Otomatik metin. Hatalar içerebilir; kelimelerin doğrusu için kayda başvurun.
0:00 Alhamdulillahi naqmaduhu wa nasta'iluhu wa nasta'qtiruhu wa natubu ilayh. Na'udhu billahi min shururi anfusina wa sayi'ati a'madina. Man yahdihi allahu kala mudhilla lahi wa man yudhili kala hadia lahi. Wa shahadu la ilaha illa allahu wahdahu la sharika lahi. Wa shahadu lana muhammadan abduhu wa rasuluhu sallallahu alayhi wa sallam wa ala alihi wa sahabihi wa baad. 0:30 Mkhadhara ambao tuliuandaa kususan kwa ajili ya moja ya programu ya mkutano mkuu Lakini kwa durufu visizo kuwa za kuzulika Tumiamua kumufanya leo la bela yaki Kwa moja na kwamba wajude mbi wa mkutano Waleo kuja kutoka vijijini kwa nushaondoka Lakini ushala ujumbu utafikia Kwani ilikuwa tuondoke na neno 1:00 La hisba katika uislamu. Iwe ni moja katika uzimio. La mkutano wa makahu. Mada ya leo ndukuzangu uislamu. Ni umuhimu wa hisba katika uislamu. Hili neno hisba. Ni neno lakiarabu. Ambalo. Lengi yetu itakua. Hatuliu imana ya. Hata nimiwai kuulizo. Nini imana ya muhadara uu. 1:30 Lakini nimejaribu kulificha kusudi ili litihamasa ya mtu kutakakujua ninini isba. Kwa sababu tumesema tutalizumunza katika muhadara huu. Kwa hiyo, bila kukutitha wakati, maudu yetu au maada yetu itakua ni hisba katika wislam. Kwanza tutailimishana maana ya hisba, halafu umuhimu wake, wajibu wa hisba na mifano. 2:00 Mbali mbali, aluifani al-tumi sallallahu alayhi wa sallam kutekeleza hisba. Nini maana ya hisba? Hili hisba neno lakiarabu. Asli ya neno nihtasaba. Ihtasaba katika luga lakiarabu lina maana nyingi. Natunasema mara nyingi neno lina tumika katika matumizi ya kawaida ya kiluga. Na lina yezekana likawa lina tumika katika utaalamu wa faniflani maalumu. 2:28 Kwa hiyo hapa tika usia kwa uchachi maana ya kiluha na kwa undani maana ya hisba katika istilahi ya kishiria au ya kilini. Neno hisba katika luga ya kiarabu lina maana nyingi sana. Lakini baadhi ya maana hizo ni talabu lajwa. Ni kutafuta ujira. Maana ya kwanza. Na iletumika katika baadhi ya nususi za halipi. Neno hisba. 2:56 Kwa mfano, kalimtu mweli kusema sallallahu alayhi wa sallam, mankama ramadana, imanan wa htisaban, mauna nilu htisabu limitumika, mankama ramadana, imanan wa htisaban, gufira lahu maa takadama min dambi wa maa taakha. Mwenye kusimama kisimamu chamuizwa ramadani, yani karawih. Katika hali ya kwamba amikuwa na imani wa mulawati. 3:22 Na hali ya kuwa anataraji ujira kutoka kwa munyezi mungu subhana wa taala juu ya kusimama kwa kikule. Basi munyezi mungu watamusamehe magambi yake ya liopita na ajali. Hapa li mitunika maana ya ihtisabu kwa maana ya talabu la ajali. Halafu vile vile ni aliktibari. Iktibari ni mtihani. Kwa hiyo nenu ihtasa bali natunika kwa maana ya iktibari vile vile. 3:50 Halafu maana nyingine ya kinuuga al-inkari. Al-inkari ni kukanusha jambu. Kukakaza au kukanusha. Na maana ya ninuhili. Kwa lugaki ya rabu. Ndilo li limifanana na maana ya hisba au ihtisabu katika maana ya kiistilahi. Kama ptaka kwelezi. Lakiku na maana nyingine kama ban nidhana. Ihtisabu nidhana. Pina tumiki. 4:18 Ahtasibuhu kaga. Yani namdhania kwamba ni kaga. Anasifa kaga. Nenu ni natumika katikaluwa kia rabu. Na vile vile. Al-iitidad. Hisabu ya namba hii. Pia inaisabika ni maana ya hisabu. Hapa. Sima hala pa kuzungumza maana ya nenu katikaluwa kia rabu. Maksudyo yaki. Muhadharahu ni kuzungumza maana ya kiistilahi. Kiistilahi wa nachuoni wa fikia wa kishiria. 4:47 Wa meleza maana ya hisba. Kama vile waliduona. Mwenendo wa mtume salalala kallam. Nakabia nzima iliopo katika qurani. Yanenu hisba. Wa kalikea istilahi yake. Au maana yake maalumu ya kishiria. Sasa mwanachuoni mmoja. Katika mwanachuoni wadu tangulia wema. Al mawirdi. Anasema nini kuhusu maana ya hisba. Anasema hisba. Kwa istilahi ya kishiria. 5:19 Ni amru mbil ma'ruf. Ni kuamrisha mema. Amru mbil ma'ruf. Iza zahara tarfu. Kale itakapodihiri kuachwa kuamrishwa mema. Maana ya kwanza hii. Hisba ni amru mbil ma'ruf. Ni kuamrisha yema au mema. Kale itakapodihiri kuachwa tenduhilu la kuamrisha mema. Tuku jimani. 5:52 Anaendelea kusema al-mawirdi, anasema wanayu na nilmungkari. Na kukataza lilo kuwa ovu idha zahara fiilu. Na kukataza lilo kuwa ovu litatapozihiri kufanyika. Tumailiwa na tuku jimanzi. Basababu tukianza kuyaliwa mayana ya manenuhaya. Ndiyo hii mifanyo. Hinyumi chahibu itakuwa tena. 6:19 Ni darasa au ni muhadhar amba utakuwa mwabichekesho au kusikia maneno enye kwa masisha na kondoko. Tuataka kuhiliwani. Nini maana ya hisba? Hisba kwa ufupi katika luga ya kiswahili ni kwa mbrishamema. Itaka kuthihiri katika jamii kwa mba hakuna tendula kwa mbrishamema. Yani watu wa meacha kwa mbrishamema. Na kukataza maovu. 6:49 Paleita kapo zihiri ya lima ubu ya nye. Tumelewana jimani. Hio ndiyo maana ya hisba katika istilahi ya kishiria. Maana ya hisba katika istilahi ya kishiria. Sasa tuje kwenye umuhimu wa hisba. Makeneno hisba kwa kika lime kusanya matendu mawili. Kuandisha mema na kutakaza mawili. Kwa hiyo limewepesisha mazungunzo. 7:20 Fale nikisema hisba tayari, manakini kuambusha mema na kukataza maofu. Sasa ninini umuhimu wa hisba katika uislamu? Umuhimu wa hisba katika uislamu, umeanza kuthihirika fale mwenyezi mungu subhana wa taala alipotuma mitumewaki hapa dunyani. Na kawaambia kwamba moja ya kazi yao kupwa ni kuambusha mema na kukataza maofu. 7:50 yaa tutayapa tawaafi ni suratul nahli yaa 36 mwenyezi mungu anasema wala kadibaatna fi kulli ummati rasula wala kadibaatna fi kulli ummati rasula aniigudu allahu wa jitanibu utawahuti tumetuma katika kila umma njumbe nini makusudia ya kutuma njumbe wa ambri shewati tayari amru min marufi 8:19 Waambrishe watu kumuabudu mwenyezi mungu peke yake. Ambri bilmarufu ye. Halafu wajitani butuwa hutu. Na waepukani natuwa hutu. Ni nahi ya nilmungu karijia. Tumelewana jama. Kazi za mitumi waliopita otu. Ilikuwa ni kuambrisha mema. Na jema kuku waliambrisha. Ni kuambrisha watu wa muabudu mwenyezi mungu peke yake. Na kakazo. 8:50 Katazodani wa lelikataza wajiepushe watu na toaguti. Nini maana ya toaguti? Tunaeleza kila kifu katamihaza na mbali mbali. Toaguti ni kila kinachua budiwa kisukua Allah subhana wa taala. Iwe ni mwanadamu, mti, jiwe, sanamu, bingu, arithi, madamu, hazina, sifa za Allah subhana wa taala vinaambiwa kwa mba hivu ni toaguti. 9:18 Kwa hiyo wa kuwagudiwa ni Allah subhanahu wa ta'ala. Na ambaye astahiki kuwagudiwa ni asiye kuwa Allah. Ndiyo tuaguti. Na umuhimu wajambuhili. Vile vile umepelekea mwenyezi mungu subhanahu wa ta'ala. Kama ilibokuwa mtume ingini waliupita. Vile vile kufanya kazi ya mtume wetu Muhammad sallallahu alayhi wa sallam. Katika kipindi shamiaka 23 wa luku janacho. 9:48 Kwa nikazi moja wako ya kuambisha mema na kukataza maofu. Kama ilibokuja katika suratu la araf. Ayam ya moja na 57. Mwenyezi mungu wanasema. Aladhina ya tabi'una rasulal nabiyal ummiya. Wale ambayo wanamfuwa tamtume. Ambaye ni nabiyi asiejua kusomu wala kuandika. Aladhi ya jidunahu maktuban indahu. Ambaye wanamuona meandikuwa katika vitadu vyao. 10:20 Kit Taurati, katika Taurati wal Injili, ya amuruhu mbil marufi wa enahau manilmukari. Wa memuona wa meandikuwa katika vitabu vya Injili, vya Taurati, Injili, kazi yake kupa mtume huyo, anamri shamema na anakataza ilikuwa maufi. Hisba hiyo. Kwa hiyo hii ni sifa maalumu wa mtume. Ya mbomili kuwa ni moja katika wazifa wa mtume. 10:49 Inaonyesha zahiri umuhimu wa kutendo cha hisba Katika uislamu Kwa nikazi wazifa waleopiwa mtumeote Lani wazifa waleopiwa mtumeote Muhammad sallallahu alayhi wa sallam Inaonyesha peke yake ni umuhimu mwenyezi mungu wa meweka Wa manzo kabisa katika mambu ambayo Wana kakiwa wana adamu ya kani Gwile gwile katika kuonyesha umuhimu wa jamburi Mwenyezi mungu subhanahu wa taala 11:20 amejaalia pia sifa ya kuwa mbrisha mema na kukataza maufu. Au sifa ya hisba ni sifa ambayo anastahiki ya wenayo utu anaito ni mu'min. Wanamime ya umu nanke. Haya na katika na wapi katika Kur'ani sura tutauba. Haya sabin na moja mpaka sabin na minu. Mwenyezi mungu subhana wa taala anasifia wa umini, wanaumina, wanawake. Kwa hali ya liku semu. Wal mu'minuna wal mu'minati. 11:50 Wa umini wana umina wa umini wana waki. Baaduhum awliya ubaadu. Baadihau ni marafiki juu ya inzao. Yani wenyewe kwa enyewe ni marafiki. Wanasaidiana. Jumana ya nilu awliya. Ni marafiki, ni ndugu, wanasaidiana, wanasuriana. Wa umini wana umina wa waki. Wote kwa pamoja wanasaidiana. Ya'muruna bilma'arufi wa yanahona alimutari. Wazifawasa. Pamoja na kusaidiana kwao. 12:20 Wana mbrishamema na kukataza ilukua mawibu. Hisba hiyo jamaa. Kama alibutweleza mwanachuhoni ya mawirbi. Lakusifa nyingine zinakuja sasa. Sifa ya kwa mbrishamema imeekwa manzo kabisi. Wayanahona alilmungari. Wayukimuna salaa. Wayutuna zaka. Wayutiuna Allah wa rasula. Wana simamisha sala. Wana toazaka. 12:49 Nawa namtii munyezi mungu namtumewake. Ulaika sayerhamuhumu Allah. Inna Allaha azizun hakimu. Hawa munyezi mungu subhana wa ta'ala. Nasema aliwapa sifahizu. Ambawa ndi wawmini. Basi hawan diyo ambawa munyezi mungu subhana wa ta'ala. Atakawarihimu. Na munyezi mungu ni munyengugu na mwini hukuma. Kwa hiyo hapa tunapata kwa mba. Mwini ni yule ambaye anahisba. 13:18 Anambisha jema na anakataza maofu. Wae mwanamime ya mwanamime. Nani hao tu ndio watakorehime wa na mwenyezi mungu. Hapa tunaola umuhimu wa tendula hisba katika uislamu. Kinyume chake. Wale ambao hawa anrishimema na kukataza maofu. Mwenyezi mungu subhana wa taala. Hamewapa sifa ya unafiti. Moja kwa moja wameisabiwa li munafidina hao katika jamii. Yaki islamu. 13:46 Watima ni nohamu ni ismungu na sema. Walmunafikuna. Katika sura tutauba aya sinanan. Walmunafikuna walmunafikati. Baaduhum minbaadu. Yaamuruna bilmunkari. Hawa wanafiki wanaumina wanawake. Waona wana sayidiana yunye kwenye. Wanafiki. Wanaamrisha mungkari. Badala yakwa mungisha mema. Waona mungisha mungkari. Wanaamrisha mungkari. Na wana kataza yalukuwa mema. 14:15 Sifa ya wanafikini. Waya kubidhuna aidiyahum. Na wanakua ni wachoi mabakili. Hawatoi kwa hili ya Allah subhanahu wa ta'ala. Nasa ulla. Fanasiyahum. Wamemsahau munyeiz mungu na munyeiz mungu wamewasahau. Inna al-munafikina humu mfasikuni. Hakika munyeiz mungu wanasema. Wanafik india watu wa uhu. Kwa hiyo tunapata hapa kwamba. Mumin india mwini kisba. 14:45 Munafiki mbili ya mbaya hana hisba. Kunaona umuhimu watendo la hisba katika uislamu. Na kwamba mwenye kufanya hisba katika uislamu. Yuko katika darajagani mbili ya mwenye hismungu subhana wa taada. Umuhimu mwingine wa hisba katika uislamu. Ni mwenye hezi mungu kujalia. Au kufunga kari ya umati wa Muhammad katika hisba. Kwamba kari itapatikana. 15:14 Fale amba kuwa umini wa tasmamisha hisba katika uislamu. Mwenyezi mungu amisema katika surat al-imran ayamia moja na kumtu. Anasema kumtu mkhaira ummatin wa kuriyatilin nasi. Taamuruna bilma'aruf wa tanahona anilmunga. Nini mmechaguliwa au mmekuwa. Kuwa ni umma bora amba ummechaguliwa kutuwa kuhatu. Mnamrisha lio kuwa mema na mnakataza lio kuwa maupu. Ina maana ya kuwa mba. Ubora wenu. 15:44 Umepatika na baada ya tendo la hisba katika uislamu. Tendo la kuamrisha mema na kutataza maofu. Kini umechak. Kama ikiwa umati wa Muhammad utaacha tendo hili. La kuamrisha mema na kutataza maofu. Inamana umati huu takuwa siu bura tena. Kwanastu ya ayahi. Jambo nyingine. Ambalo. Linaonyesha umuhimu wa hisba katika uislamu. Katika uislamu. Yani. 16:17 Ikiacha kufanya isba. Basi hata duwazao hazikubalimu. Waombi wa naziomba lakimu yezi mungu anaziba masikiraki hasikirizi kabisa duwazao. Na ayatuna ya patawati ni haliki liupokewa na kubeifa. Anasema radiallahu anhu. Ani nabii sallallahu alaihi wa sallamu. Kala waladi nafsi biyadi. Anamu kulu mtume sallallahu alaihi wa sallamu wa msikiraki sema. Mtume anasema. Wallahi na apa. 16:47 yule ambaye ni nafsiyangu yikomidono ni maa. Yani ni Allah subhana wa ta'adi. Lakamuruna bilma'rufu. Muamrishe mema. Na hii lamu ni ya tawtibi. Yani kunyesha kwa mahili jamu ni lamu himusana mli tanyi mli tekelezi. Wala tanhuwanna ani ilmungta. Na muamrishe ya mkatazi ya lukuwa mao. Muamrishe ya lukuwa mema. Na apa amrishe ya lukuwa mema na mkatazi. 17:17 Yalikuwa mawa. Aula yushikanla Allah. Anyebatha alaykum. Iqaban. Minhu. Unnachelea. Mnyezimuhu. Ataturimshia azabu. Atatumia azabu kutoka kwaki. Tumba taliuna. Kisham takuwa mnamuomba. Fala yustajaba lakumu. Alafu itakuwa mwitikidu wazimu. Na hii ndiyo hali ya mbayo ndiyo gizangu wa islamu. Kati kajamiyetu. 17:47 Hakika ya majambo ni kwamba wazifa wa hisba. Kwa mbrisha na lema na kutakaza na maobo ni tendu li mekufa. Kama tutakaguona katika mifano mbali mbali. Ndiyo maana wa isyamu kila siku waomba kwenye miskiti. Rabbana hati na hati dunia hasana ndio lua isu. Na kwenye makunuti wengine yonaleta solaza sumu kila siku. Lakini madua haya itikili. Shaari zinazidi kuingezeka kukicha. 18:16 Nini inaonyesha kwa mba kendo wadhifa wa hisba umeashu katika jamii yetu. Luguzangu wa islamu. Jambu la hisba katika uislamu si jambu la kukuzwa kukuzwa. Ni jambu ambalo mwenye yezi mungu subhana wa taala amelijalia kwa tusisi ni wajibu. Iktilafu ya wanazuhoni ilikuwepo ye ni wajibu aini au kifaya. Lakini kwa wote wanakubaliana kwa mba kuambisha lema. 18:51 Na kukataaza maofu ni jambo la dharura katika dini. Ni jambo la dharura. Ehtilafi ya wanazooni kwa mba yewe wakisimama baazi kwa mbisha mema na kukataaza maofu. Yewe ingine wanatosheka. Yani natosha watu wale au vipi. Lakini kawli ya mbawe inangubu ni kwa mba tendola kwa mbisha mema na kukataaza maofu. Ni wajibu aini. Ni wajibu wa kila mnislamu wanamme na wanamke. Na patika na wapi. 19:23 Haya ni aya qur'ani, ismungu wa nasema, waltakum minkum umma. Waltakum minkum umma. Na liwepo kundi. Hii minkum, ndiyo iktilafi wa nasema. Minkum hii, uingini wa nasema ni ya tabi'idi. Na hii uingini wa nasema mini hapa ni tanwi'i. Tabi'idin ya tanwi'i manayake. Tabi'idin kwa maniba'adi. Waltakum minkum umma, yani liwepo kundi ba'adi. 19:55 Bengini wanasema mimi hapa ni tanwia. Ni aina ya watu. Ni kwamba ni njini umma ndi unuotatiwa kwa mbrisha mema na kutata za mauka. Na hii ndiyo kawli ya mbawe na nguvu ili ukubalika na wanachuoni wa luku wa ringi. Anasema njini wa umini muwe ni watu wenye kwa mbrisha mema na kwa ita watu. Yani njini ndiyo muwe katika umati Muhammad wenye kwa ita watu katika kheri. 20:24 Na kuika watu katika kheri ndiyo amru mbil marufi. Waya amuruna mbil marufi wanaambisha lukua mema wanauna ani mnuka. Na wana kataza lukua maufu. Ulaika hunu mnufi hunu. Na hawa wenye kufanya matendo hayo ndiyo mwenyezi mungu wanasema ndiyo wa shindi. Kwa hiyo inamana yule ambaye hafanyi isba. Hana ifla, hana ifla katika maisha hatu. Hakuna ushindi kabisa katika maisha hatu. 20:55 Ina maana yuko katika khasara. Na kuziliku fitisha kwa mba amri ya hisba ni ya wajibu ni palentumi sallallahu alayhi wa sallamu aliku sema katika aliti li upokewa ni imam muslim. Ana sema wa upokezi wa Abu Saidi al-Kuduri radiallahu anhu. Ana sema kala samiitu rasulallahi sallallahu alayhi wa sallamu. Manraa minkum munkaraa faliugayiruhu biyadi. 21:23 Fa'in lam yastatik, fa'bi lisani. Fa'in lam yastatik, fa'bi kalbi. Wa thalika adha'akum imani. Ana sema Abu Sa'id al-Kuduri radiyallahu anhu, sahaba, ni memsikia kwa siki ulangu. Tumi sallallahu alayhi wa sallam, ana sema, mwenye kunaofu katika njini wa islamu. Yaani yeyote sasahabu. Kilamu islamu ata kunaofu. Basi, fali yugayiruhu biyadiku. 21:52 Na alizuie kwa mkono waki. Na makusudiuwe mkono hapa kwa mababu. Kwa ngufu. Ataka poliona leofu. Basi alizuie kwa ngufu. Ikiwa atashindwa. Fabili sani. Akiwa atashindwa. Basi alizuie kwa ulimi waki. Na kama atashindwa. Basi na achukie. Katika moyo. Obulile. Kama atashindwa kwa ngufu. Kwa ulimi. Kulikataza. Yani kulisema. 22:20 Basi na achukie katika moyo. Lakini mtume sallallahu alayhi wa sallamu. Tanabahisha. Anasema. Lakini huko kuchukia kwa moyo. Ni dalili ya uzaifu wa imani. Kwa hiyo mwenye ukamilifu wa imani. Ni yule ambaye kionaofu. Kali kali. Kashindwa. Daraja ya tili ya imani. Kasema kwa uchacha. Kashindwa kabisa. Achukia. Lakini huko kuchukia. 22:53 Hakuja mtu wa mtu katika imani. Balu ni imani, lakini baiki. Sasa hivyo nambie ni yule ambaye anafurai hasa lileofu ambalu linafanyika na ya naliona. Alishangilia. Ima kwa yeye kushiriki, au wakawa naliona, aliona kwa mbansawa. Hulio atayekwa darajagani. Inamana hana. Hatta chembe ya kardali hana. Imani hana kabisa. Inamana ametoka katika luwara la imani. Kama analifurai kia. 23:20 Kususa ni yuli ambaye anajua kama hili ni ovu. Wako ingine hawajuhi. Mara nyingine yaona ovu hajuhi masikini. Kwa ukusefu wa ilimu. Hili mkusalake nyingine takuli hukumia na mula waka. Kama kawa mjinga miaka yote. Hajuhi jambu fulani kama ni ovu. Lakini kuna namuna fulani ya kusali wetu. Kama mtu watakuwa nalifanya jambu hajuhi. Lakini yuli ambaye anajua hasa. Kwa mba hili ni ovu. 23:49 Halaku wakawa nalifurahikia, halikatazi, halisemi, wala hachuki huya metoka katika duwara la imani. Wakati wa mtume sallallahu alayhi wa sallam, mtume aliweka sharti kwa masahaba, kwa mbayote mwenye kutaka kuniunga mkono, kunifanyia mubaya. Mubaya ni kumuunga mkono mtume sallallahu alayhi wa sallam, yuya utumewate. 24:22 Na kumisikiliza kwa yote alikuja nae. Walikuwa kienda masahaba imani watu wamekufuru waka injeka kwa islamu waka kubali pali pali kumunga mkumu. Au masahaba wanamfuata wakajatibi imani zao. Kwa mba ya rasulullah tunakuunga mkumu. Wanamipa kasli ya mtume kwa mba sisi tukopamuja na wewe katika kula jami. Basi mtume sallallahu alayhi wa sallam katika riwaya katika aditi liopokewa na Jarir ibn abdullahi. 24:52 Ana sema, ama baadu, fa inni ateytu nabie sallallahu alaihi wa sallam, kuntu ubayiruka. Aseman limuende ya mtumis kumuja, nikamuambia ubayiruka, nakungamkono ya rasulallah. Ala alislam, juu ya uislam. Ya niku pamuja nawewe juu ya dini mnyizmu. Kwa sharaka alia, mtumis sallallahu alaihi wa sallam, atani kwa sharti. Siku bali minu mungaji mkunu wako, illa kwa sharti. 25:23 Sharti gani? Hakamuambia anusha likuli muslim. Nakupa sharti. Kama unataka kumungamkono mimi, basi utoe nasaha kwa kila muislami. Na nasaha hapa maksidi hati kwa mbisha mama napataza mao. Basi fabayatu huu ala dhali. Asimani kumungamkono kwa hilo pia. Kwa hiyo inaonyesha kwamba. Kumungamkono mtume sallallahu ala sallam. 25:52 mfungo sita uka pia maulidi uka sema wampenda lakini ufanyina saha kwa wa islamu hapa mtume sallallahu alayhi wa sallam hatu kubali kumuunga mkono utakuwa ajidangani nafsi yake kama wewa taku mfanya mubaya mtume sallallahu alayhi wa sallam kama wewa taku mfanya mubaya mtume sallallahu alayhi wa sallam kama wewa taku mfanya mubaya mtume sallallahu alayhi wa sallam 26:20 Nakuwa kataza na maufu. Alafu vile vile. Katika riwaye nyingine. Ya abu lwalidi ibn samit. Rabi allahu anhu. Vile vile ya limuende ya mtume sallallahu alaihi wa sallam. Mwambia. Bayatuka rasulullahi sallallahu alaihi wa sallam ala sami wa taa. Bayatuka rasulullahi sallallahu alaihi wa sallam ala sami wa taa. Asema tu limuende ya mtume kumungamkone sallallahu alaihi wa sallam. 26:57 Juu ya usikibu na utifu. Kumusikia letu ya nalulisema na kumtii. Tunamunga mkono kwa hilo. Kwa mbalo letu utakalutuambia. Tutakusikiliza na kukutii. Fili usri wa liusri. Wakati wa shida na wakati wa faraja. Sio kwa mba tutakutii pale penye faraja. Penye shida pia. Penye tagu tutakutii. Halafu kuna mengi ya liasema. Sahaba huyu. Lakini mwisho vile vile ya kasema. 27:30 Wa ala anakula bilhaki. Na tukamunga mkono mtume sallallahu alayhi wa sallam. Kwa mba tutasema haki. Tutasema haki aina maakuna. Popote tulipo. Wala nakhafu lauma talani. Tuseme haki popote tulipo. Na wala tusiozope lauama ya mtu yote. Mwenye kulau. Kuu ndi mubaya wa wakweli wa mtume sallallahu alayhi wa sallam. Mtu awezi kujitwa mwomini wakweli. 28:01 Ani mpinda mtume sallallahu alayhi wa sallam. Wakati kuzungu mzahaki. Ana uvupa. Kwa kuuvupa la wama za watu. Wako humu mma shehi umwetu. Wa sema au kisema hivi. Unajua hikma. Panaitaji nini sijui. Watu watakula umu. Nasisi wenye kusema pia utuandama bilibili. Ani ninjia mnazo kwenda sisawa hizo. Unajua madhumbana na watu. Sijui nini. Wakati sahaba anasema. 28:31 Tume kubaliana na mtume sallallahu alayhi wa sallam. Kwa mba tunamunga mkona. Tuseme haki popote tulipo. Na wala tusiogope la wama ya mtuwe yetu. Hapa aliposema la wama ya mtuwe yetu ya sahaba. Iwe mraisi wa nchi. Mwana jeshi. Polisi. Mamwini wa mnyi. Na mtuwe yetu mungini. Haina maana kwa mba kusema haki. Baadi ya watu kawasemea na wengine wasemea. Kina chotakiwa ni kumunga mkono. 29:02 Kwa kusema jambula haki wakati waote Kwa kote na kumambia yote Kwa kusema jambula haki wakati waote Kwa kote na kumambia yote 29:32 Vile vile mwenyezi mungu subhanahu wa ta'ala. Amewapa wa falume. Wazifa maalumu. Na wajibu maalumu. Wakua mri shamema na kutataza maufu. Hisba kwao ni wajibu zaidi kuliko watu ingine wa kawaida. Ndiyo pale mtume mwenyezi mungu subhanahu wa ta'ala. Aliko sema katika suratu alhaji aya miambili na rubin na mudi. Anasema aladhina imakannahum fil ardu. 30:03 Wale ambao tukiwa makinisha katika ardi. Akamu swala wa nasimamisha swala. Wa atu zaka na wanatua zaka. Wa amarubi ma'arufu na wanambrisha lukwa mema wa naho wa anilmungar. Na wanakataza lukwa maubu. Hiyo ndiyosifa ya wale wa lumakinishwa katika ardi. Imamu kurtubi mfasiri mkubwa katika wafasiri salafi wa lutangulia. 30:32 Katika kufasiri ayahia nasema aje. Asema huwa shartu nsharatahu Allahu azzawajal. Ala man ataahu Allahu ilmulka. Hili ni sharti alilolitoa mwenyeizi mungu subhanahu wa taala. Alilolitoa kwa dewa ufalungu. Kwa mishwa sala nkuki. Kwa kikisha kwa wakati wa sala. Ukifika. Basi wa islamu watu wa naswala. 31:03 Ndiyo ilivokuwa wakati wa mtu msalalawa wa lakala. Ambaye ndiyo mtu wa kwanza ilimakimishwa na munyezi mungu katika uislamu. Katika umati wakitu. Na wakati wa masahaba. Wotu makalifu. Walikotewa kawala. Waliatikisha wa islamu zikifika ni wakati za swala. Watu wotu wanaswala. Kama maluka ya nafungwa. Siruhusa mtu wakati wa swala. Akawabali wanafanya biyashara. Huku ndiyo kusumamisha swala. Hii na maana diana. 31:32 Ukwamba serikali ya kiislamu ni lazima iwenajeshi maalumu ambalo kazi yate kuchunga swala. Lapita majiyani kila mahala. Asiefungaduka bako. Kila ambaye asungiduka la katuwa swala bako. Leo imefikia kwa sababu watawala wetu wamimakinishwa katika ardi. Lakini wamesahau au wamederewa ibuhu leo kwa sumamishwa swala bado biyashara zina halika. 32:04 Na watu balu wanarangaika magiani. Mpaka swala za ijumaa muislamu balu wanafunga bizari wa uzanyanya sokole. Swala inampiti. Wakati tunaambiwa kwa mba ambaye anaacha kuhuduria swala ijumaa katu tubasi mwenyezi mungu anamtia muhuri katika muewati wa kufiliku. Hai ndiyo makatizi wambaye tunayo katika jamii yetu. Kwa nini? Kwa sawa kuwatawala ambao wanatawala katika nchizetu hawaukumu kwa Kur'an. 32:36 Lau kama wangelikuwa wa hukumu kwa Kur'ani, wangeisoma aya hii, wangelikuwa wawo ni watu wa kwanza wa kuwajibisha wa Islamu kuswadi. Lakini ishakuwa watawala wetu wanasema, usichanganya diya na diya dini na siyasa. Ni pamba anakota kijanja wajibuwa kiyo. Halapu mara nyingine mtu wanajita mu-Islamu, anasualisha, swala inapuuzwa yehi kukini. Imamu Kurtubi anasema, ni sharti hili kalieto kwa mutawala wetu. 33:06 Kila li emakinishwa katika ardi. Na kumakinishwa katika ardi siwe uwe raisi wadola. Kama uwe umemakinishwa katika nyumba yako. Vile vile uningia katika hukuma. Uwe unamiliki ya nyumba. Unamiliki na mkeo na watoto. Kwa hiyo nao vile vile ni sharti hili mungu haku. Usipo litekeleza uningia katika matatizo. Mwenyezi mungu kendala kuambisha mema na kukataza maobu. Kali hesabu pia ni moja katika wajibu mkuba zaidi. 33:38 wa viongozi awatu wa makinishwa katikari. Ndiyo maana mtume sallallahu alaihi wa sallam alikawulizwa. Ayu ljihadi afdal? Nijihadigani lukwabora. Kawulizwa na sahaba. Nijihadigani lukwabora. Akasema kalimatul haki inda zi sultani njair. Nikusema nini la haki mbele ya sultani. Au mtalme. Au wa maya nawezo wa maya nijaudi. 34:10 leo wadia maraisi wanichi, watawala, viongozi wadia watuna wawona hizi hizi kwamba wanawuduria mikutanu saa ambazo nzaswala leo ndiyo tuawaito watukungulia nisikiti wakitembea na wakezao, wakezao wanatembea uchi tunashingwa hata kuwakia mbele yao kwamba hili jamu islamu njeto basi mtume salalohu alasalam 34:39 Anasema kulizungumza ni nula hakim bila ya sultani alikuwa jawuri. Basimdi obora ya jihad. Na katika riwaya nyingine ilikuwa na Jabir ibn Abdullah. Anasema mtume sallallahu ala sallam. Sayyidu shuhada Hamza. Bwana wa mashahidi walikuwa kufagitani ni Hamza. Hamza ibn Abdul Muttalib. Rabi ya Allahu anha. Wa rajulun kama ila imamin jai. Na mtuwa mbeme simama mbele. 35:10 Sultani au mfalme ya likuwa njewri Faamara huu wa mbrisha na haka mtataja fa katala Haka muu Kundi wanaitua ni mmoja katika mabwana wa mashahidi Utafufuliwa na Hamza bin abu nukwani Utatakusema ni nulakisawa Mbele ya jitawala Au mbele ya jitu lenye mabufu Haka kuhua basi ujio yeyo Mepata baati mbele ya mwenyezi mubu subhana wa taala Kua katika kundi la mabwana wa mashahidi Kwa hiyo ndugu zangu islamu 35:44 Kama tunataka tuingie katika kundi la mabwana wa mashahidi, tuwaambie ukweli yeyote yuli ambayeni hamepewa utawala katika rubi. Awe ni raisi, awe ni waziri mkuu, awe ni mkua mkua, mkua wilaya au nani. Tumueleze kwa mbahili halifaili na kunda kinyume na munguzo yetu. Kale ambapo tulikokuwa hatuambiani ukweli, wala hatuambi wakawala ukweli, ndiyo ukaona kwa mba madanguro na mabaya mejaa katika mita yetu. 36:14 Lau ingelikuwa godi ya wanoidhinisha malisemi ambayo ni ya wa islamu. Tungewa ambia njini mkiidhinisha mabaa tu katika mjiru. Basi tutawasusia swalazenu na kila kitu. Basi mabaa ya kufungulimu. Lakini tuaswali nao na wawo ndiyo wanoidhinisha mabaa kwa mjiru. Tunaswali nao, tunawazika, tunawafanya kila kitu. Hata siku moja haya kukia mwislamu kumambia mtu yule. 36:47 Kwa mba hili tendo unolikanya halikai. Ni kofu zimetanda katika nyuzeti. Na wakati kumbe wakawalawenye wala sima nyuri. Weza ukamuambia kafuata. Ukimfuatamea takuwa. Ukimuelezi. Kwawezi kukueleza. Au kamati ya bodi ya gileo. Ina wa islamu karibu tisini kwa miya. Bodi ya gileo. Manispa. Wa islamu tisini kwa miya. Madiwani. Ndiyo wanuiginisha bala azote hizi. 37:19 Nani wa islamu nzeti. Lakini tuasali nao humu. Hatuja kubutu kuambia hata siku mungu. Na wakati wala si watu majibu. Kwa hiyo zambi zote tunazibiba sisi wa islamu. Kwa mungu inawawa kule pia. Hisba ndugu zangu wa islamu inafabula nyingi sana. Mwenyezi mungu wa medialia ujira mtuba. Kwa wale watu nye kutekeleza hisba katika wa islamu. 37:50 Munyezi mungu wanabainisha kwa gulahizi katika suratu mnisa aya miyamoja kuminani. La khaira fi kafirim minna juahumu. Hakuna kheri katika magingi yao meji. Mazungunzo yao meji wanayafanya munyezi mungu wanasema. Hayana kheri. Illa man amara bisadaka. Illa fayule ambaya takuwa anambisha sadaka katika magingi yao. Katika mabaraza yali ya kawa kazi yake ye. Aambisha watu sadaka. 38:20 au ma'arufi, au amrisha watu mema, au isla'in bina nnazi, au amrisha kuleta isla'in mapatanu bina yawati. Huyu munyezmungu na sema, wa man yafadu dalika ptiga'a maradati la, anayefa nyahidu, wa kutatama rizaya munyezmungu subhana wa ta'ala, fasawfa nukitihi ajra na adhima, tutamka ujira mkubasa. Hapa hu kutatama. 38:49 Ni ujiragani. Mungu kasema ni ujira mkudasa. Inamana huu natipimo. Bili ya machu yetu. Leo mabaraza ya liomu humundani. Ni machache. Katika miji yetu ya kislamu. Ambayo utakuta ya naambisha mema na tukataza mao. Au paina yao kwa ambisha na mema na mao. Ya zungumuzo ya humundani itakuwa ni ya ulegi. Ya uzinifu. Ni pira na bala za dunia. Ni nadira sana. 39:19 Ni mabaraza machache au magingi machache ya mwenye kusanya katika uchamu. Kwa hiyo inamana ujira mungu. Lakini yule ya nekonda kwa niya isya. Kwa niya kuambisha sadaka. Kwa niya kuambisha nema. Basi mwenye izmungu anasema mwenye ujira mungu. Jambo nyingine mwenye izmungu katika fabla ya hisba. Ni kumsamehe magambi. Yali ya nawayafanya mwingine. Mwenye kusimamisha hisba katika uislamu. 39:51 Mwenyezi mungu kwa alia lutu wa mizamtumi sallallahu alaihi wa sallam. Atakuwa na msamehe mazami yule mutuwa mbaya na mbishamima na tatazamawo. Katika hadithi lupukewa na kudeifa radiyallahu anhu wa nasema. Kala rasulullahi sallallahu alaihi wa sallam. Fitnatu rajli fi ahli. Mtihani wa mtu. Uku kwa mtu. Au familia yaki. Wa mali na mali yaki. Wa jari. 40:23 Kwa watu hawa waliotajwa Kwa mba tutashimba kutimiza wajibu wetu kwa awo Kutimiza wajibu kwa mba mkeo kwa mnjima hakizawa Na majirani utawanyima hakizawa Na mali ukawahu kuipa hakiyake Na kuipa mali hakiyake nkuitoa katika njia mwinezumi Basi ni kitu na kubasa 40:54 Sasa mazambia na yufanya na mtu katika mambu haya matatu. Mtumi sallallahu alayhi wa sallam anasema. Tukafiru hasala. Sala inasamele mazambia mtu mwenyefanya katika mambu haya. Jambo ingine wa sadaka. Na sadaka. Akiwa anatabia ya kutuwa sadaka. Basi na kutisha mazambiati na upatika na mambu haya. Walamru bilmaarufi wa nahi ya nilinfa. Nakuanubishanuma na kutataza mao. 41:24 Kwa hiyo unawona kwamba ila ikitaliwa swala mara nyingi katika Kur'an na hadithi na amru bilmarufi na naen muntariku. Kana kwamba nijitu binakunda sambamba. Hii kwenyesha kwamba amru bilmarufi inakaribia kulindana na swala. Katika fagla. Hii ni dalili mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu mtu m 41:54 Ambazo mtu anazipata au watu anayapata. Endapo watakua watashindo kusumamisha hisba katika uislamu. Ala tunazisoma kila siku kasairi sura katika shala. Mwenyezi mungu anasema wala asli. Inna alinsana lafihusa. Anaaka mwenyezi mungu kwa wakati. Anasema akika manadamu yuko katika hasali. Manadamu yuko katika hasali. Hila manadamu yuko katika hasali. 42:28 Lakini yuko wale buliwa. Mwenyezi mungu wanambua. Yule yambaya takuha yuko katikasara. Anasema ni nani yambaya yuko katikasara. Aladhina amamu. Waamilu sali hatu. Wale yambawa mi amini na wakatenda matindonema. Watawasawu bilhaki watawasawu bilsabu. Hisba hiyo. Waleo amini. Wakatenda matindonema. Na wakausiana hati na wakausiana subira. Hisba hiyo. 42:58 Kwa mbrishana mema na kataza maufa. Kwa hiyo hasara inawafika ni wali ambao hawa mbrishani, hawa usiani, hawa usiani mambu ya kibu. Ndiyo hii hasara li ukumba umma wa kisiyamu. Kwa kuwacha tendula hisba. Kwa hiyo wakendelea kupata hasara, hasara li hasara. Kama itakuwa hawa mbrishani mema na kataza na maufa. Dile dile balani ngini ambao inawafika. 43:30 Watu ambawa awasimamishi isma katika uislam. Nikwamba mwenye ezi mungu hujalia katika jamii. Hata pakipatika na wema katika jamii hile. Lakini maadamu kuna waovu wanafanya hile maovu. Na wale wema hawa wakatazi wale waovu hile mabaya. Basi mwenye ezi mungu wakiteremisha azabu inawakumba hoti. Na haya mbainishwa katika suratu amfali haya 25. 43:58 Wataku fitnatan la tusibanna aladhina dhalamu minkum fasa. Yodopeni kitna. Ambayo ni adabu ya munyeizmungu. Ambayo haitu wasibu wali wali udhulumu kiki hawa. Lakini itakumba wali watu. Ambayo wali udhulumu na wama katika jamii. Wa alamu inna Allah shadidu hikabu. Najueni kwa munyeizmungu ni mwingi wa kuadhibu. Au ni mkali wa kuadhibu. Hapa izni ambasi katika kufasiri ayahi. 44:32 rabi allahu anhu anasema amara allahu almunina an la yukiru almunkara bina adhuri hapa munyezi mnumrisha wa umini wa sikira ya nayofanyika mbelea yaani mtu wa kidi wa natosa asilikiri ya talikubali ya talikalyakini ndiyo maana ya aya hii hati ya chakufanya hiyo basi munyezi mungu wa tawajumunisha na azabu hoti ni amri liyo 45:09 Na hii tabia ya kuwa mdisha mbema na pataza maovu wa islamu tumikuwa atuni. Wamuona mtu wafanya ovu mbele ya kuwa buta sigara ni ovu. Bati hata kumambia kumunasihi unagoku. Mara nyingine waeza utawa waona kwamba ni ovu lakini wachukia. Lakiku munasihi umandi. Jumaana ikawa masigara umukama vili magarimoshi. Hile unapopita kuhi magarimoshi nye. 45:40 Kwenye mabasi, ukiingia ndani ya mabasi wewe do, bala kubu. Mabasi yetu haya tulokunda nawe, ya mejia minkari. Mafilamu ya uchi ya nakiwa ndani ya mabasi. Na mtu wanaingia njishete, tangu wapanda basi mpaka afika. Hata kumambia derefa, gwaana wewe minkari uu wacha. Ile kusema piyase. Ujifanya mwalia shikatasibi tuwa kai kumuta kumuta. Ukujicho angalia kulepono. Ujanchi. 46:11 Kina chotakiwa ni kusema. Ikeze kana bunja. Video hiyo. Tutawona kwenye mipano pati. Sinyambula kufuza kufuza. Mungkari na ungezetu. Na hawe nye mabasi ni wa islamu. Jipi leo sisi tunaona wa islamu wezetu. Wanafanya mungkari na mnaii. Hata kuwanasihi hatuwanasihi. Bali magasi hayo hayo mbuo tuna yaomba. Kwa matajiri. Kwenye maulidi. Kwenye kuzikia. Mara nyingi edere. 46:41 Ntume sallallahu alayhi wa sallam ana tupanfani. Hai. Wa watu wanawishi katika jamii na wakatazani mauhu. Ana tupakisa kama ilipopukelewa na sahaba Numan ibn Mashi. 47:13 Anasema makalu yu kaaimi fi hubibillah. Walwakii fiha. Mfano wa mtu ambaye. Anesima maimara katika mipaka ya munyezi mungu. Kuchunga mipaka ya munyezi mungu. Na yule ambaye ameanguka. Ameshimwa kuchunga mipaka ya munyezi mungu. Kamakili kawmin istahamu wa ala safina. Mfano wa watu. Ambayo wa metigiana kura. 47:42 kushindana kuingia katika jahazi. Yaliko sababu ni jahazi la ndanlobu watu ni ween. Mpaka ika wanzahma ndani ya jahazi lili. Fasara baaduhum alaha. Bazi yao wakaa wakuiuhum asfala. Na windini wa kuchini. Wakana iladina kii asfaliha. Wale ambao walikuwa chini. Izo astakau minalmai. Walikuwa wakitaka kuchota maji. 48:13 Maru ala man fawkahu. Walikua wakifita yu ya wali wa luku wa yu. Yani wali wa luku wa chini wakipatona shida ya maji. Wanapita yu kwa ili wakuteka maji. Katika bahari liwa mbayo na pitiya na ili jia zila. Bila shaka itakuwa ni bahari ya majimata. Fakalu lau anna. Kharakna fi nasibina. Kharka. Wali watu. 48:44 Walipoona wampatatamu kupanda juu. Wale ingine katikariwaye ingine nasema kwa mbalikuwa na uzika. Wanakerwa. Natendo gine ya wale wa chini kupanda juu. Kila sawa na wangasi kulaku. Kuteka maji. Sasa wale wakashauri wale ukuwa chini. Maonaje kama sisi tutoboe uku chini. Chini ya jahazi. Basi mtume sallallahu alayhi wa sallamu nasema. Fa ini sarafuhum. Wale wale ukuwa juu. Wakiwaacha wale wale uchini. 49:17 Nufanya kikendole kile hala kujamia. Watakuwa watu wameangamia. Huu ni mfano mtume salawala salamu hai wa maisha yetu ya kila siku. Mtu wa kubutu kutobuwa jahazi mnatembea njini ya litobuwe mtamruhusu. Kwanini? Kwa sababu mnauoka. Hakilitobuwa basi mtazali. Sasa hili jahazi tulionalo la kila siku na tobolewa li na matumbu kila siku. Mbona tasi hatutake hatakuwa kataza hawa? Ndiyo mfano hulu mtume ya natumbu. 49:48 Jahazi letu hili tunaluishi nado, kila siku latubuleo. Hakuna mtu anetia charaka. Mwisho ya yote mkwamba tuazama. Nakweli sasa tuazama. Mba kidiriki lingoti. Kama tutawai kunibiriki lingoti, asa tukawako. Lakini kwa hakika jahazi limetote. Tumikubaliano islam. Jambo nyingine, la mazara mbalo linawafika watu ambao hawafani kisba. 50:16 Nilaana kuteremishi wa kawmu ambayo hayambisha ni mema na kakazana mao. Kwaani mwenyezi mungu subhanahu wa ta'ala anasema kuteremishi wa azabu wale ambayo hawa kakazi mao. Mwenyezi mungu anasema wa maa kana rabbuka liuhulika alkura bidhulmin wa ahlu wa muslihun. Haiwi adayati mwenyezi mungu subhanahu wa ta'ala. 50:46 huwa ni mwenye kukiangamiza kijiji, mngi, au inchi, na watu wake waleo kuandani ni watu wenye kutendenezi, yani ni watu wenye kwa mbrishamema na kutataza maufu. Kwa iyo sharti hapa linaonekana, lamaangamizo ni watu kuacha kwa mbrishamema na kutataza maufu. Ukiona kijiji kimeangamizo kwa dunuma, wanawifanya, basi ujue mkwa mandani yake hamuna watu wanawambrishamema na kutataza maufu. 51:15 Ya ezetana kuna watu wema wa nafsizao. Wako watu na mlai. Hei mwenye haswali, hapunga, tuazaka. Anakunda kuhiji. Mwenye ya jilazimisha na uislamu. Lakini mwanawe haswali, hana habari. Mkewe haswali, hana habari. Jirani yake haswali, hana habari. Ukimuuliza tema haa, aki hatu nafsiba. Kwa ni mwingi taulizo juwe hao. Basi hao watu na mlai, hata wa kiwepo. Mwenye ezi mungu subhana wa taala na tema. 51:45 wa taangamizu wa wawo na wenye kuhanyamawu. Ni toapeni mifano ambayo nihai ya mtume sallallahu alayhi wa sallam, jinsi ya libu kuwa natabia ya hisba katika maisha yake. Na yeye kama tunabuambiwa katika Kur'ani, lakadikana lakumfi rasulillahi usu wa tunakata. Yeye ya likuwa ni mifano bura kwetu. Kila jambo la kheri yeye ya likuwa ni namarimozi. Mtume sallallahu alayhi wa sallam wa likuwa hasubutu, 52:16 Kwa una mungu karimbele yake ya kukali ya kimi. Kwa kika kila kipengele cha maisha. Hakimuona sahaba hafanya jambu fulani ugu. Kwa lefadu. Ima kwa magugu au kwa kumukanya. Mita wapeni mifano. Kwa hakika mifano ni mingimio. Hali ufanya mtume sallallahu alaihi wa sallam. Lakitu tataja baaji. Kwa faida. Mtume sallallahu alaihi wa sallam alikuwa na kijana hakimulelea. Mimbali kwaki. Kijana huyu ambaye anaitua. 52:47 Umar ibn Abi Salama. Ndiya nyesi mulia hadithia. Nasema. Kuntu fi hujirin rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam. Nilikuwa nikiishi nyumbani kwa mtume sallallahu alayhi wa sallam. Wakana yani itatish. Wakati nikila. Konolangu lilikuwa la. Tatish lina buruga tuchakula. Halina mpangilio. La ingia huku likatuwa huku. Maraka chukwe chinyangu kule. Maraka ingile bunye. Mpaka ya huyu ilimradi. 53:17 Hana msimama ule mtoto. Katika sarani. Fakala li. Jitume sallallahu alayhi wa sallamu wakamu nambia. Ya gulamu. Sammi la. E kijana. Taja jina la mwenye zimuru kwanzi. Wakul bi amini. Nakula kwa mkono wakua kulia. Inaonyesha kwamba alikuwa kila ule kijana. Alikuwa halikuanza kwa kuumba mwenye zimuru subhana. Kwa jina la mwenye zimuru. Ajiliya tu. 53:47 Na vile vile ya likuwa, kila kwa mkono wa kushoto, jingine kwa mbalikuwa kono lake la buruja. Halafu wakamuambia kula, wakundi kuna ya liku. Kula kila kina chukufuwa kilia wewe katika chakuni. Yani usendo ukaingidia lipaka ya mwenziru. Haya ni mapunze mtume sallallahu alayhi wa sallamu ya lianza nyumbani. Na ndivu angepaso mwinslamu nyumbani kwake kumulea mtoto katika sabi ya hiyo. 54:16 Ni wangapi katika sisi wanachunga alabi za kule za ruku wako. Ikiwa wewe taba mwenyewe, unaonekana ukinwa chai wanye na mkono wa kushoto. Haya mwanawo utamuambia saangata. Na ndio ilijo, angalio ni ataba raza mziya tala. Watu wanakumia changawizi ni tono ya kushoto. Hata kuambizana, atuambizana. Wakati alabi ya kule muislamu, alena mkono wa kubia. 54:43 Jitu ni nakula na mkono wa kushoto. Na wewa ushajua suna ya kula na mkono wa kushoto. Basi kumwambia ndubi yako muislamu na shingwa. Haya uya ni wanje. Mwanao nyumbani ulembiliki na mkeo. Wallahi wenji katika sisi. Wa kezetu wanakuluwa machai na mkono wa kushoto. Wakila awaleti bismilai na siki miaka. Bali sisi pia kukichuruzana. Tutajikuta tunakonda kinyume na sunahia. Mtume salalawala kama. Mtume hatu kubayo. Mbani kwa kwa. 55:13 Dile dile katika mavazi. Mtume sallallahu alayhi wa sallam wa likuona munkari katika mavazi. Hakuka kimia. Pale pale unspot. Kali juu. Abdullah ibn Omar ya nasema. Dakaltu ala nabiyi sallallahu alayhi wa sallam. Nili ingia kwa mtume sallallahu alayhi wa sallam. Wa alaya izar yatakaaka. Nili kuwa nanguwa ya chini hii. Nili kuwa ya buruta mpaka ya tuwasauti. Maana yatakaaka. Lawonyesha likuwa la buruta koli. 55:44 Mpaka lakua sauti. Nijigua lakuburu kati kweli kweli. Fakala man hadha? Ntume sallallahu alayhi wa sallam wakamuambia ni nani huu? Kuntu Abdullah ibn Omar. Nimini Abdullah ibn Omar? Kala in kunta Abdullah ikiwa wele mja kweli wa mwenyezi mungu. Ndiyo maana ya Abdullah. Sisi tunayituwa Abdullah ibn Majina. 56:12 Maana yake ni wali wa mwenye izimu. Kwa hiyo mwambia. Ikiwa wewe ni mjia koli wa mwenye izimu. Farfa izara. Nyanyua mgo ya. Mtume sallallahu alayhi wa sallamu na mwambia. Abdullahi znaomba. Abdullahi ya nasema hivi. Farafa atu izari. Nika nyanyua mgo yangu. Ila nishi ssapeini. Nika nyanyua mpaka katikati ya fupa hilila. Baina ya magoti na timi. Katikati. 56:44 Rai wa hadithi yalipukea biti hii, anasema falam tathar, falam tathar, izratawu hatta amafu. Aliendelea kubaki vile vile mpaka kafa. Na wakatiwa buzaibu ni omari ya piambio manenuhaya ni mdogo. Inamaana mtume li kukufa, aliendelea na kabia hili. Kwa sababu ilikuwa ni mungkari, ali mtume li mwambia ni mungkari. Leo majisuruwa li ya ingea buruka, kazuwa mafumbi, ya ingea msikitini, ya katia manalisi. 57:15 Tuwaona watu hivi hivi wala kuambia tuambia. Wacha misikitini majumbani mwetu. Nini kwa sababu tendole nyewe kwa liona ndobu. Masahato wali liona kubwa hili. Kwa mtu kaisa katika mwewake. Mpaka nife. Siwezi kuteremisha jizgi uwe li kateremu kachini. Kwa hiyo suna ya mtume sallallahu alayhi wa sallam. Ni nguvu kupanda juhu. Makurafi wanatula huyu. Na wanatuita kwamba ni alama yetu huyu. Utawaona wali wahabi. 57:49 Mpaka vika njubifu. Angali ya subhanallah. 58:22 Kavali pete la dhahabu. Kama mnavuona wa waziru waunga, sikuizi wa fama ni pete, mashanga, manini, macheni na kila kitu. Hawa masini masahabu walikuwa hawayui hukumu yaki. Kusialinganishi na waziru wengi. Walikuwa hawayui. Lakini pale walikuwa yuwa kama tutakavuona katika haliki hii. Walitupili ambali tabi hii. Mtume sallallahu alayhi wa sallam katika haliki leo kukiona Ibn Abbas radhiallahu anhumu. 58:52 Anna Rasulullahi sallallahu aliasallam raa khaatiman mindadu. Alimuona mtu kavaa pete ya zahabu. Fi yadi rajini katika kidole chamtu. Fana zaahu yeye mtu memonyea kambua. Nduena futakio kiona mungarimu kono. Fatara. Akaitupi yambi mbali chini. Wakala. Akasema sasa. Neno limetangulia mateno. Mateno ya mitangulia maneno. Maneno ya kaja sasa. 59:23 Ya amadu ahadukum ila jamrati minnari. Yani mmoja wemi. Ana kusudia hizi hizi kunyeke jingala moto. Katika kiwili ilichake. Fadialu hafi yadi. Na anayalia kalieke jingala moto hata kujimkunwake. Basi mtumia kondoka. Fakila lilirajul. Yule mtu wakambiwa na yinziwa lukuweku palipendele. Baada maa zahaba rasul. Baada mtumia kondoka sallallahu alaihi wa sallam. 59:56 Uzu khatimaka. Wantapehbe. Chukua peke. Yaakopatiku nufaikanaewe. Yani kayuze. Au kamukumkewe. Au kaifanyili mradu nufaikanaewe. Kala la walla. La walla. La walla. La akudu. Chukui kat. Wa katara huu rasulullahi sallallahu alaihi wa sallam. Kitu kilichotukwa nantume sallallahu alaihi wa sallam. Ni kichukwe mimi. Angalia sifa ya masahabu. Kali ya nakuandio kama hili ya lifai. 60:29 Basi, analiachu. Leo ni wangapi kati yetu. Tumezungumuza masala ya istibali miaka miwili kata hapa. Badu mpaka leo watu wanaburuta michanga. Imani zetu zaifu. Dalili ya imani zetu mdaifu. Mutume hakutosheta na majumbani. Na marapkizati ya masahaba. Halifamia mpaka masofu. Mutume sallallahu alayhi wa sallam katika aliti ilo pakewa na aburera. Halifenda sokoni. Hakaputa chakula. Faada khala yada hufiha. 61:04 Akatia mkono wake kwenye kile chakula. Nafaka. Nafaka. Kama vile huinga au mtama au nini. Akatia mkono mnindala. Falana asabi ubalala. Alikotia mkono. Mkono wake chini ukadoda maju. Yani kile chakula juu. Kilikuwa kimeekwa chakula ambacho. Ni kizuri. Chini kumbe ni chakula ambacho kime ruwana. Yule mwenye mfanyi biyashara. 61:34 Kaeka kuwa babaisha wa uzaji. Ionekane kwa mba hiki chakula na chokiuza nkizuri. Kumbe cha chini kineruwa. Mtume sallallahu alayhi wa sallam. Mtume namambia ulebana. Afala jaaltahu fauka to'amu. Hiki kilicholoda kwa nilu kukijalia juhu. Kukifanya kikawajuhu ya hiki. Ulebana katuahoja. Kwa mba asabatu usama. Kimetibwa na mbuwa. 62:03 Sasa basika nini ukukieta juhu ili watu wapate kuona kaya rahu nasi. Ipate kujulikana kwa mba chakula chako kimepato na matatizo kada. Basi mtume sallallahu alayhi wa sallam wakamuambia. Tamu kwa mbalo ni punzo kwa kila mwislamu. Anamuambia manghasha falaisa mimi. Au katikariwaa nyingine manghasha na falaisa mimi. Mwenye kutufanya ghus na mwenye kutuhada sikatika sisi. 62:32 Tendo la kuwa hadaa wa islamu nzio. Kwa njia ya biyashara ni tendo la kinyume cha uislamu. Masokoni nduo hali ulifu. Ni chele ya uzo masokoni huku mbele ya kapu kuwae kwa pishori nzuri gamti siwi. Laki huku pembeni ni uoza mtupu. Hamu yaoni haya masokoni. Na yutu kavaa kito fiyachake hudari na jitasbika kaa hapa wana pia matasbisa azoto. 63:02 Huyu siyo katika wa islamu. Kwa kauli ya mtume salala wa islamu. Kiongozi wa dini siyo leleka tu kwenye njisikitu ya kakanga kangojia kwa budiwa. Atoke enda ya kaangalio maobu kama hai. Enda ya kaangalio masokoni kuna makatizo gani. Awa islamu hili alifai. Ndiyo anetatio kiongozi wa islamu. Siyo kaka katia nanga tu kama medu. Angojia watu wa kumilitia mananihungu. Mizigu na mashirina apaki. 63:32 Muislamu kiongozi muislamu atembe kila mahala. Kiona mungari anazunya. Haka uchache anawambia anawanasigi wa islamu. Asikai mfungo sita kwenye maulibi. Haka jisifu na kujitukuzi. Yoye nafisi yake. Haya sika tika uislamu. Uislamu tumechoka na kusifiana. Tunachotaka matendo. Uislamu tunasigiane maofu ya mizaga. Haka kuna kijibanda hapa. 64:01 Kimeye kwa kiyuzi hapa. Chaitwa kirikiri. Hiki kinatari ya kuungusu. Kiko hapa manamke ya islamu anauza majitemwa. Yaitwa kirikiri. Tuamuonya na tunamnasika. Shauri haya. Vile vile mtume sallallahu alayhi wa sallam hakuishiria katika matendo mingine. Yaki kawaida yaki jamii. Vile vile katika matendo yaki ibada. Mtume sallallahu alayhi wa sallam. 64:31 Katika hadithi ya mbayo ya mipokewa na umadu. Na heya mechukulia nimfano katika khutuba anatoa kwa watu. Anasema ayuhan nasi. Takuluna shajarataini. La arahuma ila habitataini. Minakula miti miwili. Sioni miti hiyo ila mkhalifi. Haa basal basal. Ni mti wa kitungu sawi. Na kitungu mahi. Diwa maana ya toomu na basal. 65:01 Taakuluna min shajaa. Ana sema wa antun. Wa ayima Allah. Ana sema na apaka mnyizmungu. Lakadi kuntu ara nabie sallallahu aliasalam. Yaidu riha hu maa min alrajum. Ilikuwa mtume sallallahu aliasalam ni mwona. Aki siki ya harufu. Intu anaya bitungu zili hivi katika msikiti wake. Fayamuru bihi fayukadu biyadi fayukurajubihi min almasud. 65:30 Alikuwa kiambrisha mtoa ni uo. Mtu wakamshika mkono ule mtu wakawa na mtoa msikitini. Fayuta bihil baki. Apelekwa baki na kujua baki idemani. Ni madina mahala kwa na kuzipa watu. Kituoka, siingie kwenye msikitu yetu. Kama ilipokuja kwenye riwani jine, manakala havi hishajara falaya karaban na masida na hatu. Mwenye kula mtihua sisoge msikitu yetu. Hayo ndiyo ya liukua ya lipatikana wakati ule wa mtume. 66:05 mtu anakuja na vitu ngusu wa umutu wambavyo ni halali na alikuwa fukuzwa basi omari anasema ikiwa mtu atakula mtu huma tabaka yani ikiwa itakuwa nilazima mtu wale basi na vile katika hali ya kwamba vimekipa asivile katika hali ya kwamba nilidichi vinatoa harufumbaya 66:31 naa rufu ya kitungu usawumu naa rufu ya nanimimu na julikana mtu wakila kichewu wa tuotu wakimbia sasa hivi mbitungu usawumu miti mwili makabiki imeitua mkabiki naoni halal yei niyoshi ya misigara muisilama anaingia katika musikiti jimoshi la sigara kuili natuka mdomoni mtu kushui na kutoka kabisa ilikuwa imamu wa sikisikia rufu nani uyo hakiona na milialama ya sigara katika nanimimu toimi uyo 67:03 Tafuteni na lima bawa mpene teni Ndiyo inge kuwa hifu Lakini basi wa heze ukasuali na mtu Meno ote ya meoza masigara Bali kavuta hapu dakika moja Wengine waze ulimisikitini Wavuta sigara mpaka saaza kwa ziniwa Njia misikitini Na wakacheka kwe kwe kwe kwe Ilikuwa ni kuambizana Kwa mba huu ni mungari Ntume ya metataza mambuhaya halali Takuhaya haramu 67:31 Niambie ni nani katika ulimungu ambaya nasema kwa masigara haidhuru. Masigara ya mehekwa katika mapakiti, katika nchi zaulaya na nchi ziljendelea. Ni hadhari. Ji hadhari na ufutaji wa sigara. Unaleta madhara, kensa na bala nyingine. Angalia. Nasaha hii metolewa na ala. Wewe muislamu unashimbo kumuka nasaha mzio. Mamie. Akiacha shauri. Akifanya. 68:03 Shawri yake. Yomitimizu wajibuwa. Hii ni mifano wakati wa mtume salallahu ala salam. Masahaba amba wali pata ulezi kutoka kwa mtume salallahu ala salam. Sikilizeni na wali fukua kutekileza nidhamu ya hisba. Saidina Mubaka radiyallahu anhu. Mara baada ya kufa kwa mtume salallahu ala salam. Najua alipewa ukalifa. Yeye alikopewa ukalifa. Jambo moja ovu kupa ilifanyika. Ni watu kugoma kutuazaka. 68:36 Munkari mkubasana huu. Ma kabila kama kabila ya megoma kutuazaka. Basi, omari ya nailezi ya tukiuhili. Ana sema, lama kubida rasulullahi sallallahu alaihi wa sallam irtadda man irtadda min al-arab. Ntumia li kukufa. Sallallahu alaihi wa sallam. Waliritadi baadia watu katika warab. Wakalu, wakasema, nusalli wala nuzaki. 69:06 Tunasali na atuto tuazaka. Ateitu Aba Bakar. Nikamjia Abubakar. Fakultu ya kalifata rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam. E kalifa wa mtumi sallallahu alayhi wa sallam. Taalafi nnaz. Wa hurumie watu. Wafaknihim. Yani wafanyi kupole. Fainahum bimanzilatilwah. Ni watu wageni katikadini. Umarikamjia katikalubana mnahiyo. Maninoyali. Yalimuthisana Abubakar. 69:42 Kwa moja na kwamba kwaambiwa na sahaba munzi mkubwa katika masahaba. Anamambia. Rajautu misurataka. Jitani bihudulani. Nataraji nusurayako. Usaidizi wako. Unanijia na hofna mnahi. Unanijia sihicho. Basi ataindiliyaku mambia. Nani Omar radiyallahu anhu. Jabbaran filjahiliya. Uyabarika. 70:16 Katika ujahiliya. Yani mbari katika zamaza ujahiliya. Khawara mfili islam. Una mnahi katika uislam. Basi maneno mengi ya kasema. Lakini mwisho ya kasema. Anasema wallahi. Lau kama wangeni nyima yato ekali. Ekali ni. Ni kidugwana hiki na chovaliwa cheusi siku hizi. Asili yake zamani likuwa kidugwana cha kufungi ya ngamia. Kama kufumi. 70:49 Anasema wangeni ni maikali, basi pia nitawaua. Nitawapia vita maalamu mkono wangu na kama. Nakweli, saaba Abubakar mpaka alikuwa mbio basi tuwakinishe sisi tuwenda. Sema wala nakunda mwenye. Nakweli alikuwa enda kawapia vita mpaka wakatuwa zako. Kwa hiyo hiyo inaonyesha na mnagani Fadna Abubakar radhiyallahu anhu. Alidhokuwa mkali katika kutekeleza magizi wa mwenyezi mungu hakukubali watu ya garao. 71:22 Gile gile aliwa kimea watuwa na upinduwa aya. Maana za aya. Ili kuwa aya inasoma. Ki yume yume tafsiri yake. Basi Sayyidna Mbakari ya kawambia. Ya ayuhan naas. Inakum takrauna hadhi alaya. Enyi watu. Inayisoma ayahi. Ya ayuhan ladhina amanu alaykum anfusakum. La yadhurukum mandalla idha akalaitu. 71:52 Enyi watu mnaisoma aya hii, enyi mluamini. Ilazimisheni na nafsi zenu. Yani shulikeni nafsi zenu. Ndu maana hatu. Hato wadhuruni ya hii kasiri kwa mba. Maana ya hii ni hati hati nafsi. Mimi ya ni usunini maufi ya mzangu. Mimi muru kwa nambia nishikamami na nafsi yako. Abubakari ya likuona watu wa mayipindua aya hii. Tadhauna haa ala. Mnaieka aya hii. 72:34 Mnaileti ya kafsiri ya mbaya sio yake, ni sami'tu rasul Allah sallallahu alaihi wa sallam yaqul, mimi mwenyele msikiamtumi sallallahu alaihi wa sallam wa kisema, inna nasa idaraul munkar, watu wakiona munkari, wala yugayiru, naa kawa hawa yuzi munkari ule, awshaka Allah anya umma humbi iqabi. 73:05 unachelea mwenyezi mungu kakeremisha azabu kwa watu ndiyo tafsiri sahia ya ayahi kwa maana ya kwamba aleikum wa mfusakum ni kwambisha na mema nyote siyo badi ya watu au nyingi nafsizenu kwa hiyo kinachotakiwa muislamu wa kiona muislamu wa ipinduwa aya kui nafs ya mzuye kwa nyingi leo za pinduliwa humu ziende na hawaza nafs maulidi hayamu kata kitabu wa lasungu 73:37 Lakini aya za pinduliwa huyu mpaka zikubalishi maulidi. Kwa liyafrahu, waambiyo ndu maulidi hayo. Inna Allah wa Malaika. Ukiangalia tafsiri wala sisi. Ni kuzipeleka. Wajibu wetu figyo. Wakitu tukana, wakitu zomea, wakitu pigya, hatu tujani. Wala hatu tufofu na umatalaimu. Kama wali zofanya masahabu. Sisi tumekubaliana kamba tutafuata mwamendo wa msuhu. Mtume sallallahu alayhi wa sallam. Na salam. Na wema wali utangulia. Kwa hiyo hiyo ndu njia hetu. 74:14 Nae Omar bin Khattabi radiallahu anhu. Zamazake alikuwa kiinjia masokoni. Faraa rajulan kabeshaba labana bilma. Kamuona mtu sokoni kachanganya maji na maziwa. Basi alichofanya hakusema. Kalimwaga guburia ilichitbu. Leo wa uza maziwa umu maziwa. Na ilikuwa kuena kitengo cha sirikali. Siruhusa kuuzo maziwa mpaka yatimu panza. 74:48 Kuna vitimo vya kuangalia maziwa. Kwa sababu huyo anafanya gushi kwa umili, kwa islam. Anawauzia maziwa ya ovyo, seo kwa halisi. Achanganya madi kwa tamaza madi. Ilikuwa nkazi ya kiungozi wa kiislam. Akembe, kila mahala, masoko ni kila mahala. Leo katika dola zinazoungozo na kufru, vitu na mnaia vifaniki. Wanaweza wakaeko mayuspekto wa masoko, 75:17 Kama walibofanya mtume na masahaba, hali kieka kieka mainspecta katika masoko. Kazi yake kuangalia dulma zinafanyika wakazi kataza. Mainspecta wetu waki ingia masoko ni wakiona mambuhaya, ukimpa shilingi ya mbili tu basi. Uyo, endazata. Wako mainspecta wa maoteli, wa manimu, wapita ungu. Kaya sana chafu. Eza tukatengeneza, ukimpa shilingi ya alfu uyo, basi tualishwa mikate maranyine na miyusi, na misumari. 75:50 Ina nini tualatu. Nini wadifa wa isla hakuna. Hii ndio hakika jamanu wa isla. Nini kwa sanabu wa open jono tutawadu. Vile vile. Omari radiallahu anhu. Ali iwa na Abdurrahman ibn Uf. Na ali iwa na Abdurrahman ibn Uf. Kwa likuwa na mana. Manawe. Asi taingia kwa Omari. Yule mana kwa vangu. Ya yu. Kanzu ilikuwa ni harimu. 76:23 Basi kapila ya manenu wote fanya mtu unaniwa omari ya nikamata ili ya kai chanili ya mbali ili nguo. Mungkari kawomu, hawezi kuwacha. Baadae ndiyo manenu. Kama utasema hali kwa mgonjwa huyu ukaivaa kwa nini leti baadae. Lakii panza, kumbu wa mungkari. Kwa sababu mungu kama kinishe katika hara. Kwa nini ya uwacha. Vile vile tendu la mafazi mtu unanitha na omari. Misho wa uhaiwake. 76:52 Katibwa hibisu kasana kufa katarua. Kajiwa na kijana anakuja kumbashiria omari. Amambia apshiria omari. Wewe ebana katika masahaba wakubwa mtume. Katika watu wale utangulia kusilimu. Wewe umefanya mengi, mengi, mengi, mengi, mengi, mengi. Anamkajia kumbabushira. Ili ya katekipo katika njia nzuri. 77:21 Lakini baada ya kuomboka ule kijana. Omari kugeuza jicho. Amkuta ule kijana jikanza ule guruta. Anakuni. Anambia ni itiani. Akatarohu Omari. Ni itiani ukejana. Amambia yagni akhi. E mtoto wakakawangu. Yaani mtoto wakakawangu katika mislamu. Irfa atawabaka. Nyanyu wanguwa yako hiyo. Fa innahu abaka. Itakufanya wanguwa yako. 77:52 Kwa hiyo kunyanyua, hizidi kululu. Na itakuwa ni uchamungu ya hili kwa koro. Mzima wabola ya kislamu, kashugulishwa na vazi la mtu. Huyo ndiyo kiongozi ambayo tunamitaka sisa. Lakini kiongozi ya mtu ya weza kakambia wewe abari ya isbali, wachili ya mbali abari ya nikabu na hijabu. Hivyo ya weza kakambia mwanamiti wa kislamu, au kijana, wewe mbono mevamashanga au vifu. Hawezi. 78:28 Kwa sababu nyumba yake kashimbo kuitengenezi. Kwa hiyo kiongozi waki islamu ni yule alimakinishwa, haka amrisha mama na kutataza maopo. Kiongozi raisu wanchi, hafa katika hali ya kuondua obu hili ya manosisi kwa liona nilogo. Yeye kaona asipolizuhia, basi itakuwa mzima kubwa mbili ya munyeizumu. Rubuzangu aliwafanya umari nimengi. Lau kama tutorogesha mifangu itakuwa pitakeshi. 79:01 Katika nidhamu ya hisba. Tende nyingine Omari. Ndiyo tendu ambalo leo wa. Yote wameachukua kunyu islamu. Omari ya pitanjiani. Amkuta mtu kamupandisha kunda wake mizidu. Mpaka ule kunda takuanguka. Tende lile Omari kaliona. Anamuambia amalitaja ala kama. Umemupandishia mizidu mnyama wako huyu kipando yuki. Kitu ambacho wakimudu. 79:39 Ndiyo kazi za matrafiki leo. Kwa hiyo utakuta uislamu unakonda kila wakati. Kwa kanya matrafiki, njia wamesima manjiani. Kwa mba, ee, na lori lako tena, oh, too much. Litari, litari, njia. Awabiria wamezidi ilo madato. Ni mambo ya uislamu haya, msione ni uwadui. Lakini tunaona kwa mba hawa watu hawatimizi walibu hawa. 80:10 Leo kipa kizabiria mabasi ya Mombasa haya, wallahi ya jazwa mizidu, lao gari likitereruka kidogo tumaka pama shingo mundana. Kwa sheria ya traffic ya Tanzania, siruhusa kubeba mizidu o gari ambayo ni ya kubebia wanadama. Laki watu tumegehuza kama makopa na mihugu na machumba. Yani nini mdo kuanda ni ya mabasi? 80:36 Nailemi Njizigu unatoka Mombasa, nisaa sawa, ndiyo maana hatu, tuweza nilishwa. Lakini traffic ya naeona hama, aya ruhusu. Kini ya kwa chuchote? Allah inaombie ni sheria traffic ya irusu. Basi labiria, basi kuna eneo malumu inatakiwa, liekwe Njizigu, tena kwa kiwangochake. Ndiyo maana unakuta kwa sheria basi, lazima liandikwe, linaboba labiria wangapi, natani ngapi. Ili nini likipumo kwenye mizani. 81:10 Likiwa limezidi basi nambio hili mekwenda nje ya sharia. Liseni zinatolewa kwa mujibu ya uzitu wa magari. Haya ni mambo liya kanya umabu. Kwa hiyo ilipo wa islamu ya indelesi. Na wa islamu hameshingwa, wamekamata makapiri. Makapiri wanaishi kwa rushwa. Ndiyo hii bala inatofiti. Maeksidente kila siti. Ukiangalia sababu ni hiyo kwa magari limejaza mizibu kibaki. 81:38 Adiri ya kibati. Likitereruka kidogu hanga kumzi watu wate wata. Mfano mwingine ya mbao tunaupata ni sahaba, khalifa wa islamu, Sayyidina Uthman. Huyu zamazake na ya lisimamisha hisba. Huyu ilikuwa wakati watu walikuwanza jihadi kushamiri na kukata mapesa. Wakaanza kudharau mambu ya kutijani. Wakaanza kuingia kwenye lahli. Mambu ya kukumbaza kumbaza. 82:11 Ikawa watu wajifugia majibu wa hotu majumbani. Na wakawa wanafugia majiwa. Kini kucheza na njiwa tu. Ampeperusha uwe basi. Saamuja nzima mbili kacheza na njiwa. Basi alitoka kambisha wachinju njiwa hotu. Na majibu wa hotu ya uliu. Wa islamu si watu wakupumba kumba kukaa kazi kucheza cheza. Wa islamu ni umbo wa jihad. Ni lazima ima wachapetazi. 82:39 Kama mchezo ya kueza kwa shudyaishu. Sio ya kumbafa. Kama mchezo ya kishudya. Lakini hii ya kucheza na mwenye jibwa. Nini ya kamparamia mtu hivi. Wa islamu wako mwacheza na majibwa na wanawake. Vile vile. Jibwa la mrukia huku na nimli kamramba. Likamfanya kila kitu. Haya simambu ya kislamu. Vile vile ya likuwa na kataza. Mchezo mchezo kama hii mabaho. Haya naochezo huma barazani. 83:10 Yalikuwa ya kituwa narbi. Aliambrisha kila nyumba ilikuwa na hiya kawaonye wa islamu. Mtaka posikia kamba kuna nyumba inamambu kama haya. Basi mtapeleka watu endi wakachome mtu. Kuu ndi utawala ulibuwa kislamu. Kwa hiyo jamani mkisema tutakawislamu. Inamahana tutakawatu watutawale ambao watakuata serahizi. Atoke ni mkua mkua endi wakachome mbao ya guna yote. 83:48 Mavidu ya naonyesha mautu wa hutu. Choma motu. Lewa islamu wa mishugulishu na weldikapu. Kwanza kuangalia michezo hili ni haramu. Uharamu huli unapatikana. Kwa mbanyini maangalia watu. Kwa mbanya uchi katika viwanja. Uchi wa manamine ni baina ya kikizetu mtu zambiwa. Baina sura wa rukuda. Atekelezi katika mkuta kwenye dideo. Wengine mabingo na tuletea malishia. 84:27 Ukifungua mjimzi mawapata. Ni maofu jua maofu. Sasa pangekua na khalifa mwislamu. Akisikia karatara nane kuna jambo ilu. Atuma kikosi. Chahisba. Choma. Choma jambali. Mwislamu ambao mkijidai mautaka. Ndiyo huu ujama. Si mwislamu wakuingia miskitini mkatoka. Huu bali huu ujaka miliku. Na mwenyezi mungu anasema uduhulu ufisilmi kata. Ingieni katika mwislamu kitamiliku. 84:59 Hivyo hivyo Sejna Ali radiyallahu anhu, ilikuwa kitendea masokoni, hakiona wanawake wana changanyika na wanaume ya kiwakataza. Sikai nini, si watu ambao mna ghera katika nyo zemi, mna hivyo, mna kupaliji wanawake kuchanganyika na mna hivyo. Ndiyo maana utakuta kuna nchi njine, kuna masoko ya kislamu, nchi za kislamu, masoko ya wanawake tu. 85:27 Ukiingia mwana mime, kuna kikosi cha hisba ito. Mwana mime ukiingia, tubakofu. Watafuta nini? Kuna mabengi ya kiislamu ya wanawake, nimeaona mimunyewe. Leo umu ukiingia bengi ukarani, unayikumbanae wakwanza mwana mime, mititi mika ambele wa ya kuangalia. Ukafanya esabu sasa, utaputele watu. Watu wengi wana ukunda mabengi wakirudi esabu zimepungua. Wanakuja kutayamaki, wamerudi majumbani wafanya esabu, shilimia moja mekotea. 86:01 Hesabu zina kuenda ufu. Haya mambunamna hii katika nchia kiislamu haya patikani mbujamba. Saidna Ali radiyallahu anhu. Ali choma kijiji kizima katika mjiwa kufa. Ambacho kilikuwa kina hesabu wa mkijiji chenye kupika uletu. Haka mbrisha kikosi cha isba kuenda kuchoma kijiji kizima. Haka wa anasema. Anasema. Ufu ya mbochafu. 86:31 Ya akulu baaduhu baaba. Ya nakulana inye kwa inyewe. Kama ilibokuwa. Na moto nao pia ni uo. Kwa hiyo vinakulana vinye kwa inyewe. Kwa hiyo choma. Vika choma. Kwa hiyo inchi inge likuwa ya kislamu. Leo kirikiri. Tunde choma. Sijui heaveni. Tunde choma. Sijui temboba. Tunde shai choma siku nyingi. Lakini hatuna hiyo lola ya kislamu. Na tukiitaka mkoma tuataka jamu la dini yetu. 87:04 Wala atuambi kwa mbato kwa changanya dini na siyasa Hawa ndiyo viongozi wetu wali tunishan pano Kwa hiyo sisi tunataka tuende sawa na wali tunataka hawa Akulu kawli hadha Wa astaghfirullah wa li walakumu wa lisairi muslimin wa muslimat Wa sallallahu ala sayidina Muhammad wa ala ali Muhammad Walhamdulillahi rabbil alamin