Otomatik metin. Hatalar içerebilir; kelimelerin doğrusu için kayda başvurun.
0:01 بسم الله الرحمن الرحيم الحمد لله رب العالمين والعقبة للمتقين ولا عدوان إلا على الظالمين ونشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له ونشهد أن محمدًا عبده ورسوله صلى الله عليه وعلى آله وصحابته ومن اهتدى بهذه إلى يوم الدين وسلم اللهم تسليما كثيرا وبعد 0:32 Allah tughri yolda istiqamatda turgan kisilarini maqtab, ularini aqibatlarini zikir qili baytadi ki, inna alladhina qalu rabbuna allahu thumma istiqamu tatanazzalu alayhimu almalayikatu alla takhafu wala tahzanu hala aya. Rabbim Allah digan qebeda mahkam turgan kisilarga ulus baytada ularga farisdala tushadi digan. Qurmaylar, xafabumaylar, 1:02 Biz silerde dostlarimiz dunyada hem ahiretde hem silerge dostmizdib faristalar xatircam qilib, ulish baytida faristalar tushadidiye. Allah Subhanehu wa Ta'ala hammamizdi istiqamatda qisin. Iman kiltirgenden kiyin Allah Ta'ala ge huluqqinche fitnelerden Allah Ta'ala uzi saklasin. Miqdad ibn al-Aswad radiyallahu anhu na aldilarige bir kisi kelibe etgen ekin. Miqdad ge. 1:27 bu kuzlar Rasulullahni kurgayn kuzlar min shunga hawas qilamandigan agan, yani sahabiiga qarib. Shunda bu sahabi juda qatdiq qazablangan agan. Qatdiq qazablangan agan yana da turgan kishilar acaplangan agan ki bu yamangab gapirmaydi qonimagi qazablan azi. Rasulullahni kurgayn kuzlar diyabdi, dimas yaman bunu? Shunda etkan agan ki silar Rasulullahdi yana da yurma gansilar, bilmaysilar, Rasulullahni shundaya bir kuzlar kordi ki ular dozakka boshibinan tulab kiribgitti digan. 1:58 abu lahab, abu talib, abu cahil rasullahti korma qanmadi bular? Aytar, aqzga aqzan narsay, rasullahti korgan kozlardir. Bu narsay aytishka asan, likir rasullahti yanida yurishlik, rasullaht bilan birga bulishliqnin uzi qarishi rahati bugan imani bar adamlar uchun, likin imani zaif bugan adamlar uchun juda qatta, ibtila qatta bir masaqqat bugan. Rasullahti yanida yurishlik. Quddushu manana Huzaifat ibn-i Yaman dan ham ruwayat qilnadi, 2:28 Huzayfa, bunu Bukhari rahimahullah adab-ul mufratta al-waladu qurratu ayin digan babda kittirgan agan. Huzayfana aldilariga, bir adam ki bir tihabiyin lardan mittasiyatgan agan Huzayfaga, agar biz Rasulullah tiyanida yurganimizda yirga yurqizgan qoymasti digan agan Rasulullahna. Rasulullah bilan birga yashaganimizda agar Rasulullah yirda yurmasti ku tarib yurardik. Rasulullah tiyash qorganligi da sunay digan. Shunda Huzayfa quddum iqdatki oxsab, 2:57 qatliq, qazab qoygan ekin. Sen nima da etkaniygini ozin bilmaysan digandar. Biz bir payitlar Rasulullahda yana da yurgan payitimizda ahzab qazatini islap qoygan ekin ushindi. Ahzab qazatida shun deyibir wakiyyalar bugan ki, hatta Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam bizga qaratib turib, qaysilarin müşriklarda xabarini qalib geladi, u cannabda miymilan birge boladi, birge boladi diganda, hiç kimdan avad çıxmayan. Cuda qatliq qayinchilikde qoygan undi. 3:25 Uchumarta takarolladlar ham hich kimdan sadaa chikmaganday ki, Rasulullah yani da turgan, yani soqatganligi dan sahabadar uchinda chukur qazib chukurda yotgan. Xunda chukurda mi yotgan adam, kim budub ette? Huzaifa man diganday. Qachandan bir min eti yapman, gapimdi ishtim yapsayam, tur diganday. Barib, mushiriklardak haberini bilib ki digandayda, min Rasulullah bar diganday uchun turdum ilaçsiz diganday. Uchib ette barib bilib geldim diganday. 3:54 Bu xalat uzi gerisi cuda qatti qiyinchiliy bugan. Allah subhanahu wa ta'ala qud du shu ahzab qazatini Qur'an da bizge suratul, bitta surata nazil qildi, diyarlik. Cuda uzun bir, u shanda munafiqlarini, auratlarini acib tashadi Allah ta'ala. Qud du shu tawba surastaham, tabuk qazatini haqqida gapirigan peytte, ularini auratlarini Allah ta'ala acib tashlaygan. 4:19 Bizgə çu suradə uqub əgər də bir ibrətli vaqiyyələrgə qaridiyyəm busek, bittə nersə bizgə anıq boladi ki, musulmallar, asasi musulmallardan talab qilinyen nersə ghalabə iməz. Musulmallardan talab qilinyen nersə Allah yölde sarfliş həm iməz. Allah yölde biriş həm iməz. Asasi nersən küçünün həmməsin işlatiç digən. Puluniyyəm, caniniyəm həmməsin işlatiç digən. Anı uşəndə Allah subhanahu wa ta'ala nusrati qilirik. 4:48 xamman arsan ishledgen paytta, bizge manashu ikta sura nogayatda katta bir ibratligi waqiyalarda biraydi. Ahzab qazatini biz misal uchun xazir min aytama, agar vaqtimiz qosa tabuk qazatlinin bazibir misallar gildiramiz. Ahzab qazatini bol ishligi uzu hijratda bixinchi yilida yahudilardan Huya ibn Aqtab digan alayhillana bir yahudi kishi van Bani Nazir qabilasitan bir qancha qodamlar barib, Qurayishka barib durib, ularda tizlagan ki, 5:17 musulmallarga qarisi cen qimasalarin ularini ishe kundan kundan ruwazilanib git yapdi, ularini hazir yuqqilish girek, dib ularini kundirganiga urushki. Kin barib durub, Ghatafan qabilasiga barib durub, ulariga ham shunarsalarida eytib, ularidi kundirgan. Kin kilib durub, Bani Qurayza ge barigan. Bani Qurayza, Madinani yanidi yahudilardi bir ketta mahallasi bugan. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam ular bilan shartnama tuzgani bugan urushmayimizdib. Musulmallarga qarisi urush qimaslikga shartnama tuzgani bugan. 5:47 Khuyay ibn al-Aqtab uyurga barib Ka'b ibn al-Asad digan ulardi qattasiga barib turib, ishigini taqil atkanda, unu ki ganligini bilib turib ishigini achmagan agan, siin meni xiyanatka tizlab kilabisan, min singi ishigini achmayiman. Kin, daza yalanib yalvargandan kin, Khuyay atkan agan ki, siin minge bahana kilabisan, lekin kirib sinin nanin digi masligim uchun siin ishigini achmayibsan, baxillik kilabisan diganda ki, atchiq kilib ishigini achgan agan. Kirib otirgan, geblezhkan, khullas kalam unu kondirgan Rasulullah ki qarshi urshlikki. 6:15 O etken ki biz ular bilan, musulmallar bilan, shart namamiz bar, sulximiz bar, ulardan hicbir yamallik kurganimiz yox, hic nakilaychilik bunarsan, buzu bu meydi diganda, yox, hazir, vaqt kit qaldi. Buzaylik, yox qaramiz, taki tubina yox qalamiz, hazir, bani Quraysh kil yapti, Qatafan kil yapti, yaqdan baska Arab mahalalar, hammasi bittakamandan uqad ken. Musulmallargi qarşi hammasi bittakamandan, Quraysh bilan, Qatafanli uzi, 10 minan ziyat odan bugan. 6:45 Bundan tashqar yana Arab mahallelari vabosqalar vab unu ustuge yana yahudilardi mahallelari qusili shkirey bugan. Bularini okur kundirgan, bubdizib ahddi buzgan. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamge Quraishli kilishlik habari yitkarnankiyin musulmollariga jude qatlik tahlike tushdi. Yani onda fagat Quraishmina urushturgan busalar, indi budun Araplar bilan Arab yarim aralibina urushi shkirey. Hamma birdanige yobbasi ge bostirib gireyabdi. 7:13 Shunda Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam yahudilerden tinsh bulishlig uchun Sa'd ibn Ubaadani wa Abdullah ibn Rawaha wa basqa sahabalarini qushib barib geblash giliylarqani ularida nima ahval. Sa'd ibn Mu'az wa Sa'd ibn Ubaadani wa Abdullah ibn Rawaha barib turib silar Ka'ab ibn Asad bilan, Banii Qurayza bilan geblash giliylar. Ahdda buzgani rasmi yogmi? Shunda Rasulullah itkani gellargi agar ahdda buzgani boysa, keyib turib o shkar etmeyler. 7:39 Kinaya qebetiyilir, musulmallarini qalbiga bir qorkun chushmaysin. Biyaqda yahudilarin bu subdiyken ahdi digan fkir buqqasi, musulmallar yani zayiflashib kitishi mumkun. Kin ular barib geblestilar, xalat oyla gendanam qoray yomorraq, bar gendan suk istibaxti ovargan, ular Rasulullah diyim suk ovargan. Ahdi bar bugan adamlar, halis lardi yuqat varamiz, ubu, chunda Sa'd ibn Mu'az juda xam shicagatlik adam buganligi uchun, ular niyam qatliq sukib kitigan, bakrib kitiganda. 8:05 Sa'd ibn ʿUbāda etkənəkən ki, ʿQuyb ʿUlargi qabirmə ʿIshbɨndən kure kattaraq digən. Yani ʿUlardi sukib ʿIstima ʿIrdansi ki, ɪrʃib umeydi, kit dig digən. Rasululax na aldi qikigəndən ki, kina yaqib durib, Rasululax ki, kina yaqib etkənəkən ki, ʿAxtibizib didib. Shundə Rasululax qatliq duwa qaldidilər, baribir Allah Ta'ala Musulmalargi bildirdi. Musulmalargi bildirdi, Rasululax sallallahu alaihi wa sallam u shinda basharat deyidilər ki, insha Allah, Allah Ta' 8:33 Madina ahli icide challari, yoshlari bilan irgek sahani 3.000-te bugan. Unun icide qanica yosh kattalar bugan, iski yarami digan yoshlar, kasalit odamlar buladi. Odam sahani 3.000-te bugan ekin. Yani iska digan odamlar. Cide vaqt osko gen, nima qili shkirey digan da maslahat qiginlar Rasulullah s.s. Mana bunda bizige katta ibrat var ki, basliq kishi usun uqulasidakilar bilan maslahat qili shlik ki. Xunda maslahat qigin payitda Salman an Farisi radiyallahu anhu Rasulullah ki maslahat berdilar ki, 9:02 Bizda agar farslar da shuraqa bir adat baridi dushman bastaribkisa aldamizga bir xanday qazaradik. Xanday qazaradik. Shuu xanday qazayligdi bir maslahat bergin, Rasulullah s.a.w. bu maslahatka kongenlar. Shuu bilan muslimallar da xanday qazishliggi. Xanday qamida ikkabdadan ozraq vaqtdasi da bi txikirey bugan. Chunki ular muxiriglar txiktan yolga. Ular yitibkigincha xanday qazish bugan. Birincidan ocharchiliy bugan. Woshabaytda Madinada yidigan nirsa bomaygan. 9:30 Odamlar da uzu giy digan oqati bomagan, o charchiliyi bogan, odam soni kem, vaqt tixiz bogan. Xazir ki agar kul mihinatini sunga soblib qarisek, ulard qigan ishige, odam lal qaladigan darsida ishigin. 12 km joyga xanday qazigin. 12 km joyga bilasilar Madinani yeri, kumlik yeri bugamana tosh aralash. Yani taqliyik, toshlik joylar. Qazigindan kin, uzdan uzu qazisdi ilaji yuk. Toshlarga aralashdir qazish girik. 10:00 12 km, ene ene kem cay 5 metr bugan. Baz caylar 10 metr geche ene bugan, chukurligi 5 metr bugan. Ene 5 metr, chukurligi 5 metr, uzun hansi 12 km caydi, ekke haptada qazi bitkin. Ekke haptada, u shen 3 minta adam ishliyabdi, 3 minta adam damamas 16 saatdan ishlesa, agar 16 saatdan ishlesa, bilin ki, khazirgi gunda qanchali gunda ishleskiri, hem tashligi cay bugan. Mani shunu qazi bitkin, yi digan oqatini... 10:28 ayatalliq qorin toyib yigdigan oqad to subumagim. Manashu paytta mumillar haqiqi imtiqan qilindi. Allah Ta'ala ayatadi ki, hunayalika bituliyal mu'minuna wa zulzil wa zilzalan sharida. Manashu paytta mumillar imtiqan qilindi. Allah Ta'ala bizdan manashu narsan faqlaydi. Allah imtiqan qiladi. Dikin usha imtiqandan kimdir, nacaq tapib utadi? Kimdir? Usha paytta kimligi, shundiya qalbida nifak bar adamlar chikhqoladi. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamda ashablari, 10:57 haqqiqatdan ham shu cayda mustahkem turgan kishilar bulayan. Bu niyana bitda misali, Rasulullah u shafaytli cuda qiyin bu kitkanligini korib, nima qilisligdi u ilib, qatafan qabilasinin kattalarini Uyaynat ibn Hisin ve Harisi ibn Qays ilerdi chakir geldib. Xunda odam yubar geldib qisin geble shayligdib. Ular qigin cunda sirrliyi rawisda, Rasulullah ulen geble shkanda, Rasulullah it geldib ki, 11:21 agar da shu urushka qatla ishme qayt qitsalarin orqiga madinani miwasin ushtan barini biramiz, shu ilki xosilin digendir. Yani, demayk bu kafirga agar da, agar musulmanlaraga qiyinchilik bubqasa, kult ula, masalan, urushktoq tatish kirey bubqasa, bunayan bir dalili chikadi shundan. Madinani miwasin ushtan barini biramiz digenda, ular mayli digendir. Rasullaha itkallar ki, suqtaylar, men bir ashablarim bila maslahat qilay, hali bu narsiga keskim, meni bu fikrim digendir. Shunda, 11:51 Avusni kattasi Sa'ad ibn Mu'az bilan, Khazrajni kattasi Sa'ad ibn Ubadani bu ikalasi ham yosh uspirin yigit bugallar, yani uttiz yosh atrafida, uttizdan oshkan yigitlar bugan. Uttiz yiti yosh bugan Sa'ad ibn Mu'az. Mani shundi yoshlardaki yigitlar bugan, nekin usha qabilalardi kattalar bugan. Shulardi chagir gallar Rasulullah s.s. ulargan hasadqa gallar. Bin ban shundi kilisdi bunlar bilan, nima disilar? Shundi bu ikalasini geplarini qarayn etkanki, ey Rasulullah, sizdi taklifiz bizige cuda makuldi gallar. 12:21 Fakat kene bu vahiy mi bu? Allah Ta'ala'nin vahiysi mi? Agar vahiy busa, kis nirsatimiyyimiz digan. Demedi, seyisi shu digan. Agar bu fakat kene fikir boli etgen buza, bizde bir taklifimiz bar digan. Rasulullah etgellar ki, bu uzumdi fikrim bu. Kuriyab biz, hamma bir avazdan, bizge bittek hamandan uqot yabdi. Nima qalisti ilaji yog indi, shunga min shunu uyladam digallarda. Ey Rasulullah, biz kafir bolib, mishrik bolib, budka ibadatqib yurgan baytlarimizde, bu qabileler bizni khurmamizdiki mihman bu kise yeridi, yasatovab yeridi digan. 12:51 Bashqa yul bilan biz ularga khurma verma qanmiz ixqacan digan. Indi Allah ta'ala bizde Islam bilan aziz qilib, siz bilan aziz qilib, biz Rabbimizga ibadat qilish vaqtimiz qigan paytimizda bu xarlik bilan ularga khurma vermaymiz biz digan. Allah ka qasam ki biz ularga qilish biramiz digan. Kesin, kura da ularga eti qoyin, bizde bir etkin narsamiz shu diganda, shahadat Rasulullah s.a.v. shahadat yozgan anlari bugan. Ushanda, usha qahasini alib turib, saat yirti te shaygani qan. Rasulullah s.a.v. muvafaq bugallardan qiyin. 13:20 Rasulullah eddilar ki, uzlarim, Rasulullah ki cuda makhul ki ki ular digablari. Lekin, bu ansarlarini muhazirlar, ustada Rasulullahini, ustada katta haqlari bugan. Ular Rasulullah ki, cay birgan, uyu birgan, butun yardan bir yabdi, in bunu ustiga butun arablar ularda ustiga, uyu ge bastirib gelitgan, peytada, cuda qiyintilik halatda qoganda, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, ula cibarica, mushirigilardin kucini sindirisligi icun, shu fikirga borgandlar. Lekin, bu iki sahabini fitri manishi buli. 13:49 Allah Ta'ala uzu bir sabat bergan adamlar bugan. Yani bu narsi cuda katta arablarga ham bir dars bugan ki, bilib qoysin, musulmalar hiç qachan ularga mahdib turib narsani osallikca bermeydi. Ittiga ular qaytik etse, yana qarnaqish qaygan nanki, yana qaytik gelishligi mümkün, berisen, bizge khurma berisen, bu masiniga qersi urshamizdi. Kin ular kitka Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, shubilan, xandakta qazi bitkallardan kin, muxriklar kidyan. Mani shu cayda cuda ham katta bir imtikam boldi. Allah Ta'ala, 14:20 Man is shu xalatda ityabdi ki, hunalika batolyal mu'minuna wazulzilu zilzadan shadida idh yaqulu lmunafiquna wal ladhina fi qulubihim maradun ma wa'adan allahu wa rasuluhu illa ghurura. Shunda bur munafiqlar, waq halbida marazibar bugan adamlar, xuddi ki, yax sudistiga chikandayi, shundayi chixti qiyinchali bugannayki. Ulera ityabdi ki, allahu wa rasuluhu bizgi faqad yalqan waqdalar di biradi dijdi. Hatta bazilara ityabdi ki, uslargi waqda biriyabdi, halib farsidib, fatiqlamizdib. 14:50 silarga vada veriabdi, kisrani, farsdi kisrani, war rumdi, qaysardi, sindramizdi yabdi, qana qasi ge fatq bolaydi, qacad qanagyan barol may qaldi qo digan bazilari. Qiyinchilik bolayabdi, quda qatdi qiyinchilik bogan. Mana shuna qangi geblardi gebarigan? Munafiqlar sikin-sikin chqib pitorgan. Bazibar adamlar gebtorib qalbada marazibar bogan adamlar, wa munafiqlar Rasulullahda izin sorab uge bar masam bomaydi. Dib sikin-sikin musulmalar di jamastan chqib-chqib qach pitorgan. 15:19 Rasullahtu aldida sabit qoygan adamlar, asasan sahabalar Rasullahtu aldida aldilarda sabit qoyganlar. Likin Allah subhanahu wa ta'ala uzina dinini alay qildi. Bani shunda Allah ta'ala uzina askarlarini yubardi. Yani ularga biz uzimizda askarlarimizi yubardi digan, Allahni askarlari shamal ve faristalar tushgan ujandi. Faristalar tushgan. Mushriklarida qalblariga Allah ta'ala quhqin shaygan. Ve shamal yubarigan, bir soğuk dikdi uzibilen birge shamal gelib, 15:50 qalbiga qurqin, qazanlarini yiqtib, qadirlarini uchrib gitginigi. Qurqin uzlariga uzlari, wahimiga qurqin. Mene bu Allah subhanahu wa ta'alaani yordami. Allah xoqilisi ushe shamalga umman adamlarimina uchrib gitidi. Ligin Allah ta'ala bunu xoqilimidi. Allah ta'ala adamlarini sinashlikini xoqilidi. Mene shi u xoqilat bizgi katta bir dars buq qaldi wa Ahzab surasti Allah ta'ala bizgi 16:20 bu xalatlarda bizgi acik oydin bayan qildi ki, Allah bizdini sinaydi. Bizden xoqlaydigi narsa Allahni ki, biz hamma narsamizdi Allah uchun birishligimizdi. Vaqtimizdi, kuchimizdi, pulimizdi, soqligimizdi, canimizdi, hammasini Allah uchun birishligimizdi xoqlaydi Allah ta'ala. Manashu peytta Allah ta'ala ki yordam biraydi. Albatta Allah ta'ala yordam birgan, peygambarlargi yordam birgan, ularin atbalargi yordam birgan. U shanda musulmalardan alti kisi shahid bugan egin. 16:50 yani bazilarga bir dayda ux teyib bulgan, bazilarga atalingan uxlar teyib, mas Sa'ad ibn Mu'az ushinda, radiyallahu anhu, shu qazadda shahid buldilar. Yani bu qazad tugasi da uksini tamirlariga ux kiptirib, tamirni kesi vargan. Mani shu tamirlari atilib getish khawfu barbub turgan da uksini dua qigan ikanlar ki, ey Rabbim, min uchun en yurishti qazad qilisliydi yaxsi, 17:16 Rasullahini yurtlardan chikarib yubargan, mana bu mushriklar bilan urushlikden, kura yakshiroq narsa yok uzin bilasan digan. Ey Rabbim, agar da urush tukagan bosa, mini uldirgin digan. Agar da urush hali tukamagan bosa, mini uzin shifa bergin, shuklar bilan urushayin digan. Yani trik qaza ham trik qalisi dan maksadlari, ushe mushriklar bilan urushlik bugan. Wa mana bu ahdini buzgan bani quraizani xar boganligini kurmakinca, mini uldirmagin digan digan. 17:43 qazatlu qigan, mishrigilar kitigan, bir da waqiya uzun, Nuhaym ibn Mas'udu Saqafi digan kishi, islamga kiigan nankiyin, bu kishini bir limasi bilan, Allah Ta'ala bunu yardam qib cunatigan, bitti adam. Bani, shu kishini bir hile ishlatishligi bilan, uruxtu qigan. Bitti adamda ishi bilan, uruxtu qigan, Rasulullah madinaga qaytiki qigallar, madinaga qaytiki qigan halda, bir halatda buganlar, soslar, tuzigan, chanya bilangan halatlarda buganlar, yuda qiyin ahvalda bugan. 18:13 Indi yuunamandib durgan payitlardada Cibril aleyhis salam gigan, Dihiyatul Kelbi'nin dimasda suratida gigan ikillarda, Siz sa'ut ijtiz miye Rasulullah, hali bizi ijkandimiz yox digan. Faris talar, hali bizi ijkandimiz yox, Allah da Allah sizge buyur yapdi, bani quraizige barib cihat qilisdik. Ahdidi buzgan adamlar. Shundar Rasulullah s.a.v. 18:37 birdan buyuruk qildilar ki, kim Allahke iman keltirgen bosa, ahirat günge iman keltirgen bosa, asir namazini Banii Qurayza da uqusin didilar. Hala asir bumagan bugan. Xunda ular Banii Qurayza ge qirab yuruk itigallar. Yolda asir namazı buqaganda, bazı sahabalar Rasulullah asirde Banii Qurayza da uqusin didilar, dibdurub, asir utkitsen Banii Qurayza ge baruk uqigallar, va bazilari Rasulullahda buqablarda maksat tezraq barus ucay itigallar. Dibdurub, yolda asir vaqti bugandanki asir uquagallar. 19:06 iqili tayfaniyim, Rasulina Sallallahu alaihi wa sallam malamad limigindir. Mani bu narsa mujtahid kisi, agar istiqad qisa, onu hicqini malamad qilim masligi ge getta birdalim. Muhim, barib Bani Qurayzani kin irkeqilarini bitta qaldimi hamasini qatilgigindir. Balagotki gitkin irkeqilarini, ularida hukum qigin kisi Sa'd ibn Mu'az bolad. Ular Sa'd ibn Mu'azli hukumiga razimiz, nimad isa shungi kunamiz digan. Sa'd ibn Mu'az kin hukum cikirigindir ki, ularini irkeqilarini qatilgilin isligi, 19:36 və ayollarini və yoshbolilarini asir olnişnigi, ayollari cariya qilnişnigi bilan hukum çıxirgilir. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam eddilir ki, Allah ki qasam ki, sen yitqat Osmanli tibbastaki Allahni hukumu bilan hukum qildin, dedilir. Uxendan ki, saatini tamirlari oçilkidib, shahid bolidibir. Aytkendik, uxe Banii Qurayzani burni yirgesh qilkendigilarini korib, uruç tükegenden ki, Allah ta'ala uxini duasini icabat qilib, shahid bolidibir. Sahabalarini bu xalattaki xalatlari nahayatda, 20:06 juda adamda lal qaldira digan. Qudd shu surani davamda Allah subhanahu wa ta'ala ita'adi ki, minal mu'minina rijal, sadaqu ma'ahadullaha alaihi. Mumillardan shun da ek kishilar bar ki, Allahka bergan ahdlarda sadiq turdu u adamlar digan. Qudd Rasulullahka bergan vaadalarda, ular turdular. Numadib vaada bergan busa, usha vaadalarda turgan. Famin humman qada nahbehu. Ulardan ahdini, vaadasini bacarib butken, buldi vaadasini bacarib butken lari bar. 20:35 wa minhum man yantadhir hali ular dan kutib turgallari bar, yana hali khizmat qilaman dib turgallari bar. Xu ayat-i tabsiri da ulamalara ya chikinaykan ki, bu, fa minhum man qadhan ahbahu digani Anas ibn-i Nazir haqda bu. Bukhari rahimafullah Anas ibn-i Malik dan ruwayat qigan hadiste Anas eytaydilar ki, Amakisi Anas ibn-i Nazir dina eytaydi. Yani Anas ibn-i Malik, Amakisi, Anas ibn-i Nazir dina simi bilan similangan. Amakim, Badr Ghazatiki qadda shilmay qaldi digan. 21:04 qatnashalmay qoganligi chun judaqatliq afsus yib turib Rasulullah qatnashgan birinci qazotka min qatnashalmay qaldim. Agar da yana kafirlar bilan min duc qib qasam, Allah ta'ala min tamandimdan kuretken narsasini kuredi. Bosqan narsani atishka qoqtilar digani, yani, bunday qalamam, bunday qalamam, munca mushirik doldiramandib atishka, va'ada birishlikki dima qamastan, lekin min kuchum mibarini sarflaymandigani bu. Uhud, bir yildanki Uhud cangi bugan peytti, u kushi, shunday urush meydanida katta urush qizi gan peytti, 21:34 Sa'ad ibn Mu'azidi korib turib etkin ikan ki, Wa'han ya Sa'ad digan ikan, ey Sa'ad, men Uhud tarafdan jannatda hidliyib ban diganlar. Uxunda urushka kiriganlar, saksandan ziyad joyda jarahatlingan. Nayza sanchilgan, qilish bilan urulingan, keman bilan sanchilgingan. Soq joya qomagin ikan, adamlar tane buğmagin ikan, kimi buğdum. Singilisi Rubayi'a giganda, barmağdan tanegin ikan, akasinin. 22:03 u shes buk shu anas ibni nadir ligini, rubayyab binti nadir barmaqdan tanigini aqasini. Yani anishu adam haqda Allah Ta'ala dushurdi ayatdi, Famin hum man qadha naqbahu. Yani vaadasini bacarigan adamlar bar digan. Hatto bazilari vaadasini bacarid duniyodan utgitti, bazilari talhaga uqshigallari hali vaadasini bacaribigan ligin tiri yurtdi digan. Hatto bir arabi ki qoyin peytti, 22:30 Rasulullah-tan sahabalar etkene kenki Rasulullah-tan sura gen dilar, Rasulullah-tan hamma sawal surashlikki haybatqi genler. Bir Arabi ki gende, Arabi-gi etkene kenki Rasulullah-tan sura qani, shu ishini bitiribu gan, vaadasini bacaribu ganlar dib etiyabdi Qur'an-da kim ushalar dib sura Rasulullah-tan. Bir sura gen, iki sura gen, Rasulullah-tan jawab verma genler. Uchuncisi de, ishikni togrisi ge qalha ki gene ke ushan da, etkene kenki, mani shu adam digene ken. Ishini bitiribu gan adamlar digene. 23:01 trik yurgen peytide uze vahadasini bacari bugan. Xutte Usman r.a. goqxib. Tabuk qazatide musulmollar buttun hama narsasini sarflaygan. Abubakir hama malini apkibirgan. Umar yarim malini apkibirgan. Usman r.a. iki sute tuyani usutdaki narsalari bilan tayyar qalib apkibirgan. Ikiyuz uqiyye kumish ve min dinar tirli apki. Min dinar Turkiyledan asik tirli boli. Rasulullah etkeninlar ki, bugungi kundankiyin Usmanda qigan ishi zarari yogdi gelegendi. 23:32 Yani bu digani cüde katta shahadat bu. Bu narsani birgenligi ayna musulmollari muqtaj peytida birgen. Hic narsansi buumagan musulmollarda ayna miyvalar qaqqur, shib-shib turgan, ıssıq cüde qatliq peytida, shu uchiran bu qazatlatta qazbatul usra digilgan, qiyincilik qazatla digilgan. Rasulullah chakirgan peytlarda labbaydib Rasulullahka cevab birib chikgan sahabalar. Munafiqlar uxanda ham ozraq yurib durib arqagi qayt qitgan. Lekin Rasulullahna arkasdan uxanda illik kun qitgan barib qayt qiginche. 24:01 illik kün vaqt kitkin, shu illik kündə Rasulullahın arqələrdən barib Rum bilən birgə qazat bugən, shunge barib ki gəldi. Yəni, uruş bu məngən, Allah Ta'ala bir uzu musulmanlərdə raaya qilib, ularinə cemaatləri musulmanləri kilitkənliygini bilib, həməl sarkhalib kitkin, qoçib kitkəldi. Liki, imtihan qatdiq bugən, issiq bugən bir yağı. Bu issiqlərdə əgər tasawur qisayk, xazirki Arabistan yaribar halini həməmiz biləmiz urdayk issiqni. 24:28 Ayni khurma pishkan peyti, in istili chokloga chikgan peyti bolay. Mani shundi qiyintilik peyti de, indi khurmalar pishib, yaqdi sularini icib, yani muzdi sularini icib durib, hiç kim uydan chikmaydi agar koybirsi. Mani shu peyti Rasulullah chakrdilar, chikiylardib durib. Bu, cidakatda imtikam bugan. Xunucunam, biz Rasulullah tiyanida buganimizde yirde yurushka koymastik, bu Rasulullahni kurgayn kuzlarga bizde havasimiz kilaydi, deyishlik tilge aychika osanlarsa. 24:59 Lekin Rasullahini yanida yurgan adamlar, xuddiki Ibn Masud etkirlari kabib, Rasullahke nasib qigan shagirdlari bugan ular. Uzu bir kishini shagirdlari bolisli giyam, u kishini qibirgan Allah Ta'ala'nin bir barakasi buladi. Bu bir rizqi buladi. Allah Ta'ala, Ibn Masud etkirlari kabib, butun xalayiqti qalbige qaradi da, iciden Rasullahini tanilab aldi. Wa xalayiqni qalbige qarab durub, iciden sahabalari da, Rasullahke ashablikke tanilab aldi. Ular qalblari pak bugan kislaridi. 25:28 uhuman takelluf diganlarsa buğmagan ullarda. Ular Allah uchun butun malini, canini, hayatini bilgin adamlar budur. Bana shun dey buhsa, anu shu cemaatke Allah ta'ra uzirin usratini biradi. Ular bizda bir ketta bir namuna buqqaldi. Qudd shu sureni davamida Allah subhanahu wa ta'ala itaydi ki, laqad kain alakum fi rasulillahi uswatun hasanan. Rasulullah da istilar uchun ketta bir namuna baridi digan. Rasulullah da ketta namuna baridi. Rasulullah chqib xanday qazgallar. 25:57 Barabna azib edadlar, buxar rivayat qigan hadiste, Rasulullah xande qazgallarda qurdum, ustularda Rasulullah badanlari tukulik adam edadlar, çeng yapishgallar, badanlari qorunmay qogan. Tupraktaxigallar Rasulullahni uzlari hal. Rasulullahda kattabir namunabar, Rasulullah hayatlarini Allah uchun sartligan. Mumimman digan kisilar Rasulullahka, yani irgaçlik girib olayda. Allah subhanehu wa ta'ala faydali ilim birsin. InshaAllah bu sohbatimizde ahli davam qor. 26:25 Allah Ta'ala iştikallarimizga amal qaliçlikka uzu tawfiq birsin. Allah Ta'ala darslarimizga baraka birsin. Subhanaka Allahumma bihamdikna shahadu wa la ilaha ila antina s-saghfiruk wa natubu ilayk. Sallillahu mabarika ala abdika wa nabiyika Muhammadin alayhi salatu wassalam.