♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersSesЖоҳилият амаллариadmin·3 views·5 months agoИймон дарсларининг ушбу бўлимида жоҳилият амаллари қайсилар экани ва улардан узоқ туриш кераклиги ҳақида сўз юритилади. By: Шайх Абдували Қори Source: IslamHouse.com · Шайх Абдували Қори#Audio#IslamHouse#Шайх Абдували ҚориMetinbeta▸Otomatik metin. Hatalar içerebilir; kelimelerin doğrusu için kayda başvurun.0:01Allah, Subhanahu wa Ta'ala0:32Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamna payganbar qilib jonatgan vaqtta, xalqlar özlarinin hayatlardigi kud mersalarini olchashlikke, özlarinin cagili olchawlarini korub olishkan idi. Qutlu otgan payganbarlar payganbar bolib kirgan vaqtta, boska otgan xalqlar hal,1:03özüge xarf bir ölçöyler qurup qalişgen diyoq şeyin. Asasi biz Risaleti Muhammet sallallahu aleyhi wa sallam haqqıdan köpraq bahs yuritsimiz, u kşinin Risaletleri axilige Risalet digen, şun bilen Risaletke muhir basilgen, Muhammet aleyhis salamdanki yin paygamber qiyamat kecib dolmidi, kimde kim?1:32uksidankigin payganbarligini dava qilgan bolsa kazabligin malum bolgan, albatta qiyamat qecha, agar yorgondan dava qilgan bundirik payganbarman digarlar cikabigan bolsa, ularinin muttahan kazabligi albatta malum bolib qol olada. Sunun uchim biz, Muhammad alaihissalaminin risalatlari bilan risalat ki garakan, uksin payganbar bolib qilgan vaqtta,2:04Ummatlar bilan, kelişilagan basalalar haqqıda biz, asasi basaladiz, La ilahe illallah kelimesi haqqıdaki bahsi yuriddik. La ilahe illallah kelimesini Arap kisi yaxşit sunayadi. La ilahe illallah kelimesini Arap teline yaxşit bilgalligiden bu kelime uzunin hayati digi.2:36aqinni qibdan izgertirib yibarish digini, wa saqdi ilce uladini hamasini barbat qilish digini tishinardi da, ve butun vücudu bilan Muhammed alaihissalam olib girgin yuz, yani la ilahe illallah kalibasiye kharshi tishgin. Bu kalima mana ilah kalibasini arap dili ve yaxshi bilishar da yaplar, ma'bud manasi ikan digini, ve ibadat manaları3:07xeysi nesalabni uz iqiga olisligini yixsit xini shardi. Dimak, siginiladigan zat, yagana Allah ikelligini bili shardi bu kalimani qabir kulissa. Ve siginislik, soqta yasab olgan ma'budotladini hammasi barbatli olisligini bili shardi. Shunin uchil, ular, uzlari bilan Allah urtasi da,3:34qilib olgan qasdalarinin hammasini barbat bolisligini bilisik, hatdik suratda karchi cikisti. Peygamberimiz sallallahu alaihi wasallam, kalimeyi la ilahe illallah barbat boligandan kigin, ularinin hayattigi, uzlarica, yasab olgan ulcovlarinin barbat bolisligini, tizginde barbat bolisligini bilardilar.4:03Munibu, ularinin biz ölçawlari nizanagdan ibaratbogan. Muhammad aleyhis salam qayganbar bolib qelgan da, odanlarinin cahili ölçawlari kanatabogan. Bini biz bilmaligimiz kerek. Nimi uchim, qayn ki zaragni gulimlesa, biz u zaragdan taqlar almayniz. Veshun bilandirgan, biznin xadirgi xayatimizdexan, xakiki islam aytirgan vaqtta,4:32boleyatkan qarsiliglarini korib azadlanmimiz. Chinki bu, cahili olcaglar qiyamat kaca, hakiki islamca mukadil bolib barovrali. Madani ki, biz cennetke iman kirtirdik, ve cehannemnin barhaq ikallige iman kirtirdik, ve cennetke layiq amal qiladigan kishilar cennetke barisligige iman kirtiramiz.5:01Ve cehennemge, degi qatlik azablarga, sezavar bolislig uchun, cehennemge hal otun bolislig uchun adamlar haraket kilib, özünü şu cehennem azabiga layiq kilib barogada. Shurem uchun biz bunge bir azablanmaksigimiz kerek. Men shirda, insha Allah bugungi darsimizda, cahiliyet ahillara, kangi bir olca olabilan haqmi olca sharda?5:31Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam karchi chikkan ishlar nimalardan ibarat, shularnin bir bagilarga, insha Allah, kiskaca suretta tux talibet anlas. Birin cin, in qattik xatarli bolganlarsa, shuki, Allah saklasin, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam olib kilgan yolga qalibnin iman keytirmas diga. Indi bunga, jahiliyyat ahli qilib yurganlarsani,6:03yaxshi sanar. Bu yaxshi degenlarsani xam qochilib qasa, indi u ziyan nahayatda tola kamil suratda tapilar. Ozi asli, Muhammad alaihslam alib kezgenlarsige biz tola iman keltirisimiz kere. Bu imanmin asasidir. Bu kisini alib kezgen yolige iman keltirir masligde onnige yanar, onnige qosir, boshka cahiliyat ahlinin yolini yaxshi sanaslig xamd olub qalsa,6:34unda bunu, ziyanini cakirib tamamlad dolaydi. Cahiliyyat ahli, Rasulullah sallallahu alaihi wasallam alib keldiyan yolga iman ketirmasi. Peygamberimiz sallallahu alaihi wasallam alib keldiyan yol hazib bizda bar mi? Yol mu? Uqshi alib keldiyan yol ne ma? Biz hamamiz bilamiz ki, Allah subhanahu wa ta'ala Muhammed aleyhis salamini peygambar qilib jonaddi. La uqshiya Quran-i Karimi nazil kildi.7:05Qur'an-ı Kerim-nin saklashlikke Allah kafil bozda. Inna nahnu nazalna zikra wa inna lahu lahafibun. Biz Qur'an-nı biz çürdiydeyde, Allah ta'ala, biz sakla uçim zib takible meycadda. Demek, Qur'an-ı Kerim-nin drar xarfica, fitur yetmagan xalata qiyamatgache saklanib qalishligge Allah kafil bozda. Bu haqda biz boshka firmiyimiz. Qur'an-nı saklashligden7:33ehtiyat qılıb birar xartiga titir yeti qalmasin digalligdan bizne Allah ta'ala odaq qıldı. Qur'an-ı Kerimini yaqib, bütün yuqaçlikke xarif bolgan düşmallar, 1400 yildan beri xarif bolgan düşmallarinin kub bolishligi qaramastan, dunyadegi en kub kitab Qur'an-ı Kerimdir, biradirlar. Birar bir kitab ki, düşmallik bu derecede bogamdayz. Agar düşmallik bogamdaysa, birar millet düşmallik qizan.8:05Amma Qur'an-ı Kerimge həmə milletten dişmən bardır. Lekin Qur'an-ı Kerimni duşken dişmən, duşlarnin, duşlarnin za'if boliçligiyan qaramatdan Allah subh'anahu wa ta'ala inqib Qur'an-ı Kerimdi saklak geyli. Wa birar harbige putur yetkizbegen halatda sakladi, albette Allah-u nibada saq qiyamatka ka saklaydi. Bizdimi Muhammad aleyhis-salam alib geyligan yol Qur'an-ı Kerimdir.8:37wa uqshinin sunnatlari. Sunnatlari takrar eytanmiz. Birin ki, peygambarimiz sallallahu alaihi wasallaminin hadislari. Hadislari bazilari buyurigandir. Sunnatlarinin ista buyurigallari bar. Biz bu buyurigallarini qilishlikke macburimiz, biradarlar. Çünki Resulullah sallallahu alaihi wasallamini Allah subhanehu wa ta'ala suriyi nurinin ahrida, astaizi billah,9:09فَلْيَحْذَرِي الَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَنْ تُصِيبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ يُصِيبَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ۖ ۖ9:41buni toprak bunasani hayatta hamdiyilgan, biradarlar. Yan ki, Allah saklasin, mene, sunin usun, azabnin, alemlen turuchi azabnin aksar yunshak gapirigan kishilar istimali bardik diganlar. Sunin usun, biz, hadis, sharif, mene, peygambarimiz sallallahu aleyhi wa sallam, min en yunshak gapirigan kishilar dik sezib, biradarlar. Dolmasan, na ve alemlen turuchi azab yetsin diganlasis andir, biradarlar.10:14Şunun için biz hadislerinin içide buyurilgen sünnetlerge nahayette istiyaf bolmalıq. Hadisler sünnetlerini beyan kilingen asarları var. Sözlerini içide. Özlerinin akhlaqlarını, nimin xulkun şu deyip beyan kigerleri var. Ve ameli sünnetleri var. Bunu sahabeler, haygandarımız sallallahu aleyhi ve sellemden rivayet kilingen...10:43O sorlar da saklak qalish gellar. Qayganbarimiz sallallahu alayhi wa sallam bun deyidilar, un deyidilari saklak qalinyar. Bu amali sunnetlari. Ve bazı sunnetlari bar ki, oldilar da qilinjan vaqtta inkar qime gellar. Mene bu nerse, inkar qimaslik bilan broderler, si nersege ruqsat bolib qoladi, nubahligini bildiradi. Sinin için Muhammed aleyhis salam olib gelgen nersiga biz xalbimizi ilman kilitirma olugimiz gerek.11:12İman keltirməslik bu cahiliyyetteci Mäkkə müşrikləri, Muhamməd aleyhissalam qalib keltirgen yövzü iman keltirşime gəndir. Və yenə özlərinin cahiliy pillərinə əbzaldir səmeşkənədir. Kur'an-ı Kerimde, وَالَّذِينَ آمَنُوا بِالْبَاطِلِ وَكَفَرُوا بِاللَّهِ أُولَٰئِكَ هُمُوا رُخَاصِرُونَ Batilgə iman keltirgen kişilər və Allahı kafir bolişkən.11:39Allahsi kafir bolishkendi, toprak manasi, broderla, Allahni inkar kigan digan mana omasi. Allahni ma'budligini inkar kiliishkani. Yanki Allahsa ibadat ham kiliishkani, Allahni özlige gini ibadat kiliishmigani. Boshka nertelarga ham tosib ibadat kiliishkani. Allah bilan özü ortasika, vasta qiligalligi usun, Allahsi kafir boligalli disani etdi. Bu nerte, en bilishimiz mulhim bolgin nertedir. Cahiliyette gi,12:16Miçrikler, Allahke dua qilişliylerde, Allahke ibadat qilişliylerde, bu vasitelerini Allahni huzurde bizi şafaat qilib aladidir, maqsad qili ibadat qilişhadi. Bu, bizge rizq edadidir, ibadat qilişmi acizdi. Bizi yaratkendir, ibadat qilişmi acizdi. Ya tayinati yerini boshkaradidir, ibadat qilişmi acizdi. Allahni huzurde bizi şafaat qilib aladidir, bu ibadat qilişhadi.12:49ma la ya gurruhum wa la yanfa'uhum, wa yaquluna ha ula'i shufa'a'una inda Allah di shaydi. Allahdan baska ularga zarar hangi etkizme edigan, manfa'at hangi etkizme edigan mersage ibadat kili shaydi, wa mana bu ayat shingi dala Allahni huzurda bizni shafa'at kili uchi bular dik qoy shaydi. Xadirgi vaqtki halbir nazar qaslayliyliy, bradarlar. Sizlar nima uchin bu mazarlagi ibadat kilesilar? Nima uchin bu dulaglargi ibadat kilesilar?13:22Nime ucum bu catta tashlarga ibadat qilaslar? Ibadat qilib bi sokunib, uyege barib, siginib, sajda qilish naydar? Sajda qiladigallar ham bar. Lekin shuyallarga khas qilib barib nazirlar atar. Nazir ibadatdır, adaylas. Vibrar bir soyladigam nartami abarib soyish. Bu ibadattir, adaylas. Qul inna salati wa nusuki namazni, yanida nusuk kalimasi kiliyatta. Nusuk bilan, yani,13:51bir narsani qurban qilib soyish bilan, namazni yanmayan kestiriliyasi. Ika hu ibadat qilib. Min ibadat qilib, yegi inge qaran namaz okuyatkanin yog, deyishlik bilan kutulmaydi. Wa bagi bir salih kishilarga, ben madad sorasib, bulargi ibadat qilib, bulargi nazirlar dirib, bulargi bir narsalarini atayatkan kishilar, Quran-i Kerimde mene bayan qilinyar.14:24ma na'buduhum illa li yuqarribuna ila Allahi zilfa. Allahdan baska avliyalarga ibadat qiliyat gallar, ulara iqshadi ki biz, ularga ibadat qilishimizdan mahsab, bizlarina Allahka bir nav'an, bir suratta, qandi bir suratta bu suhan yakin qiladidir ibadat qilishadi. Dib Allah ta'ala sularini bayan qilatdi, sularini mushrid liyatdi Allah ta'ala. Sular bilayi Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam kilishime gallar.14:54Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam kelishmagan kishlar shular, yani bizna Allasi yakan qilad edishkan. Allah subhanahu wa ta'ala Qur'anda, wa nahnu aqrabu ilayhim min hallil warid. Biz ungu boyun tamiridan warid, yuraydan chikkan ikte asasik qan tamirinin bittesini warid dila. Bu boyundan, boyun tamiridan hamcaqramiz canber ya parisde, ya cin, ya daraq, ya aftab, ya oyni,15:23ninge Allahge yakın qiladi deyib ibadat qilgan bulsa, xilarini mişrik begalligini xabarini apgildar. Wa bu mişriklerge cennet haram ikalligini, wa ularinin cayi cehennem ikalligini xabarini birgildar. Wa ularinin amallari habata bolgalligini xabarini apgildar.15:52Asasi Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallamnin kilişməgən məsələləri mənəşindən ibarət. Cahiliyyat vaqtıda ular özlərinin ki sahbə dilləri də həm tarfaza də. Ular həməsi özlərinin yollarını mahquz edilişat. Həmə cəma'a özünü fikri bilan qıvan gələ də.16:25Xadirgi vaqitiya mudi qarafiz, birar bir musulman kishi, birar bir diyarga borta, shirde bir musulmallar bilan yukiratsa, özinin adatda, kimi shaharida qilib yurganlar sani kormi yapasa, yey özimizi shaharda, uruf adatiga, yolimizga toru kemarsakan depkela. Unnima bolisli gidan qat'i nazar, özini shaharideysi toru mu, na toru mu, u shahardeyham toru mu, na toru bolisli gidan qat'i nazar,16:56manabuz, özümüzü diyarimizdegi yolimizgi hiç yasi etmesegen dek kerebi. Hatta buna saniz, haramda korup gelseyen bir adamlar. Haramda mustahkem ulemalar, pamaniden kitabı sünnetken, biz haramda diyişligimiz bilen, hava bilen, korup geliştegi tetkanimiz yok. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem, özledigi hadisi mubareklerde, Madine-i Munawwaregi ahirde iman toplenedi, kusti ilan,17:26özinin iynide külce bolib tıplangan dediler. Dajjal, Madinagi kiralmaydi dediler. Madinadagi iman, innil imana la ya'razu fil madinati kama ta'razu l-hayyatu fi juhriha dediler. Manabun arsana hadisna itilgandan kegin, Madinadan birar bir namaz ukunun yetkanligi halatini korib keligandahan, umridagi bir matta hajnib, nafstan vazkechib.18:01Havadan vazgecir, labbeyke, labbeyke Allahumme labbeykdir. Rabbim senge ye, ey Allah, labbey seni buyruvinge tayyardib, ihramni, özinin libasini yecib turib, tayyarmandib turib seni buyruvingini kabul kilişlik edib. Özinin ham malini sarif kılir, ham canini fida kilişlik e tayyarligini ilan kılib barib kilgen. Şihan, şirde, maboda bir sünnetke muapit bulgen.18:30Amal bolseyu, özünü diyarga kilsa unarsani cahil bolgan, özünü ahli ilim ditsanagan, saxten mollabogan, adamnin fikriga tohru kemiye qacan bolsa, bizi özümüzü shaharli digi dinge yetmasekan digan hayasizlik bilanmana bu söz beyzadi. Bu, lebbeyke yetgen vakti digi kezzab adamdir, braderlar. Çünki lebbeyke kelimesini biliş gerek. Bu, ixtiyarı bilanay tuğdu unarsami.19:02Şunun için, mənə bu ceyde bir sürü bililik ki, həmme adam özünün fikri bilen kuvanır yaşaslik, həm cahiliyyet devridige kuvan gən cahil ahillərinin urf adet edendir. Şunun için, bir kişi özünün fikrini kitab-ı sünnetke taqqaslasın. Kitab-ı sünnet, Allah'nin kelamı, Resulünün sözleri ve ameli emelleri,19:32və əzlərdin huzurlərdə bölgən takriri sünnetlərə. Mənə bu nəfsələrgə takqaf lesin, tuğrı busa qabul qulsin, şun bilan quvansin. Qul bi fadlillahi wa bi rahmatihi fal yafrahu. Qul bi fadlillahi wa rahmatihi fal yafrahu. Tuwa khoyrun mimma yecma'un. Allahni tazlih rahmati bilan quvan ilar. Mənə bu sizlər tutləgen nəfsələrdən yaxşir atır. Bradəllər, hajga barib.20:01qaburiyyat bulishligini, bilgilere ham insanda fayda bolib qoladi. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam dinde ijtimani olib gelidlar. Bu söz cide birim. Özümüzge, hamimizge musibetlidir biraberler. Dinde ijtima camlamishligini. Xalifun nasafi akhlaqihim, wa xalifuhum fi amalihim. Odamlarinin bazir nizaji hulklarida aralashiglar, sharig boliglar. Amma amallarida20:32qarama qarshi boli iladiyatla. Yani, bazibir kishilar bilan, akhlaqida, mizacan bazib xur, bir adam tez, bir adam yumxak, bir adam sekin, bir adam tez bagiradir. Bu nasilarda biz, birge aralashir, birbirimizi musabaha qilir, kechirishlikke mamurimiz. Amma amal, shari'atke zid bosa, biz unge qarama qarshi nesim. Ijtima, camlenishlik, biraderler, mana bu, dinde camlenmaligimiz kirey.21:00Cemlenish degenlersinin manasi havada cemlenishmez. Peygamberler, özlerinin havaları bilen cemlenishligini alip gelgerleri yok. Ular dinde cemlenishligini alip gelgler. Demek biz İslaminin buyrugu nimet? Dek texirishimiz kerey. İslaminin buyrugu su dese, biz hemmimiz su pikirde cemlenmaligimiz kerey. Egerki o, bir nesci yildan beri qilip gelerken, özimizin urup adatimizgi ziz bozahan.21:28Dinin asli manasi, islamin manasi, boy sunislik, taslim bolislikdir. Suni uchun biz camlanamiz. Dinde islam yolu da camlanamiz. Boshka narsada biz camlanisik, braderler, hic munkunmes bu narsalar. Heme milletlik öz yakas uruf adati var. Bu narsabilan camlan bana edi iskaca. Suni uchun, heme uruf adatli kishilar, u uruf adatlarilan kamsilinislikke, bular munkunmes olardi kamsilinisligi.22:00Lekin din ki Allah-u Rasulu tarabidan gelgen narsani qimaslik bilan paslaydi, qilislik bilan ali boladi. Asli biz islam digen narsani taslim bolis bu isunislikde kishinmaligimiz gerek. Kur'an-i Kerimda ijtimaga buyurilgen buyruglar, tarqalislikdan man qilingen buyruglar, bu tarqalistan qaytarislar cidekut digen.22:32wa musa wa isa an aqimu ddina wa la tatafarraqu fihi shara'alakum minal ddini ma wasa bihi nuha wa alladhi awhayna ilayka wa ma wasayna bihi ibrahima wa musa wa isa an aqimu ddina wa la tatafarraqu fihi Allah subhanahu wa ta'ala nusulman milletiga, ummati muhammad sallallahu alaihi wa sallamiga sizlarga ddinden Allah subhanahu wa ta'ala birinci peygambar nuha alaihi salamiga zafiyat kilyan yolunu tuzib birgadiyat23:03Sizgə vahiy qilgənlərsə, və Ibrahim, Musa, Isa aleyhimus salamlərgə vasiyyat qilgənlərsəmiz, dinni barbaqirilər, dinde tarqal meylər. Bazı bur xulklarımızda, mızaci bir xulklarımızda tarqli bol oramız buradarlər. Amma dinde tarqal meylər dillər. Dinni barbaqirilər dillər. Dinlerini bölüp teşirigen adamlar,23:37Ular taifa-taifa boq etgen adamlar, siz bularga nisbetan hechgan deyiz, size alaqiz yox. Siz yoliz bu maz, diyat Allah ta'ala. Muhammad aleyhissalam no alib kelgen, yolib, braderler, mana bu bogan. Endi hadirgi biz, islam ümmetige bir karim. Adamlar, din düşmallarinin milletçilik fikri xamagatar kaldi, braderler. Insanlar şundi milletçilik ruhige şundi kirishik etdi ki, bu cahiliyet meselelerden boz.24:12Agar bu adam özbilg bose, dinde yogose, braderle, Allahini inkarkilib turgan bose, boska millettigi adam dinli isbatlab, iman asaslarini, arkallarini, islam asaslarini hammasini bacarib turgan bose, undan kore haligi özbekke muhabbati belant boladi. Braderle, özbilg bolisli iblan musulman botlamaydi adamda. Agar adamladin ozini rayige hayalatice koybirsiz,24:43Sekin astak, imam azam rahmatillahi ali, shu sekin abarib turib ozbiye begallar devasa, ozbiye xalka. Ozbiye liyye sekin kulax salib tursez, anjjandi yashayat kallar, bukshi anjalli bogana kallar, ud ceybar turgana kallar diz. Shu millachirik, vataniyye ruhu shu darija da tasir bogan. Agar adamlar haya qilinsha di bolmasan, shu qolisan, hama peygambarlarla ozbiye bogan digan, bi alib chili shirika.25:15Milletçinin ruhu şu dərəcəde tatir kürkirken. Wa lā tasūnu kalladīna tafarraqu wa xtalafūn min ba'dima dā'ahumu albayināt yertar. Allah Tefarruqtan manqican. Ixtilastan manqican. Wa a'tasimu bi ḥabdillahi zami'an wa lā tafarraqu. Allahun arqanunu mahkamishlaylas. Bundan murabdir adarlar. Wa a'tasimu bi ḥabdillahi zami'an. Itiraf shirib qallishligi mümkün ki,25:47Nime uqin biz, məsələn, özümüz cəmlənmə yaqqız digən sual buluban qalinişi münkin? Lekin bir de i'aqsam Allah'nı arqaniga. Allah'nı arqanı Qur'an-ı Kerimdir, brotherlər. Allah'nı arqanını mahkam işleyilər. Qur'an'nı hökmini alıb kilingen hökiminin mahkam işlenmə alıb kirik. Wala tafarraqu diyatı Allah Ta'ala. Yani, acralıb kitmeylər. Hatta ijtimaqı buyurigan nankigin tarqalişlikden alaqida qaytariyatı Allah Ta'ala.26:16Cahiliyyat davri degi mas'alalar xamsindi boqandi, bradarlar. Milletsilik, vataniyyi ruxu ruwajdan ganidi. Unsur ahaqa waliman al-mazluman. Bu kalima cahiliyyat digi mashhur nasiyda. Yani uziyni bradaringyardan dir. Zalim bolami, mazlum bolami dixar. Yani, zalim botahan, bradarini yanin al. Mazlum botahan, bradarini yanin al digan fikir hukim sura azdi.26:46Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam bu fikirini yuqatdilar. Bu mersani, shu kelimani takirallangan vakitte hem bunun manasini ozgece verdilar. Unsur akhaka zaliman au mazlumanin manasi, cahili manasi, bradaringardan bir. Yani, Sadraqlasi ozini hamshaharingardan bir. Senge shundan payda, zalim bulami, mazlum bulami hamshaharingardan bir digan mana. Mana bu cahili olca oda. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam,27:19olib kilgen yol, haqqa yardan berisdirgatdilar. Kin bolisligidan qat inadar? Ya ayyuhalladina amanu, kumu qovvamina bilqisti shuhada adillahi walaw ala anfusikum avilwalidaini walakramin. E iman kildirgan kisilar, adalatini barkoqilucu boliglar. Allah ucin yuvaq boliglar. Agarci buzuqligilar uzilarini zarariglarga bolsaxan. Oto oniglarini zarariga bolsaxan.27:54xarinda shiilani zarariga bulsa ham digan yulli islam oluk gelidi o adamda. Bu oluk gelisliydi, hene yollar chundi ediydi. Lekin hayatka burar matta tatbik kilinmadi, magar islamda tatbik kilindi bunarsani. Islam tarixi bulan shugurlan ger adam bunarsani, yuda ham tapadi. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam birinki uzlarida tatbik kilinmadi. Uzlarinin hayallaridan otkan, vaqtida islamni rivaji uchun, manhaji,28:24bir çamçilikli xayallardan ötkən vaqta Allah subhanehu ve ta'ala odan itab necdi. Amal qishiwini kiliçligi mal allangan vaqtlarda, mal allanicilari bir cattagalligilardan maq, Makkanin müşriklarini, cattalarini, islongi kiliçligiden umit qilib qolgallarda, islongi kiliçligilerden maksidilari islongi qorzlaniciliga, ve islongi sababligi zaib azab qortiyatkan bechi oralarga, yordan bulub qoliçligi, umidide bulusi xan.28:53bir talat qilib qiligan A'ma Abdullah ibn Ummi Maktumni sozlariga qulaq falisliyidan malalli gandigi waktida, qiyamat qecaq ozlarinin Allah tarapidan ishqan itablarini Sure-i Abasada tilawat qilini qaldi, broderlar. Agar Allah tarapidan haqq bolmagan da Quran, Taygamber sallallahu alaihi wasallamdi buyuk insani itab qiligan ayatini ozlari shundi okub birmagan boladilar.29:25Mənə bu nərsədən bir bililik ki, İslam adalatını darbaqilişliyinə təlim verdi. Mənə bu vaqtda biz bu sahabalar ortasdaki bulgan adalatlarina, ota onalarinin zarariga bulsa xam haqda turganlarinin misallarini, ötken darslarimizin misallarini kirtirdik mənə. Abdullah ibn Ubay misal edan. Abdullah ibn Ubay bu munafiq idi. Bu kişinin oğlu uluq sahabiydi.29:59Tarzan, haqni barfa qıldı. Otani, ya yardan vermedi. Haqqa yardan verdi. Mana özken darsimizde biz bunu dayan qaldeyik. Bu misallarini Allah subhanahu wa ta'ala, özünün nazil qilgen ayat, hadislerin misalini vakiide korsetti. Bu nerte, sire kitablarda saklanib kaldi. Mana bu nerteden biz bilişimiz kerek ki, İslam qelgen vaqtta adamlar, u hakiki ölçablan ölçesmesti.30:28Belki yardan, biradarga bir shabi. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam ham bir vaqtta unsur akhaka zaliman al mazluman dedilar. Xu cahili davrda yasagan sahabalar islamga çitilar. Indi bu unsur akhaka zaliman al mazluman kalimasini istimal qilmayi qoydilar. Qusabdan Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamdi adalatlik daqtan istiga vaqtlar da hayran qalisti. Avverda hayran qamastan sunga targayt qolun yurgan kisilar,30:56Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin ahzladdan unsur aha ke faliman al mazluman digan suz digistiganda hayran qoristlar. Ya Rasulallah, mazlum bugandayun yardan biramiz zalimligida qandi, yardan biramiz biradarimizga digistlar. Islam ulalini baskaca tarbiye qilib qoydi. Bu suz netgallarda, mazlum buganda yardan birisli digilad bilaslar. Zalim buganda zulmidan tip qoyisligin yardan birisli digilad. Ana bu sahabalarinin islamini qabul qilisligidenki özgarisligini qarim. Biznin davrimizda,31:27Bir adam islamı qabul qilişligi bilan veçmaq namazdı suratini okuş vayana bir yilda bir ay roza fikiçlik özger ediyo, unin vücudu da islam korunmaydi, bradarlar. Boya gidik, bir xilda yura uğradi. Maskılı qiçirlik hülpatlar birga, isuz undan ham ziyada boladi ki, mabada yaxsira pul tafqala digan buse, munkarlar bilan chola isqil oradi, fakat unu namaz bilan, roza bilan, musulman dib, ayta masiz, heç qaysa amalida.31:58islamdan bir asar babaydi, biradarlar. Amma sahabalar, ömr boyu, unsur ahaqa waliman al-madluman kelimesini ya amal qilib yurgan sahabalar, sunge tarzid qilib yurgan sahabalar, tosatdan Rasulullah sallallahu alaihi wasallamdan bu sözde işitganlarda, ya Rasulullah, bu qanika söz oldu diyiştlar, ömr bar, gafrib yurgan sözlerini işitganlarda. U sözlin manasini duruz qilib degladi, Rasulullah sallallahu alaihi wasallam.32:26Man qutila duna malihi fa huwa shahidindirli.32:57Buru acaflamishliyi munkum, malini himayakili buru az yina maldi ded, insa hayasidan cida boladindi. Yok, malini himayakili shiyolida canberse, agar dushman unu qatil kilsa, shu malini himayakili shiyolda adamlar canberis dereceste himayakili gandanki yin, zalimlar özü tiyilib qaladi, broderler. Agar zalim kuclesa, malini soresa bira ora digan, bola digan bosa, un da shu zulumnin yolunu aciberisli ki adamlar qaladi.33:27Shunin uchun, naaxaq u malini himaya qilmayakta, zaxirda malini himaya qiliyatgan binan naaxaqligini dunyada kirib gelish yolini, tost yolda can bergan bolaydi. Un shunin uchun shahid bolaydi. Demek, bir adamnin, baz adamlar, barki ibradarlar, uxulasa zulumdan toxteydi. Bu, masam, toxtamaya zulum qilaydi. Bir adamnin, yani, unu hayasidan, oyqagligidan uykisi azarladir. Indi, bir adamnin,33:59uyqaqligdan uyqsa azal bosa, unu yasha gandidan olgana ham yaksilmik. Shundi adam botdi ki, uyqsa uyqaqligda azal otdun. Biz avalgi dertimizde shuni ham isharaqli botdi ki, Rasulullah sallallahu alaihi wasallam basharatdir, xabar berdilar ki, kengi milletlar ishida bir taifani qovmun lahum siyatun ki azna bilbaqar, eddilar ki, shundi irtaman ham Allahuni qazabu ilan cikbetishadilar,34:32keç kurunda ham Allahini qazabina qayt qilad dillan. Uxuleganda siilib qalishad, alas. Lekin uxulexan, yani zulum klişliyke kuvvat hasil klişliyib olsa, uxulexan günahol oradi, brabiliyla. Şun da şun maliqimiz kirey manan. Demek, biz Allahini arqanini üşreş diganda, şun maliqimiz kirek ki, istima, cemlenişlik, Allahini hukmida cemlenemiz, Allahini hukmini qilmeslik ilan acirelemiz. Manan bun deyib ol maliqimiz kirey.35:03Cemlenis degene, bir ahli-devlet adamini koi soyberse, suige toplani istiri istifa goleyli degene nesemez, biraderla. Ya dinden hech kande bi haber bogan, dini mezhare kili virgen adamini borge goleyli degene, suzi bilen istima toplani qalisliy besi. Cahili haletlerden diktese, ozinin musulman peshvasi ge, ve islam hukmine icra kili virgen vakitte itaat kilmeslik. Bu hem,35:39musibetlerdendir. Peshuvaga itaat kumveslik bilen insan bu cemaade payiz kusalliydi, braderle. Namaz, cemaat bilen uxislikden asil maksad, istimadir. Safladinin barabarkilin islikden maksad, kub maksadlar bar, bitkasi istimadir. Manabu nevse, bazibir xatalar vali tarafiden sadir bulganda sabr qilislik Islaminin birigiydi. Sunin icin sahabalar,36:10ozlarinin valilergi itaat qilixtigar. Cahili davirde itaat yogidi. Islaman yogidi, islamini hukmiyan yogidi, itaatam yogidi. Cahiliyet asaslaridan, yena bitti asas, taqlididi. Kör-körana ergescidi. Bu, hena kafirlergi bir asas bol qoyanidi. Min asaslar bolsun ki, hazirgi vaqtta, musilman mendi digan kisilarinin asasi asaslari,36:46Kör-köran-ı irgaç qolqaya. As-sa'idu billah. Wa kazalika ma'ru sallal min qablike fi qoryatin min nadirin illa qala mutrafuha inna wajadna aba'ana ala ummatin wa inna ala asarihim muqtadun. Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam alı kirjan yolunu qabul qiliş başla. Şimda ghamgin bolardilar. Ghamgin bol gerladan bana bu yoxşigan ayetler dışardir. Bungi acaplanmeyin. Sizden ilgeri xan, brar bir şaharga o gohlan turucu peygambar cenatkan busik.37:16shu shahrdagi maishaddarlar, mutrafuhar, maishadparaslar, hammasi, biz ajdardlarimizi bir yolda tapkanmiz, biz ajdarda izdanketamizdi. Aksar adamlarini texsirin, haqqa buyurilgan vaqtida, haqqa qarsi cikuchi adamlar, shahrlarda, sharaflig bolit, itibarda bolgan, dunyadar, maishaddar adamlar oladi, haqqa ergesmigan adamlar. Qaysi shahrini texsirin, hama shahrda,37:47Alimlarini kolida kogur chakilib olgan ahli davlat ve hakka unamagan kishilar olgan. Ulargan bir alim kerek ki, ularınin isini kuvvatlar deradigan alim kerek. Hak naysadigan alim kereynas. Cinki hak ularınin narzage kiltiradan. Mana bu taklit biz zidi otkan ajdadlarga ergishamiz. Lekin bu sözde ham koti kazab boladi, bradarlar. Otkan ajdadlarga ergishmayda, havasiga torik etbagan mersalarda ergishadam.38:19Min sualkılaman, başkalar ham sualksın ajdadlarımız yolunu makkemi şeyimizde gerlerge. Bir sorayım, ajdadı şunde maskuluci içimlilerden toykululdu mu deyin? Yok. Unarsa yok. Unda, unu üçlemeyde. Ajdadlarınin yolunu üçleştigde hamd oda asli kezzab. Ajdadiz, şu sizi turishizdegi libaslarını qeysi misli giygen deyin? Hamasini? Yok. Unarsa?38:54Ajdadlari biran tishi ozinin ailevi xiliyatkan amallarini biran tasmik bagan bradallar. Ular ergeshadi, torri. Har payishanba kunu, ashqili bi isliyli ergeshadi. Xinki, asli oziyahim yaxish qoradi. Ajdadı bilan ozini havasi birxil bagan vaqtta, u elbette bunarsani mahkem isliyidi, ajdadlarimizi yol ediydi. Ajdadlari onaki yasardan namaz okuygan. Bu, günahki qici qamaganda inin namaz basliyidi.39:30Günah qilişlikke kuvat qa meyde, və masqilucik cimriyni xinde icadi ki, u endi unge bir tabib, u ya musliman tabib bol iskerey maz, və albeste bir kafir tabib acikerey ki, endi icsin öle sandi iskerey. Ajdadı bunday baganmaz, bradajlar. Shuniyo qun, bu taqlid ham khawafiga tohrik eb bagan vaqta taqlid qiladan. Ozi asli ajdadıdan ge irgaçligde ozi biz...40:02Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam ayatma qallar, biz azadilar gergesh iladi. Biz gergesh, ha innahu man ya'ish minkum, fasa yara ixtilafan kathiran, fa alaytum bi sunnati wa sunnatil khulafaa ir-rashidin al-mahdiyin, abbu binna wajis. Dib shundi edirlar. Sizlarni cilerde yashagan kishlar tez gunde kub qarama qarsili ila buladi. Bunda mini sunnatin wa khulafaa ir-rashidin al-mahdiyin. Khulafalarini sunnatini koymadilar.40:31Rashid wa Mahdi bolgan kulefaalarini, kult kulefaalarini khalifalik dava qilgan, harqil Rashid-Mahdi bolmagallarini yolunaham islami iladirlar. Ular kirlar? Hani, bur kishini dadasi halif otganma? Oto dadasi halif otganma? Aysin do masan? Abu Bakr raziyallahu anhu blan bradar oganma? Demek, bu kishi Rasulullah sallallahu alaihi wasallamin nasihatlarini qabul qimastan, bana bu nasiri ergeslik bilan,41:03Quttu Mekkanin mishriklarinin nizaci dungi uytkan, biradarla. Shundi chi shumalizmiz qirek? Mala Quran-ı Kerim, wa iza qile lahu muttabi'u ma anzala Allah, qalu balna ttabi'u ma wajanna aleyhi aba'ana, awalaw kanash shaytani yad'uhum ila azadis sa'ir. Biz ashi ajdadlarimizı tapkan yolgi ergeshamiz deyishliyini shaytonnin davati deyiverti Allah Ta'ala. Agar ulargi ergesh ilar Allah surgenlersegi, Allah surgenlerse nima?41:35Qur'an. Allah ne tishirgen nertesini me? Rasulinin hadisleri ki, bu Qur'aninin izahı. Mene bu nertegi ergesi ilerdiyse, biz ajdadlarimizi tapken yollar gergesemizdiydi. Yane tekra etemem, bu sözde özde aslizde kezza buları. Heç gecen ergesmeydi ajdadlariga. Allah Ta'ala, awalaw kane shaytanu yad'uuhum ila azabi sa'ir. Şu sözde eytishebimi, shaytan ulanini cehennem gecehriyatken buzakam şu sözde.42:05Agar biz ajdadlarimiz geyirgeçliyibose, hamamiz mesele, unde peygamberle min nima hageti bar, biraderler. Ayçileri mümkün, biz ajdadlarimiz musulman bugendi, haq yolda bugendi. Lekin biz, ayetemiz ki, imam-u malik ayetler ki, şu sözlerin ayetemiz. Kullun yokhadum min qawlihi vayutrak, illa sahibi hadal qabr. Har bir adamı sözüden alene diyen, taşlene diyen.42:35Magar shu qabrni qasi ded, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam gi sharafizlar ki, bu kishini seze albat tannad dedlar. Demek, Peygamberimiz sallallahu alayhi wa sallam masumdurlar shariatni yetkirisliyida. Bunda shak shubhamiz yok. U kishi hatadan saklan gellar. Boska har kanda insam hatadan xalimad. Siniblan mağrurlamisida. Yani, biz köççilikmizdi ishalda. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam unnuch yil davat kilişlikleri netizeste, yetmiş kişi musliman boldi, bradarlar.43:06İslami qabul qullar. Biz yox shab, ziyafat üstüze davat qiyallar yox. Xan alamdi içide davat qullar. Azorni içide davat qullar. Mana bu? Mishriklar, biz kirtiliyimizdi isyadi. Bu ham cahiliy nasta. Allah Ta'ala qaysitir ayet noksiz, walakimna aksarahullahi alamin. Odamlarinin kirti bilmeylin. Walakimna aksarahullahi shkurun. Odamlarinin kirti shkirti bilin.43:38Bel aksaruhum la yaqilun, adamlarimin kutsu aqillarini sorisya turidin. Kutsiliyini, kutsiliyinin aqli broderlar otkir bonaydi. Tinki uncalig otkir aqilga kutsiliy khacati bonaydi. Xalqlarinin yetaligdigan habiattigi kishlarinin, shularini Allah subhanahu wa ta'ala otkir aqillik kilib yaratadi. Ular camiyat undi kishlarinin ozira oga mustajda. Wa qalilun min ibadiyar shakur.44:08Meni bendalarini icide shakur bendalar azbir ekerdi. Bu cahili nertedir. Bu nerteni ham meyler icdesilar. Bular bir icdeste bir trirence dicidi. Uluq yasdigi muisafirlar cikirde mene deyikindegi dicidi. Amma malol kese ham eytemen, aksar muisafirlar, Allah saqla gellerin icdesina, si banalar, yasida bradarlar ibadata bojanla bir texirik verisin. Allahdan korkusin bu sezlerine icdili. Undan tashkari,44:44ilgeri bilar bilan, hüccat kiriç. Fa ma ba'lu quru min ula. Fir'aun hüccatibu. Sunca adamlarna xalini molada. Sen bu haqna ityarsan, agar su haq ay ma shi suzlari bilan muxrik osa, utkan adamlar muxrik oluk dita diyo. Tuk adamlar uzunge isli brodallar. Haqmi Qur'an haqqida. Munga pul alishlik haqqida. Bu Qur'an okub pul alishlik haqqida. Bularini man kilingen vaqtta biz olamiz,45:19uqiyimiz, yiyimiz, agar shimi qimasik, otkan ajdablarimizi haram yegandik tana alishimiz girik, shi yoldaki etamizdi isli. Mana bu nersedir adallar bir cahili hüccetlar. Kur'an-ı Kerim bu nersi haqqda bizgi agahlan triyabda. Shimda insan haqimdol islikir, otkan ajdablar nima olabidi. Qala ilmuha inda Rabbi fi kitab. La yabillu Rabbi wala yansa adayla. Musa a.s.45:50Fir'aun çün deydi, ötken asrlar da adamdaydi, yengilip qogan vaqdi da, çünki, mənə həməniz həm ötken ajdadımızı yamanlamiymiz, bradallar. Ötken ajdadı yamanlayartı di tezlashmik, bu dişmenin maktar yolu. Çünin için, Fir'aun Musa aleyhis salamını aldı di, yengilip qolgan da, ötken ajdadları halini molad, dedi. Bu kişi hakim idilər, Allah'ın taygambariydi, Musa sallallahu alaihi wa sallam. Bu kişi idilər ki, uni ilmi Rabbin huzurida, Rabbin biladi.46:19Rabbim odaş meyden istenen çikar meyden, dediler. Biz ham, biz ötken acdablarımız, numundur isteler, Allah s.a.v. qisin deyimiz. Biz o nerdeni qoymiz, biz hasib özümüzün meselemizi xalqil eyledi, mağlubimiz kireyiz. Baziler s.a.v.da, amallarda, quvat derizgalligimlen pahrillan isyadir. Allah s.a.v. naqdi musrikleri, Peygamberimiz s.a.v. bizde qahmamiz ötker, biznin46:58Nihayetde ilmimiz ötkir. Bu, aqli yuk adamlar bular. Ergeçken adamlar, Muhammetli ergeçken adamlar dic. Madhara qiliçken vaqti Allah Ta'ala, وَلَقَدْ مَكَّنَّاكُمْ فِي مَا إِن مَكَّنَّاكُمْ فِيهِ وَجَعَلْنَا لَهُمْ سَمْعًا وَأَبْصَارًا وَأَفْئِدَةً فَمَا أَغْنَا عَنْهُمْ سَمْعُهُمْ وَلَا أَبْصَارُهُمْ وَلَا أَفْئِدَةٌ هُمْ يُنْشَيْ47:27hali bu imkaniyyatlarini bu Mekke mishriklariga birganmasi dik. Ulariga shundi ishte digan azalar, acayib tahimlik kishine digan, ve kuzlari xam nahoyatta xaqiqatni kura digan, kulağlari xam xaqiqatni ishte digan, ve fikirlashti xam qalblar dirbi ki, ularinin bu parasetleri birazca zarvaca fayda dirlar digar balata. Xaqiqatta xam xayatka nazar tashefiz. Shundi jatlarini47:58Unkisini acirata digon akillig insallar. Cisimda qaddiqamatlig, kilişkan insallar. Sundi fikirde, siz bilan bizni neçtamizga barabar bula digon fikirlig insallar. Kuzleri bilan bir haqikatni sehchirganda, şunu, şunallab aciratib digon insallar bar ki, ular Allah biladi, su halatlar dikisi cehannan yotun bol ishari. Mana bu mersa ularga zerrasi qoyda bir almayda.48:29Allahnin hukmini qabul qilişməkəndə fayda bir alməyə. Allahni ayətlərini inkar qilişir, Allahni ayətlərini mazhar qilişkəndə bu akillər, bu pahimlər zarrəse fayda bir alməyə deyil Allah. Hakikatda bazı yaş yiğitlərgə, kemal tapkən yiğitlərgə qarab türüb, undegi qaddi qamat, undegi akil parasasını qorub türüb, şu acayib cesedlər...48:59cehennemci otun bolishke tayyillan yapgidir, xayran qolad. Agar sindiyyik etse, sindiyyik qolad, biradarlar. Singi Allahni ayatlarini inkar qolad. Va iman keltirgan adamlarini pasil etsiliyik. Bazi iman keltirgan kishilar, sadda, va fikirda, addi, sinagi bolishligi, ularini mashara qilishlarigi sabab qolad. Ularini mashara qolad, bazi ozini akillisani gan Allahni ayatini inkar qoyallar.49:31shu xaq bosa shiyol, shular qabul qilib biz qalar mi didiydi? Shun cali aqliyo, shu tarasati yo, bugan adamlar qabul qilib biz qalar mi didiydi? Hayatta bunu misali cide qob, bradallar, shunaka aqilliq oğrular barki? Gu aqil bir nece aqilliq mandigan insallarga aqillidir. Dikin oğr, hama aqilliq oğruliq kisli qala. Shunaka acaib ilimliq insallar barki? Fan ilimleri.50:07kecesi, kundizi, maash alişliyi için zahirlik maddamişler, başariyetinin üstüge vaba bulutunu faydal buluşka sabab dolad. Bu nartı, eger şu adamlar ilimsiz bugende, akilsiz, addi bugende, bir, yüde hem bir yekşi amallarını kılıb yürüşü mümkün edir. Şunada addi insanlar bar ki, haligiler akillarinin addiliyi bilen, akillarini nihayetli sadda boygalligilari bilen, hayattigi en yekşi amallarını kılıb yürüş edir.50:41və kerilməsliqlərigə səbəb boladi. Şinin için biz, mabada Allah subh'aynahu wa ta'ala bizgi akilni derdi mi? Bu imtihan için. Addi akillikçi bilen, kub akillik adam, mali kəm bolgen adam bilen, mali kub bolgen adamnin sual-cavabı birxiz do meydi, biraderlər? Bu belirgenlerteler, biz tahrirlanib yorushligimiz için mi? Belki imtihan içindir. Majlidun bolgen adamlar sual-cavabı der miydi, biraderlər? Bizgi ibrat bu.51:14aqlimiz yuudulganda qandi külgili xalatda qalishligimizgi. Shunu uchum biz, biznin islam talimatı zu'afalarini qaslat shibumi edi. Belki, innama tunsaruna bi du'afayikum, dedila Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, zu'afayiler sabablik sizlerga jordan kiladi, va rift kilittiradi, dedilar. Biz zu'afalarini, shunkalik bir özimizde, biz shkiranasini, özimizde kuvvatni shkiranasini, zu'afalarga jordan berishlik bilan.51:45Cahili məs'alələrdən yana bəzlərgə toxtalib etsək, xabirlərni masjid qilişliqdir. Salih adam vabab qilse ular, dərra şunu istiqe ibadatxana qurbali şəhirden.52:17qabirlarini istiga shiraqlar qoyishlik, birde sayilcaqlar uyishtirishlik, mana bu cahili amallardandir. Va navhagarlik, faryab shikib, avaz shikarib, dad faryabla yiglashlik, cahiliyyat tellardandir buradir. Nasablar bilan fakhirlan orish, bunarsa cahili tellardandir. Al haqumut takasir, hatta zurtumul maqabir. Qida bir utkan, hama ajdadidan fakhirlangan.52:51Agar siy digi ajdadlarimizdan pakhirlanisdi siy digi cema'a basilasa bir cekadan, hammamizi siy gapimizin qundan birirasa osa, biraderlar, biz bundi zaif halatda qolmagan bilardi, biraderlar. Islamini haqiki qishingen bosa, haqiki qishingen digi bilan tohru boganda, biz anca pazilatlig insallar bolib targiyalanib, bilardi, biraderlar. Ajdadlar bilan pakhirlanisdiyni bu cahiliyik illerden. Allah rahmat qisin.53:21Vebrani vaxta yetkanda, giman qilemen ki, taqiza adam ded, giman qilemen di, qoşu qoymali qomiz kerey. Amma dardir da adamlar bar ki, ular özlarnin azablarini adayil bir nimalar qirgan dolari. Hammalari qoşunu üstü digil mişi uli trili trili qan dolu qikali. Ha, shunca quvati bosa bir tuzira bir camiyatka faydali ishqisa bomaz mida? Bir mişi ulusa, olub getisi di inimiza. Ana bu narse,53:52həmməşin deybolu çıkaydi. Minə ajdadımdan, sizikiyyəm, başqanikiyyəm, çina qol çıkaydi. Bur paydali ila ışqilin gəndi, maqrur qaqa dara. Unan digi, iki ta adamga talim verib qoylin gəndi, islamda örgət qoylin gəndi, dik ta adam iki barari köp eyip qoygin buna. Bir də sadda suallar derilişiygi bon eyni. Bur ayol dertigi talebi ilin ge barib ilin tarqatsa, va uqsi oyalga uyey qasi gungildeni çikari, non-yafi boley mersi derse, qorasi boladini degse. Bur adam din yolda xizmat qisa, albetda unge,54:27maliyabi yardan besi cide yaxshi sahab boladi, ayni bir da'a boladi. Rasulullah s.a.v.ni ashabladi, ham malari shumdik rishqilar min aytib etkenmisi. Nibi talaq haqqida sorabdilar, bir talaq mi, iki talaq mi, talaq lafziblar etkenmisi talaq-i rraji'i boladi. Talaq-i rraji'i digani, mekaq sharti nas, turmi shirtilir, ozinin yozgarini davam ettir aradi, ver bir talaq diganmisi bir talaq, iki talaq diganmisi iki talaq cizib koyadi.54:59Minkigin bir tala basa, iki tala qoygan basa, üç tala qoyla mikaq buz oladi ki. Tala qor raci'i boladi buradalda. Raci'i, ba'il haqqida biz darslarimizda ma'lamat deriganniz. Buz bur adam musulman massam desa, u cavab derse ki, chakalali vaxtinda qulaqinda azan ayitilgan desa, shu toru mu, na toru mu dedlar. Buz burada musulman massam deyishimiz hatadir. Quttu unim chakala vaxtidegi azan ayitilgan digibli musulman digini dava qilisdigi hata boyun durshigat.55:32qabristanini ziyarat qilxiga, la'amallahu za'iratil qubur qabrlarini ziyarat qilxiga ayallariga, Allahini lanati busundiga. Er kishiga, kindik bilan, muttasagin aleydurgan kök fikirlar, tizza urtasi, ayal kishiga, qadami dan tashkari, ve yuzi dan tashkari, ve ikta kolini, kolu, yani, bilan, bilaydan tashkari kisimleri, hamdasi avrat boladi.56:08biran ayalga aurat xsatlanmaydi birbiriga. Shidi soraga masala shuduradirla. Hayal, hukumran bolishligi sunnatka muatogdur. Hayal-i raq bolishligi. Raziullahu anhumi asil isimlari Abdurrahman bagan. Uksini Abu Hurayra dek isimlanishligi, nishqadr, mihribanziyilarni korgan vaqtlarda irkilasib shundirigali. Bu, avralgi darsimizda bayankilingan bolalar,56:44hukukuna itkandini dey sualga taalluklayakan, bur kisha özini tarzantini boshkada sut bulan avqatlantirsa, unin haqqini berishlik kilishilinge muqtarda boladi. Bu, nalum bir muqtar masuladi. Ollaxsa kasam icib, kasamini bussa, aylar yolgan kasam bussa, gunoxka kirik etkan boladi. Aylar bur kasam icib, kasamini bussa, halal mersadan bosh tarziclika kasam icsa,57:17qasamini bussinda qasamiga kafarat berish gerek, chunki xalan yasadan bashtarishlikki qasamitishligi minkunmarsida. Shulikin qasamini bussin, kafaratini besdir. Kafarati unta miskinli toydirishlik, ya inki bu roza titishlik, uchkin, ya bur kulni qozat qorishlik. Albatta, qan aldirish, bu tabiadatta yol obogan bir ademdar.57:45xan aldirishlik davana bir tarixta en mutabar qisillardan itibarkiliga. Shunu elbata tababatda urganim shuncaqisi yaxshi dolarim. Ixtihadin masalalar, dostlar, minberde cevad bolmigimizdi, vetkendiz buradirli. Ixtihadin masalalarini kin qattik turib alishligi, uzimin taasibiga chakirishlog qalmasigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigigig58:16Hürmetleyiniz ilerini. Hürmetleyiniz, ve sözlerinin hadiske muafiq bozalligini olamiz. Hürmetleygenimiz ilerine kem sitmimiz hirkayisilirini. Hemilerini hürmet kılamiz. Ve ilerinin sözlerini kabul kılamiz. Tahir hadiske muafiq bozan sözümünü al ilerdiygen sözlerini kabul kılamiz. Ixtihadi meseleler torsu üçlü tü suallar dırıken, covab dırım neydeyiz, deyib ayitgenimiz olur.58:45Madrasa aldiga satiliyatiz yatta. Madrasa aldigan, bradarlar, xarki minitarlaran dolu etiket yatta. Shuraq qatarida vaqq kitabiniyat sat yetkandisa, satgan adamlar oz cavabdiradi. Bizi xukukumuz yoy, bradarlar. Bularla ushilar, bularla predigan bizi, bizi jum'ay masjidi, bizi masjidi cami madrasi masjidimizde unu taqsilab qoyabiyan kishilari yoy. Bizi yolimiz davat qilish. Adamlar bu haqqa chakirish. Biz adamlarga zoralanbi qilishmaz biz ishimiz.59:15Bizi masjidinize aldiga bol etgen nasalarga, biz cavab bermiyimiz, bradarlar. Masjidini aldiga kitab, vaks kitablarini sat etgen adamlar, öz cavablari adatayi allatda. Vaks kitabini satishmiyimkin darda ki, aychiligimiz bizga kitabi qaladar. Bizi kucumiz bogamda, ulayniz cazasimiz yorub bogamdalar. Cucubar adamlar da vaks kitab satishligi gibi na ishiyo olad. Chalgim aslikgeri, bradarlar. Han nilar tikirilerde, sual berishilerde, chalgim eylar? Bizi yolimiz islanca davat qalish.59:44adamlarga xaq nime ikenligini bilbirish. Adamlar qabol qilib, cennetlik daxil bolishiga uzlarga tatlik qilib, ailelarga tatlik qilib, bradarlarga tatlik qilib, cennet damaqniga yurga çixsirlar. Buna sen qabol qilib, sen cehennemgi otun bolishilika tayirgallik kororsin. Biz kolimizde xadir, shundan baska xukukimiz bizi yur, bradarlarga. Shun asani, biz adamlarga islamgi davat qilamiz. Qakhlasahan, qakhlashmasahan.60:12Çünki biz ulargı yaxşı qıramiz. Biz ulan yaxşı digini bildik özümüzde. Ve ailemizde kör düşünürsene. Kör gelimizdeki ulargı ham düşünürsene izinimiz. Halesin adamlar bizim maqdarsan, halesin bizgi azar derisin. Biz Allahli yölde çakırılçı kişilarmizdik, maqdarsimiz kirek. Ve bu yölde Allahimiz yölde qabili qilisseler, Allahse hamd eytemiz. Alhamdulillah, ular Allahini yölde qabili qilis. Qabili qilisbestan azar derse biz sabir qilamiz.60:43Man shinde shimishimiz kereyibiz. Mana bu mersani biz adamlardin musulman bolishligini xaxilayimiz. Sarih bi maligimiz kerek. Hama adamlardin musulman bolishini xaxilayimiz. Adamlardin pakize bolib, cisimleri ve ruhlari azada bolishligini xaxilayimiz. Buna qabil qilishmeselar, biz hujjiyatini barbaqigan bolamiz. Allahni yolimiziz ay tiksilarga dimiz. Yarisegi ular bizga tariyal chiki etdiyan laqtida61:11Sizlər buş yolunu bizge ekme gansilar, diyalmaya qalishi. Biz, agar ki, özümüzü bedalarimiz qabul kumasaxan, ettegi biz bilan, bedalarimiz ortasda nijri kirtalliydi, brazallar. Qiyamat günü ularla biz, ya qalbimiz achin miyidi cehennemdeki uyekten goza? Tarzanlarimiz cehennemdeki isi Allah saqrasimiz achin miyidi? Bizi qalbimizi Allah ta'ala doyun hushnus qilqayadi. Biz, naqribdeki bir musulman bilan,61:41cenneti kirtik, unbini korub qivana digan tabiatini Bizi Allah ta'ala biraydi. Shuni inchin, biz bu narsani haqqida, baska bizni, bizga tuhmatlar, qiviyatkarlar hamdili qoyistin ki, biz aciqmiz, islamiga adamlarini cakiramiz, uladini islam-musliman bolisnigini arzogiramiz. Xinki biz uladini islamiga cakiristan gharazimiz yox. Biz adam qota itirish, ozimizgi ilgashib, adamlarini ozimizgi ummet qivana xibasmiz biz. Biz uladini...62:11Yaxsh qiramiz. Ular nin cehannemdi otun bolishlariga qaldimiz acinadi, shunin uchum biz davat qiramiz. Ular dan, ular dan, meselem, barar nasibiz umit qimimiz. Ular dan mukafat umit qimimiz. Karigambarlar aytkan, ummetlarga aytkan soz detamiz, hu la asalukum aleyhi acra, uslardan xizmat haqqi, yot xoridotkiz ishilarin, yonki birsulardan mauli davlat bizgi totlar bir ishilarini ordu qimimiz uslardan, mauli davlat ildar öz ilarga nasib besin.62:41Agar bizde bosa, bi artiqce bosa, bizi maali davlatimizi qali ilar diyimiz olarga. Shilani tarbiye qolamiz. Qadir bosi, yardan veramiz. Qadir gomasi, uzu raykamiz, min bunca qadir masmati zi yardan verisik ka diyimiz. Biz, boshka nasi yok. Bizni, agarchi, mayda mayda qili, para qili cetadimizdi maydala varsaxan, biz barabur ularini, shunki azar versaxan, yaxsh koramiz. Chinki cehannangi otunbori fitiyat kalliga qidar miyimiz diyimiz anay. Manashi vertani biz, sunaka...63:11Fakat meni sizi yolga chakirishligimdan maksadim, sizgi acinishlig digimiz. Bizmi mashkara qilib, naqab qisin, zandar qekirib, min jahannamga kiraman desa, siz bunu mashkara qiliyarsiz. In tashkharu minna, fa inna mashkharu minkum kama tashkharun. Agar bizmi bugun mashkara qilisiz, et tega bizgin mashkara nalbat qib qolada. Digimiz gunga. Shuni için, shun degiz, shun degi yapirishimiz kerey. Biz unu yapimizi bekitmas digimiz kerey. Har bir odamga,63:40agar sizi mihribanligimi bilganyizda, sizini dadeyiz, nini mihribanligimse, mihribanligi sizge qirgan yogdi, dadeyimiz ona. Qushnilarimizge hamisi yetkizamyz. Ozimizde hema adanlarimizge yetkizamyz. Agar bizni xakhlasin, ular soksin, xakhlasin, qorissin. Mene shimdeyiz, ozimizde silcimas esqadimizde, shun bilen sabit qolib kit balibimiz kerey. Mene shimdi shimdi ki, Allah ta'ala bizge tarixini bizge bayankildi. Ashabin uxdibni bizge bayankildi. Lahci chog ya.64:09musliman bolgallig usun tashri edigan zalimlar tarix ditgan biraderlar. Bunlar da qiyamat gaci takrallan isligi munkin, lekin iman kisilari bari bir laksi cokga tashri edigan vaxtahan imanlar da sadiq bolg qolmoglari kiri. Cunki ular yakin kunda eni yu, eni asman bilan kainatu yerici bolgan cennetgi kirisadilar, sungi tayalgallig korisadilar. Suni isin bu yollari da sadiq bolmoglari kiri. Insanda hayatta adamlar nukafatni olislig usun,64:38özünün ailegini alişligiçin, özünün xalkıda qaratıb. Oquziyyatı yerildi, braderlar. Özünün ajdablariga oquziyyatı. Xindi, ular nimin için? Bir ayda, xindi, kirib yakın günde kurtlariga yen doladigan cezabimin tarbiye qilişligiçin. Anabundi bu qamaliyyaliqe biz Allah ki hamdlara itmaligimiz gereyik. Xini için, agar xindi xalikta bol qoyanimizda, biz xan cehennemga otun bolish oliga diş qoyan bolardik.65:07Şunun için imanlı kişilere beraber, özlerinin imanlarda sadık kalmalı olarak erik, halesi dünyada yekşi yaşasın, paravan bolu halesin, azab bile yaşasın. Bu iman, nahayette, yeryüzünü, temabi beşeriyetini, kainatı yerini yaratkan zatke, bizim muteber boluçluğumuzga sebab bolu digan yegane qiymat baha neslidir bu adami. Egerki iman da sadık olmasik, Allah'ın huzuru derdi,65:36Bıraar nertemiz bilan müteber qolal miyimiz? Shundan kegin kini nertsebilar, ini imandan kegin nalbat kekiraydi. Dol mesan, biz din qaddi qamatimizdan qiralik kafirlar, kib buradaylar. Biz din maali davlatimizgin nitsi min darabar boygan maali davlatli kafirlar, kib dunyada, hadirdahan tarihtahan kib boygan buraday. Shunin için iman mes'alasi bu ciddi mes'aladir. Biz adamlarga zoravanlik kimiymiz? Shu mes'ala sebeblami yafruf qoyabtan?66:06adamlarini islamiga cakiramiz. Bizni xaxlasin, ulan maxtasin, xaxlasin, urissin, takrar aygamiz. Xaxlagan azabini berissin, dimaqsin, dimaqsin. Shunin isin, ular bizni xatirgan qosin, bakna biz bunu, deb oylasmasin, ular nahayat darizida baklangan adamlar. Tez kunda ular, agar xadir gulismasalar, yakin kunda, hali boshlari yastika teishnidan ilgara, niman qilmin azgina bir xayatim için,66:35shun dey dininimi satoldum ikin deyda. Yakinda dinge casuslik kilar, dinge zarab yetkiziyaskarlar, shu kurt yigiyan qesadimga, endi digin shun dey qesaliga ducar oldum ki, suva gidilan terim kaldi. Bu semirtirgan qesadlar azgina vaqta bir ayda özü yoğub kestidir. Minnimi uchim shu dinimiz dey casuslik kiloldum ikin dey minn asuslar chekadi. Basi yastika teyish natid boza. Bol nasam, albasta tarixan,67:05Uzun tarixam, yakin tarixam shun isbatlidi ki, din bilan kurexkan adam albet takar bulan. Unin ajdal, avladiga katta isnadlar koypitgan. Mana bu nesani bili shimiz kirey. Biz, Allah ki, handa ischimiz kirey ki, zanim buqqomettan mazlum buqba geldigimizgi. Shinin için, xar bir adam özünün hareketi de hikmet bilan hareket kılmalığı kirey ki, birar bir zoramanlik köcəsi götməsizgi kirey. Özünün ahlakını, islami ahlakını67:34pizat maqlogi kirek, özinin maqzakida daudiramasti gi kirek, uxursadligda ham, ghamgirligda ham birxil bol maqlogi kirek. Bu narse, biradarlar, har birimiznin qalbimizdan dilmasi gi kirek. Az gina fursat, umir 80-ga barmastan ketili yapsi, ku aksar umirlar. Biz aqlimiznin bil 15-li, 20-li balalig bilan otiketadi, yana 5-6-li yigitlig bilan otiketadi, safsatalar bin otiketadi.68:01Enda aqlimiz girigan, az ginaday Allahni tanigan, ma'nin bir davirda özümüzü toğrulaşligi bilan, Allah'ın çatda mükafatı yasada var bilan. Suniqisin, biz bu yolda itkilanmasligimiz girey. Qutta tarixtege, haqiqi Islamda barqarazd olgan kisilar itkilanmigan jorsayag. Allah subhanahu wa ta'ala ban, dayin qadamimizin sabit qilishligini Allahdini sora ma'aluk girey. Mumin kisilar, haqiqi cennet yologa chikgan mumillarinin sifat isimdiyib olaga.68:32Bu köpçilik, Allah subhanehu wa ta'ala ba'a qula ilik, köpçilik islamga qarşi buladi, braderlar. Mera mahallalarda cide köp adamlar qarşilik kuladi. Bular islamini bilmiyidi, braderlar. Bu kliyetgen nertelari, unu cehennemgi sudriyetgenligini bilmiyidi. Allah ta'ala haqiqetini bildirsin islari. Adamlar islamini bilmestan, özünü hayatida, özünü köp hayatini barbat kilişe qaramestan, mundan ki yungi kagenna han barbat kilişliki unu yetgen adam cide köp, braderlar.69:02Allah Subhanehu wa Ta'ala shilardan qib qoymasin. Yen gani qib takrar ita man, biz hayabdagi gödek balalardan ishte qatirgan kisi nisi ilardan cikarmayla. Bittasi Esa alaihi salam, bu kisi hammamiz ge malum, bittalara mana bir adamgi tuhmat bolgan vaqtta, bu kisi tuhmatni yuqatisi nisi qin qatirgan gödek, hammaylar bilasilar. Uchuncisi, bir ana uzu min balasini kutarib kitik etki oturganda, bir acavir qaddi qamatlig insan otib, otlar bilan.69:32Dab-dabali ötkan vaqtda, harqan bi ota anahan, özünün pardarini bah sahabatli, dünyası kök bolisli gün arzu okuladi. Leki Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, pal avladlarnin dünyadar bolisli gün arzu okunagallar. Menin ahlamni ta'amini kumma kum qeyindigallar. Fakat Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam shiddigallar. Çünki mene bu ota anan bolan dünyadar bolsun, özü mustacimasın, bah sahabatli bolsun diyidi. Ona ham u kisini korub,70:01shun deyid dabdabdasi qarbi qamatini turu, qudaaya mini parjantin maxan ana shun deyid pigin disa, parjantin uchunciga turgan, qudaaya shun goxchigan qit qoymaqin digan tavishdi. Ana hayran boldi, birdan bir kishini ushleb urub, azab bulan alib usgit etkani kordi, qal teylad, shun da qudaaya shil bala mu shun deyid xar qit qoymaqin diganda, baladan qudaaya mini maxan shun goxchigan pigin disa. Xu vaqtnin payganbariga vahiy kedi ki, imam Bukhari rivayetlerde su hadis sharib bar,70:29shimda avvelgisi nishri gidi, dabdaba bilim etkik etkani, qeyngisi islam yolu di kelteylani etkik etkani edi. Biz hamdir abellar, Allah yolu da, haq yolu da bolishlikki hammamiz Allahdan sabit qadam bolishliyimi salamu alaqomiz qalim. Wa sallallahu ta'ala ala khayri khalkihi muhammadi wa alihi wa ashabihi huzmayn.Tüm metni gösterYorumlarHenüz yorum yok. Faydalı bir düşünceyi ilk paylaşan siz olun.