Otomatik metin. Hatalar içerebilir; kelimelerin doğrusu için kayda başvurun.
0:02 بسم الله الرحمن الرحيم 0:30 وَسَلِّمِ اللَّهُمَّ تَسْلِيمًا كَثِيرًا وَبَعْدًا 0:59 qanday qilib biz shuna qangi bir mumin boli alamiz. Bu uchun nima qilish qerek, nimadan saklanish qerek. Allah Rabbul Alamin, insani yaradkan zat kitab churib, bani shu kitabida bizgi iman urgatdi. Biz utkan majlisimizde Allah Ta'ala bizgi dunyana qanday ketishligini, dunyodaki insange musibat giygan peytti, u qanday bolishligini bayan qilda. Yani, ala ya'lamu man khalaq. 1:29 Insani yaradgan zat uzu bilmaydi miqana qaligini, Allah judayim yaxsi bilaydi insani. Shunu chunam Allah ta'ala itti ki, ular, yani birdi bir kimani misal qilib eti birdi bizgi. Kimani, kimadi kiti abdi sudi, tinch kini qadircam kiti edikim peyti, judayim xursan bolib, ham ular da zahirdaki korunishlarini bizgi tasvir qilib erdi. Xursan korunishti kiti abdi, yani tinch kiti abdi, wa farihu biha ular da qalblari ham. 1:56 jude xatirjam bolib kitish baytida, tuusatdan kutulmaginda atraftan hamme tomannan tulgunlar keb qalli. Wa jaa ahmul mawju min kulli mekan. Yani hamme tomannan tulgunlar kelib, ular tamam bolidi, uldi geyindi. Digan baytda, ular, anishu baytda insani qalbi qanay bolaydi, Allah ki khalisana duaq vardi ki, Rabbim, Rabbimiz, agar bizi qutqarsay, xatirjam agar qutula digan bosay, halbatda shukur qilamayiz. Dib ba'da bir vardi odamlar. 2:25 Allah Ta'ala ayatı yaptı ki, فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذَا لَهُمْ مَكْرٌ فِي آيَاتِنَا 2:55 yani ular hic qandayi haqsiz yirde zulum qilishki utgit. Allahni haqqige zulum qildilar, va bandalarini haqqige zulum qildilar. Mana shun dayi bugan adamlar, nimi uchundisa, Allah Ta'ala buniyam sababini etki dunya matasi uchun. Na hotki suncalik Allahni haqqige qilinadigan adalatsizlik, adamlarini haqqini giyish, birbirini uldirish, shunarsa dunya uchun busa shunarsa. Meta'al hayati dunya, Allah Ta'ala bunu bayan qilib etki, bu dunya hayatini, 3:25 mətasə üçün. Şun üçünəm, Allah Ta'ala bundan ki yingi ayatda dünya xayatı qozanime ikənlikini çuntur birdi, xaqiqatini. Allah Ta'ala itdi ki, innamā məthalul xayatid dunyā kamā in anzalnāhu minis samā. Dünya xayatini misali, xuddiki biz osmandan çuxurgan su qoxxeydi. Yani osmandan su çuxub, yambar su çuxub, 3:49 Odamlar va carva hayvanlari giyidigan usimliklariga, danlariga kiptirib su arilashkendan giyin, u usimliklar kukarib chikgan. Hatta iza akhidatil ardu zuxru faha waz ziyyanat, yani hir uzin ziyyanatlarini olib, butun yashnagan paytda, kurgan adam huvanadigan bolib. Wa zanna ahluha anna hum qadiruna alaiha, va unu igalari, ikinlardi igalari uylab qaldi ki, boldi biz kulimizda bunarsa. 4:18 Manashu bizge biril dedib, uylab durulunyab baytda, ataha amruna laylan awna hara. Allah ta'layi deyabdi ki, bizni ishimiz amruna digana Allah ta'layini buyrugu, u buyrugu nimeykenli geytirilmiyabdi. Ya Osmaninan bir alov kiib durub kudur varganma, ya ki bir shamal kiib durub ilarini vayranqib gitganma, istiq buganma, su basib gitganma. Muhim, ushe ish yux bugan. 4:44 ataha amruna laylan aw nahara unu waqtahan bir anu waqtmas qays qachan bu siyam ukib turib unu halak qildi ataha amruna laylan aw nahara fa ja'alnaha hasidan ki an lam tagna bil ams ka dhalika nufassilun ayati li qawmin yatafakkarun yani ular qud di aldin bu maganday qud di aldin hish narsan bu maganday bir yaghishtirilingan xosilday qib tashladik onozigan ibn Kasir rahim ahullah man ishu ayatit tafsirida 5:13 ayatgana gelilar ki, kimda agar aqli bose, azraq bose hem aqil qigan adam, dunya hayatini misali xut tushunda ikerligini biladi, baska narsalaram xut tushunda ikerligini biladi digan. Insanda hayati giy digan uqatimizem, umurimiz, insand hammasi xut tumanish narsadan ibaret. Hech bir-biradan baska narsalar farqiladigan maz. Yani, xut utgan narsalar bomagan digi xut. Tushka ox shaydi. Bomaganga ox shaydi. Qancha rahat bilan yasab utgan boseyem. 5:44 ya ki qihinchili bilen yasha butken boseyem, shubayt gece biz utkizgen vaqtlarimiz utkidde hic narsay masbu. Yani, ka'allam taqna bil ams, xudde kice hic narsay bomagandayin. Mu'abiyyir raziyallahu anhu muna aldalarga, ikiyiz yashka kirgan adam nab gilingen. Ikiyiz yashka kirgan ekin. Shunda u adamdan Mu'abiyyir raziyallahu anhu qanday hayattasin qanday tapdayin, yashash qanday ekin. Diganda shu adam etkin ekin, sunayyatu balain wa sunayyatu raha. 6:17 Yani, bir yiller xursanchilik, bala bosa, qiyinchilik bosa, bir yiller yaksiliyikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikikik 6:46 qaysi bir odamga qaren qalbida ic-icidan odam khursanchilik va xotirjamligda isteyimiz. Bir kilicegda bir yaxsilar buk, yaxsilig buk kitadi. Odam shunarsani umidida yuradi hamma. Likin biz itqad qigandarsamiz, shuki Allah subhanahu wa ta'alaani sunnati hic qican odamlarina bir xalatda quyib quymaydi. Hic kimni, baz bir odamlari qurasiz, nahayetda xotirjam yurgan, uylaysi ki, shun hamat omani yaxshi. 7:11 Hechbir kamchaligi yogdu boyliz, kin hayatini urganib qaraysayiz, Allahka shukur qilaysiz ki, alhamdulillah ushan dimasa ikin mamiyindib. Bu ketta ketta mansabdar adamlarini korunishta, mansabda, turkda hamma itkani qilaydi. Yaxsi bu korunaydi, lekin hayatiki aralashib qaraysayiz, kin bilaysiz, sizdi nimatdi ikani qizdi. Boyligi baro adamlargi kemagallar havas qilaydi, qanide yaxsinar sabirilgan bolargi. Kin qaraysa uzlarini xolayti unna qori ancha Allahka hamdayti edigan xolayti ikanilgini adam bilaydi. 7:42 Wa haqqaza, yani muhim Allah subhanahu wa ta'ala bu hayatta manashundi sunnat ustuqi yaraddi, chunki bu dunya imtikhan dunyasi bolli. Agar da imtikhan dunyasi da qod amini khotirjam Allah ta'ala quyib quysa, bu imtikhan bu miydi? Hamma narsa uz-uzda, coy-coyda, kiib tursa, hamma narsa bulursa, hicbur hayatta bur loqalatadigan, narsa bu mese agar imtikhanin manasi bu miydi? Allah ta'ala guge va'da birib etkin. 8:09 Yani adamlar iman kiltirginan ki, xatircam yuramizdib oylamasin digan. Biz ulardan aldinkilarni hem fitnelantirib, balalantirib sinadik. Gular digim sineyimiz ta ki, sadiq kisiler, kaziblerden, munafiqlerden, mumiller acralisligi uchun. Bani shu adamgi, ki, Mu'abiyy raziyallahu anhu etkinikirlar, aligi ikiyuz giyikirgan adamgi. Nima hacatin bar? Diganda aligi adami etkinikan ki, min hacatim utkitkin umrumda arqigi qitarbir. 8:39 wa ajalim kiqen peytte shunu tukhtat tukha digan agar utkitgan umrimda arqayga qaytar wa ajalim kiqen digan tukhtat tukha digan digan da muhabir r.a.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h.h 9:07 ishigden kirgan da, shu kuzini urib, kuzini chikargan diilin adi. Yani ruqsatsiz agar bir ugi kirsa, ugi gelsin, urushligi mumkin. Malakul mawt bulgan o, malakul mawt ruqsatsiz urib kirmaydi, Allah Rabbil Alamin di, buyurgu bilen kilan. Dikin, Allah Ta'ala bizga bir ibrat bu kursatsizlik uchun, shu wakiyani sadirgildi. Urib kuzini chikargan dan ki, ki malakul mawt Allah Ta'ala diga barib, ey Rabbim, bu bende kummedi bu. 9:34 Meni etkendersege, yani canini bergen degende Musa a.s. urgen. Shunda Allah ta'ala vahiy qilib Musa a.s. etkenderken ki, ee Musa bir hukuzlu suge qolini qoygin, agar shu qolini astige nisde tuk chuse, har bitde tukige bir ilde umr biremen degende. Inde nisde tuk muqim, min lab bolade bu. Shuncha umr biremen degende, Musa a.s. keyin dima bolade, ee Rab. Degende keyin baribir olum, olaji yuk, olme olaji yuk degende, bu mese hazır canini dali urgen degende. 10:04 Bu mese al-ana idan diganlar, bu mese xazir canimda ogin. Duniya hayati mene shundan ibarat egin. Bir arabi kishi bir seferda kelişbaytida bir musafir adamlar oqat yib durgan joyda hali arabini musafirda korib kegin oqat yigin dirib oqat ki cagirgin. Kib oqat yigin, keyin oqat yibib durib bir çadirdi, soyasti uqlib qoginda hali ge adamlar bunu uyqatmestan durib. 10:31 nimalarini yigishtirib, chadirilarini xamani narsasim albi itkin. Uxiligan chi uxiligan, ki yin qiyashti, sighi tishkinan kin, ki qozin aqtisa, hish narsa yuk, uxayotkin jahida bir shira itkin, arablarda, shuna qangi bir arabilerdan, bir fitratdan kilib chikitkin, bir wakilar kuras. Uxayanda itkin ikin, ala innama dunya ka dhilli saniyatin, wala budda yevman anna dhillaka zailu. Yani bu dunya, hayati khut, bir suhayagi uxsara ikin. 10:59 Lekin sen soyalan edigan soyan, bir gün kitme ilaji yog digan. Hakqatda har qancha soyalarimiz kit hadi, kuch quvatimiz kit yapti, umrimiz ut kit yapti. Pul bulan obqa buganda boylar qarimaslik giregidi. Potchoklar qarimaslik giregidi. Birinci urin da ushalar qar yapti. Qancha pulu kup adam bolsa, usha kuprak qaridi, pulu yog kamaqal adamdan kore. Chunki kamaqal adamda qalbi ancha tinch boladi, boy adamdan kore. 11:27 qadshahlar, basqa fukaralardan korayda, kubrak qarayda, ularida judeyam nima aqli tomandan mihnat judey qatdiq bulayda, uxlagandayam uqhatir jamligi bomayda ularida. Kamagal adam faqad qarini tuyshi un qami bulayda. Qarini tuyshi bolida, ushe yukkilaydi, tap yata uxlagaydi, urog uygatipam qiyin uygataydo. Uqhatir jam uxlaganligi dan. Masalan duniyana uynasayga agar hechbir mashaggati yogdib uynay, duniyada mashaggati yam yog, 11:58 musafakut di cennetdey. Hem menerse bugan taqdirde hem bunu uzu kiti uchi ikanligi uzu bir loyqilati uchi nerse bulay. Uzu ki, dunya uzu mashagqatdan qolimiz. Oddi gina bir yigdigan taqamimizini tapish uchun qancha minat qilaymiz. Qancha minat qilaynaydi, shu taqamini hasil qilish digi uchun. Ya bir yashash uchun, u yashaydi mi, yashaymaydi mi, nas qilaydi mi, yo mu, Allah bilaydi, uze uyu da turish uchun qancha mashagqat chikaydi odan bitti. 12:28 Ustiga bashbana qovalish digi chun. Bu dunya mashagatdan xalimis. Nima qilin mashagat kechuyas? Ixlisiz mashagat kechuyas. Tijarat qilin, tijarat kechirigandan ki muamma boshlanan. Hawas qovaradi, tijarat qib yurgin adamlar, aldin je yaxshiken hayatim, tijarat qimegen peytim, juda xatir camadimdir. Yani, bu dunya anishrakangi bir mashagat bilan Allah Ta'ala yer etkin. Yani, bu bir qinchi ayatlarda bir manasi shu. Indi uylink, dunyanin shu mashagati yugdib uylink. 12:58 xut tu jannat tey ham manar, jannat salamatlik hawlusi faqad salamatlik, salamatlik bolaydi malaykelar to mandan salamatlik Rabbul Alamin tarafdan salamatlik edilnaydi birbiriga adamlar hich zarar birmeydi suksh yox, oroshush yox bir qinalishlik yox uylayin dunyashunday agar ushunday bugandayim, likin dunyana nahayasi bar tugaydi diganligin uzu bir mashagat, unnankori qattig mashagat masmibu oddi bir yosh bala, onasini imu borgengin balani agar 13:28 Rasa imishke urganib bir baqwad bolib imib anay xalat keki ganday ki, anay as ayirat, sutan ayir ganday peytdi janjaldi korin ki. Nime gami inay ayir ebsen? U ayirmayi u laji ogani. Khuddu ushani misalin Allah Ta'ala kattalar da duniyadan shundi ajarati qoyadi ki, hatta bunu xulimiz minay o bar qabirga adamlar da qoyi ebsi. Kim qabirga mali mulgini ku tarb kiti ebti? Ichkin ku tarb kitolmayi. Bar narsalar yich qalini. 13:55 hali kumilmestan tulib talaj boshlanat bihada ki narsasigi. Hatta ki, yani tishilari tili adam boshsa ushaniyam qabrindik qolab, tishilari neyib soqor qabgir yabdi adamlar. Kafanlari gece, ichi ubsot etgallar bugan. Yani kafanlab qabarib kumsa, kafan qabr qolab, kafanini alib soqor tricili qil etgan adamlar bugan. Una ati nab boshde iliyan. Yani bularini hem Allah Ta'ala ushundi ichi qarib qoyganligi, kursati shu, chunki adamlargi, duniyani, hayati, manishu, mata' diganligi. 14:26 bir latta dey artib artib kiyn ot var etken narsay. Duniya kut tushun deyib. Uzimiz am, onishi duniya matasimiz biz. Bizi badanlarimiz am, duniyani matasi uzi. Vaqtin chalik turadi, vaqtin chalik. Kicina bolaligdan sekin sekin, keyin katta bolib, kut dey ki, yamghor suyu tushib, usimlik bir kukarib, keyin katta bolib durib, uzini hasilini verib, keyin xashek bob kitkaniga uxseydi odamlarida. Bir petlar, manishi qarri bob yurgan odamlar, yashligimda bir hakrib arqadan utbi taridim. 14:55 bana panch yuktu kutar varardim, dib gapir qoladi, tildi qoladi odamda. Munca oqadda bir utir, bir uzim hip qoyardim, dib gapir adim. Allah halam qaysi bugan, lekin, odamda isli qop kitadi sunarzi. Lekin, katta bugan nanki, an sunarzi yuqalib, yuqalib, yuqalib kituradi. Qulaqlari istimaydi, kuzlari qormay qoluradi. Bar narsalar, akilda bar narsalar istan chik pitadi. Allahni sunnati shu. Allah ta'ala bizdi naqisligimizdi kursati qoishligi chusunay qaldi. 15:24 Arabic Arabic Arabic Arabic Arabic Arabic Arabic Arabic Arabic Arabic Arabic 15:54 Birar narsana Allah Ta'ala uzi agar kutarsa tibbaga, unu albette hirga churadi. Bu Allah Ta'ala sunnati, bu manishi sunnati, shundayi qabilqotishligimiz kireybiz. Manishuni shunga adam Allah Ta'ala ge uzidan uzi balan qoladi. Allah manishunga urgatishlig uchun qalblarini dunyadan saotishlig uchun, dunyaga osilib qoygan adamlarini, dunyana asli nimekanligini kursatish uchun, manishuni bizgi zarbul masalini qilib yerdiki, dunyani hayati manishuni narsadan ibaradi. 16:23 Azraq buseyem akil qigan adam geyab, bunarsa uze ma'lum. Shunu chidam, Allah Ta'ala shu ayatda davam eda, nufassilul ayati li qawmin yatefakkarun deyabdi. Fikir qiladigan adamlar uchun biz ayatlarda batafsil kiltirdik. Ayatlar batafsil kiltirdik. Ayatlar manası kendersimizde biz batafsil etken edik. Khuddi ki, Fuzayl ibn Ayyaz rahimahullah etkenlerdi, agar da dunya, dunya tilladan bolib turib. Likin tugay digan buse, tugab kitay digan tilla buse. 16:52 ahirat tugemey digan sopaldan busa akilli adam shu sopalini iqtiyar qiladi tugey digan tirladan kura. Vaktin chalik mani tirlani ushtab tur, lekin bu seniki mas bu. Vaktin chalik ulin da turadi. Desa, lekin sizgi faydalana digan bir kuzaani, sopaldan bugün kuzaani qolizgi bir qoyib, mani ushtanirsa, abadi seniki bulad. Desa, faydalana ushan olaman digi, akilli adam. Indi siz uylan ki, dunya bu, unca mashakqat, unca narsalar bilan, aralashgan halatda busa. 17:22 Ahirat buletken busa salamatlik busa, tilladan, yani tilladanam dibumaydi. Bizi chun in qimmat baha narsak tilla buganligi, chun tilladan digimiz. Digin Allah buladi jannat unumadan ikanligini. Uyurda hicbur qinalchilik, qinchilik narsabumaydi. Odamda badanadan chqetken tirlari, xushbu hidlar chqarhadi. Nimma istasa buladi. Lahum ma yashauna fiha. Nimma xoklasa buladi digin. Nimma xoklasi. Digqanchilik xoklayi mandisa, digqanchilik ka sharayat qibiradi Allah ta'ala. 17:52 Diqqanchilik qilib turib, diqqanlar shu uyum-uyum taqday-taqday boğdaylardan hasillar digib uyur aragin. Allah Ta'la, bendam, senge nima qerek bu narsaya? Hama narsayin barik u dhisa, insan orgin gen zungi. U shi qalbidagi bir narsaya, adam shun digi, Allah shun digi yaratkan ki, adam kup narsayini kursa, khursan bulay shu, meni ki busa digi di shu. Hama narsayi meni ki busa digi di. Nima qalasi birad? Tillaha qalai sismi, kumishka qalai sismi? 18:20 xuri inler deyisizmiz giyibi chadigin narsilar deyisizmiz, mahma narsibor. Bu dunyada busi, nima busi usha nga mashagqatka baqla qoygin. Hatta oddi giydigin avqatimizan mashagqatka baqlingin. Giysiz giysiz giyigendenki qiyinchilik baslanan. Unu hal qilish girek, unu hazim qilish girek. Allah shundaya qibir etkin unu. Ani shundi, yimasilik rahat ikanligini kafirlar bildi azir. Indi musulmanlarga urgit yapdi, yimasigin rahat qalisin ikanli. Hatta ki, mustashbalar, doktorganlar achildi, achilik bilen daval edigin. 18:51 Asan ul-Basri rahimahullah etken ekenler. 19:21 Rahimallahu abdin ra'ad dunya wadi'atin. Yani, Allah Ta'ala rahim qisin bir bendeni, dünyanı bir omanat dip uylaygan. Yani, bilgan şunu hakikatini. Ve onu omanatdi igasiga ada qalib tapchirgan. Ve yingil gene, yükü yingil bu dünyadan utibitgan. Mani bu adamda Allah Ta'ala rahim qisin digan. Kaf surasda, khut dağzir, mendi shayitganimiz Yunus surasdaki qoxshagan ayatda kiladiki, Allah Ta'ala bu dünya hayatini zarbul masal qirgan, Osman'dan tushgan suga. 19:52 quddiki osmandan chuken su usimlikke aralashkendenkiin donye donye aralashkendenkiin kin khazan bubkitken narsayg oxshaydiyabdi Allah ta'ala uzi asli dedat hartib plan aytsayg dimadi ishkerik? 20:19 dange su aralashkenden kiyin u kukarib, yam yashil bulib, hasilini dirib, kiyin xashek bub kitgan diishkirek, Allah Ta'ala unu ayitmastan turib, chunki bu muddat, cuda qisqa muddat, bu muddat chun deyib bir utkita digan narsa. Insani samara bir etkin halati ham hud chun deyib utkita. Bungan biz uzimizdi, hayatimiz cuda qadda misal bole. Hazi biz samara bir etkin, yani amal qiladigan umurdamiz, hamamiz. 20:47 Amal qiladigan umirdan, qan chok amal qilamiz, uzimizi Allah Ta'ala bergan nasiba, manashu bizi baqtimiz va baqtizligimiz, manashu kundagi amalimiz. Shunda amal qipqaldiyiz, qipqaldiyiz, bu mese ketdi, otib ketdi binarsa. Indi uzi asli da manashu khuttu usimlik yashnab gullagan peyti, hazir ki bizdi peytimizgi torgilad. Lekin usimlik u dam bubturubgan peyti, unga yamqurtushumagan peyti, ge xalati, va unnanki xazan bubketgan xalati. 21:17 insandı, mene şu halatları, insandan buğup durgan peyti, odam aleyhis salamda, Allah Ta'ala yaratgan peyti, biz insallarini zerrece halatda yaratgan. Buna ulamalar zerreler oğlami digidi. Shunde, odamlardan Allah Ta'ala ahti peymanina ogan, alastu bi rabbikum qalu bala diganda, uşa peytden insallar bugan, yani biz uşa peytden buganmiz. Yani bu odamlarını, hani ki, uruqları uşa peytden bugan. Bu uruqlar otalarda biliden, 21:48 farzantlarda beliga, farzantladan, uzladan farzantlariga, manashun dey kuchib-kuchib-kuchib gelib turib, biz tughuldik. Manashu tughulgan paytimiz, xot tuki usimlikdi kukarib chikgan paytiga torkela. Usimlikdi don bob turigan payti, ushan dey uzaqdan gigan, kin tughulgan paytimizde usimlik dima kukardi. Kin kukarisda zudayam zaif bob kukarib chikadi. Zudaysa ham manarsega, u hayvan yeb kitishi mumkun, robasib kitishi mumkun, 22:17 xut yashbale hamman arsage muqtaj bugani kabi. Kin-kin suyagilar qatib katdarib katdarib katda daraq buldi. Kin samara beristi basladi. Meva beristi basladi. Meva bergarlari, meva bermagarlari bir tingi qimmet bubdurib hamma joge tikanib olib, basiga bu buralariga zarir. U simliglardi ushe tikanib arlari fayda biradi. Leki adamlari dan shunlayi adamlari bar ki faqad zarir biradi. Hic samara bermaydi. Unu baradan yoga yaxshi buladi. Qisqasi mani shu 22:48 kukarib chiqqandan baxilab taas hamarasini birgin vaqdi qodamni amal qil etkin peyti, kin qarrib qab, qartayib qogindan kin ushe sargayib qogin, saman bubqogin xalatki qoxxaydi. Xamallar unu uchirib kit etkin xalatki qoxxaydi, xuttu ushe alatdi, Allah taalayi teyabdi ki, xuttu kece, u hiç narsay bumagayin qoxxaydi. Xuttu tushki qoxxaydi bu. Utkitkin narsalar, yigan oqatlarizam, kurgan qiyinchiligilariz, xursanchiligiz, hammasi tushki qoxxayib qalad. 23:18 Unan kin qabirga kirgandan kin qabirda nichil yotadi. Biz tughulgunimizcha nichil utti. Odam Aleyhis Salamdan boshlab, agar biz urugumuz kuch-kuch-kuch gigan bosa, tughulgunimizcha nichil utti. Wa yashaganimizda nichil yashadin, yashabugandan ki qabirda kanchi yotamiz, wa qiyamat gün tirligandan ki kanchi pet bulad. Uja qiyamattaki vaqt, wa qabirda yotgan vaqt, wa odam tughulushtan oldin ki vaqtini sobleb kureyinda, odam yashagan petigen indi sobleb mukarana qib. 23:47 salishtirib kursayk bu yasaygan umurimiz, hic jirsi bu me qaladi bizdi qaldinki va qiyinki xayatimizdi. Mane shu peytini Allah subhanahu wa ta'ala uxshatib durub etiabdi ki, Osmani dan suni churib u simliklergi qiyin u khazan bub kitkandib etiabdi. Unu yam yashil bolib durub, odamlarini kuzini yashil etkani xalatini etmiyabdi. Chunkki bu muddad cuda ham qisqa muddad bu. Mane shu utkinchi narsani bu, boska nasilarim xut dushunib olay. 24:16 Qiyidigan oqatimizam shu, qiyadigan qiyimlarimizam shu, bir peyti yangi bu qiyinib korib turgan qiyim, ozroqdankin qarisez pollatdaga ilan turgan boladi. Bir cirindiga ilan qoygan boladi. Bir peytlar usha narsa uchun talas tartishish bugan kereybisa, odamlar bir birini shu uchun uldirgan narsalarda muziyilarda koraz. Ani usha narsa uchun qanchi qanchi qontu gulgan boladi. Bugun kip turib usha narsa bir muziyda odamlar tama shakil etgan narsa bu turibdib. 24:47 Kurib ibratlangan, adam ibratlanardi bundan. Dunyandaki, maslan, tulla yiqqan adamlar, tullalari qayrda qabgit yapdi. Tonne tonne tulla yiqqan adamlar bar. Bir kuza tullan qaygi kumishti bilmey, iqabar, biqabar, ushe uchun uylab, ushe uchun, shun uchun ahiratini almeshgan adamlar bar. Shunu chunam, dunya hayatini, kim agar uxshatgan bosa, mani shunga uxshatgan narsalarga misal qiyan. Maslan, Yunus ibn Abid, ayatkan ekerlar, min uzim bilan dunyani, 25:21 xut dibir uxilaygan adam goxshatamandigan aqyan. Uxilaygan adam tush qordi, tushuda yaxsh qoratgan narsalardi qordi, yaki oman qorgan narsasini qordi. Kin uyqandi. Tushudan uyqangan qaytda, hamma narsa bir xatira buqqilad. Azibir uxilayn, uxilay, masay ikida adam bir-biriga tushun ayatibirayabdi. Tushumdar juda qinalibban aqyan, dib tatsi qiyinchiligin ayatibirsay, ikitsi min tushumdar rahat qibban aqyan dib bir-biriga ayatibirayabdi. Nima farqibar ikasin urtasda hazir? Muhim ikasim uyqandi. 25:52 qiyinchilik gurganiyam utketti, u qurshanchilik gurganiyam uyqandi iki osi. Bu duniyani hakikati xuttu manishunday bolarekin. Bu duniya shun chalik tez kitishligi qaramistan, likin arzimas bolishligi qaramistan, adamlar shunge uzini tashrib shubilan aldandi. Duniyani yakshkorishlik, bilan fakat duniyani yakshkorib ohratda unutishlik bilan adam kifaylan qomadi. 26:21 Dunyana talab qildi, ahiratda tarq qildi, bu bilanam kufaylan qomad adamlar. Balki ahiratda hesabiga dunyana abad qilishlikke kirishti. Bu, haqiqi qib jahil adam ishi bu. Ibrahim ibn Adhamga, sizda xalatiz qandayi dib soralinganda yigla vargana qellar. Yani, xalatiz qandayi, yaxshimi siz diganda bir kishi soraganda yigla qena qellar, ayatgana qenki biz dunyamizni ahiratda sindirib sindirib, ahirat bilan dunyana yamiyab biz digana qen. 26:54 Yani dunya goya ki bir kiyim buse, şu kiyimdi yirtig cayini yemesh uchun, ahiratdi yirtig olib durub, ushe ahiratdi nersesi bilen, şu dunyani yemeyab biz, bir kunikib durub, bu dunya ham, bu yemegen nerselari bizam kitadi, ahiratimizdi buzgenimiz qoladi. Hakiki dunyani, mani shundi qolatda, shunya adamda uz Allah ta'ala rahim qisin, fa tuba li abdin atharallaha rabbahu, wajada fi dunyahu, lima yata waqqa'u, digini gelin. Yani, 27:25 duniyasini, uzini kutupturadigan jannati uchun, ahirat uchun duniyasini bir varib turib, Allah ta'alani aldi daki narsani abzal korigan bandaki jannat posundigan ikanlar. Baz adamlar achadi ki, adamlarini tabiati nak narsani yaxsh korib, nasiyani tarqilad edib oyleydi. Yani, nasiyani ichkim xoqlamaydi deyidi. Aslinda bugab tuğru yapamas iken bu. Insan fitrati nasiyani xoqlar iken. 27:56 Nasiyani xoqlaganligi uchun ham odam katta katta qasirlardi quradi, kelecaydi yaxshi yashayimandib. Leki ayni paytda uqsa qasir pitginchi, u qasir bitib, qasir bulamandiginchi, odam ulib kitadi qanchi odamungi. Uzu qanchi mashaqat chikadi, umri utib git shumki shumina. Leken bir kun kip durib yaxshi yashayimandiydi. Qarigan paytimda rahat qib yurishligim uchundib, yoshligini, umrini faqat kelecay uchun umrini sarflimaydim odamlar. 28:26 Hatta bazı bir kishilarda, urtadayki inanlardan bir xabarlar uxqolamiz ki, bir sualik kishini etyepti. Kilecegin uchun maktabda, madrasada uxudum etdim inye odamlar. Madrasada uxudum. Madrasa tukagandan kin, kin kilecegin uchun kulliyagi kirmesen bomaydi camiyalarga didi. Kilecegin uchun mustaqbal uchun camiyagi kirdim. Kilecegin uchun isle didi. Isledim. 28:55 qazirem isliyab ben kelecagin uchun, kelecagin qaçan itib qiladi mi bilmiy min digin. Yani isliyab kelecagin uchun uy qur, kelecagin uchun uylan, kelecagin uchun farzant qur, uylandim, farzant qurdim, yana kelecagin kutib bin, mahaliyam kutibiyasib bin min digin. Man yaxshin bircayga baharib qaldi. Digin orzu umutum tugey ganyamaz, duniya huddu man isliyay narsa. Uzi asli bitti hakikatli chungalishimiz kerek ki, kelecag digan narsa uzi nima uzi. 29:25 Kilecek bu akhiret Allah Ta'ala'na aldiga barishlik, va cennetki ayaqizli qoyib, qadamizli qoyib, cennetki kirishligiz, mani shu sizi kilecegiz bolay. Mani shu peytte agar sizgi shahadat biriliseki, bolidu dozaktan azad qilindin, khushkipsen cennetki kirgin, dip sizgi ruqsat birilise, cennet ishigden kirib, arkada dozak qalib durib, aldizda cennetki kurgin peytte, kilecek mani shunersi. Demek bizi kilecegimiz faqat kini bir kaspunardik, iga bolishlik, 29:55 yukki fakatkina shar'i bir olum bulishlik kilicek imas bu? Shar'i olum bulishlikden maksatlimi uzu? Shar'iyatli urganishlikden maksatlimi? Maksat kilicek uchun, kilicek yani bunime, ohrat Allah tohlani aldidi buletkin narsa. Odamlar nasiya uchun amal qiladi, nasiya uchun amal qiladi, mana uyde turishlik uchun qadija qinaladi, qariganin qinali qom edib turib, yoshlik umrini, fakat qinchilikdi utgizadi. 30:23 Bir künümge yarab qasin dip durub, uylen adi balacaqali buladi, shu ballari minge irtage bir künümge yarasin dip durub, odam kelecek üçün hareket qiladi, bu hamas nasiyan arsadar. Hazir odamlar shunay qimi yaptimi? Uzi yimey, ichmey, shunay pullarini bankiki obar qoyadi, uze pullari kelecekte unge fayda verishligini uylab, rohat qiladi odam. Likin, ayni kunda oqot yimeydi o. Va kerey busi merkeblergen minmeydi, piyada yoru shumki. 30:52 Nime chuntse? Kilecek uchun apkoygan onarsani. Hatta suna qayngi boylardibiz, ijtqanmiz, wal sabtmini buyurgan boylardibiz. Milyon milyon pulibor, bittimaxin satovmagen. Nime ge satovmagen? Kilecek uchun apkoygan pulini. Hammasi kilecek bubqaldi. U kilecekleri qiyametki qalib kitti. Na duniyaslan faydalani aldi, na ushe duniyani birgan, Allah birgan narsani, itte ahirat uchun, kilecek uchun apkoyaldi vada. Shundan kiyn, Allah subhanahu wa ta'ala, 31:26 Ayatadi ki, vallahu yad'u ila dhari salam, vayahdi man yasha'u ila sirati mustaqim. Dunyo hayatini bayan qigenden kin, unu hakikatini, utkinciyi kendigini, misal bilan kiltirigenden kin, Allah ta'ala ahiratdi islabiyeti yapti ki, Allah adamlarini dhari salamga, cennetga chakiradi. Yani, vallahu yad'u ila dhari salam, Allah ta'ala salamat haulisti. Dhari salam, tafsiri de bu cennet. 31:51 yani cennatdiyam in kattas sifati undaki salamatlik tip tapsil qilinyan. Butun odamlar berbirige salamatlik geplarina itishadi. Malaykelar tarafidan salaman salamaslarga salamatlik busun, salamatlik busun. Hatta Allah Rabbul Alamin tarafidan salamatli getiladi. Salamun qawlan min Rabbil Rahim. Rahim Allah Rabbul Alamin tarafidan odamlarga qawlan, yani Allah Ta'ala u suzu bilan salam biraddiyan. Bu cide katta bir nimat bunarsa. 32:20 Allah Ta'ala uşa kullarga itkissin hamamizi. Wa yahdi man yasha'u ila sirati mustaqim. Allah Ta'ala uzu xaxlagan kishisini tuğri yulga hidayatlaydi. Man yasha'u, kimni Allah xaxlase, bir tepsirde. Başka tepsirde, man yasha'u digani, kimki xaxlase hidayatki kirishlikini Allah uxane tuğri yulga yullaydi. Yani hidayatki yurishligini xaxlagan kishilerini Allah Ta'ala uzu tawfiq biribdirib hidayatki. 32:48 yurgzadi, inneke la tahdii man ahbabita walakinna allaha yahdii man yashaa wa huwa a'lamu bil muhtadin Muhtadin, yani hidayatki yurushliyidi qoqhlaqan adamlarini Allah biladi. Agar qalbizde hidayatki intiliyish busa, Allah Ta'ala albatda sidi hidayatlaydi. Likin insan qalbida wuzi hidayatki yurush bumasa, u adamini Allah Ta'ala hidayatlamaydi. Bayan qiladi kursatadi, mani Fir'aun yuqshib. Fir'aun wa unu atba'lariga haq kursatilindi. 33:16 Bütün ayatlar batafsil, hicbir shubha qomay digan daracada kursa atilindi. Ular digin uzlarini kibirlanib, uzlarini ketta aldi. Uzu adashgan odamlarini dunyo fitnilantirdi, dunyo aldab qoydi dib etilinadi, bir manoda bunu hakikatini biz tunishimiz kirey. Odamda dunyo adashdar qoyganligi qinday buladi. Dunyonin hakikatini Allah ayatgan busa bunu, qindayligini. Va odamlar unu korubotirgan busa. 33:48 Zarbul masallar qilib durub Allah Ta'ala kurs etken busa. Zarbul masal qilib kurs etken, hatta shun chalik Allah kurs etki, bu dunyada hic narsa bakimas ikanligini kurs etkoydi bizgi. Hatta Rasullahini tüyelari anas, radiyallahu anh, huru atkiken hadiste, Rasullahini azba adib isimlengen bir tüyesi bardi. Cudahem musabakada eger yursa, yonmayan yurgen tüyelerde hamasda utbit etkin tüya bugan ekin. Bir günü şu tüya arkada qab kitkin ekin. 34:17 shu tuya orqada qop kitkenda, odamlariga bu narsa qattig bot kin ekin. Subhanallah, Rasulullahin tuyasi orqada qop kitdi. Subiqatil azba digin ekin. Yani bu azba orqada qop kitdi. Bu bir narsa buldi mi indi? Dima gemindeyi buldi? Deyishkende Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam etkin ekinlar ki, bu hishkende bir azeblanar dilar semez bu. Allah ta'ala qe haqli buldi ki, qaysi bir narsani bu dunyada kutarsa, albette bir kun yirgi churad digin. Azba bir kunu in kuxlu tuyamidi, 34:47 baribir undan kuxlular chikadi, bunu biz hazir gunda korubotirib biz bunu. Mani boks uyn etkin adamlardi koraz. Hamim mani bir urub oganatda shay digan adam, bur kunu qaraseyiz, uzu quli qaltirib, avqatinda suguni aqziga alibar olim etkin halatka barib qoygan digan, Allah korusat qoyyabdi adamlargi. Urub iqtivar amen digan adam, bir nice il sanagligi vaqtlar, hotto tushkoq shaydi, bir nice il. Lekin ushan day bol amen digan che, olib getkin o adam meynat qilib. 35:15 Tunimsiz irtani irtadimey, kishtimey, hamma okotigin pettib okotimagen, hamma okoligan pettib okolamagen. Ciddi cahd bilan shun badanini tarbiya qigan. Likin ushe tarbiya qigan badani, ozrak vaqtdankin qaraseyiz, bil nasi qeylan qoygan. Hatta bir icadigan suguni, bir piyala suguni azi qalib aralim etkendir, segeci barib qolad adam. Bunimi uchun Allah ta'ala duniyani hakikatini kursat qoyshlig uchun. Mani shun arsalardi korib turib adam yana aldani orishligi, 35:45 bu, uzun uzu kurlikke solgen adamda ishi buladi bu. Shunu chunam, hazirki wakiyimizde Allah ta'alani zalimlerden ucholgenligini kuramiz, liki zulum qilamiz. Allahdan bashkilerden izzet talep qilib, xar bugan adamlarini kuramiz, liki yena izzet de Allahdan bashkiden umut qilib uramiz. Nima bugan bizgi? Bu adamlarga nima buldi ki, kurib turib, kurmiyabsilar bizda aldin, adamlarga karayin, utbitkan xalka karayin, hazirki yeshitkan adamlardi korayin? 36:15 shariyatti istemestan, shariyatki amal qemestan aziz bulamiz digan adamlarini qaysisini qorayabsiz aziz buganligini? Hatta ushe adamlar uzlarini xorligini uzlari iciden hisqib turbti. Ayyti yapdi shu. Akhiri uzun uzu uldirish gece barsa, qanun chikari birayabdi ki, uzun uzu uldirsin meyli. Quliga kural veriyler, uzun uzu uldirsin, duniyadan toygan o adamda yapdi. Yani shu derezi gece barilin digindi. Bu narsilari hammasi, 36:42 Allah Ta'ala'nın sünnati bizgi kursati boygan aqilli adamlar bunarsani korib biliş girik. Masalan Qarun di misalida bina Allah Ta'ala Qur'anda qasas surasti ocik kursati bildi bizgi. U adamlar da aldiga ziyinatida budun dabdabasida cikim peytdi. Adamlar unu korib durub, fakat dunyayin bosebuldi didigan cahil avam adamlar, baybay bu Qarun'ga qancalik narsa birilinyan. 37:10 Ya alayta lana mithlama utiya qarun, innahu ladhu hazzin azim. Ujuda ham nasibadar adam, Allah birgen shu adamga, duvarda adamlar. Shunda ahli ilim bugan adamlar, bu dünyana hakikatini yaksit shunadigan adamlar, ahiratka iman kiltiratgan adamlar, bunaka dimeyler, bunu halati yaksimas bu. Dib ularga tushunturib turgen paytida, kin qarunna ham unu, butun mali mulki bilan, yub bilan, 37:40 yir yutxuz varda Allah Ta'ala. Faqasafna bihi wa bidarihi l-ard. Allah Ta'ala itayabdi ki, unu wa unu hawlusi bilan birgi yir yutxuz vardik. Ungi yordan bir etken hiç kim bomadi, ki che gina unu bu nasibadardib, havas qibotirgan adamlar, bay bay, Allah bizge nimat qiganaykan, agar Allah bizge birmaykanda, bizem qarun yoksib qalarakan, biz alhamdulillah duvarda hammas. Bu, qird cahillik imas mi bu? Kurdizmi? 38:06 Yani kecegene unu havas qirqani idi qarun deyib usabdi utirgen adamlar, bugun aytyabdi ki, law la ammanna allahu alayna la khasafabina. Agar Allah bizge in'am qimagandaydi, biz tam yirgi kirgitgen bulardik. Alhamdulillah qarun yoxshamagana qemmiz bizdib qaldi. Haziram adamlar uxshani kura bile, uxshay ayatlarda uxhagan, chunya adamlar qarun yoxshagan, manmansaragan, boylar, fasiq boylarda halatini korib. 38:35 shunga Allah bergan shunga, nahayatta Allah bergan adam digi digan musulmallar yogmi? Bu, buna aldangi adamlar qanchi? Bu, meseq, Quran yodlagan, ahla ilim bugan adamlar, uzina ilmini, uziga berlingan iman, Allahta bergan nimatini bilmasidan, demek bu, ahla ilim bugan yoxal digani bu. Uzini usha baylar aldi da, xarkilişligi, qeyaqdaki adamlarga barip durub, bularga bergan, ya bir davlatlarga barip durub, muhtac bolişligi. 39:03 Bu nerse nime ge darlad qiladi ki, mulk kimli quli deyikenligini odan bilmesti ge darlad qiladi. Kin, Allah subhanahu wa ta'ala ayatdi davamida itaydi ki, Lilladhina ahsanul husna wa ziyada. Yani, yaksilik amal qiyan odamlarga jannat bar wa ziyada bar. Ziyada nerse veriladi. Ziyadani, yani, tafsirde, bunu Allah ta'alanı cemalini kurishlik dibi tafsir qilinyan. Lilladhina ahsanu, yani, yaksi amal qiyan odamlarga jannat bar. 39:32 Bu, Allah Ta'ala'nın uzi fazli karami bu. Cennet bilen adamlarga birgen cenneti nimeti. Wa ularga ziyada bar. Yani, bu, narsan, ziyadani cennet, Allah'ni, cemalini kurishlik dib tabsir qilinyani, imam muslim wa ibni macah suhaybni hadisten rivayat qigin hadisten. Uqshayt kini kallarki, radiyallahu anhu, agar cennet ahli Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam ettiler, agar cennet ahli cennet gi kirse, 40:02 duzak ahli, duzakki kirse, shunda bir nida qili uchi, nida qilarekenki, ey cennet ahli, Allah Ta'ala'nin sizlergi vada qigan bir vadasi bor, ushani hazır sizlergi vadasini bacaribirmak chidib. Shunda adamlar hamalari xarab eterekenki, bu qanika vada buldi, bizdi hamamizi tarazularimizni, amal tarazularimizni agor qilmadi mi Allah Ta'ala, va yuzlarimizni nurli qilib, akartilmadi mi, yuzu akbulib, yani, hich kimni aldi di sharmanda bumisten, 40:32 yaxsi sop kitab bilan cikdik ahirat günüde. Va yena cennetke kirgizmadi mi bizdi? Yena nima qilibir shumkin Allah ta'ala? Degende, mene shunde hijab kutarladi, ular hemmeleri Allah ta'alani cemaliga qarib qalad u shenli. Ular shu Allahni cemaliga qarashlik nimeti bilan awara bolib, cennetteki nimetiler odamlarida isten cikgitir egin. Allah ta'ala uzi yitkissin u shaykullarga. Mene bu ziyada diganligini lilladina ahsanu, 41:02 Al-husna, yani husna bu cennet vaziyada Allah Ta'ala'nin cemalini korishlikdib tabsir qiligin iken. Yani Allah'ni birgen, yani ihsange, ihsan bilen Allah Ta'ala bizge mukafadliyabdi, yani mu'min kisilerge. Yani ki mu'minlerge, cennetke kirgin adamlerge Allah nasib qisin. Shuu narsani, yaksilikke yaksilik, vayene ziyade bu Allah Ta'ala'nin cemalini korishlikbu. Shuu khuddu bu, ali ki ayettakidi, 41:35 ux shaydi ki, innama nut'imukum li wajhi illahi, la nuridu minkum jaza'an wala shukura. Yani, kamaqallarga, faqirlarga ta'am birib, ularga yardan bir etkin adamlar, aytishadi ki, biz silarini Allah'nin wajhi uchun, Allah'nin yuzu uchun birib biz bunarsalarini. Allah'nin wajhi uchundi, qiyamat günüde Allah Ta'ala'nin camalini kurishlik. La nuridu minkum jaza'an wala shukura, silardan birar bir mukafat, shukur qilişlik, ya jaza'alişlikni mukafatli qoqlimimizdi. 42:04 Bu, haqiqi, muqlis bugan adamlarini halati suni bulaydi. Beri digan iqsanlari da, burar tabir, mi iqsanli badalini, undan keliyatgan cazasini yim qoqlamaydi, va shukur qilishligini yim qoqlamaydi. Kobchilik adamlar caza qoqlamaydi, Allah uchun beri yapbiz digidi. Likin, hic bu, mese rahmatini etkitsin digidi. Yaxsili qildim qildim, mingi rahmatim dimek etdi digan adamlari var. Ushe, rahmat digishligini kutiyabsizmi, dimeksiz, undan shukur qoqlayabsiz digani. 42:33 xaqiqi muxlus bugan adamlar bergan narsasiga urniga basqa narsaya ham xoqlamaydi, va u adamni doaqiliyi mene xaqimga dipam etmaydi. Mana bu kubchiliyida bar bugan narsasiga xaqimga doaqib qoya sizdi beriladi. Agar u doaqib qoysa, sizdi mingi mukafatizda apqoygin bolasi. Shuu chiram ayisha onamiz, bazir halatlarida nima bervarsay, ixsan bervarsaylar, ali baradigan xizmatchisi gaytarekin barginda berib, nima doaqiliyisi qarab tur, kim minge kib etkin. 43:03 qusha du'asi dey minam du'a qil amen, du'asiga minin du'an buladi, wa birgen nirsamiz qalis Allah uchun qulad digi. Hattaki du'asiga du'a bilan qaytar islik. Mani bu mukafatsiz, fakat Allah ta'alanin yuzu uchun bir isliyi. Yani bu adamlar uchun yuzlari bu kunda akbul isligi. Allah ta'ala itaydi ki, ularinin yuzlarini qaralik qoplamaydi. 43:32 və xarlik ələrdin yuzlərini qapləmi edi cennetki kirgin adamlərim. Yani qatar bu qaralik, yuzi qara buqqaliçtik. Undan kiinki ayetde kafir bugin adamlar, fasiqlar dozakki kirgin den kiin, ələrdin yuzləri qutdiki qaran qodan bir qapləmi irtib, ələrdin yuzləri qapla qoygin den yuzləri qara buladib edilin. Allah ta'ala uzu esirasin. Xu kunda adamlərinin yuzləri akargin ucuhun yevme idim musfira, dahiketum mustabshira. 44:01 Bir yuzlar barki u shakinda juda ham aq buladi. Nurlik buladi. Kulgan, khursan bugan halatlarda buladi. Wa wujuhu yawma idin alaiha qabara, tarhaquha qatara. Wa bir yuzlar barki ularini, numarada yuzlarini, shaklida uza xafalik alamati korundu duradi. Ularini qaralik, qara, azirki qatar, qab qaranarsa ularini yuzlarini igalli boladi. Ulaike humul kafaratul facara, 44:30 mənə bu adamlar kafir, facir bugan adamlar. Allah Ta'ala'nın nimetini inkar qigan, Allah'nın şeriatini inkar qigan, Allah'nın ta'atini inkar qigan, facir bugan, kafir bugan kimselarini cezası şu digan. Allah Subhanehu wa Ta'ala həməmizgi tawfiq birsin, iştikənlərimizgi amal qilişlikni Allah Ta'ala nasib qisin. Mənə şu etiringen cennetdeki vaadalar, azirgi etiringen nesilərini Allah Ta'ala bizgi həməmizgi kurişlikni uzu nasib qisin. 44:57 سبحانك اللهم وبحمدك نشهد أن لا إله إلا أنت نستغفرك و نتوب إليك صل الله مبارك على عبدك و نبيك محمد عليه الصلاة والسلام