♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersSes60- Зубайр ибн ал-Аввом розияллоҳу анҳунинг сийратларидан лавҳаларadmin·2 views·5 months agoУшбу дарсда қуйидаги нуқталар баён қилинади • Зубайр розияллоҳу анҳунинг исму насаблари; • Зубайр розияллоҳу анҳунинг аҳли-оила ва авлодлари; • Зубайр розияллоҳу анҳунинг Исломга биринчилардан бўлиб киришлари ва Ҳақ динда собит қадам туришлари; • Зубайр розияллоҳу анҳунинг фазилатлари ҳақида баъзи ҳадиси шариф ва қиссалар; • Зубайр розияллоҳу анҳунинг хайри эҳсон ва саховатлари. • Дарс асносида зикр қилинадиган қўшимча маълумотлар By: Шамсуддин Дарғомий, Абдуллоҳ Бухорий Source: IslamHouse.com · Шамсуддин Дарғомий, Абдуллоҳ Бухорий#Audio#IslamHouse#Абдуллоҳ Бухорий#Шамсуддин ДарғомийMetinbeta▸Otomatik metin. Hatalar içerebilir; kelimelerin doğrusu için kayda başvurun.0:00Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillah, wa salatu wa salamu ala Rasulillah, wa ala alihi wa ashabihi wa man wa ala. Amma ba'd, salamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu. Bugungi dersimiz, sifatu safwah kitabadan davam etemiz. Imam ibn al-Jawzi, rahimahullah, büyük musafaa insanlar, hayatlarına bermabir zikir qalishte davam etib.0:271. Peygamberimiz Muhammet s.a.v. siratlari bilan qisqaca tanixtirib uddilar. 2. En biyuk sahabi islam ummetinin peygambaridenki en uluq insani, en uluq mu'mini Abubakris Siddiq r.a. huu hayatlari bilan tanixtirdilar. 3. Umar Mula Khattab r.a. huu bilan tanixtik uqshini hayatlarini uqdik.0:55Undankin, Usman ibn Affan, radiyallahu anhuni, xayatlari bilan ham tanisdik. Uqshidankin, Ali ibn Abi Talib, radiyallahu anhuni, xayatlari bilan ham qisqaca uqubutdik. Uqshidankin, Talhat ibn Ubeydillah, radiyallahu anhuni, xayatlari bilan ham tanisibutdik. Bugungi dersimiz, inshaAllah, Abu Abdullah Az-Zubayr ibn Al-Awwam, Zubayr ibn Al-Awwam, radiyallahu anhuni, xayatlari bilan ham tanisdik.1:24Qisqaca ukubu tamiz. Buqshi Abu Abdullah, Zubayr, Ibn Awam, Ibn Khuwaylit, Ibn Asad, Ibn Abdul Uzza, Ibn Qusay, Ibn Kilab, Quraysh qabilasidan. Onalara Safiyya bint Abdul Muttalib, Peygamaramiz sallallahu alayhi wa sallamni ammalara, yani Zubayr, Peygamaramiz sallallahu alayhi wa sallamga ammawacca.1:51pregambarimizin ammalarini ogullar. Zubayr, radiyallahu anhu, ham analara Safiyya, radiyallahu anha, ham islamini awal qabulqulgan sahabilardan xsablanadilar. Islamini birinci baskıçlarida, birinci kullarida, islamini qabulqugan büyük sahabiya sahabi, wa analara ham büyük sahabiya, radiyallahu anhum. Islami kirganlarida, Zubayr, radiyallahu anhu,2:21Səkkiz yaşda bugənlar. Bəz rüwayatlarda 16 yaşda dilgan, dekin, köpraq rüwayatlarda itilişce səkkiz yaşda buganlar. Zubayr r.a. ıslama kirganlarda amakilari bu kşini bir tushak urap, bu tushakini içige olov tutunlarini kirgizib qinarekanlar. Muhammadnin diniden qaytgan dib amakilari qattı qinagan ikan.2:49shundar Zubayr r.a. islamda sabit qadam turib, amakilargi qarata itarkandlar ki, kufurga aslamin qaytmiman, dib qat'i jawab berarkandlar. Musulmalarga qinaqlar qat tqilashib, Makka mushriklarinin tughiyani haddan ashik itkandda, Rasulullah s.a.v. bilasizlar, Habashistange xijrat qilishke davat qiladlar. Habashistan padişahı,3:18adalatli ins patishah ushangi barsiyilar ta bizgi Allah ta'la nusayat birgungi qadar dininizini usheirde salamat sakilab turu olasiz. Dib, davat qiyanlarida, muslimalilar dan bir qanchelari, shi Mekkade qattig azabki ducal bogan, qattig qinoglarda qinalgan muslimalilar, habis istanga hijirat qilishgan. Wa bir martda hijirat qilingan, birney chayil utib, Mekke ahli islami kribdi digan,3:48mish-mish xabar tarxalib ahli Habaishustanga hijrat qiyanlar munga ishanishib qaytib qilishadi qarashisa yolgan xabar boladi aksincha Mekka moshriklari battar tuqiyani kitkan boladi yana qaytatdan ikkinchi maratiba hijrat qilishadi yana Habaishustanga manashu ikkita hijratta ham Zubay r.a. anhu qatnashganlar ikkita hijrat qiyan sahabilardan Mekka Habaishustanga ikki marta hijrat qiyan sahabilardan undan kin4:17Peygamberimiz sallallahu alayhi wa sallam Mekkada 13 il davat qiganlaradan kin Mekka ahlinin tughiyanı haddan ashib Umuman İslamga yol qoyilmagandan kin Madinaga hijrat qiganlarini ma'lum Madinaga hijrat qiganlaradan kin Zubayr raziyallahu anhu ham Habeshistan dan qaytib Madinaga hijrat qilb kiradlar Madinaga hijrat qilb qiganlaradan kin Zubayr raziyallahu anhu Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamnin4:47yanlarada daim birga bulib, bram bir ghazaatlardan, bram bir cihat, ghazaatlardan orqada qamay ganlar. Barcha cainlarda qatnash ganlar. Zubayr raziyallahu anhu, Allah yolu da birinchi bulib qilic gotargan kishi edib, lakablan edilar. Burin tafsilati birazdankin keladir. Zubayr raziyallahu anhu, judaham shijaatli, bakuwat insan boyanlar.5:15Bədir cəngi də sarıq rəngli bilbağlarını bağlab, İslam ləşkərlərinin uyun tərəfdə türüb cihad qiyanlar. Mucahidlərini Bədirdegi sahabi-i kiramlar cihad qiliş etkendi, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam ullarini tartiplayanlar da, Zubayr raziyallahu anhu uyun tərəfdegi qısımga çuxyanlar. Zubayr raziyallahu anhu anishu cəngi də cüda şicaat bilan cihad qiyanlar və,5:42oizlariga bir saryq raynli bilbaq baglayanlari kafirlarini qoqt edigan bir korunish bugan. Shunin chun ham, manay shu jaynde, Allah subhana wa ta'ala sanlari ham, maddi kuchlari ham zaif bugan musulmanlarga nusrat birish uchun, musulmanlarinin qalblarini sabit qadem qilish uchun, melaikelar ibaradi. Shu melaikelar,6:12zubayy raziyallahu anhu nin kurnishlarda, zubayy raziyallahu anhu nin qiyafalarda kimlarga oxshigan kim bilan tushkan ikan. Taki mushriklarna qat qog tushchun, wa shu bilandirga bu, zubayy raziyallahu anhu ga bu katta bir sharaf. Malaikalar, shu zubayy raziyallahu anhu shakilda tushligi bu, judaham katta byuk sharaf. Uxud jangida isa,6:38Zubayr r.a. payagambarimiz sallallahu alayhi salamlan birga sabit qadam turib, can chqunga qadar cihad qilishga bayat berganlar. Ma ulgun cho irshaman e Rasulullah dib bayat berganlar. Birda muallif r.a. Zubayr r.a. bazibir farzanlarini zikir qilib utyabdilar.7:05Cana lahu minal walad Abdullah wa Urwah wal Munzir wa Aasim wal Muhagir wa Khadija al Kubra wa Ummu Hassan Ummu l-Hassan wa Aisha Ummuhum Asmaa bint Abi Bakar Abdullah, Urwah, Munzir, Aasim, Muhagir, Khadija, Katta Khadija, Ummu l-Hassan, Aisha digan farzanar bugan. Bularni hamasi.7:34Birinchi ayallara Asma binti Abibakirdan bugan farzanlara. Kin, undanki yana boska farzanlara var. Khalid, Amr, Habibah, Saudah, Hind. Digan yana birinchi farzanlara. Bularnin analara Ummu Khalid digan ayal. Bu ayal Khalid ibn-i Sa'id ibn-i Asni qizlarikan. Yana boska bir ayallaradan.8:03Raba bint Anif digan ayalaradan Mus'ab wa Hamzah wa Ramlah digan farzanlari bugan. Kigin yana boshqabir ayalaradan Ubaidah wa Ja'far digan farzanlari. Wa yana Zaynab digan qizlari bularini analara Ummu Kulsum binti Uqbah.8:30Wa yana Khadija yi suqra, kichkina Khadija digan qizlari bugan ikan. Indi bazibir ruwayatlari da kirishchi, biyori da itmabtular. Zubayr, raziyallahu anhu, Talhaga, Talhaga mulaxaza bildirib, Talha wizlarini ortaqlari. Qayar da Zubayr zikirxansay, albatta uqshu bilan birga Talha zikirxanadlar, kupincha. Talha zikirxansalar.8:55zubayr birga ziqqin nalar, chunki bular birbirlargi oxshash, daim birbirlargi juda yaqin, dost bulishgan. Talha raziyallahu anhu ga hazil, mutayaba, sifatida, mulahaza qilab eytarkanlar ki, Talha farzanlarinin namina, payganbarlarinin nami bilan koyad. O halanki u biladi ki, payganbar kemi idi boshqa? Muhammad alayis salamdan ki, boshqa isqana payganbar kemi id? Lakin shunday busan, bukshi payganbarini, payganbarlarinin nami bilan namlayatdila, farzanlarini.9:23Men bolsa, sahabi ikramlarini nami bilan nami limanki, chunki, anoshunday, byuk darajagi yetishi munkin, farzanlarim insha Allah, kushararga yetishini umid qilif nami lesam, anoshunday darajagi yetishi munkin. Amma lakin, payagambari nami bilan, nami legani bilan, barbar payagambari darajasi ki hitam idi. Digan manada, bir mula haza bildirgani karlir. Lakin, indi bu istihad, ya ki, bir hazil, yalgan hazil amas, rast hazil,9:52Haqiqatdan ham, peygambarlar tugu egan, Muhammad a.s.n. ki peygambar kemi idi, kim uzun farzandan peygambar namı bilan qoysayan, bayi barbir peygambar deyib ulam idi. Amma o lekin, i yaxshi niyatta, kimde kim farzandarini peygambar namı bilan namlasa, albati insha Allah, ularini barakatlaridan nasib qolsa azebmas. Anusun dey, peygambarlarinin yollardan yuradiyan mu'min bandalardan, Allahni mu'min bandalardan qolsa azebmas. Qullas!10:20Zubayr r.a. unbitte oğullari boganikan, toqqista qizlari boganikan. Oğullarini hamasinin qizqacaya itib qitadigan bolsayk, namlari quyidagici, Abdullah urwa munzir. Abdullah, Abdullah ibn Zubayr, bu kuxi birinci togolgan farizant, İslamda birinci, Madinada birinci togolgan farizant, Abdullah ibn Zubayr r.a. ukelari urwa, bu kuxi tabi'inlerden,10:50Abdullah ibn Zubayr sahabilardan, qiçkina sahabilardan, bu kuxa qada faziladlar kegan, halik inshaAllah kin darslar da kelad, inshaAllah. Wa Urwa bu kuxa cudahan byuk ulema tabiyenlardan. Urwa ibn Zubayr, Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallamnin siratlari wa hadislari bu iqa in kuculi ulemalardan buganlar. Wa yana bir ugullar Mundir, kin isi Asim, kin Muhacir.11:19Kin Khalid, kin Amr, kin Mus'ab, kin Hamza, kin Ubayda, kin Ja'far. Bu, Zubayr r.a.'nin uğul farizanlarının nama. Qızları, Khadijay Kubra, Ummul Hasan, Aisha, Habiba, Sauda, Hind, Ramla, Zaynab, Khadijay Suğra. Tokuzda qızlar. Indi, Zubayr r.a.'nin faziletleri haqidagi rivayetlerini uqeyimiz.11:47Imam ibn al-Jawzi, rahimahullah, yazadlar, an abil aswad qal aslam al-Zubayr ibn al-Awwam, wa huwa ibn thamaniya sinin, wa hajara wa huwa ibn thamaniya ashra ta sana. Wa kana amm al-Zubayr, yualliq al-Zubayr fi hasirin, wa yudakhin alayhi bin nar. Wa huwa yaqool, irji' ila al-kufur, fayaqool al-Zubayr la akfur abada. Rawahu al-Hakim, filmustadrak.12:15Abul Aswad, rahimahullah, ruwayat qilib aytadilar, Zubayr ibn Awwam sekiz yorshida islami qirdi, un sekiz yorshida hijrat qildi, deyabdilar. Wakana ammu Zubayr, Zubayrnin emeksi, yualliku Zubayr fi hasir, bir toshak bilan Zubayrni asb qoyardir, toshakke boqilab, toshakini tikalab, Zubayrni shunga boqilab qoyardir.12:44wa yudakhinu alayhi bin nar, war unga nar, olaw bilan tutun kirgizib, olaw nin tutun kirgizib, irjiq ilal kufur dierdi, kufurga qayt dib, yani irjiq ilal kufur dimi idi, balki irjiq ila, irjiq an dini Muhammad, Muhammad dini dan qayt kin dib aytardi, indi biyorda urshid Muhammad bukshi, rwayatchi, irjiq ilal kufur dib aytardi dar, kufurga qayt dib aytardi dar, fayaqulu zubayr,13:12Zubayr r.i.y.y.y.y.y.y.y.y.y.y.y.y.y13:40Zubayrni uğullara Abdullaha vaidkhiladlar. Qala abi, jama'ali Rasulullahi sallallahu alaihi wa sallam, abawaihi yawma uhud. Dadalara dan vaidkhiladlar ki, dadam ayittilar, Rasulullahi sallallahu alaihi wa sallam, uhud kunu mingi ata'analarini jem qalib, ata'analarini mingi fida qalib, mingi jihad qalib, qarladlar. Digi manada...14:06Zubayr r.a. fakhirlanib ayti ebturar. Fakhirlanish butta riyagilash ya ki maxtanish emas aslo. Belki shu munasabat ki ganda suralganlar da shunun jawabini ugullariga, u balkim ugullara sura ganda ugullariga jawaban ayti ebturar. Kin riwayatda, yana Abdullah ibn Zubayr riwayat xiladlar, qala, lammakana yawmul xandak kuntu ana wa amr wa umar ibn abi salama.14:35fil utum iladzi fihi nisa'u rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam utumi hassan wakani yarfa'uni warfa'uhu fa ida rafa'ani araftu abi hina yamuru ila bani qorayzah15:04hassan qalasi da bolgan edik bazda umar meni kotarardi kin men unu kotarardim maksat shu devar tepasidan yahudilarni bani qorayza qabilasi tamangi qarab kuzat turardik o shilar xiyanat qilab fitna qimasin digan maksatda lani kuzat turlard shunda umar meni kotarab turganda men dadam zubayrna bani qorayza tamangi barb kilatganliklarini korardim15:34barib kilib, barib kilib turar dilar, Bani Qurayza tarafke, Zubayr r.a. Peygamberimiz s.a.v. huzurlarda khandaq qazatida qatnashkandilar, dedam, dedlar. Shunda Peygamberimiz s.a.v. etken-etkenlar ki, Bani Qurayza tarafke kim barib kiladi? Yani bu Bani Qurayza yahudilar. Bular khandaq qazatida xiyanat qilishkan. Uza aslida Peygamberimiz s.a.v. bilan,16:03Yahudilar aralarda, maqib Madinada yashidigan yahudilar bilan suluh tuzulgan idi. Shunday suluh tuzulgandi ki, kimki Madinaga bastirib kaysa, hammamiz birgelikda unu daf qalamiz, digan man oda. Bani Qurayza yahudilara bunga va'ada berishgan, shunga ahd berishgan. Amma oleykin, xanda qazatu buganda xiyan atxilishadi. Mushrikla tarafi oti, Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallamni,16:30qirb tashlanishlikke yardam verishke harkat qilishad, mushriklarga yardam verishke harkat qilishad. Shunin chur Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam bu yaramaz xain qabila tarafige barib ularini kuzatib, ular nima qiliyabdi, nima qandi tayyagarli koriyabdi, dib kuzatib turishke, albat dib shicadliy, xokmay digan adam kiri. Ushin chun kim baradi dib etiyabdilar, xichkim macburlamax chumasilar, chunki bu cudiham qatarliy kattamas oliyad.16:59barsa uldirilishi munkin ushe tarafki yaxinlashsa. Shun deyibir qatliq qorku bub turgan paytta kimdir barish gerey baribir? Barimaysa birdaniga bir xiyanat qilashib, ular Peygamarimiz sallallahu alayhi wa sallam xanda biyada qaylangan tarafta Madinan qoghla turushgan paytta ular shundan faydalanib arqa taraftan ichgariga kirib yahudi bani qorayzalar ichgariga kirib17:27Payqamaniz ayanlariga tajawuz xulish xawf, cudi qatda. O shaynchun, bar masa bomiydi, bir kishi barub, kuzatib turish kerey, barub, kib turish kerey. Shun da, cudi ham xatarliy bosa ham, kim baradi, digan manada payqamaniz chakardilar. Kim baradi. Abdullah ibn Zubayr etyabdilar, dadalara, haqida, otam cayng tugab qaytganlarida u kishiga ayittim. Ey otacan, meyil sizni bani qorayza tamange,17:59kit etkeninizini uzaqtan korup tanar idim. Varib, kit etkeninizi korup tulardim, diyertdilar. Shunde atam ayittilar ki, ey balam, yani Zubayr, raziyallahu anhu, ugullari Abdullaha ki ayit yaptilar, ey balam, Rasulullah, salallahu alaihi wa sallam, minge ata analarini fida qilib, atam anam senge fida bulsun, deyib ayitardilar. Yani, shunde,18:27oezlarini, ata-analarini fida qilib shu byuk cihadga carlidilayru, barmim amma digan manada etyabdilar. Indi bu, uğurlari Abdullahdan kigen rivayat. Indi Cabir raziyallahu anhu, bu kishkatda byuk sahabilardan, Cabir raziyallahu anhu, ansarilerden, madina ahladan, shukishi rivayat qilayt edilar. Xandaq kuni bolganda, xandaq qazati, cangi, yani kafirler, muslikler,18:59basrib gelishkanda Madinaga, ular 10.000 askar bilan basrib gelishkanda. Madina ahli uzu barigo 3.000 bolad halas, u shibayt. Xandaq kunu bolganda Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam mujahidlarga nida qilib, kim baradi didilar. Yani, Bani Qurayzanin kuzad gelishchun. Shunda Zubayr raziyallahu anhu urlilardan turib, min didilar. Peygamarim sallallahu alayhi wa sallam qaytattan yana nida qilidilar.19:32Kim barada, dedilar. Shunda, yana Zubayr urinlardan turub, men, dedilar. Peygamberimiz, salallahu aleyhi salam, uchunchi marataba suradilar. Kim barada, dedilar. Shunda, Zubayr, raziyallahu anha, yana qayta turub, men, dedilar. Qayta-qayta, uchumakta, men, men, dedilar. Men baraydi, dedilar. Shunda, Peygamberimiz, salallahu aleyhi salam, aytilar ki, har bir peygambarinin hawarisi bolgan. Menin hawariyim Zubayrdir, dedilar.20:05yaani hawari peygambarga in yaqin peygambarra quruqchisi, yaani himayachisi digan manada yaani. Sa'id ibn Musayyib, rahimahullah, bu kishi buyuk tabirin lardan, Sa'id ibn Musayyib, rahimahullah, aytadilar, Allah yuulada barayin chibulib qalich qotarigan kishi, Az-Zubayr, Az-Zubayr ibn al-Awwam. Awwalu man salla sayfan fi sabili Allah, Az-Zubayr ibn al-Awwam.20:34Baynā huwa bi Makkata idh sami'a nāghmatan, ya'nī sautan, anna nabiyy, sallallāhu alayhi wa sallam, qat qutil. Fa kharaja uryānan, mā alayhi shay'i, fi yadihis sayfu saltan, fatalakqāhu nabiyy, sallallāhu alayhi wa sallam. Sa'id ibn Yusayyib, rahimahum allāhi, tatlar, allāhi uladab rinchi bulab qalij ku tarigānki shi Zubayr ibn Awwamdir. Chunki uki shi burkunu Makkadā.21:01Yani Mekke davridi, hali Madinagi hijrat qinixtan aldin, İslaminin awalgi illaridi. Payqambanimiz qatil qilindili digan mish-mishini ishti qaldilar. Shundi bir mish-mish khawfli, açinarli bir mish-mishini ishtilar da, dar hal, ushez zahvati yox, shoshilib qilicilarini kotarigan hallarda, kochegi atilib chiktilar. Yani qilicilarini kotarib, judi qatli qazab bilan.21:32Kim eken bu peygambarimizgi qul qotargan, peygambarimizin uldirmaxchibogan kimsadib qotarib, qilishlan qotarib, shashidib cixdilar. Kocada Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam bilan uchirashib qaldilar. Yani bu gap mish-mish yalganadi. Xinda peygambarimiz sallallahu aleyhi wa sallam Zubayrni bunday halda korib, hayran bolib, nime boldi sizgi, ey Zubayr, dildi. Xinda Zubayr cevab qaldilar, sizni qatil qilishibdi digan mish-mish istifqalodim, dildi.21:59Hayqamani s.a.s. soradilar, agar shumish-mish toghur bolib qalganda, toghur bolib chikganda nima qalardingiz? Zubayr jawab qaldalar, araddu vallahi an asta'rida ahla Makkah. Makkah ahlana bittama bittama alindan utkazmah chaydim. Hayqamani s.a.s. Zubayr r.a.n.h.nin Allah yuludagi bundayi byuk shicaatlarini korib, khursan boldilar ve kushinin haqqalariga duayi khayr qaldalar.22:28Bu yuqarligi ruwayatlar Zubayrnin shicaatlari haqidi idi. Indi Zubayr razi Allah an honin juda ham sakhawatli insan bar mal muluklarini Allah yulda xayri ihsan qibdashi digan sakhawatli insanliklari haqidi digan bazibir ruwayatlarini bu yurda kiltar yabdilar. Imam Ibn al-Jawzi rahimahullah qala annu hayk qala kana li Zubayr alf mamluk22:57يؤدون الضريبة لا يدخل بيت ماله منها درهم يقول يتصدق بها و في رواية أخرى كان يقسمه كل ليلة ثم يقوم إلى منزله ليس معه منه شيء23:26Zubayrnin mallarini aylantirib ticaratqili shahridi. Zubayr raziyallahu anhunun boyliklarini shahrlarima ara yorib ticaratqili yorib shahridi. Tuyyalarida tashib, gorshqaya qibircaga barib, borshqa bir narsida satib, borshqa bir shahariga kilib, madinaya kilib, borshqa bir narsida salab kilib, satib, o hakeza, yani Zubayrnin ticaratlarini aylantirib turadigan kullara. Shunda, anishu ticaratlaridan kilib turadigan, toqtamasdan kilib turadigan faydalarini alib kilib.23:55tapşırışı kəndi, zubey razı yalan, hu kollariye, çu etkən, an shu bayliklarni, uylariye kiritmestan turib, uylariye apkirmestan kilishi bilan, shunday tarqatib xayr yaksan qorardilar. Boshqa ruwayatda kilisice diyatdilar, har kece, kollariye kilidigan mallarini taqsimlab tarqatib qorardilar. Tarqatib bolganladan kin, uylariye, kollardi hech narsida qolmayan halda qirib gitabdilar. Indi shu orunda,24:25Qullar haqda, qisqaca islamda, qullar masalasi haqda qisqaca ma'lumat vir votsak. Yani azur zubayrni mingta qullar bugan yabdi. Wa boshqa sahabilarda ham qullar bugan, churlaran bugan. Masalan, nimey chun islamda qullik, qulqlish digan arsaba.24:53bu insani xorilashmasma digan, xarplikladan kirpkigan itirazgi aldangan bazibir chala muslimanlar bu masalan yax shummastan turub shubhaga chubqal shadi. Bu haqida qisqachi ayta digan bosek, birin chorunda, islam dini kilisdan aldan cahiliyatta butun duniya boyi che kulqil balish adamlarini nahak uzgiye kulqil balish kim zor bose, kim kuchuli bose,25:23zaiflarni, kucsuzlarni uzgi qulqvalishi adat bogand. Din duniyada zulm u zoramallik tarqigan. Mazlum xalqlarini, mazlum adamlarini, boy ba daulat kimsalar, padishahlar, mansabdorlar, uzgargi qulqlo ishletishardi. Islam dini kilib, ularni hamasini digarlik azadxigan. Insan bar ki, unin karamati uzgi qayrasi hormati bar. Insani lik sifati barabar, hama. Lekin,25:52Faqat bitti urundi, Allah Ta'ala, Allah Ta'ala qe qarxi urush qigan kimsalarini Allah uzu xorlash uchun kul qilishlikni yolgi qoygan. Allahnin shariyati, bungi hitkim itiraz bildirishige haqqi yok. Va tushunmese, nimega minakadib, shubihlargi tushka haqqi yok. Allahke taslim bulishkeyi. Allah Ta'ala qe kul bulishkeyi razi bumayan,26:20kimselarini Allah Ta'ala uziniyi mumin bandalariga qulx qoyayad. Fakat ushe uziniyi shardlaribar muayyan bir sharaytta bolal bunarsay. Yani, jihad qayin bolib, hatta qan tukishkeche barasayu Allah ni dinige qarsili qilistan toqtamaysa, anashundi kimselarida qulx qoynaydi. Yani, addi kafrlarina, addi mushriklarina, islami qarshi bumigan,26:51dinsizilarni qol-qolum mid, chunki islam dinide, masalan, kafirlar berni che qistangi bolnati. Islam daulati kafir kimsalarga, kafir daulatlarga bugan munasabati berni che tabaqali bolnati. Masalan, el mu'ahad, mu'ahad, ah, o arade islam daulati bolan, voshqa ber kafir daulati urtista ahd, kili shu.27:20Ittifaq tuzulgan bar kafir daulat bolish bolade, bo bortoq ber qisman. Khudushun gaqshigan, kafir daulat, mu'ahad digan daulat bo ganidek, kafir insana mu'ahad bolish mokin, bo ber qisman. Ikkinchi qisman ahla zimma. Ahla zimma. Zimma, yani, islam daulata ichida yashi digan ghayri dinlar. Yahudi boladama, nasrani boladama, boshqa boladama, islam ge krimi idi.27:51İslam dinimi qabil qimi idi, lakin İslam davlatiga qarish chimi idi. İslam davlati qida yashishga razi bolad, ula ahli dhimma dilad. Yala bir tayfasi al-musta'man, tinchilik soragan, tinchilik berilgan kafir. Yani, boshqa bir kafir davlatini fukarasi, İslam davlati krib tixqishchun, oki, İslam davlati krib bir tijar atxib getishchun, masalan, krisar uxsat berilad, bu musta'man, bu unga tinchilik berishkili.28:23honga hic kim tajawad qilishki haqqi yox, davlat rahibari ruqsat birad, qanunlar ruqsat birad, masala, islam davlat qanunlar, masala, musta'man. Yindi, manashi tayfada kirmigan tayfa, kafirlar, islam dushmanlari bolib, aciqdan aciq, islami qarishi urushganla tayfasi bolib. Yani, islami qarishi aciqdan aciq, aciqdan aciq, islami dushmanligini aydin qilib, islam davlatiga qarishi urushisa,28:53waj jihad bolsa, qolga chushsa, wu adamlar asrga anonib qol bolat. Ibu qande qili qolbub qolishligi haqqa da, ini qol bogandankin, bu boshka masala, ini qol bogandankin, islam davlat rahbarini qolga otkandankin, waj musulmanlarini qolga chushkandankin, gi halati bu Allah da bur uzun mawzu, yani qollar, xah kafir qol bolsun, xah kafir qolbub turub kin, islami qrib,29:25qullik halada qogan bolsun, bularinin hamasiga gozal muamalada, curaylii xulq bilan, insaf bilan, adalat bilan, muamala qilishlikke buyrulgan, farz. Qullarini qinash, xorlash, caizmaz. Xunqun, man ahazir, bitta misal bunga. Islam ahla na qadan aham rahamli, na qadan aham adalatli, u sakhawatli.29:56Bol ishqanligiga bitta misal, masalan, Zubayr raziyallahu anhu man aminta qullari birrantasi, masalan, Zubayrini malini apqach qetini yapdi. Ticarat qili yapdi, qar yirlarga barib, boxqa shaharlarga, boxqa joylarga barib, baliki Islamin davlatin tashqarisi geyimi chqib ticarat qib geladi, lekin Zubayr raziyallahu anhu ge bir dir hamam xiyanat qimi idi. Nimagi?30:22bular islam ahli na qadar aham byuk akhlaqli, adalatli ikanliyi qalb xatirjan bogan, bazilari, aw aksaryati, kupchiligi islam kirgitgan. Kubchilik kullar, sahabi kiramlarini kullarigi xalasiz, aksaryati islam kirgan. Aksaryati islam kirgan. Wa halanki, bir netche kun aldin, bir netche muddat aldin, qiska muddat aldin, islam dushimani bogan dimashlar. Cihadda.30:49islamga qarx urushkanligi uchun asarga chushkanadi, lekin islam ahloga qul bolib, islam ahlani kimligini korib, haqiqatdan bular ahla haqq, haqiqat vadaalat egesi ikanligini korib, qalbi kuzi atilib, islamni qabul qolgan. Shunin chunham islamni qabul qigan qullar azad qalanshligi fazilat haqda judukub ayatlara hadislab qigan.31:18qullar azad qivarladi. Allah Ta'ala shumneye shari'atlarini, hukumlarini chikardi ki, qul azad qilish, tahriru raqabati mu'minah, mu'min qulni azad qilishdi. Kub ayatlarida kiladi, vab hadislarida kiladi. Vah hatta bazibur halatlarida mu'min bumigan qullarini ham azad qilinladi, belki azad qilishlikke qizixtiriladi. Sabli ish boladi. Agar islamini manfaatiga, islamini faydasiga,31:48Boladiyan bose, albat ta ushe larin azad qilish kiri bolad. Hatta musulman bo mesaham. Agar uno azad qilish artadan, islamga zarar kilish xafu bo mesaham. Islamga zarar kiltirish xafu bo mesaham, azad qivarlad. Fakat bu mujahid kishi, ya ki mujahidan boshqa bir addi musulman sato agan bose, pul uz pulige sato agan bose, bu kul no, uno hicke macburlami edi sam bu kul azad qigindam.32:18chunki Allah bunga bergan hukuk bu. Bu insano uzdayi Bashi'd-i Islami qarshi urushib, Allahga qarshi urushib, qigin Allahni bandalari qolige, Allahni mu'min bandalari qolige kul bolib tushib qoyen. Agar sabr qolib Allah chun, u qigan cinayatlardan tawba qolib, mu'min kul bolib ufat itkitsi, bazibir azad insalardan ham,32:46Mumin, musulman bose ham, bazbur azad insanlardan, ular imanu zaif bose, bu qulni imanu kuchili bose Allahni huzurda in uluq bandalardan bubki turad. Allah Ta'ala qul bolad ima, azad bolad ima, ungi qaramidi. Kim haqiqi mumin bose, inna akramakum inda Allahi atqakum dab quygan. Slani chiledi, in uluq banda, Allahitan in qurqadigan taqvali bandadir. Shun-shun, bu mesele, tor qunush qerek.33:16Allah Ta'ala Allah hamamizga uzu faydali, manfaatli ilim wa saf qalb birsin. Kingi ruwayat qotamiz, Juwayriya rahimaha Allah ruwayat qaladlar, qalat Ba'a Az-Zubayr daran lahu bi-sittimiyat alf. Qala faqila lahu, ya Aba Abdillah, uqbinta. Qala kalla, wallahi la ta'lamun anni lam uqban, hiya fi sabili Allah.33:47Zubayr r.a. hu hawlilardan bir hawlini 600.000 dirhamiga satuardilar. Shunde u kishige bazibir yakinilara itishtiki, ee Aba Abdillah, yini Zubayrga itishtiyat. Siz aldandiniz, yini 600.000-gi bu erzancida, erzanga satuardiz. Shunde Zubayr r.a. itilaki, asla, yok, aldanganim yok min. Qasam Allah ki,34:20Yaqinda bilasilar, min aldanma ganligimni bilasilar. Bu 600.000 dirham habasi Allahin yolda sadaqa bilislar.Tüm metni gösterYorumlarHenüz yorum yok. Faydalı bir düşünceyi ilk paylaşan siz olun.