Otomatik metin. Hatalar içerebilir; kelimelerin doğrusu için kayda başvurun.
0:08 Fiqh ahlinin majlislari yaxshi vasitadi, Yaxshiliknin yaxshi rağı unda ashkaradi, Jaqalat zulmatlari unda yok boladi, Ilimsiz amalni xatasi kib boladi. Jaqalat zulmatlari unda yok boladi, Ilimsiz amalni xatasi kib boladi. 0:36 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillahi wassalatu wassalamu ala rasulillahi muhammadin wa alihi wa sahbihi wa min wa alahi wa ba'd. Biz fiqh darsimizde davam ettiramiz. Otgan darsimizde biz sular haqda gapirgan edik. Ayatgan edik ki su uchkhul boladi. Su uchkhul boladi. Su, tahur su bar, tahir su bar, wa najas su bar. Tahur diganligi sulik tabiyatida turgan su na itamiz. Allah ta'ala suni qanda yaratgan bosa, ushan da turgan bosa. 1:06 U su arab talidi tahur diladi, u bilan taharat qisa buladi, u bilan hadas, yani bitaharatlikli kit qizadi, najasatlarini hem yusa buladi, taharat qisayim buladi. Amma tahir su diganligi, tahir diganligi u sulik tabiatidan chikgan su buladi. Uzu taza, najasmaz, liki sulik tabiatidan chikgan, ya unu hidi varangi uzgargan, qizqasi sunu uchda tabiatidan ikdas kit qigan. 1:32 Suuni uzu ushte tabiyyati bar dedik, hidi bar, rangi bar, va unu tami bar. Mani shu sifatlardan ik tasi uzgarisa, umuman sulik tabiyyatidan chikadi, agar ushtasi uzgarisa, awla chikadi. Masalan shurvani suu. Shurvani suu, ushchala tabiyyatidanim chikgan. Hidiyyam uzgari pitgan, rangiyam uzgari pitgan, tamiyyam uzgari pitgan, likin uzu tahir. Bu bilan tahirat qibumaydi. Tahir, likin tahirat qibumaydi. 2:00 Amma naqas su diganligi unga naqas aralashkan suni. Wa naqas aralashsa qancha bolishkirey, bunu utkin darsda biz tafsiratini etkendik. Bu unga darsimiz edishlar haqida. Musannif rahimahullah taharat haqida, su haqida gapirdilar. Wa ikincisi edishlar haqida gapirdilar. Cunki su edishde turadi. Wa Musannif rahimahullah etdilar ki, harqanday edishlerden faydalanisa boladi, illa tilla wa kumish edishlerden faydalanibumidi. 2:29 Yani, harqanda edishlarini istimal qilishligi mubax, taqtadan qilinyan buladimi, timirdan qilinyan buladimi, hazirki dey, məsələn, hazirki doğurda çıqbit yapdım, harkil edishlar faydalanisa bulur adi, faqat gina bizgi istisna qilinyanligi, tillab ilan kumishdan faydalanibum idi. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, tillaba kumish edishlaride su itishlikden, oqat yeyishlikden qaytardilar. 2:56 Wa kim ki agar shuni qilay digan bosa, cehannam otini uzini icide aylantarib yurpti didilar. Bu hadis muttafaqin aleyhi Bukhari v Muslim ruhayat qigan hadisti. Tillab bilan kumish edicilarda suicilik va avqat yeyicilikdan qaytar lingan. Amma kumish aralashib basiran bir edic singan bosa, onda kumishdan bir xalqa qalib durub tuzat qoylinsa, az miqdarda bugan nakin u kumish edic degil maydi. Baliki kumish bilan u tuzat lingan sinig cayi yamalingan bosa, 3:25 unu ziyani yuk. Yani kumushdan qilin yayan degil meseboldi inshaAllah. Demek, kumush va tulla edishlarida taradqisa bu meydi. Ikincisi, kafirlarini edishlaridan faydalinsa bolhadi. Kafirlarini edishlaridan faydalinsa bolhadi. Qachani ki biz ularini agar najasatka ishletken ikenligini bilsek, unu yuub ishletish girik. Amma najasatka ishletmegen buse ularini edishlaridan faydalinsa bolhadi. 3:52 bu azir gunda bizga juda bilishligimiz kirey bugan narsay, masalan bir kafir diyarlarda ishle yurgan, u shirde seferda yurgan kishilar, misalicina iteyin bir kishi Xitoyda bir oshganiga kirdeyiz, oqat yi maqsisiz, u bilasiki irdaki narsalar hamas najas narsalar bishirlar, ulim teyik, ular Bismillah bilan suymaydi, chuchqani masiyan bar, akramakumullah masiyan, gu shiyan bar, hama narsay bar irde, indi siz uz ishche masalan bir tukumu alp kirib, manishini shununga mingi qawr bergenin, 4:20 disayiz, u tukumda dema ki qavuradi, u shay dislari ki qavuradi. Yo minge baliq pishiri birgin disayiz, u baliqdi kisgen peytdi, u shay chuchgani kisgen pichaqi bilan baliqdi kisadi. Dema ki, u shay narsalarda nacaske islatilingen bosa, sizga islatishligi durus bumaydi, illa yub islatishgirik. Nacasatta, masalan, chuchgani qoshikilingen bosa, pishirilingen bosa, su salingen bosa, arak salingen bosa, masalan, nacasat narsalar salingen bosa, yub tashilashligi bilan taza buladi insha Allah. 4:50 Nacasat yuushlik bilan taza boladi. Nacasatda fakat ittigyan narsalar, yittimatta yuub, bir martta tupraq bilan yuushlik bilan taza boladi. Undan basqa narsalar, su bilan, yaksilab yuub tashashlik bilan taza boladi. Una adadi, shariyatta ma'lum bir adadi kim aga? Uchumatta yuushkirek, turmatta, bishmatta, yittimatta yuushkirek digan narsa yok. Shunday qaragan adam shunu taza boldi dib uylay digan darajda yuulsa boldi inshaAllah. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, mushrik ayalini, 5:20 su edishiden su alib turib u shenden fayda lengenlir. Yani u muşrik ayol bugan. Biz bilamiz ki, muşriklerden edishleri u edishi demeden bugan, u peydi tiri den tikilgen bugan. U she tiri, muşrikler suigen mallar, bismilladib suimeydi. Lekin u tiri oş lengenlen kin, tozda hesab lengen, sunge su salingen bugan, u she sudan rasulullah s.s. alib isletgenlir. Demek, mene shundan dalil buladi ki, muşrikler va kafirlarini edishlerden 5:50 agar naqasatda ishletmaganligi anix bose, ishletse bulur adi. Agar naqasat salingan bose, unu ki yugub, tashilab, ki ishla chikirik. Ulgen narsani, suyagi, ulgen narsani, ulimtik dimiz, ulimtikni suyagi, va unu shakhi, agar shaklik darsa bose, masalim filni shakhi, misal chun, va unu tırnaqlari, tırnaqlik hayvan buletkin bose, tuyaglari, va unu mal bose, malini tükü, 6:22 və ulyan quşlarini pətləri, quylarini cünləri, tüyəni yünləri, cünləri bu nərsələr tahir isablanəl. Bunda fıqaxələrinin xilafı bar. Abu Hanifa rahimahullah mazhabləri də bu nərsələri tahir digəllər və racihi şu, çünki bu nərsələri də hayat yox digəllər. Bu nərsələri də hayat yox, yəni hayat digəni, dimi digəni, ağrıqdı siz miydi bu? Məsələn, saçdı qırqsa, ağrıq siz ilim miydi? Tırnaqdı qırqsa, ağrıq siz ilim miydi? 6:52 Maldi tiyagini kit seyzem, arralib teyzeyzem, ağrıq siyzilim meydi, shahini qirqiniyem ağrıq siyzilim meydi. Bularda hayat yuk, hayat yuk buganlarsa ulimtik buldi diyilim meydi. Ulimtik, meyta qaçan meyta buladi, hayata soğurlinse, ki u meyta buladi, zatam bunarsalarda uza hayat yuk digelder. Uxu uchun, bulardan faydalinsa buladi. Misal uchun, tiyani, limani, filini, tixini. 7:16 edicilerde bazibir narsalarda su uchayetgen narsalar qilib, ya bazibir siyaxlar salayetgen narsalar qilasimi, basqa bir avqatlar salinayetgen narsalar qilib bosayam, islatsa boli uradi. Yoki, suyaklar agar modami ki ulgen narsalara suyage tahir digen bosayak, hazirgi kunda, manabir zilatin digen narsalar bar, darlarda cigi salinib, darlar icishlig uchun qilinayetgen narsalar, suyaklardan qilinaydi, u suyaklar kafir daulatlarda su ilinyen mallarini suyaki, u suyaklar 7:45 ulumtik narsani suyagi, ulgan narsani suyagi tahir soblanadi, inshallah. Bundan iki masalade xilaf bar, inshallah biz itqad qigan racihi, shu Abu Hanifa rahimahullah mazhablardi, bu narsalar tahir diligin. Ulgan narsalarini, ulgan hayvanlarini, tirilarini hamasi, hamma hayvanini tirisi agar oclansa, tozat soblanadi. 8:13 illa bundan istisnaqildilar, musanif rahimahullah, it bilan chuchqani, akramakumullah, it bilan chuchqani istisnaqildilar. Yani, bularini tirsini oshlaseyim tozabum edbigin. Uzi ulgen narsalarini, tirsini oshlase tozabulishligide, fukaholarda xilaf bar. Ulgen narsalini tirsigin oshlashligide. Umam ahmad, vay umam awzai, mazhablarda, vay ibni taymiye rahimahullahin ikhtiyarlari, 8:43 qushi yiyilinme digan narsani tirisi, qushi yiyilinme digan narsani tirisi, toza bumet digan. Nime ki qushi yiyilinse, masalan, xoy, mal, tuya, agar ulub qasayam, ulgandan kin, tirisini ashilab ishletse bulad digan. Bu, imam ahmadi, wa imam awzaini, mazhabi, wa ibn-i temiyyat suni ixtiyorkigan. Qushi aldinna yiyilad digan bosa, ulub qasayam, unu tirisini ashilab ishletse bulad digan. Imam shafiini mazhabilarida, xazir etkanimiz, imam shafiini mazhabi, 9:14 hamma tirilarni isletse buladi, timsoq buladi mi, ilon buladi mi, buru buladi mi, tirisini oşlip isletse buladi, illa uksi istisnaqigen ikden arsani, it bilan, çoçgani istisnaqigiller, çunki bu ikalasi najasul ayin, yani najas digan. Najasul ayin bugan narsa, oşlash bilan tozabum edi. Najasul ayin bugan narsa, oşlash bilan tozabum edi digan. Bu, Mam Shafi'in mazhabi. Abu Hanifa rahimahullah, itti qoşma geller, fakat çoçgani istisnaqigiller. 9:44 Yani, harqan dey tiri qoşlansat oza buladi illa cuçqani tiri sidib istinaq qilir. Odam bilan cuçqani, indi odam uzu istinaq ahmadi. Odamni karamatiden, Allah ta'ala wa la qadi karamna fani adem digan, odamni azolarini hic qaqan islatilini digan narsa qilib islatilim miydi? Masalan, odamni sochi dardindan, qirqilgin sochi dardindan arqan yasalim miydi? Yoki, odamni tırnaqlarini olingin busi, ushe tırnaqlariden cikka narsadan bir narsalar islatib. 10:11 bir çiqinlilardan benderse qiliçligi munkunmez, çünki bu insaniyatti qadrini yirgi yurux buladi. Allah Ta'ala itkanki, wa laqad karramna bani adam. Odam bundan mustasna. Abu Hanifa, rahimahullah, faqad çiqqani istisnaqi gellar, çiqqani tirsini oyslasayim taza bu meyd digenlar. Wa cumhur a immalar, bu se, cumhur a immalar, ayiçkanki, harqandi tiri immalar taza buladi, uqishlar cumhurda çiqqani istisnaqi gellar, 10:40 Cunghurda. Wa ittiki imam Shafii bu, dimak Abu Hanifa rahimahullah Cunghur mazhabda bulad. Imam Malik mazhablarda hamati istisna qamagalar, hamati ir taza bulad digan. Hatta chuchqim. Agar oshlansa taza bulad digan. Oshlash digana, tirinaki namligdi kitkizish digana. Tuz bulan, yoki bir ishqar bulan, kimyawi narsalar bulan, tiridaki narsalar, kitkizishlik oshlash digana. Agar oshlansa taza bulad digan. 11:09 Har qanday tiri oclansa, toza buladi. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam etkinlar ki, kullu ihabin dubiqa faqad tahur. Har qanday tiri oclansa, toza buladi. Yoki maymuna onamizda hadisdiki iladi, halla akhaltum ihabaha, fadabagtumuha, fantafahatum biha. Unni tirisini maymuna onamizda quyu ulip qagan bugan. Odamlar sudurab, onu obchilta şeyimizdib, sudurab kitşidib, Rasulullah korpturib. 11:35 Nimaqla yapsilar diganda, ulqal tiri zinab isletsaylar bu maydibin diganda, ya rasula u haram oldu. Rasula etdilar ki, harqanda et hiri agar olub, unu oshlansa toza bulad digandlar. Mana shu hadiste istinakib etmagandlar, shundan dalil qilib, Malik rahimahullah harqanda et hiri, wa shu jumladan chochqayim kiradi bunuchige, agar da unu olub, oshlab isletsa bulad digand. Kushi yilad digand, yilmay digand, hamma hayvallardiki bulad digand. Wal ilmu ind Allah, Allahu alam. 12:03 Yani bu musanif rahimahullahni xtiyarlari, mam shafiini etkin mazhablari, harqandi tirini oşlese tozabuladi, illa itbilan coçqani tirisi tozabum eddigin. Itbilan coçqani tirisi uzi ayni necas ulardib etkin. Allah-u alam. Inşallah darsimizde davamı var. Kilgiz darslarida davam ettiremiz inşallah.