Otomatik metin. Hatalar içerebilir; kelimelerin doğrusu için kayda başvurun.
0:00 Bismillahirrahmanirrahim 0:36 cayindan bir kun, ya ki bir yarim kun ilgari, qanah vaadisi yakini dagi, aynayin tağinin aldi dagi, sabiqanin ortasiga tushdi. Bu cay, uxud tağinin canubi gharbi tamana da cayleshgan. Tuyalarini isa, shu yerdagi musulmanlarnin ikinlariye koyibib ardilar. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, uzlarinin askarlari bilan, cumakuni asir namazdan keyin, 1:06 masjidin nabawi dan ruhud taman cikdilar. Bu, hicri sananin uchinci ili, ondjortinci shawwal kuniyadi. Olar saniyatul wada dan shawd tamanga yurdilar. O shayirde munafiqlarnin baslağı, Abdullah ibn Ubay ibn Salul, oz askarlarman sarildi. Bu, esi, Rasulullahnin aldingi adim koyishlardan chalgitmadi. Berifas uchlanib qaliganlardan son, aldingi shaykhayn tamanga yurdilar. 1:36 wa ushe yergi askarlarin churib tang namazaya qadar qaldilar. Tang namazidan soyn, ular dushman askarlardan uzaqrak bolish niyatida, yollarda sal sharki tamanga ma'il bolib davam ettilar. Yollarda beni harisa mahalasdan oddilar. Qanah wadisi yakini dagi Uhud ta'ganin bir darasi getishtilar. Tarixi manbalariya kore, ush bu cay, wadinin labi bilan Uhud ta'gu arasi dagi eyn tar cay boligan. 2:08 Aynayin tağı bilan, uxud tağı arasda bazen sel aqib tura digan sayaz bir vadi boligandigi toqrisda rivayatlar bar. U asasi aqim, ya ki, unin shahabcasi bolishi munkun. Qandi boliganda ham, u qoruk ve sayaz idi. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellemnin shubu mekanini talligandikleri, musyriklarinin askerleri kopligi mukabiligi cuda hikmetli boligandidi. 2:37 Ularinin ceyindegi adatlari boyiche, iki taman askeri bir-biriye kaleme qarishi rabishte, safi tartisharidi. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam askerlarini, yuzlarini madina, orqalarini hud tamange qilif safiladlar. Sunda aynayin tağı, ularinin chat tamanlari da qaldi. Uning ustige Rasulullah sallallahu alaihi wasallam uqchilarini koydilar. Bushriklar isa, 3:08 ularinin qarşilarda saflandilar. Shunda ularinin yuzlari uxud, va orqalari Madine tamani deyidi. Ularinin oyin tamanilari da Khalid ibn Walib, va Iqrima ibn Abi Cahl baschirigdagi atliklar baraydi. Cain quydagi tartipta baschlandi. Mushriklarinin bayraqdari Talha ibn Abi Talha aldinge chqib, yekke mi yekke urshishke musulmanlardan birini taklif kuldi. 3:39 Unga Ali ibn Abi Talib chqdi. Va iki qoshin ortastagi maydanda Ali Talhani uldirdi. Shunda Talhanin ina Usman chqdi. Unga qarshi Hamza ibn Abdul Muttalib chqib unu uldirdilar. Shundan keyin iki taman askarlari ber-berlariya qarab hucum boshladilar. Musulmanlar 4:09 muxriklarinin bayraqdarlariye kattta kuch tashladilari o olardan kirtmaki sakkiz nafarini uldirdilar. Shubda muxriklarinin bayraqi yikildi. Muxriklarinin atlik askarilari aynayin taqit amanidan xucum qilishka urundilar. Taqidayi okchi askarilari ularinin uch marataba urunishlarini kuchka chikardi. Bayraqi tik turmaya qalgan muxriklarinin maanaviyatilari chokti. Shunda ularinin bazilari artka tisarila basladili. 4:40 Musulmanlar isa ularnin arkastan ergaşib, ulardan bazilari muşriklar kerib düşgan caygaça yetib bardilar. Muşriklarinin baz ayollari taqlariya qalib qaçisni başladi. Musulman askarilarnin bazilari muşriklardan qalgan olcalarini yigishka kirishib getdi. Bazilari isa ularnin çadirlarigaça kirib barisdi. Zayinin birinci rahzalari onda bolub otikan maydanlar boshab kaldi. 5:14 cəyntugədi degən oy bilən, uzlərinin başlıkları Rasulullahnin cilmeylər degən buyruqlarını istətkəniyə qaməməy, əksəri pəskətşup, uz şirikləri bilən, olca yığışa qirqətdilər. Khalid ibn Walid okçilərini küzətip durardı. Ulərinin uz orunlərinin təştəgənliklərini qorgan zahati, uzinin atlık askərləri bilən qalgan okçilərgə hucumlu utdi. Mənbələr Khalid ibn Walidnin okçilərgə yetib barışıda, 5:49 qaysi yoldan kilganini aniq aitmigin. Bu barada alimlarinin bir neyichin xili fikirlari var. Baz alimlar, xalit ularinin adatlari ken buliginligi uchun toğrudan toğru hujum qiligindisilar, bashqa alimlar, rumat taqini eylanit ularinin artlaridan kilgindi bilgiligdilar. Alimlerden yenabir taifelari, cunladan Madinat tarixi ben anchi yakindan tanish buligin alim, Abdulaziz Qari fikirlari yekore, Khalid ibn Valid, 6:19 Xud dağının tamamen arqasdan eylanib giriyin. Khalid ibn Walidnin arqa tamandan hucumga otishligi, arqayga tisariligan mushriklariga dalda bolib, ularini chekinishdan qaytardi. Shunda ularinin bayraklarini amira al-harisiya balant kotardi, ba mushriklar, ardlardan irgashk periyatgan muslimanlariga qayta hucumga otdi. Maydandayi halat, mirdaniga tizgariga eylandi. 6:48 Bunga sabab, musulmanlarinin maydanda tarqalib ketishlari yu, mushriklarinin ikki tam ondan kiriyatkan askarlari adadinin kattaligi boldi. Iki orada qanli vurush avciga cixdi. Bazi sahabilari shirika bi mardana varcayin qildilar. Bazilari qachishka majbur boldilar. Musulmanlariga katta talafat yitdi. Uxacirlarinin bayraqdari Musa'ab ibn Umayr raziyallahu anhu shu yirde shahid boldilar. Bayraq yiqilishi barabarida, 7:17 kub musulmanlar shahid boldilar. Rivayetlarda gelisice, Rasulullah sallallahu alaihi wasallam askerlarga yakin cayda. Bir cekada, atraflarida baz sahabalarinin khumayasi da cayini kuzatar edilar. Khalidinin hujumini koriganlarida askerlarini yagishka urnib ulariya khutab kildilar. U kishinin avazlarini esitgen musliklarinin bazilari uldirish maksatida yakinlasit, 7:45 Hatta Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin yuzlarini yaraladilar. Atraflaridagi do yurek sahabalar u kishini qattik xmayi qilib, ulardan onbittasi shu yerda shahid boldilar. Shu arada Rasulullahnin buyruklarini eshtikan sahabalar ham yetib gelib, qleycho naizalar bilan xmayi ge kristilar, ve mushriglarini Rasulullahdan uzaklashtirdilar. Rasulullah atraflaridagi sahabalar bilan, 8:17 dara nin ortasiya qarab taqtoman yurdilar. Wa ular taqnin biy xawatir cayga chiqub aldilar. Artlarida hucum qilgan mushriklarini taqga chiqub ulgirgan bazi sahabalar qaytardilar. Mushriklar bundan artiq zarba bira almastiklariga amin boluyac, urusini bas qildilar. Ularinin komandani bolimish, Abu Sufyan nida qilib, bu badirde boligin canga cevab. 8:53 Yenə, bir yildən keyn Bədrdə cəyn qılıçka təyyar rənəmiz deyə Mäkkə təmanı yolu aldılar. Musulmanlar cəyn meydanaya qaytib tüşüb, şahidlərni yığdılar. Ularinin başçiligi də, şahidlər sayyidi, peyganbarimizin emekiləri Hamza ibn Abdülmuttalib r.a. an hu bar edilər. Hint unu musla qılib, qulaq burnunu kesib, çavaqlab təşlegən edib. Rasulullah şahidlərge cenaza uqib, ularige dua qıldılar. 9:25 sonra o sha jayn maydanaya qomushka byurdilar. 9:29 Allah uz vaadasinin ustudan cixdi. Sizlar unin izni bilan kafirlarini qira baxladigiz. Ta sus kaxliq qilib, peygambar a.s.nin fermanlari barasda talaxiq artishgan, ba Allah sizlar yaxsh korigan narsani, yani ghalibani kozingizye korsati koyigandan keyin, peygambarinin amirdan baxist artigan peytigizye ce, bu ustunliklarigiz davam itdi. Arayngizda dunya istigan kishlarxan, ahirat istigan kishlarxan bar edib. 9:55 Sonra sizlarini imtihan qilish uchun, ularinin ustidan ghalaba qilish orniga, maghlobiyat tamanga burubi bardi. Indi gunahlarinizini af qildi. Allah iman igalariga faznu marhamat sahibi boligan zaddir. Bu cayindan alnish kirak boligan derslariga ishara qulu uchi, ayatlar nazil boldi. Allah ta'ala, mominlarini Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin buyduqlariga hechbir xilaf qilmestan, 10:22 boy sunishlariga isharakildi. Asilik bilan, mana shundi xalatlari yuzayi gelishi munkunligini bildirdi. Ularini shundi xalatlariga tushkinlari da, sabir va tabakkul bilan, qurash va ta'atda bardawan bolishlariga chakirdi. Shubhasiz, uxud jangida, judakatta ibratlar bar. Wa sallallahu ala nabiyyina muhammad, wa ala alihi wa ashabihi wa sallam.