug digi. Bu peygambarlarda uzug digani, aqir gisi digani nasib digi. Shochiram, yani peygambar çixdigi mumkiyon. 73:39 qatamun nabiyyin qatamun nabiyyin qatamun nabiyyin qatamun nabiyyin qatamun nabiyyin qatamun nabiyyin 74:08 Qusha qitaplardaki hidayat shub bizdi kitabimizda bar. Wa anzala alaihi il kitabu wal hikmah. Uqshiga Rasulullahki kitabu hikmatni shubdir. Ulamalar kitabdi, Qur'anlisa hikmati bazilar sunnat digan agar. Bazilar kullu ddin digidir, ma'na mutalazim. Wa ja'la da'wadahu ammatan li jami'i ittaqalayni al jinnin wal insin. Wa uqshini da'wadlarini butun jami'iki ittaqalayni, ittaqalayni digani insin, jinn digani. 74:36 qiyamat qiri qece baqi qildi qiyamat qiri qece dima baqi qildi qiyamat qiri qece dima baqi qildi qiyamat qiri qece dima baqi qildi 75:04 Bisikib, yubar mafsana ikan, bilmabbiz digan hüccati dima, tamam, uzundi. Li'alla yakulani, yakulani, li'alla yakunani in nasi ala Allahi, hüccatun ba'dar rusul. Peygamberlerdenkiyin, Allahni qasidat, odanlar için, hüccat kumasli için. Waqad bayyanallahu bihi kulla şey, Allah Ta'ala Rasulullah bilan hamma nasani bayangir derdi. Wa uqshi uchun, wa uqshini ummati uchun, dinni xabar wa amir cihattan, 75:34 Qabar cahaddan aldingilarda qabari, qingi qabarlarda qamil biz giyitarla gugan qabarlarda hammasin etdi. Qur'an mizgi tarixi tapamaz. Lekin aldingi biz uchun, hudayatimiz uchun kerek buletgan qabarlar hammasi bar. U shakir avindi makkarligi yugunu zoromanligi buletgan bosa. Va haddidan o shkani hawasiga belib bitgan Duta a.s.m. qovmidesizmi, tarazdan urgan shuayt qovmidesizmi. 76:02 Bizden aldigi xabarlarda hammasi, bizden hidayatimiz uchun kireyli buletkin nesilar hammasi Qur'anda bar, wa bizden kin nimalar bular indir. Ahirat günü gece qiyamat killari buletkin nesilaran Qur'anda xabar bar. Wa amr taklif bu. Yani niman qilishimiz kirek, niman qilmasigimiz kirek, kamil surette bu kitabda bayan qilinyam. Wa ce'ale ta'atahu ta'atan lahu, wa Rasulullahni ta'atani Allahke ta'atqili. Yani kim Rasulullahke ta'atqise, 76:31 وَمَنْ يُتَعِيبْ رَسُولًا فَقَدْ اَطَاعَ اللَّهُ كِمْ رَسُولُهِ يَتَوَطْقِسَتْ اللَّهُ كَيْتَوَطْقِهِمْ بُلَدِ وَكِمْ كِي رَسُولُ اللهُ لِمَاسِيَةٍ لِمَاسِيَةٍ لِمَاسِيَةٍ لِمَاسِيَةٍ لِمَاسِيَةٍ لِمَاسِيَةٍ لِمَاسِيَةٍ لِمَاسِيَةٍ لِمَاسِيَةٍ لِمَاسِيَةٍ لِمَاسِيَةٍ لِمَاسِي 76:59 Rasulullah ne hakem qimaqillari chay iman li bu masriklari ge qasamishdi. Yani, Fala wa rabbika la yu'minuna, haqqa yuhakimuka fima shajjala baynahum. Summa la yajidu fi anfusihim harajan min maqadayta, wa yusallimu taslima dada. Wa akbara anna al-munafiqina yuriduna ayyata hakemu ila ghayrihi. Wa khabar verdi ki, munafiqlar Rasulullah dan boshqasiyya hukum sura barishlikli yahshi qorishliklarini khabar verdi. Bu munafiqlar nisifati bu. 77:28 Kilişme qasay qortada biz şariyattan hukum soramastan, şariyattan boşga coydan hukum sorastan. Bu munafiqlar nisbati. Yuriduna ayyatahakamu ilad tağuti, waqad umiru ayyakfuru dihi, wa yuridu shaytanu ayyudillahum dolaylan ba'ida. Mani shu ayyatda. Wa annahum iza do'u ila Allahi wa Rasul. Wa munafiqlar agar Allahi wa Rasul ye chaqrilsalar. Bu Allahni kitabiyya wa Rasulini sunnatiga bugan davat bu. Shunya chaqrilsalar. 77:57 ḍḋḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍ� 78:28 Wa kama yaquluhu kathiru minal mutakallimina wal mutafalsifina wal mutafalsifati wa qayrikim. Mutakallimati wal mutafalsifati wa qayrikim. Wa mana shu qabti mutakallim wa palsafatilerdan wa basqalardan kubchiligi shu qabti itaadi. Qazir ki mana shu liberallaran, demokratlaran bizar yaxshi ili xoqliyabdi zidda. Odumlar yaxshi busundi. Qariyatke irgeshitgen busak, agar bu paygamberge irgeshsik, biza atrabimizdan odumlar kib talab kitadi. 78:57 inna tabi'i allasu ula nutaqaddaf min arduyna. Biz atrawi yurimizden bir chanq shawlinib, atraftan adamlar khuttu qush qib olcaysin ogan da bizdi awlab kitaydi diydi da, khaziran khuttu shigatda itaydi. Bu shariyatdi biz tahkim qil etkin bosay, talab kitaydi bizdiki adamlar. Khazir khuttu suzma suz. Qur'an da itaydi ki, atawasa ubi, ular khuttu birbirgi urgat qoygan da ya, khuttu man ona etesan, munda edisam, munda edisam, munda edisam digangi uqshan. 79:26 qut tu uxe aldin ki, munafiqlardi, kafirlardi gapini suz na suz ek yaptiradar. Atawasaw bih. Yo, undaymaz, bal hum qawmun taqon, bal idrab uchun giladi. Yo, ular pibriye vasib qoyma galdi. Niki, ular da birxil sifat var. Bal hum qawmun taqon. Tughiyon yekitgan qawmudar. Odam tughiyon yekitsa, echi daki bar bugan tughiyon sifatlari cikadi, uxe huwa huwa cikadi. Uxe fir'avun daki sifat, maziram qut tu uxe adamdar. 79:53 hilegarlad, an shkurttu narsat shkurad. Urgatku gani yoxshad. Innama nuridu an nuhissal asyaadi hakikatihad. Ular, qalsab hachi wa mutakallimlar hitadi gi, biz narsalarda wuzun hakikatni bilan his qilishtiki xoqlaymiz. Yani, unu biz itraq qilishtiki qoqlaymiz. Wa, ular, aqliyat simni digan dalaihlara bilan. Wa hiya fil haqiqati jahniyat uzu aslada aqliyatmaz u jahniyat uzu. 80:23 Usha bilan wa bayna dala'inin naqliyyati ilmanqulati anir Rasul. Rasullahtan naqli dala'inlarin urtasini jammashlikni irada qiladi. Wa nuridu tawfiqa bayna shari'ati wal falsefa. Wa ulalaytadi ki, shari'at bilan falsefani urtasini biz tawfir qilashdiyini qoqlaym zidi. Ma'al asat azharda aqidas an jum'i qorli. Falsefa bilan, shari'ati, shunu qiran bayna aqidas tili maddidi? Brinchi, aqliyyat, kin ilahiyyat, kin nubuwan. 80:53 Nubuwad ay sam'iyyat diyan. U sam'iyyat tiyn edin dadi. Ular etadi ki, biz aqliyat bilan sam'iyyatdi urtasini muafiqlashtiramiz diydik. Muafiqlashtirgan da, kob meyli muafiqlashtirsinam, nima hukum qiladi unu bizi urtasini dilsa, ushan diyim aqil hukum qiladi, baribir. Quddiki imam qazali mustasifay kitabida, usulfiqti mustasifay kitabibar, ushan da basda usulfiqti tariflarida bir almiş bitce tarifde gabiriyan. Xu kitabda uqshaya etadi ki, 81:23 Iza kanallahu ala arshihi mustawiyyan, bu butta muqaddima da. Iza kanallahu ala arshihi mustawiyyan, fa imma an yakuna akbara minhu, aw asgara minhu, aw mustawiyyan lahu. Bu butta muqaddima, doqra ma? Bu qabbi tanalad aqli baradan. Agar Allah Ta'ala arshiga istiwaqigan bosa, yo arshtan kattara buladi, yo arshtan kichinan lag buladi, yo arshtan barvar buladi. Indi bu chalasini atishligimizan tohru kimaydi? 81:51 ma'lumun anna dhaliqe muhal dhidi, ikinci muqaddima bu. Yaani nimi qun arsdan kattara bu meydi dhisa? Allah Ta'ala arsdan katta dhiishi qun, demek ars bu makhluq bu, cisim bu. Allah qundan kattara dhigani, demek bu Allah Ta'ala arsdan kattara bugan bir cisim nasi dhigan chiddi qala. Arsdan kishina dhisa yena bu meydi, ars minan barvardhisa yena bu meydi. Demek bu muqaddiman tanaldimi, ikinci muqaddimasi ma'lumun anna dhaliqe muhalun, ma'lum ki bu muhal bu, idan natiji chikaji. 82:21 Istiwa ullahi ala arshihi muhal Allah-u Taula arshta istiwa qiliştiki muhal, a xabarda kildi ku? Tumma istiwa a'la al arshtik, niçti xoidi kildi? Qidi ti xoidi kigin qurolda? Istiwa a'la al arshtik Bu kildi ku disa, dimi bu istiwa a'la al arshti huur gi mi dibo? Sam'iyyatta kigin narsan, anıbini yinni tahvil qilamiz digin Tahvil qiliştika ni qilamiz disa, lugatta istiwa anı, istiwa ulla manasi kigin 82:48 Mani dalili axtal diganbir nasara shayir u diqan, 200-ni xinchi tijri yillerda. Uzi asli da hu 200-ni xillanki yinki shayirlarda qabr qilin baydi. Bulifan masihi u. Nasara, istawa, sa'adun ala iraqi, bila sahmin wala dami yuhraqi digan shir digirtir adi. Sa'ad iraqta istawa digan, ay istawla kiri yabdi mani. 83:13 istawa sa'zun alal iraqi bila sayfin wala daminyu huraqi idib kiriyabdi dimey quli aldi dimey istawa alal arxdi gani arxdi quli igalladi digani istawla alayhi digani igalladi indi buni lazimlar da fanchab uzgi gani igalladi unna aldin kimi diki bugan ikani u faqad arxdi igalladi boxtan aqsadchi igallashtan aldin ima bugan ikani lagun kubu aldin am Allahd kubu lillahi mulku samawati wal arz kubu 83:42 digin geblad chigho uradda, manajinday ular muhafqilastar maqsibol diganiga masal gin taribdarni. U umam Ghazali, Abu Hamidin Ghazali, mutakallimladan, palsafatchi, palsafat aralashkiyan mutakallimlogan kushti. Palsafat aralashkiyan mutakallimlogan. U, ghrib palsafatchilar, ular yahud wa nasarallar danim kura kafirra qadamlar ular. Mutakallimlar, chile sifatilaribar, sifatli sifatxilidkilaribar, minhum wa minhum, harabdum taygoylar. Kushe karramilar, 84:12 başqa-başqa tayfalar ubar mutakallimladan soblanad. Bu kuxu uxu xayatini axir baytida qaytgan, digar rayatlar bar. Hatta ulus baytida Bukhariyni xolida kuxisida kuxalib oygan idi. Hayratda qaldin min, nimi xaqdi taqolmi, hayratda qaldin dib, shunca umurimda zayi kitgizib banaygan dib. Bazda shaykhladan istiyanman xu, xaqdi tabolmazdan hayratda oygan diydi. Diki, yaxshi guman qisa, yaxshi raqib. 84:41 shaykhimiz etkendi ki buxariyni, bu kishi tawba qigan, wa buxariyni qichaligan halatda uygan, yani sahi buxariyni. Sahi buxariyni, sahi buxariyni ushtar didigani, bi torli ushtar didigani namasda bu. Katta bi barilin. Allahu a'lam. 85:11 Amallar diyan da qiruayla amalda ityabdiyimiz. Wad tawfiqa bayna shari'ati wabaynama yadda'unahu minal batil alladhi yusamunahu haqa'iq. Wahiya jahmin wad adalim. Quddug lir manshin digani kaabdiyabdi da. Innama nuridu l'a'mal bil amalil hasan. Biz amallarla iradak rayabdis ki amalil hasan bilan. Wa biz shari'at bilan uzdari unu da'wa qilaytgan. 85:41 Unu xaqaiq dib isimlaygan batilidan bugan dhawa qigan mersanin urtasinin tawfiq qilislikdi roda qiliyat qizdiyishadi. Vahiyan u asli da u cahili va dolan, u uzu asliya xaqaiq mazlo. Ular xaqaiq diliyta xaqqa irishisdiydi. Xaqqa irishgan peytta shariyat qoqdi qoladi ularna. U qan qaymda shariyat qoqdi qoladi u adamna. Hayran qolas ki, odamda aqli shunqari dhariddi dhe fur gulib, shunu qabul qigandi gigi. Mo Sayyid Badawi bor. 86:10 Bi davar itiqad digin kitabda, üçta aqidani batafsiz nimasini kirtirigan, xarxil hikayda kirtirigandi, Seyyid Badawina itaddi, odamlar minna itiqad, seyyid itiqasa tom gechigil, odamlar chaqrigi edan burtlari ustu ge shundi bawul qovarigan. Odamlari ustu ge, bawul qovarigan nanki, ki odamlar yanan itiqad oshgidi. Nimasini itiqadda oshad olardi, bu shirin-shirin birbirlarini divan edib chaqiradi, ki bu divan edib. 86:39 Shariyatda umma kira yi masumiyan. Biz zibir, istazimiz bolardi, shab rabinat qe dasturiz nimacitda, afgan istalda yaxshi uxizanda uxishyosh, hana fiqqini juda ustasiyan. Bir qarda bir adam otiradaydi idi, yanamachi otiradaydi. Soshgarus, turnalgari uspitkin. Soshgari uspitkin. Nishti makimi, ona dantagolganda otiraykin. Shunday otiroraykin, ashtur-ashtur otiraykin, odambar atrafin aylani tavafqiloraykin. Tavafqilishti shu... 87:09 badaniga quluna nukub, bitiga nukub, upub, yala ureyken qulu, ayvaq, bita, hamaca oyynir. An shdursda eylen iken. O chuk bud da bu, sanam. Man shu adamlar da akhligar shu tohru ki gerti dila bu, nima bu? Qan indi shariyatda nazil qalishlik, peygamber yubarishlik, shunca gablar tariq qiq e kitdiyini onarsay. Ham masib shu tariqat ishigini ochi qirdiz, man shu yurge qirdir gani. Biyaq laykin arsan, ham asin tipalad tipalad, yaqub tohben bolaydi. 87:39 Allahumma s-taqsiq, tuğrisi bulardi, tuğrisi yox bulardi. Uzi asli tasawufti tuğrisi bar, uze uze Cunayit ge ox shegenen, Alimki mislinin, Abdulqadir Cilani ge ox shegenler, uler zaqdi adamlar bulardi. Uze uze zuhtti bulardi hazırki tasawuftik, deki ulerde hazırki koygan istilahatlari qesi qesi toğrumasilar. Uze haqqa iqvigen narsilari indi suristiri borsayiz, haqqı bar icide, icide haqqı bar, lekin... 88:07 Waqidah qazir qi ulad istiqqirna irsi xaqi wadh mudaqib jida. Wa kama yaquluhu kathirum minal mutamallikati wal mutaammira. Innima nuridu il-ihsana bil siyasa il-hasana. Mutaaishqira. Bizda mutaammira ikan. Quddiki kubchilik usha mulq talashkan, mutaammira, imarat talashkan kishlar dan kubchilik ayatadiki. Biz siyasat diganda bil hasanana ih. 88:38 ixsan biz siyasatil hasilat, chiro ili siyasatita biz rada qliyab bizid. Wad tawfiqa baynaha wabayna shariyat, bu bilan shariyat urtasana nima tawfiqilashtil maksib uliyab biz, waxin nuxsin yabda. Basra, az demokratiya digan adamlaram shunay itadda. Nida diganda biz baxin liqsik, in nuridu illal islaha didi, faqad innama naxni muslihun didi, ala innahum humul mursikun. Ular wazim mursid ula. 89:07 Dibolotalar arti ederyan.