Otomatik metin. Hatalar içerebilir; kelimelerin doğrusu için kayda başvurun.
0:02 بسم الله الرحمن الرحيم 0:24 Sallallahu alaihi wa ala alihi wa sahabatihi wa man ihtada bihadihi ila yawmiddini wa sallimillahumma tasliman kathira. Wa ba'd. Biz Mekki suralardan Allah subhanahu wa ta'alani bizgen nur qilib çürgen bu suralardan iman urganisligde daamitamiz. Allah subhanahu wa ta'ala bizde mene şu iman bilen yecatsin ve iman bilen uldirib. Şu iman bilen qiyamat günüde trilişligimizde Allah ta'ala nasibqisin. 0:54 bu insan uchun berilingan in katta nimat imanda yashash, imanda ulish, imanda kirlish, qiyamat gunuda mumillar sahfada bulish digi. Agar iman bolmay digan bosa, hich qande amal fayda vermeydi. Iman bolmay digan bosa, bu adam abadul abidin, yani hich qachan chqimey digan bir doz akhiya kirgisilinaydi. Allah asirasin. Allah subhanahu wa ta'ala, Makkada churgan ayat, suralarini agar biz tadabbur qilib qarasek, asasan, 1:24 bu suralar, asosan bu suralar bizga iman orga talib. Bolib ham biz hazir mavzusini organay digan Yunus surasi fayda vera digan iman haqidi, suz yurtadi. Bizga ayitilingan qistalarda biz asosan bir nasi ki kubraq itibar qaracimiz kerek ki, bunu qistani Qur'anda ayitilingan geplarini shunca ki bir utib gitgen bir qawmni bir wakiyasidib qaramasik kerek. 1:51 Bu Qur'an, hidayat kitabı, qiyamat günü gece hidayat. Meselem, Bani İsrail doğrusu da, Allah Ta'ala bizgi qisya qili birisi, bu ishe Bani İsrail digani, bu biz digani mizdi qarish girek. Nige Allah Ta'ala bizgi kitabimizde Bani İsrail digi vaqiyasini eti birdi? Çünki Bani İsrail, xud bizgi uxşaygan qavum bugan ekin. Eger de, hazır bizdi xalatimizde, eger yexslib urganib qaraygan adam, bizdi ayallarimizde, xuddi Bani İsrail digi ayallarigi uxşaytisi boladi, irkeglarimiz xuddi Bani İsrail digi irkeglarigi uxşaydi. Nimette, nankörligde, 2:21 shukur qimasliyida, peygambarga sarkasliyida, kurab bilaturib nimetlardi, xuddi bani israyilga qadam ma qadam uxshaydi. Hattaki shuncalig uxshashligidan Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam ettilar ki, sizlar uzlarina aldingi qawmlarini sunnatlariga, yullariga qadam ma qadam, pay ma pay shuncalig ergeshashlar ki, hazval quzzati bil quzza, quddiki ali quzza digani, 2:51 kamanini, yayini ali uxini, orqasta patcalari buladi. Shunu bir tarapani kesililse, ikinchi tarapani hem shunya teyn qilip kesilinadi. Kese digan adam shunu teyn qilip kesadi. Yani ux togur kechichi uchun. Khuddi shunya togurlagani dey togurlayisilar, hatta ki shun cali uxshatdilar ki Rasulullah barib torib, agar bir kelamishti uyasiga, kelamishti beti yapiriz, dab digilingin. Agar shu kelamishti uyasiga barib kirsasilar, u shangini bir kirib chikasilar digan. 3:19 shun chalik derecedi uxshash, bu mese adam kelam ushlu yaseyikir midi barib? Likin hic qilim midigan ishlarida qisa eger, insani fitrati ge tohru kimidigan ishlarida qisayi ham silir barib, shunu qiliyab silir. Qorim yapmizmi, hazir gunde sunerse bu mu yapdimi? Bizden aldingi adamlardib kimde itayabdilar? Yahud va nasaralar da itayabsizmi, Rasulullah diganlardib? Rasulullah itayabdilar ki, bu mese kimde itayabmimidilar? Qalef amen, baska kimde itayabmimidilar? Demek, bizdi ummet mene shubani israilge ciddiyem uxshashiraq. 3:47 Vayanay Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamgi vahiy nazil qilingan payitlardagi, Quraysh ni halati, ularini zurawanligi, ularini haqini inkar qilisligi, ularini tughiyani, va otobagalarini dinigi nuhayat derecidi mutaassiblik qilip turib otobagalarini yuligi qattig ushleb qoganligi, hazirgi kundagi khuddi wakiliydi qabirgin yoxseydi. Agar biz shubugun kundagi wakigi Quranini suralarini agar tishir alisik, 4:17 u shanda nuhayatda bir katda bir manfaat olamiz, u shanda bir Kur'anini hidayat edan, hidayatlani olamiz. Allah subhanahu wa ta'ala bu surani boshlan uzi acablanishlik bilan boshladi. Yani odamlarga peygambar kilishligi hic acablanarli mi? Bundan acablanish girey masidi uzi? Peygambar kilishligi acablanarli narsamaz. Insani fitrati buzulib gitsa, insani fitrati buzulib gitsa, acablanmay digan narsadan ham acablanadigan buqbalar iken, 4:47 Belki aksin ce ajeblanish gerey bugan narsay, adamlar uchun oddi xalgi elanib xoraydi. Asanab bunu kup misalini ettik, ayollarini rumalsiz yurushliki kuchayda uzi ajeblanarli narsay. Hatta ki hind, Rasulullah ki keli bayat qi gembaytde, Abu Sufyanin xatini hind, musurman bugan den kin Rasulullah ki keptiri bayat qi gembaytde, Rasulullah ayollardan bayat ogan, uğurlik qi maslik, vashirik keptiri maslik, vashu bayatda icide baridi ki zina qi maslik digin. 5:17 Ben deyim baridi. Zinaq-ı maslikke bayat veriyler digen peytte, Hint etken dekenki, hur ayol hem zinaq-ı ladimi digen. Inkarki gen, u shunarsani, hur ayol hem zinaq-ı ladimi dip durub, budi mek cahiliyat peyti den bomagen bulerde, hur ayolni zinaq-ı licligi. Zinaq-ı ladigallar qayda gali ki, bumagur, fahshalik qiladigallar, cariyalar, kullar qiladi bu licdi. Hur ayollar, sayid buga ayollar bu licdi qimidi. Bu, acap dengen shunarsani. 5:45 Hazirgi gunda adamlarini acaplani etkani narsasi, hayadan acaplani edigani bub qamadi gimi? Agar hayalik bosa, bunca yotchayini bu edib turub, adamlar hayalik adamla acaplani edigani bub qaldi. Yoki bu mosa, ayol kisini rumal uğrab yurganligi acaplani edli bub qaldi, khuddi irge kisini arag icmasligi acaplani edli bub qagani goqsi. Icmey diyam, cikmey diyam, buzuq yullargin yurmasa, gandib turub acaplani edigani xalati ekib qalindi. Ayni ushe, Quraishni xalati, 6:15 Allah Ta'ala mana bu halatlarini bizge bayan qalib turib, bunda bir sabit bugan ilimini Allah Ta'ala bizge urgataydi. U shenna biz uzimizge iman urganamiz. Vayyana biz aldingi dersimizde toqtab qagencayimiz, Allah Ta'ala ittiki, thumma ja'alnaikum khala'ifa fil ard. Kin biz silarini yirde bir ummet kitkenden kin gigan adamlar qildik. Nige bundaydi Allah Ta'ala? Cunki yirde mustakhlaf bugan adam, yani mustakhlaf digani, 6:44 basq odamlarini kit kizib, ornige basq odamlarini kiltirdik. Lina nzora kayfet amalun. Qanday amal qilishliklarini biz korishligimiz uchun digi. Demek Allah ta'ala bizdi mustaklaf, bizdi atey olib gildi manishirgi. Vayene nimi uchun olib gildi? Bizdi qanday amal qilishligimizi korishligi uchun. Allah etmedi ki, nimi amal qilishligini uchun dimedi. Allahni nimi amal qilishligimiz qizikhtirmidi, lekin u amalini kayfiyati muhim biz uchun. Allah ta'ala ge. 7:14 Yani biz qanday amal qilamiz, haqiqi ubudiyyat, haqiqi Allah Ta'ala qe kullik, Allah buyurgan buyurukni, Allah buyurganday bacarishlik muhum. Fakat buyurukni bacarishlik yanimiz bu. Masalan Allah Ta'ala namaz uqshlikke buyurdi. Namaz uqsh girey digende, namazni Rasulullah qanday urgatgen boseyler, u shanday uqshimiz girey. Agar uzce uzu uqhusey, u namaz, namaz bu meyde, halkan ce kub uqseyem. 7:40 ḥac qil dilar dilar Rasulullah s.a.v. ḥac amallarini qilibu qil dilar dinkin ḥacni menden urgani dilar dilar ḥudu anni manasikakum ḥudu anni manasikakum yani bu ibadatlarini menden urgani dilar dilar yoki namazdiyam shugat dilar sallu kemaru aytumuni usalli meni namazu qishligimdi urgani kurgallarini dili namazu qil dilar dilar demek bizdan talab qilinganlarsa amalini kayfiyati unu qanaqa ikanligi 8:07 Rasulla sallallahu alayhi wa sallam qanday qigan bosalar amalini khuddu manashuni qisayq ushanda biz Allah ta'ala xoqlaygan ishti qigan bolamis, ubudiyyat manashunar se bolaydi. Fakhad amal qilur ishti qigani mas bu. Absushki manashu haqiqatdi bu ilimli kubchili qadam chumaydi. Namazu qiyabtikudiydi xayb boshqa bir günah ishti qigani yuxku. Bazibir bid'at ishti qilaydi qiyan bosayam, bir shalax ishti qilayabtikudim o bosayam. Salawat qanli qilayabti, ya boshqa ishti qilayabti. Likin ushe kayfa ta'amalun. 8:35 qanday amal qiliqsiklarin diganda Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamini qigan islariga yoliga togur giladi mi, yog mu? Agar Rasulullahini yoliga togur giladi digan bosa, bu, Allah ta'ala bizdan qalagayanlarisa shubuladi. Kin, ularini, Mekke mishriklarini, kechagi dersimizde azrak etsimiz kereyibiganlarisa, shubu qagani digi, ulargi ayatlar tilawat qilingan, peytte ularini birgan jawabi, cuda qisig jawab birgan. Agar da ulargi ayatlar tilawat qilinse, 9:06 ular etaydi ki bu Qur'anini kit kizda urniga bashqab gidiydi. Bu Qur'anini ya ki onu uzgartir diydi. Uza asli iman kilitirish kiray bugan adam, hidayatka irgashlik kiray bugan adam, qanday indi bu Qur'anida hicqani qayngi muamma barligini ular bilmasti ki, burar jayda kemchiligi barmi dhisa tabir olmaydi. Qayrinda shuyurda bir xata bariyan, atoratib, uili hapsiler dhisa hic jayni tabir olmaydi, lekin muhim bu shi Qur'an kitsin da urniga bashi Qur'an kitsin diydi. 9:35 Bu, hidayetke yurmey digen odamni bahanasi bu. Hazirgi wakide odamlar xud dushuneymez mi? Allahni hukumlari edilingen bette, unu harxili yullar bilen u hukumni eylani vucilik karikat qilladi. Kimdir bar? Yoq, u notoridib, ocikda ocik kufrini zahir qilladi. Kimdir buse, unu eylani vucilik qilladi. Hazir, unu vaktimiz, agar Allahni hukumini qilladi digen bozek, bizge xiyinciligler kiladi, agar Allahni hukumini qilladi digen bozek, 10:03 Biz Allahdan, başqalardan bir zararga üçrap qaliçtigimiz mümkün, digan bahanalar bulay. Xuddu ayni shu bahanalar Mekka müşriklerde bulay. Wa qalu inna tabi'il huda ma'aka nutaqattaf min ardina. Ular eçtiki, agar da seni bu hudayatinne irgesha digan busayk, bizde atrafta adamlar kipturub, bizde talab kitad digan. Ularga bu amalik qoyilinyen Kaaba, bunday haramni kim berdi ularga? 10:32 Bütün şaharlar, bütün dünyanın nazi nimetleri, hemmesi ulargi, her yirden op gelin ardi. Men uçlar da uylemestan turub, bizgi kim nimet veri yapti, bizi kim yaratti, kim rizq veri yapti, kim uldir yapti. Uyleb qaramestan turub, agar Allahni hukmini becersek, Allahdan başkalar narazi buladi. Allahdan başkalarini khatirini qilip turub, Allahni hukmini ayagastikim yap bizmi hazir. Kimdir bunu tamamen inkorkili yapti, kimdir bansi bir meselelerdi. 11:01 Addi-addi digan narsalarimizda bu saham agar, bazi narsalarda bu saham, oylavi masalani itasizmi, yobur maliyavi masalalarda edinyam, bazi caylar kib qalad, yoki bir püldi giyish kirek bu qose, Allah razı bul edigen cayi bar, Allah azab qil edigen cayi bar, uxende odamlarina khatirini qilib, mahram na mahramcilik masalalarda, biladi Allahni hukmi shu masalada qende ikarligini bilib durib, shunlan titlanib utib. 11:28 adamlarni razi qilisli idi uylab, ya urfadatdi uylab, qonu qoshni nimad idi, quda nda nimad idi, dib. Allahni hukbini shundi eylani kitmiyab bizmi hazir. Bonu misali judeyim ko. Qutdi ki, bu narsalariga qaranyan adam, bitta narsa adamki khulasakib qaladi ki, qutdi insan oziga zarar bugan narsaga ozini urarakan digan qayda chikhadi. Guya ki, nima zarar busa, shunga ozini uradi, belki sato balad u shahdi. 11:56 Agar zarar tigin busa, adamlar barib durub ushe zararga kirib kitura adir disa, u akilli adam mas diiladi. Zarar tigin busa, masalan bir zaharlik avqat ya kibri yoman zarar beletkin darsa, tigin aken disa, shun tigin aken dibdurub yivursa adam, ha disa tigin aken dibdurub yivursa, akilli adam dimaydi unu chikim? Indi unu sotu osan ima disi zon? Zalolatdi, adamlar sotub olayabdi. Kur'anini tashlab. 12:21 orniga zalalat bugan narsalarini satib olmayab bizmi? Usha uchun maslislar qilnayabdi, uchun odamlar tayyillangan, ularga ailik beriladi, ularga hayda birusligi uchun masidalar, baska arabiya nimalar berilangan hama narsar. Nima uchun? Dosa, shu odamlarga bir qanun chikarishligi uchun. Uzlariga zarar bugan narsarini olib, uzlariga faydali bugan narsarini, quran ki gyan payitda, shunday quranina yuzu gorib kechlik, bu narsar. 12:48 Mäkkə müşriklərdəki in kattə muammalardən biribibən. Kin, Allâh subh'anahu wa ta'ala, mənə şu suranı davam edə edhaliki, وَيَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ مَا لَيَضُرُّهُمْ وَلَا يَنْفَعُهُمْ وَيَقُولُونَ هَٰئُلَٓاءِ شُفَعَاءُنَا عِنْدَ اللَّهِ قُلْ أَتُنَبِّئُونَ اللَّهَ بِمَا لَا يَعْلَمُ فِي السَّمَاوَاتِ وَلَا فِي الْأَرْضِ سُبْح 13:23 ularga fayda ham zarar ham bermeydiygan narsaga ibadat qilshadi, Mekka muxriklari. Ular ibadat qigan narsalari fayda ham zarar ham bermeydiygan narsa. Uzu insan fitrati da, ya bir zarar berigan narsani zararadan qurqib insan ibadat qiladi, ya ki bu masi bir faydasini uylab u shangi ibadat qiladi. Hal bu ki Mekka muxriklari ibadat qilini digan mabudlarini fayda ham zarar ham berolmasligini yaxsi bilisharidi. Liki hazırgi gunda bizdi wakilikimizdaki adamlar, 13:53 Allahdan uzga shakslar, Allahdan uzga bir qabrlar, yo boshqa bir ibadat qilletken narsalar fayda biradi dib uylaydi. Zarar biradi hamdib uylaydi. Bazı birlar oğzin qiyshe itirib qaydi, yuzin qiyshe itirib qaydi, yo malli qisegi seni kimindir uladi, diydigan unnan zararini kutadi. Lekin Mekke müşrikleri buncalik derecede ulardan zararini kutmasidi. Hatta ki ular talbiye etken pette hajdi, talbiye etken pette ham talbiyelari, 14:22 لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِلَّا شَرِيكًا هُوَ لَكَ تَمْلِيكُ هُوَ مَا مَلَكَ 14:51 va u shirikni qoludaki mali muliklari yam hamasi Allahin dikidib bilish ardi ular. Mene shu ular di itqati bugan. Likin fakat ular da ki muamma nima da bugan ular edish ardi ki Allahin huzurida ular bizda himaya qaladigan derecada abur uysi bardib uylash ardi. Mene shu bulan ular mushrik buldi, shular bulan ularga karsi Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam bulan ular urtasda katta airiliq payda buldi. Ular di muammasi shu yurdeydi ki Allahdan uzga butlari fayda wa zarar biralmese ham 15:21 Lekin qiyamat günüde Allah'ın huzuriga borgen de, demek Allah'ın huzurini ular iman kiltirgen, qiyamatki iman kiltirgen, Allah'ın haliga borgen peytte, şüller şafaatçi buladi, bizge bir fayda istiq qoladidib, umut qigen. Mene şubiden ular kafir buldi. Indi xut düşünersen, hazırgi gündeki vaqiqi salib qarayin, adamlar Allah'dan, uzgelerden zarar umut qiliyabdimi, fayda umut qiliyabdimi yox mu? Xence xence adamlar bor, hatta mumimmen digan adamlar bor, 15:50 xalblarida Allahdan uzgadan umut qilishlik qancha, sabablariga ibadat qilishlik qancha. Aksar adamlar, illa man rahima rabbi, Allah asragan mumin adamlar bundan mustasna, aksar kislar sabablariga ibadat qilar. Agar pulukub bosa, ishi yurishturgan bosa, hish darsani oylamaydi. Agar hamma sabablardan uzulgan bosa, an uxanda bu adam cuda qattig bir halatga chup qoladi. Bu aynan khud dushu muhammani, ki ingi surada Allah ta'ala bir acib bir qissa tarzida bizga itibiradi. 16:20 yani ushe peytdaki odamlarina xalati suni bugan insan dimek ibadat qiladigan odamlar uzi faydastan zarardan umut qilib ya zarardan qorkib faydastan qorkib xisa ular fayda zarari yogligini bilib turgan bilan lekin shafaatchi mizdib qiladi suni allah ta'ala bilarga raddiye birib edibdiki sizlar allah bilmegen narsani urgatmaksibul yapsilarmi? allah bilmegen narsani urgatmaksibul yapsilarmi? agar allah ta'alanin sirigi bugandaydi 16:51 Bir fayda bura digan manfaatchi, yo ki shafaat qila digan, yo manfaat qila bira digan shirigi bugan da idi, Allah Ta'ala bunu bizgi xabar birgan bulardi. Çünki Allah Ta'ala rahim, Allah Ta'ala hakim, Allah Ta'ala odamlari manfaatini istedigan zat, ular bunu itrafi itxardi. Agar Allah Ta'ala bizgi xabar birmadi mi, demek o yugdi gani. Yo ki Allah Ta'ala bilmidi digani. Agar Allah bilgan da idi, bizgi etkin bulardi. Demek Allah Ta'ala etmadi mi, Allah bilmese gani digan gebi chikadi. 17:21 xuddu shun uchun Allah Ta'ala ularga iti yabdi ki, qul atunabbi'un Allah, silar Allahga, Osman vay yirlarda Allah bilmey digan narsasana xabar birmaksibu liyab silarimi. Ularna shirk kiltirgan shirklaridan Allah Ta'ala ana pakileyman dedi Allah Ta'ala. Demek ularna asil shirklari manashu narsada buga. Yani Allah Ta'ala dan uzge shafat qiladi fayda tigadi digan itqad qilishligi, indi hazırgi kundagi bazibir kishlarida itqadida, 17:49 u na faqad shafaat qilishlik, bal ki baraka biradi, farzanti yoglariga farzant biradi, suni kufdusa beqa aqadi, sufdusa bitamani aqadi dipdurib itqad qilishlik. Hatta bazibir rivayetlarida, Abdu'l-Qadir Jilani'ni atbaalardan biri, farzanti ulib qoyan payetda, Jilani haziratlari uciz madad bireyin dip etkenaken, Jilani unu istifqabdurib, hassasini olib, Malakul Mautu qubub Osmaniya chqib edibdi. 18:17 Yittin chimin, ichin chidir Osmaniye chikande, melekul mawtdi qubi itiwab turib, sin canini qaytari birgin, chunki umini atbalarimden u, hali ulmaslik kiregidi. Xarayin shirkancalik derece de itiqat, kufur kitiyabdi ki, hali ulmaslik kiregidi. Allah subhanahu wa ta'ala bu kainatta uldirish, triltirish, hatta daraqlarini bergini chusligi ham Allahin izni bilim buladi bu. Agar shundan baska itiqatda busa, u adam kafir buladi, mishrik buladi. 18:43 Hali u ulmaslik kira qidi, unu canini qaytari bir dhisa, malakul mawt min qaytari bir olmeyman, min Allah ta'alanin bir uqdan basqa isliqil olmeyman, dhisa yuq bir esan, dhisa birmeyman, dhisa hasasiminan, hali ki canilarda agan shishasini bir urganakin, hamme canilar togolib kitib, bir min te canili oza hamastarilib kitib dhu shandi. Malakul mawt Allah ta'alanin aldiga yigla bardi, ey rab, sinibir bende yushuni yigildi, minin canilarda tortu aldi yolda chigib. 19:11 Desa, Allah Ta'ala etkandimishki, sinan bitti canini sorogudu birmadyin, sunay bolitdi birmaganyinankiyin. Bu, ularda itqati bu. Hay, hay, hay, bay, bay, bay, dipdururad isitgan adimlar. Bu, Allah Ta'ala ge, bu kainatta shunchalik derecedi Allahtan bashkage kudrat birishadi ki, Allah Ta'ala, uzini kitabida, Qur'anda, agar, asasan, fakat shunu urgetkin desek, mubalaqa bulmaydi, Allahtan uzgani faydasiyam, zarariyam, yogligini bilisdi urgetkin. 19:41 Asasen, odamlarine shirke shunnan boladi. Ushandan umut qiganlig uchun boladi. Fayda ziyanla Allahdan bosqadan umut qiganlig uchun boladi. Har qancha uluq odam bosin, peygambar bosin, yaqibir awliya qatta odam bosin, usha odam qarrimadi mi? Usha odam kesal bomadi mi? Usha odamni farzantlari ulmadi mi? Rasulullah sallallahu alaihi wasallam qanchalik kesal boldilar, Rasulullahni farzantlari uldilar, hatta yigladilar uqullari Ibrahim ulganda, Rasulullah yigladilar. 20:10 Agar bir kuch quwat buganda shu uglini uylmasin disa bumas midi? Bir arti ugl farzantlari qomadi Rasulullahdan. Hatta Rasulullahni trikliklerdi, hemi farzantlari takriban dunyadan utkin. Bitte Fatima onamiz qoygin. U hem Rasulullah s.s.n. altaydankin dunyadan utkin. Agar da Rasulullahda bir kuch quwat boshqar ubynlarisa bugandaydi, farzantlarini qutqar qalish yugmidi? Ya rahimlari kimas midi farzantlari uylish digi? 20:38 Buna Allah ta'ala bizgi kursati, shunki harqan da uluq adamlar kesal boldi, ular uldi, duniyadan uldip gitti. Menislarini en ali rabbilarin bandigan Fir'avun, adamlarini kursini aldi da sacdakigan halatda can bildi. Hatta onu uli gini, shundi dengiz adamlarini aldi qalib chukta shadi, bu katta bir acik ayet mucize boldi ki, ayet bayinat boldi, hali suran davamida bizgi bayinatlar hakida bir geplar kiladi. 21:04 Bayinat bu, bizgi katda dalil islatma boldi ki, bu yan bir adli adami ken, Firavunan. Adamlar, o, Firavun diganda bu qanaka. Hazir adamlar di düşüncəsi, bazı bir davlatlarda cüda katda qudrati var. Sini hamma qimillagi harekati indi bilu utiradi. Içindagi geblardi, bilu valadi. Şundi yüreyindagi gebti, şundi suğur valadi, bor gadi indi digan itxati yovma adamlardir. Allah izin bersa, daraqni bergi tushadi. Agar Allah izin bermesa, o bergi tushmaydi. Bir haritda nafs Allah izin bermesa, ulmaydi o. 21:35 Bir artta adam, yani acali gitmestan turib ulmeydu. Quttu shuu sureni davam edi, Allah Ta'ala edi yabdi ki, وَلَوْ لَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ 22:04 Lekin, Allahni kauni, rububi sunnati sunarsani xokhladiki, odamlargi umur berdi. Acellar ma'dud buldi, yani umurlar, sanaglik umur berdi. Hatta ki, ma'lum acellar, wa berilingen darsalar sanaglik berilindi, kancha narsa yisiz, kancha narsa icasiz, hatta ki, ola digan nafasimiz gece sanab berdi Allah ta'ala. Ni ista nafas alisligdi, agar bizgi taqdir qigam bosa, sunna boshka nafasda hichkim olalmaydi. Agar bir ortak, 22:35 qiyin ham qolalmaydi, aldin ham qolalmaydi. La yastaqiruna sa'atan wa la yastaqdimu. Yani ularin acallari kisa agar, ular bunu aldin ham qaytaralmaydi, qiyin ham. Bira artta bir nafs acali yitmestan turub qolmaydi. Acali digani, Allah ta'ala unge belgile qoygan unu vaxti unu. Shunu chun, Allah ta'ala uzgalardan umurimdi bu alip koya dadib qorkishlik, yoki rizqimdi kopaytira dadib unu umut qilishlik, bulib ham Allahini gazablantirib turub ularin razi qilishlik uchun, 23:03 Allah ni shariyatini tashlab, bayi man min bareket opa mandib turib boshqayqa kitishlik, ghrib cehalatdi uzdan boshqan irsamazbi. Mane bu khuddu ayni Mekke mishriklarini nimasi kesalligim shuyidi. Wa ma kanin nasu illa ummetan wahidatan faqtalafu. Allah Ta'ala iti yabdi ki, adamlar hammasi bitta ummet idi, yani bu adamlar hammasi bitta ummetligi, adam aleyh salam bilan, 23:34 Nuh aleyhissalamda urtasda unta asir adamlar urtganakan, ibn Abbas etganlari qabi, hammasi fitratta, musulman adamlari bugan. Kin ular faktalafu, ular iqtiraplashib gitti, yani icilerde shirk payda boldi. Allah ta'ala ularga haqni bayangalishlik uchun, agahlantirishlik uchun, cannatka qiziktiradigan, dozaktan agahlantiradigan payganbarlar yubardi. Quddu Bakara surastaki qani qabi. Wa anzalama'ahumul kitab. 24:03 Wa ular bilan kitabni churdi. Wa kitaba wal mizan, mizanni churdi. Basqa surada Allah ta'la bu kitabni mizan dipham etkin. Yani bu Quran bizgi tarazu, mizan, bizni suzlarimiz, amallarimizni tarazusu shu. Hatta ki, suz, bazibir suzlarimizda, agar hata qisigim, Quran u shani ulchamini chkari birad bizgi. Agar budgul gapi tohru kemese, bu Quranya tohru kemegen geplir. 24:29 Açıq çıqq duradi, məsələ, nəsarələrdə, şirkə, yahudlərdə, bu yalqan gebləri, səbzətələri, Qur'an ulərdə yalqancı ikənliqini, münafıqlərdə yalqancı ikənliqini, şunu da etib duradi. Hattaki mumim mən digən kişilərdə tuğru cayları var, likim xata cayları buysa, uşəni həm Qur'anmızga beyan qıb duradi. Uşu uçuram, Allah subhanahu wa ta'ala bu Qur'anni mizan digən. Odemlər ixtirafləşdi, ulərgi Allah ta'ala oqahlantira digən peygambərlər yubardi. 24:57 وَمَخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْيَنْ بَيْنَهُمْ إِلَّا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْيَنْ بَيْنَهُمْ 25:25 Biz aynan bu surada fayda beredigan iman haqda suz yurtamiz. Iman fayda bermeydi, agar da iman bomasa, bu kiigan Quran, vahiy, peygambarlar, hich nasa fayda bermeydi. Odamlar uzu peygambar yuk peytda adashi virgan bosa, u suru bari demeyli. Peygambar kiigandan giyin, agar da qalbida, haqqa intili shibar bugan adam, aqlan uzu, wa shar'an, wa aqlan, aytish kerey masmidi, yugur bari peygambarda atrafiga iqilish kerey masmidi. 25:54 xut dushunarsa, xazirgi kunda adamlar da barmaz mi bu? Zalalatda yurgan adamlar da iciga bir ahli ilim keledigan bosa, uxa ahli ilimda atrafida hamma urap, uxandan faydalanish keringi marz midi? Hic kimda ishi yuk uminen, faydalanmay diyam, hic kim gapirmay diyam, ulgan daka, bichara ulib kitdi diydi. Adamlar demay xut du uxa da'va xun dey boladi ki, bu ixtirafimiz, faqat kina farqi shu ki, Quran yuq baytdaki ixtirafimiz, 26:23 qur'ansiz jahalat bilan ixtiraf qigyan bosayq qur'an qigyan nankiyin ki ixtiraf ilm bilan ixtiraf qildiq. Farka shunda bub qolaydiq. Ribayi digan adamlar azharda ribayi ishlikke bazibir sheikhlari patwa birdiq, riba halal dibdiriq. Patwa chqan nankiyin juda baralli gapirili patwa halal bol dibdiriq, riba halal bol dibdiriq. Hatta ki men ozum shahidi bugadim bir katta jamiida imam jumak onoda khutuba qipturgan paytta ribana haramligi haqida nuhayatda bir qatliq gapirib. 26:53 Hatta shun chali gapirdi ki, haligi imam unu inkar qiladigan, adam kafir boladigan qib gapirdi. Yani bu rubada hichbi xilaf yox, hali umat xilaf qomagyan bunda. Bida'atchilaram xilaf qomagyan bunda, hichkim xilaf qomagyan. Shunda bir adam ondadan turib seyn nima deyab san didi, jumada imamda khutubasini, shunda ordan beladan keseb etdi ki, shaykhul azhar mufti didi, patuwa berib qoyibdi ko, seyn nima gapirish kaqqin bar didi. Qarayn patuwa bardib yiyabdi, ushe adam shunda shirdi, toqt atib turib, soro seyz, agar, 27:22 sen Allah uchun ayetisi patua chikishdan aldiram yirmidin, yogmidin, surayin. Qub khazir patua bardibdir ribani yiyepsin, patua yogbaytiyem ribani yirridik o adam. Demek bu patua unge bahana boldi unge. Agar shu haramdi patua chikisi tuqtaydi mi shu adam? Ha, tuqtaydim deyidigam bosa, nige patua chikishdan aldin sen qibirudin? Bilmastin ki haram halalligini. Demek adamlarda bu bahana bu. Adamlarda bahana fakat kine adamlardagi qalbidagi kasallik, 27:51 Allah Ta'ala bunu bayan qala yapti ki ayatda bagiyan baynahum, ularini qalblarida bagi bar, zulum bar, haqqa unamasilik bar. Mana bu narsa? Bu, butun haqiqatdi kiladigan ilimni hamasini yuqqoladi. Aynan peygambarlarda inkar qaladigan adamlar, haqq kiligan peytta unu inkar qaladigan adamlar, inkattasi usha imansizlik bu narsada. Agar iman bolmagan qalb boladigan bosa, bunga qigan ilim hish narsa fayda vermaydi. 28:21 Bu mese Mekke muxriklari Rasullohke qarsi urushken abu cahillar, abu lahablar, bular ilimsiz bu megen. Rasullohne etgen, tilawat qegen Quranlarini yuzge, yuz shunari bular nime etgen legeni. Mani kitce dersimizde etdik, Amir ibn As, Musayliman aldige barib etgen peytte unge shun dey bir ayetler nazil buli ebtiki, cuda büyük manani ifadakli ebti, uzu qisqa lekin cuda büyük digen, ukuber digende, vali asrda ukuber digende. 28:49 Qiyamatda tarazilar qalblarga qoyladi. 29:18 Bu hayatta korunisligimizde sufibib, yahsibib korunisligi mumkun insan. Lekin qiyametke borgen peytte, yevmetu bile sarair, sirlar ocilgen günde, qalplerdeki nerseler ocilingen günde, kimni amal qen calig ikenligin Allah biladi bunu. Usen uchun ham imanda eger qalbde iman bumese, hakka bugan entelish bumese, bu adam faydalan almaydi. Hatta ilim kigenden kigin ham, Quran kigenden kigin ham fayda vermaydi. 29:47 peygambarlar kildi peygambarlar davatida bir or bir coyda noqislik qigan emes peygambarlar kemchilik bilan davat qigan emes yo gapini itkizi bir olmey digan gapir moqci bugin gapini chuntiri bir olmey digan hali uqomegan yaxsi uqomegan sakafasi yuk bugan odamlar masidi peygambarlar Allah tenlebogan odamlaridi ular Allah Rabbil Alamin nim edigan busi ushi gapdi shunday etilingen day ulargi itkizi birgan qovmni uzin itili de 30:14 Ularida kemchilik qoma gandi, kemchilik bu Quran demez, kemchilik bu ilim demez, kemchilik qalbdaki ushe bagi, qalbdaki haqni istemeslik kesalligi bar. Mana bu kesallik, Allah asrasin, kupchilik adamlarinin muammasi shunde. Bu mese ilimsizlik demez bu. Agar ilimsizlik dediken boca, aziram, korasiz, ahli ilimler yugma, ahli ilimler digi kimaydi, digi ahli ilimler bizge kusilmaydi, dib yurgan adamlar ahli ilim borgam petti, ahli ilimde kup salmadim ushe lirni istesini. 30:45 qanib Bukhariyni qub yurtudan xayda varmadi ma usha adamlar? Bukhariy dey adamni yurtga sqdirmagan adamlarga nima kerek u adamlarga indi? Nima aybu bardi Bukhariyni? Nima uchun Bukhariyni masalan shun dey Bukhariydan xayda bchiqirvardi? Shunche katta ilim sahibini. Hazir biz Bukhariy euladlarimizdib, hammamiz fakhirlanamiz shu adamli. Bundey kitab yir kurrasi kurmagan. Sahi Bukhariy dey kitabdi. Leki shun dey insanni xalq sqdirmadi qo usha adamni. 31:17 Uşa sığdırmagan, adamlar da xalatini tasawur qib konin, nima karagi da ularga uzi? Ularga ilim karagi bomagan. Ularga hidayat karagi bomagan. Ularga fakat usha oturub turgan mansabi, ushirdaki ahli ilimlarni min bari karagi bomagan ularga. Awam xalq qa suni yitkizgan, bu adam bada atchaygan, fitna atchaygan, yukadchi karagi bono disa, amirga harqa nima karagi, amirga munu kursus karagi, karagi maso-maso bu adam dup durub, chikarvari ilar dup, qovub chikarvari. 31:45 xuddu xazir, mani shun deymez mi adamlarga ahli ilim misan, qancha uxigan misan, u qiziqtir meydi ulardi? faqat ulardi, yiyib turgan usha asinaniga zarar birad edib uylaydi u adamdi keyin dushmanchilik fayda bolaydi addi xalqda aletgen bu seyizem, addi xalq agar hidayat kiray digan niyati bugandaydi ahli ilimlar kilgan cayda timmastan dars alish kiray bolaydi kim dars olayabdi, kim organayabdi ahli ilimlerden, bir peytlar ahli ilim yogodi 32:14 urgan almiyab bizdib turgan adamlar ahli inimlar kiilgandan kiin, urgan ilaji bar bugan paytda, urgan masda yurgandan kiin, demek birda muammaa basqa yirdi bu. Hamma muammaa insan qalbdaki hidayatdi isteslikde buladi. Hidayatdi istese, agar Allah ta'ala ushani qullardan tartib uzu hidayatki kursa ta'adi. Vahu a'lamu bil muhtadin, hidayatki yurucchi adamlarina Allah ta'ala uzu yahsi buladi. Kin Allah subhanahu wa ta'ala, shu surani davamida bir 32:47 Bizge bir halatda, bizge tasvir qilibir yabdi. Yani bu ham aynan shu adamlarda bugungu kundagi wakisini gebritkin yoxseydi. Allah Ta'ala itaydi ki, huwa alladhi yusayyirukum fil barri wal bahar. Allah Ta'ala shunday zatki, u zat silarini, qurughlikda ham, dingizda ham silarini, yurghzadi sayir qiladi. Hatta idakuntum fil fulki, wajarayna bihim birihin tayyiba, wafarihu biha, jaadha riihun asif. 33:16 وَجَاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكَانٍ وَظَنُوا أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ دَعَوُوا اللَّهَ مُخْلِسِينَ لَهُ الدِّينِ 33:42 Mani shu kit etken payetde, ulardi korun ishi qaragan adam judiyem ulardi tinch sakin kit etkenligini tasawur qiladi. Wa Allah ta'ala unu korun ishini etkenden kin, unu tafsilatini etiyabdi ki, ulardi xalbi ham qatirciyem, wa farihu biha, ulardi khursani diyem. Shu payetde, tusatdan, hic qandayib ulardi bir muqaddimabumastan, agahlantirmastan, birdan tulgun baslan kitdi. Wa ja'ahul mawju min kulli mekan, ulardi tulgun hamma tomamna kildi. 34:12 və ular anıq bildi ki, tamam biz ulamizdib bildi. Bani shu peytte ular Allah Ta'ala ge xalis dua qildi ki, agar bizdi mani shundan nacat taptirsayn, biz sinne ibadat qilamiz, sinne shukur qilamiz diyixti. Demek, u muşriklar, in qiyinchilik peytte de Allah payda birishligini ular cüdeyem yaxshi bilgin. Bu, hamma xalatki toqrik eletgen nirsi. Qancha qancha adamlar qiyinalgen peytte, e, Allah uzin yordan ber, uzin yordan ber, dipdurib. 34:41 qiyin qiyin qiyin qiyin qiyin qiyin qiyin qiyin qiyin qiyin qiyin qiyin 35:11 Ubaqanasi otmasiyam. Likin ular shuna qayngi odamlar didi ki, qadami qurulukka tiyishligi bilan, idahum digani, Allah ta'ala bu arab dili de, idah hurufu mufaca'a digani, yani birdan boldi digani. Hic birnerse bu masdan turub, tusatdan boldi digandi. Idahum yabğuna fil ard. Ular yirde shun digi, bagi zulum yuliga otgitisdi. Zulumu ularini Allah ta'alani haqqige zulum qildi. Haramlar da halal didi. Bi malal haram ishlar da qilovur didi lar. 35:40 wa adamlarina haqqiga zulum qulib, ularina haqqini yiyishlik, ularina haqqini manqilishlik, zaiflarida ustudan külishlik, butun hamma turubilan ularida baridi. Allah Ta'ala yitaydi ki, ya ayyuha n-nas, innama bagyukum ala anfusikum mata'al hayati d-dunya, ey adamlar, bir da ey kima sahiblari dimi yapti Allah Ta'ala. Çünki bu mesele, bu adamlari meselesi. Kimani misalqib eti yapti fakat, liki mesele bu hamma getiyishli nersi. Ammani muammasi bu. 36:09 Ya ayyuhannas, innama baghikum ala anfusikum, silarini bu baghilarin, bu zulumlarin uzlarini qaytadi bunarsa. Mata'al hayati dunya, dunya hayatini matasi uchun, shu ishtikliyab silarimi, shu dunyada buletken zulumni hamma turu, dunya matasi uchun bulal. Shuru uchiram, Allah subhanahu wa ta'ala bu surani davamida, innama mazalul hayati dunya kema in anzallahu minas sama, bu kin aytamiz. 36:37 yani duniya hayatini aslinime ikanligini, bir istimege arzimeydi ganderse ikanligini Allah Ta'ala bayan qiladi. Demek, odamlarini muammasi, odamlarini muammasi, uchi, ular qiyinalgen peytte, Allah, ey Rabbim, uzin, bizni qutqargen dip qalareken, qiyin qiyinchilik ketgenlen qiyin, ular ahdlarini shundi buzup kit ura. Ular ahdlarini buzup, Allah Ta'ala ge birgen vadalarini, 37:05 Bi malal u shanarsindan khuddi ki qiche Allah ka duaqima qendi. Bu surana aldin layat kandik. Fa iza massal insana dhurru da'ana li jambihi aw qa'idan aw qa'ima. Agar odamna zarar yitqasa, u yotkanda ham, u turganda ham, turganda ham Allah Ta'ala qa duaq qalan. Yani, falamma kashafna anhu dhurrahu marra ka allam yada'una ila dhurrim massa. Agar da undan zararini ochisa, Allah Ta'ala khuddu duaqima qendi indi meki dhurra. Hix nase qorma qendi. 37:36 Xuddi ki, kece unga bir zarar kimadi? U unuttu u shenerse. Bu, adam agar uzina hayatan u shengen salib korsay, aksar adamlar da man shenerse tapiladi. Allah bilan u zizdi urtasda qigan vaadalar qancasi bizulingen. Bu, Allah ta'alanı bizge veri edigan agahlantirishligi, agahlantirishligi, bu narsalar bizge ayetler, bayinat bulgen, acik, vadih ayetler bulen. Mana shu ayetler qigan peytte, 38:04 Yusib, bu suradan aldin, bu ayatimizdan aldin, Allah Ta'ala ita'adi ki, وَإِذَا أَذَقْنَا نَاسَ رَحْمَةً مِّنَّا أَجَرْدَ رَحْمَةً مِّن بَعْدِ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُمْ إِذَا لَهُمْ مَكْرٌ فِي آيَاتِنَا قُلِ اللَّهُ أَسْرَعُ مَكْرًا إِنَّ رُسُولَنَا يَكْتُبُونَ مَا تَمْكُرُونَ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ � 38:34 Bizgi kiladigan qiyinchiliklar, bizgi kiladigan khursanchiliklar, hamasi Allah Ta'ala'nin ayati bu. Ayat digan ne demedi gani uzi? Ayat digani bu Allah'ni haqligini, Allah Ta'ala'ni barligini, bu ishlar hamasi Allah'niki ikanligini kursatib tur etgin bir alamatlar buladi. Alamatdan ayatdi farki, alamat malum bir adamlari chun buladi. Yani unu aldindan bir mukaddamasini bilgin adam alamatdi bile oladi. Masalan bir cege bir misal qaludik, masalan... 39:03 bir tilla kumgan adam, ushe tillana tapishi chun bir alamat quyib qoyadi, bir tash quyib qoyadi. Masalan bir xabirde mayyit bulsa, ushe inge tash quyib qoyadi, ushe tash bilan, ushe mayyit kim ikalligi bilinadi. Mena bu tash, xabirdeki adamgi alamat buladi, onu kimligi yiye. Bu ayatimiz, bu alamat buladi. Chunki, baska adamlar, masalan siz bir qabirga bir uchburchayik tash quyib qoydiyiz. Bo, iyanida baska shakilde tashlar bar, tashlar birbirgi uxshimiydi. 39:28 Kigan peytte, siz üçün uxe toz şu qabr, mini brodarimdi qabri mani shudib bil ola siz. Uxe tozdi shakliden. Mani shu toz qabirdagi odamgi alamat buladi bu. Leki ayet bu midi? Leki ayet digani, aqli boradam shuni kurgan peytte, onu alqastakin arsani kuru ola. Allah subhanahu wa ta'ala ayetlerini bizgi kursatganligi, khursanchilik, hafachilik, va khursanchilikini acilip kitishligini ayet dibati yapti bizgi. Odamlar kasal buli yapti, soqaya yapti. 39:57 yashtan tuqliyabdi, kattabliyabdi, uliyabbiz. Bu narsalar hammasi akili bar adamgi alamat ki, bu narsalar dalil ki, buna arkasida kattabir kuch bi narsalani yurguzib kiliyabdi, bosqarib kiliyabdi. Chunki biz xoqlamazigim kasal bu qolamiz. Uzimiz bilmagan halatda kattarib qolayabbiz. Uzimiz bilmagan halatda bir halatlar uzgari yabdi. Osmanlan shunca kattab iqtarda yağmur yağı yabdi, shamal izi yabdi. Nahayatda kattab kuchlar buli yabdi bi yirde. Bu narsalarda korigan adam, 40:26 acik biladi ki, buni arkasda katta bir kuc bar. Masala, yir eylanishligini korin, qiyash eylanishligini, planetalar hareketlarini, qiyash, cikish, batish, bu ishlarini korgan adam, acik biladi ki, buni arkasda katta bir kuc yurgiz yapti bu narsani. Mani, bular hammasi ayat ki, ayat buni arkasda kim bacar etkin ikalligigi. U, Rabbul Alamin buladi. Mani, shun narsalardi, xuddiki aligi, wa fi kulli shayin lahu ayat, 40:55 Tadullu ala annahu wahidu dib shayir etkani kabi, har bir nersede Allah Ta'alani yalgiz uzi ikanligige darlat qal etkani ayatlar bar. Shukuddu shu manada Allah Ta'alani teyabdi ki, agar odamlarga, odamlarga biz rahmatni tattirsek, rahmat, yani bu rahmati turukub, fa ida adakna nase rahmata min ba'di dharra'a, zarar kilib, dharra digani uzi odamni badanida bul etkani qinciliklar, bunu dharra digiladi. Ba'sa digani bu, insani, 41:25 başqa bir tomandan bol etken, bu ruhi qinciliklar, xov qatarlar bol adi, zararlar bu insange kil etken kesalliklar meselen. Şu kesal bu, gürgen adam kesallik kitkenden kiyn ki halat Allahni rahmati bu. Agar şu rahmati biz odamlarga tattir edigen bolsak, ular bizni ayatlarimizde makir qiladi deyabdi. Allahni ayatlari de qenliye makir qiladi odam. Allahni ayatlari de makir qilişlikdi, biz çumalçimiz kirik. Insan, 41:54 ozono oza ahmak qib yashaydi ozi, aksar adamlar. Ozono oza ahmak qib yashaydi. Poyda di boylab turib, xirt zararnar sani qiladi. Bu makir qilishlik digani, masalan, bir adamdan siz qarzar busayiz. Qarzar busayiz, oza telfon qisa, telfonu kotarmayiz. Kin bir konu aldizdan chqqqosa, xaliga adamni lajiyo kurmay otki chkireyin. Qor qosa, qarzan suraydo. Oza payadda... 42:20 qarsini sorab qamasin dib, agar ghaflat basib utkitsa odam, usha odam kurmay qosa, bu ghafil bubturib, utkitib qaldi digiladi, haligini aldi dan. Bu Allahni ayatlarini aldi da ghafil bugan odam shun digi, ghafil utkitti. Likin, haligi odamni kurgan nanki indi kurib qaldi, ilociyo, kurishkirek, usha payetde bir telifani jirinlegin kisi bubturib, aliyo aliyo aliyo dib, binda sali qibru, chakirgin digib turib, kitib qalishligi bu makir buladi. Allahni ayatlari da makir qilishlig, 42:49 Allah shunday kursatib tursa, kurmay utkitgan adam qafil boladi. Lekin shunday kursatib turgan peytta, uzini kurmaslikke opturib, basqa bir narsalardi bahana qilib turib, u buldi, bu buldi edib turib, agar ulimlar boletkin bosa, unu tabi afat deyilsa, bu tabiatdi mucizasi deyilsa, boletkin narsalardi. Bunda Allahni ayatida makar qiganlar, bizga dersler utdi bu narsada, maktaplarda urgatdi bunu. Insan mayminden peyda bugan. 43:18 Bu buletgen narsalar hammasi tabiat qanuni, bir xalat bardan yuq bu meydi, yuqdan bar bu meydi, darbindin imasini hammamiz uxigamiz. Yani, bir xalatda ikinci xalatki uzgaradi digan geblardi urgatgenligi bu Allahni ayatlarida makir qilis digani. Yani Allah kursetgen narsalarini suni kursetmey utkis digani. Yaqinda Indaniziyada sunami bolib durub, odamlar su basib gitti. 43:44 U shanda chqib gapir etkin adamlar da gapini qarayin, birinci bub turib gapir etkin gapi, bu tabi afat, kün isib gitkin, kün isiq bub gitkin nanki, kin par kutarilgin, buh kutarilgin nanki, shamal bugan, shamal bugan nanki, dengi suguni qozga vargin nanki, kutarilip gitkib, bas gitib qoygin. Haa, kumil qatirjan bolaydi, banaqda Rasiyade yurgin, Savaq yurtdi yurgin adamlar, haa, bizda demekis halkimki, xudayga shukur, biz halkimcayda yurib bizdib qoyad. Telide xudayga shukur dib qoyad. 44:11 Mene bu Allah no ayatlariga makir qilis digidi gani, Allah ta'ala nimi uchun qawmdi halak qildi unan? O ayat qilis giri, bu katta bir mucize, ular zinakar buganligi uchun, ular Allah ta'ala hududini buzganligi uchun, shu qawmni Allah ta'ala makir ulardi, yukqildi ulardi. Wa khuddi shu ayatlarini Allah ta'ala fir'awin ni misalida bizgi kursati birgi. Yani fir'awinge, fa'arsalna alaihimu tufana, 44:37 wal jarada, wal kummala, wal dafadiha, wal dama, ayatin mufassalat, ayat diyab tibanishlar, fastakbaru, wakanu qawma mujrimin, yani biz ularga fir'awun qawmiga, biz tufan balasini yubardik, wa chigirtkalar balasini yubardik, bitlar balasini yubardik, qurbaqalar balasini, wa qan balasini yubardik, qan akhb kiti urgan hamma jawidan, ayatin mufassalat, judayam berberdan aciq, 45:06 bir-biriga aralash kitmagan, bunu Allah qil etkanligini kursat edigan ayatlardad bular. Fastakbaru, ular uşa ayatlarda kurgandan kinam, uzlarini katta olgan, uxangem yurgus kimagan. Lekin ularda nomarchiligi shubuganki, har pete ularga, yomanlik gigan pete, wa lamma waqa'a alaihimu rijizu, qalu ya musa du'ulana rabbaka bima ahida indek, la inkeshafta anna rijiza, la nu'minanna laka wa la nursilanna ma'aka bani israil, 45:36 فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُمُ الرِّجْزَ إِلَىٰ أَجَلٍ هُمْ بَالِغُوهُ إِذَا هُمْ يَنْقُثُونَ فَانْتَقَامْنَا مِنْهُمْ 46:05 Biz albette sinye iman keltiramiz, vasiyn bilanbirge Bani Israelin koshib cunatamiz. Tamam digi. Cunki Musa a.s. Bani Israelini ularin aldiden alib cikib kicidik biyurilin yendi Musa a.s. Fir'awin ge kegen peytet kendiler, fa'arsil ma'iya Bani Israel, minge Bani Israelini min bilanbirge cunat kendi kendiler. Yani ular dua qise, Musa a.s. dua qiseler, ularden cigirdge balasi kitse, yene ular uşa haladige qarib kiti vurgen. Kin ularge, 46:35 birinci tufan keldi, keyin chigirtke keldi, keyin kummel bit bas kitken, dafa dey kurbaqa bas kitken, hammece kurbaqa. Bitte kurbaqan alçitlase, onta kurbaqa payda buladi. Tushaklari deyam, avqatlari deyam, sulari deyam, hammece kurbaqa bas kitken. Hayatta umman yaşasli lazigam agen. Allah ki, kib turib, iltija qalib turib, Musa alayhi salam geyti yabdi ki, agar sunu yok qisayin, iman kiltiramiz. Bu, iman kiltirmay digan adam diga habibu. 47:01 iman kiltire digan adam shart bilan iman kiltirmaydi. Man usunarsan yuq qibirsin ki iman kiltiramiz dimaydi. Bular iman kiltirmaydi digan qavmadi uzi. Allah Ta'ala undayam ularga agahlantirdi. Agahlantirish buldi bunarsa, agahlantirildi ki, man usunarsalar ayati mufassalat deyabdi Allah Ta'ala, yani batafsil ayatlar buldi bunarsalar. Ayat diganiga az misal qibayti yapbiz bunu. Yani ayat digani shuyken ki, 47:29 bu narsalarini arkasida katta bir kuch bar ikanligini Allah Ta'ala bizgi kurs edadi. Ular Allah'ni ayatiga makir qilisti. Allah Ta'ala'ni ayatlarini bizgi tabi ofatlar, bu shuncha ki uzu bir chu mawchilik bugan, ya ki adaqil mawchilik bugan, yana bin nasalar bugan, dib durub, muhim ki shu Allah'ni ishimaz bu, bu bizdi uzimiz için bu miyabdi bu narsa? Masala Rasulullah s.a.v. etdilar, qaysi ki bir qawmda agar zina tarqilsa, 47:57 ularda ulum payda buladi digan. Zina tarqalisa ulum payda buladi. Hotto hazirki gunda o tabualarda kurmagan ulumlardi kuradi. Qaysi ki qavm agar Allah nazil qiganlarsa bilan hukum qimasa, ularda kanbagallik faqir payda buladi. Allahni hukumu bilan hukum qilimmadi mi, u camiyatta faqirlik payda buladi. Buna hazirki gunda biz bashamizdan utgizefganlarsa. Faqirlik shunday kozunaldiga apkib qoylingan. Allahni hukumu bilan hukum qilmay digan davlatlardi kuru orin, 48:27 Fakir bub yashaydi odamlari. Pul kubbul ishigi mumkullikin u pul yitmaydi. Hatto ki uzini ishlegali xotini ge yitmaydi. Ir xotin birge ishleshkirik farzadlari gem yitmaydi. Agar ishtan tuxtagan payetde, ular katta bir kriziske uchurab, katta bir karzge uturib durib, xorlikke kirib gitboladi. Kuzun aldi da turadi fakirli, hatto farzandige yidir ishtan ular korqadi. Farzad kupayetir ishtan korqadi. U musulmalar bol etkin bolsa, 10-ta, 15-tile, 20-tile farzand qiduradi, u ilamaydi begani. 48:56 ular buzi bitti farzanti uylaydi, nima xalaman ekin bunu, qanday qib tarbiyaylayman, qanday qib idribiciraman. Bu faqirlig maz bu gunersi? Aynan faqirligdi Allah Ta'ala biyirib qoyganligi. Mani bu Allah Ta'ala'ni ayati, sunnati gunersi. Allah Ta'ala'ni ishleri, mani shu qilaytgan ishleri bizi qesal bolishligimiz, katta bir ayat bu. Çünki qesal boldik, ozraqdanki qaresiz, shifatopasiz. Yoki yosh boleydik, bugun qaresiz, katta bir insan bobduribsiz. 49:25 qarrib, qarrib, qarrib, xabrigi qirbiti yapmisi. Mani bu xalatimiz, ham masi bizgi ayat ki, bunu orqasta katta bir kuch, Allah Rabbul Alamin bunar sani boshqari yapti, digani bu boshqari oda hiç kim shirikimas Allah Ta'ala ge. Qulidu ulladina za'amtum min dunihi, la yamlikuna mithqala dharratim fis samawati, wala fil ard. Allah Ta'ala etadi ki, Allah'tan uzgasilar, ibadat qilib, ular uqladi, buqladi, dawa qilidki adamlarin, 49:55 Asman vay yirde zarram isqalitca ham narsaga iqe bulalmaydi. Bir tamci suga iqe bulalmaydi ulam. Insaniyam, ciniyam, odam, hiçkim. Wa ma lahum fihima min shirk. Wa ular uchun bir shirikçilikam yuk. Malik bulish, mustaqil malik bulisham yuk. Wa unda shirik bulisham yuk. Wa ma lahum fihima min zahir. Wa yiru asmanda ular uchun bir yardamçilikam yuk. Allah ta'ala ge yardam birib durib kimdir yağmur yağdırishke, kimdir bendalardir rizqini aqilishke. 50:25 və başqa-başqa işlərgə, yordamçiyam yox ki, odamlargə budun umutcu etiyabdi, Allah Ta'ala, qalbimizdən, Allah'tan başqadan umutdursulik üçün. Siz qatircan bulurin, Allah'tan başqa, na farisda busun, na peygambar busun, na awliyası busun, hiç kim bu rizq masalastiyam, küç kuvvatta, hiç nersəde Allah Ta'ala qi shirik bololmeydi, yordamci ham bololmeydi, və yene maslahatci ham bololmeydi, wala tanfa'u shafa'atu indahu, yani bu ayeti damida etiyabdi ki, Allah Ta'ala, shafa'atu ham boyda birmeydi. 50:55 Allahun huzurda shafaat ham fayda birmeydi. Allahun huzurga barginca, bu rar da bir zarram isqalçalik narsaham igi bulunmeydi. Manashu narsalarini kursatadigan narsalar bizge ayat buladi. Allah ta'ala Qur'anda ayatlarini nazil kildi. Bu ayatlar Allah ta'alani qiladigan islarini bizge kursatichlik uchun. Bani Israelda halatlarini eyti birdi. Nige bizge hikaya qili biryabdi Bani Israelda halatlarini? 51:23 Silar, bani shun arsan ardi, korib turib bili ilar ki, agar silarda ham shu ish takararlansa, shu hukum silarga muqarrardi gani. Bani Israeldan bazilarini maymunga ilantir qoydi Allah Ta'ala. Bu cuda mashhur xabaridi. Kafirlarim bilardi bunu. Quran Naziribulishtan aldiram bilardi. Lut a.s.di qawmini muci halak buk gitti. Wa Shuaib a.s.di qawmini muci halak buldi. Ularini halak buganli, Samud qawmini muci halak buldi. Bun arsan, adamlar cudayim yaxsi bili isharidi. 51:52 Mene shu halak buganligini sababi, mene shu ularini qigin carimelari, ularini gunohlari idi. Batca vazlig isini qildi, tarazdan urusliydi qildi, va boshka-boshka-boshka islerdi qildi, bu isler bizdi ummetliyem tapiliyabdi, ular ayitilinganligi, mene shu ummetli obohlantirishligi quchum bu. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, ulim tu shakidi yotkin peytlaridi, yuzlarige bir çoyxabdi yapib, 52:19 qatdiq istima qilib turib olum masdi qatdiq oğridilir Rasulullah olumlar dan ondan. U shende yuzlarini bazan ocip, bazan yapib turgen peytleri de Rasulullahini yonda ayollari oturgeni de Ummu Salama bilen Ummu Habibi. Xu ikalesi Habacistan yirige borgen peyttaki kenisani kurganligini zikir qigin. Kenisani kurdi. Kenisalari de, yani çirki olarini 52:48 ularini qurulusligini, anca zinatli qilib quruliginigini, va u yirde bazibir qabirlardi quruliginigini, va hoqozilardi etib durgin peytlidi, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam etdilar ki, ular shuna qangi adamlaridi ki, agar ularini icide bir salix adam uledigin bose, unu ustuge, mani shunarsilardi qurub, bitti qabirini ustuge mahcid qurub, u shange mani shuni suratlaridi chizib, u shange ibadat qigin adamlari ular. Etdilar, o ishe onamiz, 53:18 Oysha anamiz, Rasullahti, mene shu geblarini istibdurgen peytlerde, shu hadisti davamide, Oysha anamiz ayetiyabdilar ki, yuhadziru ma sana'u, ularini qiyen islerden Rasulla oqahlantirislig uchi shu gebti etikittilardigi. Yani Rasulla sallallahu alayhi wa sallam, ular mene shunay qilardilar, mesele Rasulla itilarki, la'anallahu liyahuda wal nasara, ittakhadu qubura anbiya'ihim masajid, Allah ta'ala, Allah lanatlasin, yahud nasaralarini lanatlasin, 53:48 Bazı tabsirlarida lanatladi dibkigan. Allah-u Teala lanatladi Yahudu wa Nasorolarda nimi uchun? Ular uzlarini, ambiyolarini, qabirlarini mas qilibisli oganligi uchun. Yani bunu nimi uchun ayit yaptilar Rasulullah s.a.v.? Silar shunu qimeylardi bayit yaptilar mi? Yo unu chunmemiz mi bu goblaridan? Shuncha ki Rasulullah ularda lanatlan yanligini ayit yaptilar mi? Yo bizgi uysalarga uxshamaylardi bayit yapti mi? Albatta uysalarga uxshamaydi bayit yapti. 54:14 xod adamlar, akilli adam uz bunde kurganda, akilli adamga bunarsa ayat bolishkirek bu. Bunga alamat bur islatma bolishlik kirek. Biz qachan ki ushe musibat basimizga tushkenden kiyen, basimiz, pesharamiz, divarga urulingen den kiyen, kuzimiz aciladigan adam bu masligimiz kirek. Quranla uxigan baytda şu ayatlarda kura bolishkirek adam. Mana bu, akillik adamlar. Wa ma yadzakkaru illa ulul albab. Aqil igalari ginab bundan pandi nasihat ala ala. Allah subhanahu wa ta'ala. 54:44 faydalik ilim versin hamamizgi, inshallah bu sohbatimizde davamib var. Yana bir dersimizi sunnida bir narsani islatib koyamizgi, bu narsalar, bu qissalar bizgi hidayat bolisligi uchun. Huddiki, ablahin ravaha etkellerdi, bani israilni, bani israilni qandi hamsilergi, bani israil yaxsi broder boldi ular, hamme yomalik ulargi, vahamme yaxsiliksilergi bose. 55:10 Qissalarini etgen peytte, Bani Israel bir bu mağradan bugan iken, Bani Israel yoman adam bugan iken, nimetlerge shukur qemagan iken, u bugan iken, bu bugan iken, u isha adamlar siler siler. Khuddu halat, bizdi halatimiz Bani Israel di halatig oqsib kitadi. Quran okigende Bani Israel digen peytte, uzmizdi halatimiz qoyib gorori. Allah ta'ala uzi hidayet lesin, inshaAllah bu Qurandagi imandan. 55:34 olna digan, fayda bira digan, imanla, Allah ta'ala fayda aldan tersin hamamizda. Subhanaka Allahumma bihamdik, na shahadu wa la ilahe ila ant, na astaghfirika wa natubu ilayk, salillahu mabarika ala abdika wa nabiyika, Muhammadin alayhi salatu wassalam.