Otomatik metin. Hatalar içerebilir; kelimelerin doğrusu için kayda başvurun.
0:02 ومن أحسن قولا ممن دعا إلى الله وعمل صالحا وقال إنني من المسلمين 0:32 وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِكَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ صَلَّ اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَىٰ آلِهِ وَصَحَابَتِهِ وَمَنْ اِهْتَدَىٰ بِهَدِهِ إِلَىٰ يَوْمِ الدِّينِ وَسَلِّمِ اللَّهُمَّ تَسْلِيمًا كَثِيرًا أَمَّا بَعْدُ 1:03 xarakat qilishligi da ham unu uziga xas bur shar'i to mandan unu hukumu bar wa unu bur xalati bar. Hatta ji mutrisiyam namadar qilidkim boladi. Ya fikir qilidkim boladi, ya zikir qilidkim boladi. Ya qi gapir turgin bosay, ya uqshi fakhirlanishligi uchun gapir qilidkim boladi, gina xaladi. Wa ya qi kim didiri amri marif qilib, davat qilidkim boladi. 1:30 xud dushun dey ya Allahni nimatini adamlargi islat etken boladi, mana bu xalatda, demek, xalatlarda, har bir xalatda insan arapcha etkende bir manzilatda, bir urnda boladi. Buna arap talida bir manzilat idi. Ibn al-Qayyim, rahimahullah, shunu, manazil dib, uzuni kitaplarda, yani, fi manazil iyyaka na'budu wa iyyaka nasta'in kitaplarda, basqishima basqish qilib turib, chuntir birgallar. 1:59 Bugungi darsimizda mani shu baskishlerden, yani insa hayatida boladigin in asasi baskishlerden biri shukur manzilati haqqida suzburudamiz. Biz aldingi darslarimizda shukur haqqida ancha muncha kapir vudkandidik. Likim bu darsimiz, yani basdan ahri gece, bandani shukur qilishligi wa shukurni uzinima, unu rukunlari wa unu darajatlari haqqida wa bazibir misallar kiltirib gapiramiz. 2:28 Oylab qaray digan busay ki, shukur nahayat derecede odam uchun muhum narzeygin. Hatta ki bu dinni yarimi. Dinni yarimi sabir, yarimi shukur. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam etadlar, Acaban li amril mu'min. Inna amrahu kullahu khayr. Mu'minna ishige acablanaman, unu hamma ishi yaxshi. Agar da unga yaxshilik itse, u adam shukur qiladi, bu unga yaxshilik. 2:59 bir qiynchilik ete digan busa sabir qiladi, yana yaxsirik. Bu faqad mu'min uchum buladi. Demek, mu'minni ishi sabir bilan, shukurnun urtasita hayatimiz elinadi. Hayatimiz ya bizga khursanchilik buladi, bunga shukur qilamiz, vaya qafalik buladi, bunga sabir qilamiz. Sabir, bu shukur manzilati, sabir undan aldin duradi. Chunki sabir qimagan adam shukur qilalmaydi. 3:25 Wa razi bulishlik bundan ham aldin turadi, chunki razi bulmaygan adam sabir qil almaydi, sabir qilmaygan adam shukur qil almaydi. Demek shukur qil edigan adam ham sabir qigan bulaydi, wa awla yuli bulan bu adam ham razi bulayan. Yani Allahni hukmiga qazasiga, Allahni qil edigan islariga razi bulish, wa bunga sabir qilishlik, wa nihayat in ali derece bu shukur qilishlik. Bugun biz bana shukur haqida gebramiz. 3:55 Uzu shukurini, halatini biz agar manzalatini uylab qaray digin busik, insani hayati mani shundan hech khachan acril meydi. Allah subhanahu wa ta'ala bazen shukurini iman bilan birge kiltirgin, bazide Qur'anda taqwa bilan kiltirgin, bazide ise unu ubudiyyat bilan kiltirgin. Yani ubudiyyat bizde uzu insani vazifemiz. Mani shunu Allah ta'ala shukurini. 4:24 shukur kalimasi bilan birgay kiltirgin. Masalan, Allah Ta'ala yata edi ki, ma yef'alullahu bi azabikum in shakartum wa amantum, wa kainallahu shakiran alima. Agar silar shukur qil etkin bu selarin, wa iman kiltir etkin bu selarin, Allah silar din nima qilat azablab. Demek, bizni azablamasligi uchun, biz shukur qilishimiz kireykin, wa iman kiltirishimiz kireykin. In shakartum wa amantum. Yani, u shakar qilin iman bilan shukurni, 4:53 Bitte cayde Allah Ta'ala geltir yabdi. Fattakullaha la'allakum tashkurun. La'allakum tashkurun mani. Fattakullaha la'allakum tashkurun. Bir de taqwa bilen shukurunu birgi geltir yabdi. Gu ya ki, taqwa qil megan, adam shukur qil almeydi digani. La'allakum tashkurun. Yo ki bu mese, la'allakum muzikali mese, arap dili de bir gaya manasida islatilinadi. Yani, bu digani, silar shukur qilishlikke yetibarishlinin uchun taqwa qiler digani. 5:24 goya ki, xuddeke bizden maqsad uze shukur qilishlik ki, un yaka ne itibaramiz? digan sawalga, shu ayat jawab bolaydi ki, fattakullaha, Allah ka taqwa qiyilar, silar shukur qilivchilib bub qalishlari, imunkun digan. Demek, uze maqsad bizden Allah subhanahu wa ta'ala maqsad qilgenlarsa, ubudiyyat bolaydi genbosa, uşa ubudiyyatni in katta korunishlik ki, bizden shukur bilan korunaydi. Banda uze aslida hiç nersasi yok. Odamda hiç dimasi yok. 5:52 Nəmək ki, bizgə qiygən busi, uzmizdəki nersəmizgə, üstmizdəki qiyyəmgə, uzmizdəki xolatımızgə qirin, həmənsinə Allah birdi. Turgən cuayimiz, məhz şu masjid, ya ki, zayat haqimizdəki tu shakilar, mənib yurgan markabimiz, bunu həmənsinə Allah subhanahu wa ta'ala birdi. وَمَا بِكُمْ مِنْ نِعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ Sirlarda qana qangi nimat busiyam, Allah dinu. Bizdə hiç nersə yuqudi. 6:17 Allah Ta'ala bizni qanadan qanadan qanadan qanadan qanadan qanadan qanadan qanadan qanadan qanadan 6:48 Agar islar Allah ka ibadat qilaytkan busalarin, Allah na nimatiga shukur qiyilar. Dimak biz ibadat qilashlik uchun yaratilgan ikanmiz, shukur qimasak ibadat bu maydi diganib. Wa shukuru nimat Allahi in kuntum iyahut abudun. Agar Allah ka ibadat qilaman digan niyatlarin busa, Allah ka ibadat qimaxchim islar, shukur qiyilar diganib. Mana bu shukur, bu bilan, shukur dinin hammasa digan bana cik balad. Chunki uzu bizga din, tamami nimat. 7:19 Din başdan ahir gece nimet uzi. Allah subhanehu wa ta'ala bizge din bergen chalik baska nimet bermegen. Yani bizde taamge bugan, sharabge bugan, yidigen, icedigen narselarga, vakiyedigen narselarga bugan ihtiyacimizden kore, risaletge bugan ihtiyacimiz, dinge bugan ihtiyacimiz cüdem ketti. Likin bazibir adamlar faqat gina ularinin nasibasi, hayvanlarinin nasibasi buganligi uchun, ular faqat yiyish, itishni şunu biladi, 7:50 va shukurqsa ham yish itishka shukur qiladi, risalat nimatini ular pahamlamaydi. Chunki ular risalat nimatini qanchali qadribar ikanligini ular bilmaydi. Adam agar taqamsiz qolsa, sharabsiz qolsa, achidan ulad. Ulsa hayatu tukaydi, tamam. Shud yukat etgen, nal satsa, adam ulad. Lekin agar risalat bumaytgen bose, adam dozakil kirad. Ulgani yaxshi mi, dozakil kirgani yaxshi mi? Hatta dozakda turgan adamlar ul ishti havas qiladi. 8:20 Ular dozakta turub jahannam farishtasiga, Ya maliku liyaqdu alayna rabbuk. Ey jahannam pasibani malik, malik ismi. Ey farishtaki, etadiki, ey malik, rabbini etkin bizni uldirsini idi. Agar uldisik, shurahat qalamiz, azrabusiyam, qutulamiz digi maksadda. Insani uzi Allah subhanahu wa ta'ala ikige bulib yaradda, uchintisu yok. Ya shukur qiluchi bulad, ya kafir bulad. Inna hadayna hu sabila imma shakira wa imma kafura. 8:52 Biz insanini yulga hidayatladik, ya shukur qiluchi buldi, ya kafir buluchi buldi. Demek, insan üçüncü adam yugdi gani, ya shukur qiluchi bulu mumun buladi, ya ki kafir buladi gani. Inna hadaynahu sabiila imma shakiran, wa imma kafura, in takfuru fa inna allaha ghaniyun ankum. Agar silar kafir buladigan bu seylar, Allah ta'ala silardan bihacat zat, silardan hisnirsiga muhtaci maydi. Wa in tashkuru yardahu lakum. 9:23 Agar shukur qisaylar razi bulay. Demek bir de shukur qilislikni nimaani mukabilida kiltir yapdi? Kufurni mukabilida kiltir yapdi. Inta kufuru wa inta shukuru. Agar kafir busalarin, Allah ta'ala ki, hich qan nislardi qigin islarini kiragi yuk, oza Allah ihtiyacı barligi uchun, minge hamd ediyilar, minge ibadat qiyilar, namazu qiyilar dib, Allah muhtasligi uchuna etmigimizgi. Agar qisalarin uzlarini qilaslar, agar shukur qilitgin busaylar, Allah ta'ala bunu bandalarinden, 9:53 kim shukurqsa, shunya razibulal. Wa intashkuru yar'dahu lakum. Agar shukurqsalarim, Allah Ta'ala razibulal. Fadhkuruni adhkurkum, wa shukuruli wala takfurun. Meni islaylar da yapda Allah Ta'ala, meni islaylar da islayman, menge shukurqliylar kafir bumaylar da yapda. Shukurqiylar kafir bumaylar. Qarayim, bir deyim, az iki tan elsa yanmayan kil yapda. Shukurqiylar kafir bumaylar. Demek shukurqiliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyliyli 10:20 Odam shukur qimadi mi, albette kafir buladi gani bu. Demek bu, imanini asasi, asasi uzu shakillantirib, kursati birit gani narsa bu shukur ekin. Ushe uchun hem Allah subhanahu wa ta'ala bunu imanini mukabilida koydi. Ushe uchun hem bu shukurni, agar shukurga yetiski gereyibuse taqwa qilardi di, ushe uchun hem bunu ibadat mukabilida koydi Allah ta'ala. Yani ibadat digani, in katta kurnishi ibadatni rukni. 10:49 Asasi insanda, hayata da boletka nirsa bu shukur bolad. Men bu unki darsimizda, man shukur numasini, manzilatini, shu haqda gapirmakshi buganligim. Awalanbar, men uzimda xalatimdan, umman, uzimiz bilgan shu waqiliyida, uylab korgan taqdirda, shunya bizda judayam katta ihtiyacimiz barligini uzu hisqildim. Shukur qilişlikke bizda ihtiyacimiz judayam katte iken. Uzu aslida shukurnu ahamiyati, unu dindagi orniga qarasek, unu dini yarmisi. 11:20 Shukur din yarimi, yarimi shukur, yarimi sabir uze. Agar shundaq boletken bose, biz shukur qilayali apmiz mi, biz shukur qimi apmiz, likin ximasligimiz niyam bilmi apmiz. Ajaplanarli jayi, yani xatarli jayi shundaki, shukur qimaganligini insan uze bilmi. Hatta bazı kisilarga shukur qilayin disayiz, nimasiga shukur qilaydi. Ishtimam qomagan bose, amin arsan naqiralgan bose, nimasiga shukur qilaman. 11:49 diydigan kisi uylib qormi qebr etgin geblir bulir. Allah kechirsin, hidayetlaysin hamamizi. Demek, bunarsa bizgi faydalik bir ilim buladi. Shunu yaxsi itibar verib urganisligimiz kereygin. Allah Ta'ala sidlarga bildirib qoydi ki, agar sidlar shukur qiladigan bu seylar, min ziyada qilemin. Demek, Allah Subhanahu wa Ta'ala shukurga ziyadani vaadagildi. Hatta bu kafirlarga ham. Agar shukur qise, Allah Subhanahu wa Ta'ala karim bugalligiden kafirlarna yam shukurunu qabul qilarekin. Allah Ta'ala shakur zat. 12:20 Biz Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la'ni shakir, shakur ismini etken pehtimizde, istilalizde busi, etkendi ki, Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la kafirlarini shukrini ham qabil qil uchizod. Lekin Allah Ta'ala kafirlarini shukr qisa, shu dunyada ulariga ziyada qibbiradi. Hatta bazi ulamalar kafirlarini dozakta ham ularina darakat boladi, turadigan joylari. Agar shukr qisa, ular tiparaq maqamda boladi, deyishkan egin. Agar bunda xilaq busi, ulamalar urtasti. 12:50 Likin shu duniyada akista xilafi yok. Yani kafirlar agar shukur qiladigan bose, Allah subhanahu wa ta'ala ularin shukurini qabul qiladi. La in shakartum la azidan nakum. Agar shukur qiladigan bu selari, min ziyada qilamandigan. Likin biz bu vaqdagi ishanib, iman kiltirganimizden kiyin, bidda narsani bilishimiz kirekti, ziyada nima uzi. Mesele azi Allah subhanahu wa ta'ala iti yabdiki, agar shukur qisalari, ziyada qilamandi yabdi. Ziyada qilamandisi biz uylayimizki, mesele azi, 13:18 min pulimiz busa, shukurqisa ki, kimi nilam qali shkireydi boylayimiz. Bazan, Allahni ziyada qiganligi shukurqisa ki, qulizda ki, minan acirali shiza munkun. Shukur qiganligiz uchun, shizdan acirali qali shiza munkun, chunki, sizga ziyadali acirali shligiz bolay bolay. Allah subhanahu wa ta'ala, odamdan bittan nimatli birish uchun, bazibir narsalardan acirat adi. Masalan, kasal odam yaxsi bulishligi uchun, bazibir parhizlarda qili shkirey, tavamlardan tiili shkirey. 13:50 Unga yaksilik gelis ucu numadandar tiilis kirik. Va yana biz yaksilik numada diganda, faqat hulumiz kub busa da, ishimiz yaksibusa, uc oylarimiz yaksibusa, hamma farzantlarda uylantirseg, qizlardar turmishke qiriseg, uvalik, juvalik bu gitsa, yaksidigani xu. Yani bu, dinni iwaziga busiyem, hatta ki, iwazibillah. Mana shunarsalar, tinchlik, masalan bazibro adamlari tada min, Allahka shukur, min tinch yurban. 14:18 juda xotircam yorubben diydim, ucna unu xu xotircamligi dinini iwazigi bugin bolad. Yani dinini tarqiganligi ucun xotircamlig kigin bolad, bir kurn isdi. Aslida xotircamlig kimiydi? Allah subhanahu wa ta'ala wada qildi. Xotircamlig vermiyman unngadib. Kim agar dininani yiz ugursa, wa man a'rada an zikri, fainna lahu ma'ishatan donka. Unga hayatta tang hayat biramandigin Allah ta'ala. Wa qiyamat günüde unu kuzunu korqib turib turildiramandigin. Yani, 14:49 Dunyasi yam ahirati yam kik bitadi w adam. Dunyadi yam hayatta bakhtab paydi. Demek, dinna yuzu gurgan adam isqaci yam baktli bumaydi bu. Masalan, tinchi buli ebbandi bu ilaydi. Likin, tinchi buli shumkun, bazibir unga kiletgan, unga dushmanlar, unga dushmansili qimagan bilan. Likin, basqa tomandan w adam tinchi niyo qataydi. Farzan tarbiyasi jahat edal, hayati daki baraka, umru daki baraka. Uzu, unsonga umur, sanagalik umur veriliyad. Uja, umurinu nima ge sartlaydi kiyn? 15:18 Bu mahrunlar salarga vaqtin utqiz varaydi. Umrini utqiz qoyaydi. Yin yamanlar salarga ta'atqimastan umrini utqiz qoyishdi. Insani yasagan hayati unu ta'atqigin kunlari bolaydi. Agar shu ta'atqigin kunlarini, sanin nechi kun ta'atqigin bolsaydi, ushe sizni umriz. Undan baska kunla insani zayiqigin bolaydi. Hatta min yili yasasayam agar. Bu Nuh alayis salamda da orda adamlari min yili yasaydi. Ularga berilgan uzaq umr fayda bermadi. Suleyman alayis salam, 15:49 Bilqis, yani Saba diyarini, malikasi Bilqisni tahtini aldiga alib kib qoylinganligini qorigan baytda, bir laksada, kim ab geladi diganda, bir ilimli kishi, ruwayatlarda geladi, Isma azam duasini biladigan, duasi mustajab, alim adama geldiyidi. Dua qiganda, shunday arsh aldiga kib qoladi, Suleyman a.s. Shunday Suleyman a.s. Allah ki hamdi edadi ki, hada min fadli rabbi, 16:16 Liyabluwani ahashkuru am akfur. Waman shakara fa innama yashkuru li nafsih. Waman kafara fa inna rabbi ghaniyun karim. Mana bu minge rabbi mene sinesh uchun berdi. Men shukur qilam amme, yaki kafir bulam amme. Mana shirdim qarin ahashkuru am akfur. Men shukur qilam amme, yaki kafir bulam amme. Shukur bulan kifurnu yamayan kiltiri abdi. Kim agar shukur qiladigam busa, uzu qun shukur qigam buladi? 16:45 kim agar kafir bol etken bossa, min Rabbim bihacat zaddiyabdi. Fainna Rabbi qaniyim karim. Demek, manna shu ayatlardan biz bilamiz ki, bu shukur dinni hammasi iken, chunki unu mukabili de kufur turbti. Biz bilamiz, ya iman bar, ya kufur bar. Boska narsa yok. Demek, manna shu imanini hammasi shukur tusek bolareken, bir tama no agendi. Chunki biz sabir qil etken bossa, sabrimiz geyem, shukur qilusimiz kerek. 17:16 Çünki Allah Subhanehu wa Ta'ala əgər bizge bir nimet bihirsəmge, şükür qilişimiz gerek. Şükür qilişlikimizni uzu həm bir şükürge muqtaşbul etken nimet. Əgər də şükürni uzu həm bir nimet busa, qande qib şükür qiləmiz biz? Hattə İsrailiyatlarda kiladi ki, İsa aleyhis salam etken eken, ey Rabbim, senge şükür qilişlikni uzu nimet busa, min qande şükür qilemen? Disem, mənə şu bilişlikini uzu, şükür qilişlikin digen. 17:46 Man shum, inson uzini shukur qilal masligini bilishligi, inson shukur qilal masligini bilishligi, bu shukur qilishligi bulad. Kin, shukurni rukunlari, shukur qilishligini rukunlari, biz uzi asli shakur ismine, Allah subhanahu wa ta'ala shakur ismine etkenimizde etken edik ki, shukur qilishligi gani, bergen narsani, bergen narsani dan bir manfaat bunga qatib gelishligi, beri uci gari gani. Ani bu shukur qilish bulad. Buna asli arablarda etinladi ki, masrin, 18:17 Bergen avqatini halol lay digan hayvange hadihi dabba tashkur digidi. Bu hayvan shukur qiladi edib aytadi. Yani budima digani, bergen avqatini oqlaydi digani. Avqat birasiz sizgi sut biradi, avqat birasiz sizgi goj biradi, yohki bolad tugu biradi masilan, kupayadi, kuylariz, tuyalariz kupayadi. Mani bu sizgini madr qaytikil yapdi digani. Mani bu shukurna aslisi shuzi. Demek ki shukur qilis digani, 18:46 bir nersa birse unu mukabilige, bir nersa qaytib qisse ushe shukur bula. Allah subhanahu wa ta'ala bizge bir yabdi de, bizden bir nersa qaytise ushe ane shukur dib isimli yabdi. Aslida u shukur digende, Allah subhanahu wa ta'ala mani sunu shukur dib qabil qil yabdi bizden. Yani Allahdi birgen nersasini uzige qaytari birisligimizini hammasini mes uniyem. Hammasini mes, mesela Allah ta'ala bizge qirq sum birse, bir sumini suri yabdi sunu. 19:18 Bir sumini bergin deyabdi, bir sumini berse, Allah Ta'ala manimi bir sumi berdi, bu meni chundim, canad ki qirgizi yabdi. Aslida uzu 39 sumini uzun manfaati qesretkin, asli 40 sumim, hamasini Allah bergin. Ushaniyam bermeydi adamlar. Ushaniyam berseyim, yomanini beral. Ta buyni getireb obargandan kiyn, kafir buli sahaz bermesayin digandan kiyn, Allah uchun madibdur bervara. Ani bu narsan, bu qana qange shukur qilisdi boladi indi? Allah karim zat, baribram shuniyam qabul qildi, 19:50 shukur qimagan adamlar dina, shukur qilishlikke charla da ular dina, xarxil vaizlar bilan, xarxil davatlar bilan, va yana balalar yubardi. Likim biz naqayangi qafil adamlar bu mastigimiz kirek ki, xachan basimizga bala ki gandanki nimatda bilib, va biz nimatda bugana kiamiz bilbi qobbiz. Fala yu'minu hatta yirawul azab al-alim, alhamlig azabdi kurmagan che iman geldirmay da ular, digan adamlar safidan bu mastigimiz kirek. 20:20 Yani nimetini kurabilis kirik kisi. Mana bu, insani ilmiden bu. Awalan bar Allah subhanahu wa ta'ala'ni tawfiqi, Allah ta'ala uzi tawfiq birgin adam nimetini kurabilen. Shukurni rukunlari beshti. Shukurni rukunlari beshti, chunki, nimi chun beshti? Chunki, shukur qilislik yo tilbilen boladi, yo tilbilen boladi. Bo tilbilen etsilik yani nimetli tan alislik, va nimet birgini mahtaw etsilik. 20:50 minge shunu birdiz, haqqatdan bu nimat sizdan boldi, va siz yakshilik qildiz minge, kob yakshilik qildiz, dib durub unge makto icdi, bu tildi vazifasi. Yo ki bu masa qalb bilan boladi, u qalb bilan bol etkenligi, bu muhabbat va shuhud bilan boladi, yani budi qalb yakshik oradi, Allah ta'ala birgenler sani, masadan Allah ta'ala ge nimat bersa, Allah bizge u shani qalbimiz bilan Allahni yakshik orishligimiz. 21:17 wa shu nimatni kura bilishligimiz. Bu uchun qalb aciq bolishgirey. Agar da qalb kor bose, qalb kuflangan bose, qalbga muhur basilgan bose, nimatni kor masaykin. Nimasiga shukurayta bandibdur urada adam? Nimasiga shukurayta bandigan adam, bu nimatni kormagan adamni gapibu. Wa yana uchunchidan shukur, bu azalar bilan bolaydi, bu azalar bilan Allah Ta'ala ta'at qilishlig bilan bolaydi. Mana bu, 21:47 uz-uzdan shukur xazir ham til bilan, ham qalb bilan, ham a'zalar bilan bu ennankiyin rukunu 5 tabub chqadi. Shukurnu rukunlari 5 tab. Agar shu 5 taban bittasi bomassay, shukur yogdi gani. Birincisi, nimet bergan zatke uzini kamtar alishti gani, uzini pas alishti gani. Yani, alxudu ulehu. Nimet verdi mi? Allah ta'ala masalamizga nimet verdi mi? Odam uzini kamtar alishti gari. 22:16 Agar Allah nimat bergan payitda, adam kibirlanib gitsa, boylik berilgan adam boylik bilan kibirlansa, ilim berlingan adam ilimi bilan kibirlansa, mansab bergan kishilar mansaba bilan fakhirlanib, u kim bubdu, min bilan geble shkani, hatta bazishundaya adamlar var ki, salam bereman qul tutsayiz, qul berib kurishkani, hazar qiladi. Mumimman dava qiladi usida, bitti safda namaz u qidi, lekin, shu derece gece boraraykan ki, 22:45 Men uuz qulaqimmini istikyan vaqiyalardan mittasi, qayzir sheykhdi, qayzis sheykhligi Abdullah Muslih Ahmedi bilmadim, qayzis sheykhligi yadimda yuk, bir günü darsida muhazarada sheykhke bir kisi saval biriyabdi. Aytiyabdi ki, biz masjidilarda namaz uqigan paytimizda yanimizda ishiledigan adamlar kiladi, tirlardan harxil hiddilar kit duradi, uuzimizgi alaqida bir masjid qovasik qini buladi diyabdi. 23:15 Yani, kamaqallar bilan, bitda masjidda namazu qumasdan, boylar uzimizga bitda masjid qovasayg boladi madib suri ebti brodam. Odam, uzu, judiyam, la'im, bu mağur adamligi, mani shirdin malimda uzu. Hazi biz, inshallah, darsimizda oma da itamiz. Asasi sabab, insano bul mağurli gani arap dili de la'im digiladi. Peskech adam. Shukur qimaslikni, asasi sababı insano la'imligi. La'im diganligi bu uzbi tidide, 23:45 bu maghir paskesh adam digan insanda paskeshligi qancha kushli busa nankorligi suncha kushli bubgit uradi usho uchun ham paskesh adam agar mansabdor busa unu tumshqiga xade itmaydi u hic kimdi adamdi maydi mansabdor adam agar dam laim paskesh adam agar bay bubqosa unu bayligini altda anayindi hic kimdi upisant gelmaydi agar paskesh adam elimli bubqosa unnan yoman adam bumaydi 24:13 paskash adam ilimli bu bqasa, agar ilim urga shari ilimli urganisa, agar uzu tabiatida agar la'in bosa, unsan tabiatida paskashlikni barligi unga adab wa din fayda birmasa kan unga. illa man rahima rabbi, yani bu basqan har sabib, bur bu sajiyadi ila da, arab dili da, shukur, shukur qilishlik bu khuluqa kan. bu khuluq bugandan kin insanda usho uchun ham unum asli payda bolishligi shukurni 24:45 paskasligini yog bolisligi boladi. Ushochun bazibir ilimli adamlar di korasiz ki, muru ati bomaydi. Adam gerchilik digan narsa yog. Pusant gelmaydi, baharib geble shaymanda seyiz, korishkis kemaydi. Qolizdi tutkigan paytida, qorishyamanda qolun tutkan paytida, indam astan qolun tutmaya oturib, utmana qadib durib. Ya qorishkandayam, ya qabiqa utkiz ushchik qorishib. Bunarsa ushe insani asli tabiyati da ki, paskasligiden gelib chigadi. Qoddiki aligi, shirde, 25:16 ayatilingani kabi, agar da insani asli tabiati buzuq busa, unga adab wa adib payda bermaydi. Arablardan bir ayal kishi, bir yashqara ayal, ajuz deyiladi, bir nimani alip borunu balasini safarda ketisde korup, juda yashqorup alip borunu balasini, kichinagini bugandan kin, koziga churali korunib alip ketikanda, ozanib ta koyi barakish, koyidi emizib ketikin. Haligi boru koyidi emib ketda buga. Ketta bu boru bugandan kin, 25:47 Bir kini kisi haligi, quydi qardini yorrib yi butirgin buga. Borri di indi barib. Shunda haligi, ayol borrigi qarab turib shir etkin. Bakarta shuwayati wa faca'ata qalbi, fa man anbaka anna abaka dhibu, fa wallahi iza kanati tiba'u tiba'a sawin, la yanfa'uhu adabun wala adibu. Kini shu manada shir etkin. Sin min quyimdi yorrib qalbimdi tilke borri qildin, qurib kitkir, otayin borri ligini kim et disini? 26:17 Sini kim cuntur disini, otayin boru bugani disini, xuylar diyi cin kirek, buni imib katte buli cin kirek masi didib, kim urgat disini bunir sani? Allah ki qasam ki, agar tabiatlar buzuq tabiat busa, unga adibham, adabham diyin ishtirisa fayda birmeydi. Demek bu shukur qilislik, bu saciya, bu khulq. Insan icdagi Allah subhanahu wa ta'ala biradigan khulq, ushochun kimdir kup shukur qiladi, kimdir kam shukur qiladi. Wa qalilun min ibadiya shakur. 26:46 Allah Ta'ala yataqdi ki, mini bandalarimda icida shukur qidi ucilar kem digan. Allah Ta'ala bizdi meni shukur kemcilik kisilerdan qisin. Uzu daim haq yolda yurgan kisilar kem buladi. Kemlik bizdi inson tabiatidan kilib cikib, uzu kemcilik odamda vahsetke curadi. Yani, odam qesi joyda kemcilikdi kursiz? Meselen, bir joyda bir turd tabi ista odam turbsiz, nari git oman da bir duda odam turbti. Odamda qalbi genarsalar kilaydi ki, biz uzu haqdamiz mi? 27:15 xaqta bul etkin busi munchu adam eqda nima qotirpti digan narsa insan uzi tabiatiki keli tabi narsa bu ol tabi diganimiz Allah subhanahu wa ta'ala shunigar etkin insani insan kupchilikke qarab intiladi kupchilik buriyak qarabu hamma yugurib kit etkin busi uzi bilmagan xaladda sidam qo shirib yugurib kit uvras nima uliyab dikani bilmadim shiqi kit ebti hamma digi sinime kit etkansi shu hamma kit etkaldigim chun kit etkansi xattaki bir musibet kisi yi muhammagi kisi bilinmeyid hammagi musibet kisi 27:45 hammeke kegen, kupke kegen, doy deyidi, xorsan bubyur urad. Agar ushe musibati yarimi bir uzege kegen deyidi, boi, boi, dup, hamme gege, dadoy salad. Yani, inson tabiati shundi. Nima dimaqchi man ki, shu, inson uze ne, uze ne, haqda bugan posa, haqda turgan kisilar, kamligini kurgan paytta, hech qachan inson zeri kishke, ya ki bir, qalbi bir izdarab ki chumasin. Men nima ge bunda ekem mandi masin. Buni kit kizi shu chun, Allah subhanehu wa ta'ala, 28:15 Ani shun deyik kishilarni ular peygambarlar bilan, Allah in'am eylegan peygambarlar, siddiqinlar wa shuhadalar bilan birga buladi digan. Hasuna ulaika rafiqa. Ani shu chunam Allah taulayta yapdi ki, wa hasuna ulaika rafiqa. Ani shu kishilar hamrahlikka in gozal kishilar digan. Agar bitti peygambar turgan bose, peygambar bir uzu turpti. Biz agar shu peygambar diyo, anida bar turp biz. Ben agda milyon adam kafir zulumatda yurgan bose. 28:46 xaysisi xursan qiladi biz. Peygamber tomanda turganimiz mi? Mani shunu bilisligimiz biz uchun katta nirsi. Qutdiki aligi, kub takrar itamiz, bu nirsi xalbimizdi unnasi qalisligi uchun. Ibrahim aleyhis salamda alogaya qampaytda, chumali, aqzi bilan suu tashi gandiyiladi. Shunda chumaliga sen, nimayam qilardin, munca katta alogunu uchiribkandi, uchirisan aqzi bilan tashi gandiyiladi, suu bilan diganda, ayitkanaygan ki, min bilaman uchiralmimali, ki, min Ibrahim tarafda man shunu bildiribkoy uchun qilabbani. 29:18 Muhim, masafana ahiriga itibar islamaz. Muhim, yolda bol isligimiz. Tashvaqaga uqsab yursagam, yolda boleylik. Bir kuna, inshallah, ushe yolda ahiriga baramiz. Bu yolda basi biz benshigda turgan bosek, ahiri Allah subhanahu wa ta'ala ge baradigan siratu mustaqim bu. Mustaqim yol bu, tohri yol, va in yakini yol, va katta yol bu. Shunichiran mustaqim digilgen. Uzu mustaqim yol, in yakini yol digiladi. 29:47 ikti noqtani birlashtiri uchi tuğri chizik en qisqa chizik buladi bu. Ikti noqtani, manishi birti noqta bilan ikici noqtani urtasini birlashtirigan chizik en qisqa buladi. Bundan boshqasi albatta uzayib kitadi. Bundan boshqasini qanday tasawir qisayiz qilin uzun buladi baribir. Yaqqab, yaqqab, yaqqab, yaqqab, agar shu manzilgi yitkigan taqdir diyem, u masofa tuğri chizikdi bu maydi? 30:13 Siratu mustaqim, mene shu bizne hazırgi kundagi, shu saniyadagi cayimizden başlansa, akhira Allahin aldigi barat. Bu, Allahin yuli, siratu Allah. Allah Ta'alanin yuli bu. Hada sirati aleyye mustaqime. Allah Ta'ala etdi ki, bu, mene aldimgi alib gelidigan tohru yul digan Allah Ta'ala. Demek biz mene shu yulda bulishdigimiz. Shukurne rukullari beşte didik. Birincisi, 30:43 shukur nimat bergen zatke uzini kemtar qalishlik ikincisi unu yaxsh korish uchincisi u nimatli til bilan tan qalish tortincisi unge makta o etish beshincisi u berlinge nimatli kufurga ishlatmastan yaxshilikka ishlatishlik manushu beshtadan bittasi yoxalisa shukur yoxdi gani 31:10 Masalan bir kisi tili bilen, alhamdulillah, Allah Ta'ala minge shunca nimetler birdi, alhamdulillah, alhamdulillah dibdurib, u nimetini fasadke shletse, wa undanam yamanı Allah Subhanahu wa Ta'ala nini dinege tuskincilik qilib, Allahni dushmanciligige, Allah qe dushman bulish uchun ishletse bunu, bu qandi shukur qigin bulad? Tili de shukurdu butirsani gi. Demek, shukurdi gani, mada shu 5 tarukunu bulad, qaytar amen. Berincisi, in'am, 31:40 aylagan, yani bizga yaxshilik qigan zatga uzmizdi kemtar alishligimiz, ikincisi, u zatni yaxshk orishligimiz, uchincisi, ushe nimetini ten alishligimiz, til bilam, shu nimet Allahdan bol dedib etish, Allahdan basqa denmes bu. Nemek ki nimet busa Allahdan bol edib. Va, tortincisi, unge maktabu etish, va bishincisi, akhirkisi bunimi, shu nimetini kufurga eslitmesik girib. Bu nimetini Allah subhanahu wa ta'ala ta'at edib. 32:10 qazafiida shunarsani korodim. 32:44 Qazafi'de 3-4 sani kurgani, ulibkitti Libiyani patshasi idi. 40 yildan ziyad patshahli qildi. Allah subhanahu wa ta'ala unge shundi nimeti verdi ki, daulati bayi daulatidi, nefti beri koygani. Nefti bu, mese Allahti nimeti bu, shundi asanlik bilan bayi digan qilip koygani idi. Shunche yil unu amanlikte koyip koydi. Bilgen isini qildi. Bilgen narsasini qildi. 33:11 Bir kunu kochada eylani biyurgan payetda, bir ayol kishi nikablik bir ayol aldadan chikib yigilab, men keselmen davalanishlikke pulum yog, mengi yordam qeyindib chikdib poschon aldiga. Haligi ayolini aldiga qillashib giyendan ki, pasporti indi berdidi dada, pasportini alib, pasporti korib, ki yuzunu, uzu qulu bilan yuzunu achib kordaliga ayolini. Indi ayol kishi aldada turbti, manabun arsa tabiatini laim, haqiqi paskesh adamligiga daladqila. 33:41 U shenden kiynem birsem eyleydi. Mustashbaga bar, doktorxanayga bargin, u shidi doktorla yordam belaysi inge, bardi wardi. Harqandi kafir adam hem u shendi joydi, bir agar da salbusiyem uzini sharafini bilgan adam bol etkin bolsa, uzini kursatish uchunem chumasa, bir yordam qala etkin orinday. Uzu ki, u patshani aldiga barvalish uzu katta mesele uzi. U qancha darsalardan utkiken u bechari, kip turib un aldiga yakallashe mendi ginchi. 34:09 U ayol qata qildi, u shidi qatta qata qildi ki, shu paskashdansin sura gincha, ikra qat namaz uqub Allahdan sacdaqib surasayn, Allah uzi shifa biruvar shiye mumkud zingi. Bu yan bir ibrat yini, adamlar uchun, bu narsa qatta bir ibrat ki, bu, bana shu insana bir paskashligi qe davlat qilat gyan narsa shu, bu masa insa uylamaydi ma Allahda olamayngi, shunca birgen busa, shunca nimatdi birgenden kiyen, meyn shunu Allah uchun, bir narsa bir birishligim kirak qo, dimaydi ma adam? 34:40 Manashu shukur bol ardi, agar birgandi, bo niki shukur bol ardi. O qancha birgand bol ediyani, birgandiyam, dig? Bir aqiz sozini qimi abdiyo? Doktor, bar ilar, me namna bargin doktorlarga etkin, yaxsh xar asil shunya, demagi bu ayol kasal, demagi xar amaysil ardi, bir aqiz et warse bol ardi u shirda, dig? O, ozu bar mediyam, chundaginam buliyam kitmedi, mihnatam qimedi, u shi bar mustashvaga bar digan gapadan, kamraq gaparsem, yaxshil qi warse bol ediyan. Boshqa che yolu bilan? 35:11 shu urinda bir Bukhari va muslim ruwayat qigan Abu Huraylanin hadisini ayet-i birislikci urinlid bilimin, kup ishtigamizi ulikin juda muhum mani shu masalamizgi. Bizdan aldingi kisilerden Bani Yisrayilini dan 3-ta adamini Allah Ta'ala imtikhan qildi. Yani 3-ta adamini Allah Ta'ala imtikhan qildi. Ular pis adam, va kel, va kuza aciz adam. Ularini Allah Ta'ala imtikhan qili ishtigini xoqladi. Muslim ruwayatida, 35:43 araad Allah an yabitaliyahum. Allah ta'ala ularini imtikhan qilisligini xoqlad edib gigin. Bukhariyini ruwayatida wa bada wa bada lillahi an yabitaliyahum. Allah ta'ala ularini imtikhan qilisligi bada digan arab dili da fkir kil digan maana qiqadi. Lekin muslimdi ruwayatida araad edib gigin nakin bu muhtemal narsani muhkemge qeytarib durub Allah ta'ala irada qil didib cunamiz. Bunu talib ilimlergi foyda ucinayib gitamiz. 36:13 Yani, bircayda muhtemel bugan narsaga, ikkinci bircayda muhkemgisa, muhtemel narsani muhkemgiga etarib chunamiz. Allah subhanahu wa ta'ala ularin imtiqan qimaxchi boldi. Imtiqan qimaxchi buktur, bir farisdani, adam suratidi, farisdani yubardi. Farisdi kildi, aligi pis adamgan birinci başlayo etdi ki, sin nima nukhaqlaysan? Nima nukhaqlaysan dodu, aligi pis etdi ki, min çirayli bir tiri nukhaqlayman, badanim çirayli busa, didi. 36:42 Odamlar minnan cirkanadi, xayrga borsan minni oman koradi. Va yana niman xaxilaysan diganda, agar boylikdan, uzu maldan niman xaxilaysan diganda, tuyani yaxsh goraman diganda. Shunda u farisda dua qaldi, unu badani yaxsh bub qaldi. Qut di ish narca kasallik yogda yaxsh bub qaldi. Va unga bir tuyani berdi, hamiladar tuyaydi. Shana bazir vayatlarda bir kulubinan siladadi betir ingan. Yani farisda, yoki dua qaldi, harqali shu tuyani berdi. 37:14 Tuyani berdi, Allah Ta'ala manda shu mali nga tuyaga baraka bersin, dedi. U tuya, shu qandan tukup kupayib getdi ki, vadi ilar tulib getdi tuyaga. Yani khuddu, u shafarisda, u shafaytda uzda, kala adamda alda gekegen, u etgen, min saqchim çıxs digin yaxsh qora, manda gegen, malda naman yaxsh qorasan digende, sigir digende, bir hamiladar sigir bergen. Dua qigan, Allah Ta'ala bu sigir inge baraka bersin digende, ki, shumilen, sigir tukup kupayib getgen. 37:43 Kozu aciz aldi, adamin aldi eki ganda, sin niman xoqli isan diganda, min kozim achilsa, min adamlar di kursam. Allah ka dua qaldi, kozu achildi, ki malda niman xoqli isan diganda, qoyni yaxsi qoroman diganda. Unga bur bala toqa diganda, hamiladar tuya qoy berdi, va dua qaldi, Allah baraka bersin usun gandidi, bana u tuya tukkanan toqdu, mal tukkanan toqdu, qoy toqdu, vadi ilar tulib gittidi, cholasini gidi. 38:12 qanchadir vaqt utti, Allah aqla qen caliq vaqt utti, Allah barakasini birgenden kiyn, tuya quddu, qurd kupeygen dey kupeyadi. Mal qud tushun dey, quyam qud tushun dey, Allah bir barakasini birse, kupeyib gittirekin. Kiyn, aligi farisde, yana quddu ushe suratide, kilib tur, imtikani başlaydi. Kilib birinci ushe, niman, aldige kildi, pis adamda aldige. Pis na aldige kilib turib, men bir yulo uchiman, Allah uchim, yulo uchiman qinalgan adamman. 38:43 Allah üçün minge şunca tüyələrin barikən bittasini birgin, şungan mənim min hocatimgi itib olayin. Meni manzilimgi itib arisdik üçün avalan bar, Allah yordan birse boladi, kin sen yordan birsen boladi. Deb Allahdi nimetini islatda avalini. Allah üçün birgin dib etse, u etki al-hukuku kathiratun digan. Bir edigan joylarim shundaqam kub digan. U sine birsem, ünsige birsem, bünsige birsem, nima qoladi digan. 39:12 Bir miyiman digan? Shunda ahligi farisda etgan ki, meni seni xuddu tanigan yox shayibman. Sen bir peytlar facebook yoradigan, his diman yox, kamaqal, odamlar sinan cirkanim yoradigan, odam mas midin? Shunda yox digan. Bu mallar hamasi kabiran an kabir, ota boğalarimdan miras qogan minya digan. Ani bu, tabiatda da paskashligi xivirdan. Shukur qigan dayidi, bir shkira qidi bu. 39:39 Shunda farishtayt ki, min sene taniganday bol eb ban, sene, mani shu adami ding bir peytlar diganday ki, yog tanamad o. Shunda et ki, agar sene yalgan gapir etkin bosayn, Allah ta'ala sene aldingi halatini qeytar qoysin digand. Qeyt qaldi aldingi halat digand, ushe pesbub, yana ushe eski hamam, eski tas diganday, yana ushe eski halatigi qeyt qaldi. Ikinci, kalin aldi ge qeygan, ungen xot dushu gebti etkin, betta sigiriyni bergin, min hajatim geyti o, chunki bu imtikan uchun bol ebdim gebti. 40:09 Allah Ta'ala shunay edib etikende buyurga ungen. Uzu farisite, odam soratide kigen. Kin buyum shunay digen, hukuklar kup, beril etkin joylar kup, sindan boshqayim odammiz kup. U shanay kin, men sene tani ganday bulay pambir payetbilar, sene kal oda midin, bir timpinin yogidi, Allah Ta'ala senge shun chan arsilarida birmadi midigende yog digen. Bu narsilarin hammasi o tabaqlarimda mirasoy, biz asli uzu bayi avlad bugammiz. Uzu bayilik bilan fahrilengen odam yalganchi buladir. 40:38 Shukur qimagan adam kezzab boladi, shunu bilurim. Bu qanum qayda bu. Shukur qimagan adam peskes boladi, shukur qimagan adam kezzab, yalganci boladi. Quddu hazir ki, mani shu hadisten anladigan fayda, bizge mani shunu veradi ki, u adamga shunday, u ishe farisdani, bu mese, hiç kim bilmeseyam, shu adamda uzi bilişkira getdi. Mesele, sizge bir umrizde, bir merte bir adam yaxsilik qivargan bose, u ishenin yaxsiligi bir umri sizde qab kitadi. 41:07 qalb qulblani qogandanki inson shumdi oyaqini tagadar turgan yaksiliyidi qormasaka, hatta ki shu darazi gecab oradi ki uzini ota onasiga yaksili qimi qoyareka ondi. Ota onasiga yaksili qilisi peyti susab kitabbida yaksili qiladi, 41:38 hammasini siz giyisayiz, iqtisaylarin, nima qaladi birda? Di digan, halat kece barib qaladi, bu halat in paskasliydi, paskasligi. Likin, inson manchi derece kece itadi. Shunday u farisite ungeyem etdi ki, sin didi, agar yalgan gapir etgin Musayn, Allah sin aldin ki, halatini qeytar qoysin digi. Kin, kuzikur adamda aldi ge borgan, ungeyem hotdu shigabdi etgin, min bir Allah yulda, min cun bir yardam qigan, min musafirman, qinalganman. 42:07 Shunda u kur kishay etdiki, min dedi birpayetlar kuzum kur idi, Allah ta'ala min kuzumda açdi. Min kamaqal edim, bu mallar hamasa Allah niki min ikimiz digi. Wallahi, agar mani shu mallardan khancha asayin o, nimi chun aldin, khancha aldin dimi min digi, chunki bular hamasa Allah niki digi. Mani shu gapda etkendenki, im farisda etkendenki, silir imtukhan qilindilerin, min imtukhan uchun kiriyodim, seni ikide sahibin ular halak buldi, seni najat tap digi digi. 42:38 Biz bilmeyimiz ki, meni shunde ihtimal bizge bir imtxan qib qalar, hememiz uchun ham. U albette kiladi. U imtxan qayisi suratda kiladi, onu ilmibar adam korib biladi onu. Boylik suratda kiladi imtxan. Yo ki, kuchuzden bir faydalanishlik kesinden yordam chaqiriladi, Allah uchun yordam giygin, digin, nida bugan peytte, uşa peytte, uşa aqilini ishletken adam, meni nimi uchun chaqiriyabdi bu adamlar yordam giy. 43:06 Ani bu peytta adamda laim, paskes bul etken busa uziyam yordam birmeydi, yordam bir etkellardim, yordam bir dirishka qoymeydi. Masalan bir adam chuk kit etken busa, ho yordam biriyler minyadisa qarabu tirsaliga adam bunuma ge dalolat qiladi. Qurqaq va paskes adam ikalliga dalolat qiladi, va undan ham yamani bir olar yordam birimad etken busa yordam birmeyler. Yordam birmeyler üstlerin hul buladi hazir, hammalarin kimlerin hul buladi. 43:36 dip durub, u yordan berishke bor etkin, odamlargi yordan bermeylerdi, ishligini mi bulaydi bu? Bu yan bir katta bir imtiqan biz uchun. Haligi kuzkur odam, Allahini nimetini isleganligi, ushe nimetli islashligini uzu, unu shukurga chorladi. Demek insan, shukur qilishlik uchun nimetli islash giregiyken, aldin ki halatini islash giregi odam. Aldin ki halatini islash, men Umar ibn al-Khattab, raziyallahu anhu, 44:06 Namaga Shamga bargan bayatlarda, Shamda Abubaydat ibn-i Jarrah, bu kishi Shamna amiri bu bin. Umar ibn-i Khattab Madinadan Shamga, Shamna halatini tiksirishlik uchun, bitta uzun xizmatchisi, gulami, bilan birgi ik kishi u bi ulya chikgan. U katta katta qurqchilar, u katta mulazamatchilar maz. Ustuda yamag kiimi, ayag kiimi, yirtilib kitkanligiden alib xultagiki qis bagan. 44:34 Mani shun xalatda barib Ali qi ghulam bilan nababatlashvagan, tüye, bitte tüye bugan, bir merte umar minse, bir merte umingen, raziallahu anhu. Mani shun xalatda, shom ahli uksunu kutu alishligi uchun hamasi chqipturgan, Abu Ubaida baschiligida, shomni tashkarsiga chqib, xalifa kiliyabdi, amiril mu'minin kiliyabdi dib kutubu tirsalar, shomga yakillashgan peytda, nababat Ali qi ghulamdiki bugan. Tüyede bayaki ghulam, peste umar raziallahu anhu qultuqida, 45:04 ayaq qiyimi qultiqiga qistirilgan, yamaq qiyimda mani shu halatda shamga kirib qiygan. Adamlar kurgandan ki, Abu Ubaida etkanda ki, ya amiral mu'minin, shu halatda, shirga musulmalarda amiri bobtirib, shu halatda kirib gili hapsiz mi? Bir durus raq qiyimam, qiyim hapsiz, bu halat izdi qarayin diganda, e Abu Ubaida, agar sinan baska adam bu qabda etkanda, min qatliq tazirini birib boyardim. Wallahi biz bir peytlar xaridik, in Allahini xalqini xaridik biz digan. 45:32 Allah ta'ala bizni islam bilan aziz qildi. Agar islamdan basqa narsa bilan izzat talafqisa, gene Allah ta'ala bizni xorlikki qitara digin. Biz, kiyadigan kimimiz bilan izzat talafqimimiz? Yo ki mansabimiz bilan, yo malimiz bilan, yo ki kuchimizdi kubligi bilan izzat talafqimimiz? Agar kim uzini kuch kubligi uchun, uzini broderlerden azizdib uylasa, kim agar ilmim kubdib azizmendib uylasa, 46:00 qim malim qobdib, aziz mandib uylasa, Allah albatda usha adam tum shukunu yirga shqeydi, xarkilaydi. Mani bunu misali, hazirki bizdi meni ushta adamni misali. Allah ta'ala unu haldinki halati qe suni qeytarib qoydi, bu shukur qime ganli qe suni. Haqiqatda bu insan uzini nimatti haldinki halatlarini islashlik, masalan, uzi kimi dinsin, indi kim buldin digan sawalga, odam jawab bir shkirey. Suni chunam, Allah Rabbul Alamin bizge, falianzuril insanu min mehuliq. 46:30 fal yanzuri il-insanu mimma khuliq inson qarasi nimadan yaratilingen nimadan yaratilindik biz khuliqa mimma indafiq inson shahwad suudan yaratilingen rasulullah s.a.v. qullariga tufladilar va tupurshigiga isharaqlib edditar ki allah eytadi ey adam balasi min sini mani shungi uxsagen narsadan yaratikan man sin nimaga fahrlanisandigan bir kunu umar ibn khattab radiyallahu anhu 47:00 minberde turgan halatlarida yigla vardilar. Yiglasitan oldim, minberde turgan halatda etdilar ki, min bir peytlar bani fulanini qoylarini arzimagan chagatangaya bakib yorardim, dedilarda ki, yigladili. Yani, hichbir odamlar chumey qaldi bu halatki. Minberde turgan halatda, min bir peytlar bani fulanini, yani qayside bir urgunu etkelilar ismini, uysalarini qoylarini arzimagan bir chagatangaya uchun bakib yorardim. 47:29 dib yigladilar da ki min bardan chushtilar, niga bunay ettiz, niga siz bunay yapirdiz diganda, meni kunim bir qalbimga vas-vasa keldi ki, e, Umar qara sen amiril mu'minin buqqopsan, butun hamma adamlar sendan qurqadi, hamma adam seni itaatindar digandarsa xayolimga keludi, nafsimda sindir qoydum, uzum-gozum islatib digand. Esin-esinlan chikarmagan, sen qanaqa, Umarligin birkunlari qanaqa edin, arzambagan chaqatangaga kimdidir khizmatan qib yurardin. Qudd abu Hurayra etkanday, men, 47:59 Allah Ta'ala alhamdu lillahi lladhi ja'la al-Islama qawama wa Aba Hurayrata imama. 48:28 Haqiqatda Allah subh'ana wa ta'ala Abu Hurayra'nin imam qaldi. Bu mese, Abu Hurayra kimi diyo? Madinada amir buldilar u kishi. Qiyamat kunu gecha, Abu Hurayra bizde imamimiz buldi, musulmalarda imamı buldi kishi. Abu Hurayra, raziyallahu anhu, inkub hadis-i ruwayat qigan kishi. Demek, bizge izzatimiz Allah subh'ana wa ta'ala tarafiden kiladi. Manashu narsani shukurini biz qachan adaqlamiz, uzimizde kimligimizde bilişimiz kirik. Odam uzini faqir. 48:56 uzunib bi qaniqa adamligini isidin chikirmasin. Biz, Allah bilan aziz bolamiz, agar din bilan, Allah bilan aziz busek, bu azizlik inshallah, his qacan kitmaydi. Shukur qimagan adamdan, umumman, hayatta yaxshilik gib chikmaydi. Bu shu uchun ham, Ibrahim aleyhissalam, ugullarini ziyarati ge borgan payetlerde, bunun Bukhari ruhatki ka hadiste, ham mamizi ishtikan hadisi. Usmail aleyhissalam, bir yumush bilan chikib kitkandilar, Ibrahim aleyhissalam, 49:29 qarrigan xalatlari bugan, bardilar, Ismayil a.s.da xatillari chikgan, yaxshi misilar digan, yaxshi kelin digan, Ismayil qani diganda, Ismayil auga kitdi, shunda, hayatlarin qandi yashashlarin diganda, juda qincilikdi yashayab biz, awqif giladi, bir nasab, shulab kisi, yiimiz bu, masay yox, juda akhvalimiz ahir, diganda, Ismayil kisi eti qoygin, ki, ishigini ostanasini almashdirsin digan. Bu, man shugayab uzi. 49:58 shumilan kit dilar Ismayil a.s. qigandanki otasini qigandigini hidini bilgin. Branta odam qildimi diginda, ha, bir, mani shu sifatlik bir cal kishi qildi, dip, sifatlarini etibirgindanki umini otam digindi, daki abi digin. Hicdima dimadimi digindi, yo, dip, etdi, sizgi salama etdi digindi. Kin etdi bizdi, yashashlarimizdi, hayatimizdi sorudi, min etdim torusini, qincilig dalik ikalligimizdi xabar verdim. Qin... 50:26 Boxtan ima didi diganda, Ismayil kisa ayitkin, ishiydi ostanasini animestirsin didi. Diganda Ismayil alayhi s-salam ushiydi ikgilenmestan turib, bu otam, ishiydi ostanasi sinsan, bul ahlinge barur talaxsan digi. Hala otasi bunu kurinyanam yog, bir aqiz man isyu gapimilan, xatinini talaqqubar yapti. Nimuchun, bu xatinden umirbat yaksilik chikmaydi diganda. Allahdi nimatige nankur bugan odam, 50:54 iri bir umir yaxshilik qisayam, sinan hayatta yaxshilik kurmadim, di digan ayollar toyfasdan buladi bolar. Birbayitlar, turtdan bir iri qisayam, boldi minge, dib yurgan ayollar, ikkin chukatim bub, üçün chukatim bub, teyikganan kiyn, sabir qilalim hepben, minge bundi cangi hayatta umuman kereg yox minge, mene talaq qisin, mene bu hayatta yashamimam, mene bizar boldim buna cangi hayattan, digan halatlarini istib hayran qalesan adam, 51:23 hazir mani shu halatdan sin kicib, basqa halatki kicisen, nahat uylaysan mi bir yehsuraq, bundan gore yehsuraq hayatki utib kiciligdi? Belkin buler, belkin bumes, dikin Allahke shukur etxilik kani birde? Allahti nimetige sabir qilish, Allaht olani birgandige shukur qilish, kanaat qilish, razi bulish, kani birde? Kin bir peytler Ibrahim aleyhis salam yana kilidler, yana kilidler kin ki ganda Ismail aleyhis salam basqa bir ayolgi uylayngan buga. Yana quddu shu halat suradlar, yeseslerin kanday diganda, 51:55 uqshiyatdilar ki, yashashligimiz, yigallarimiz yaxshi yashiyabbiz, alhamdulillah, gu shiyimiz, su ucağımız digan. U shab ayetde ularda yigigan narsasi shuydi. Gu sh bilan su. Ibrahim a.s. dua qildilar, Allah ta'la silarini gu shlaringe ve sularinge baraka versin. U shab ayetde, Rasulullah s.a.v. ayetabdilar, u shab ayetde ularda faqad gu sh bilan su bardi, agar buğday buğgandaydi, Ibrahim a.s. buğdayga ham dua qigan bulardilar. 52:24 Shunu barakasi xazir geche, ularda Makki ahlida gush bulan sunu barakasin korasiz. Barar tabar khanadan da, gush yukh khanadan da, kemnen kemto parikam adam. Qubrahum alayhissalam da, dua da, haqda faqr boseyam. Faqr boseyam, yu da gush bular eke mosh adamda. Gush bulan su, haqqatan suga Allah ta'la barakay bergan lagi, sunu tashi bichad ular. Lekin sunu barakasini korin, hamma joyda su bar. Hamma, basqay ilarda yukh bugan sharayti sunu, gushi joyda koras. 52:55 Kiyin etdilar ki, Ismail kisa menden salama etkoygin, va ishigini ostanasini mahkem qisin etkoygin, dedilar. Kiyin xabar qigin nanki, qutdu shu vaqiyani etib etib ergin nanki, bu min otam boladi, ishidi ostanasisi sinsan, sindan otam razi bupti edib, shu xatini mahkem ishligin. Demek bu na shukur bolishligi insanini, mani shundi halatlarga alib gila. Yani biz uzu, dersimizde uzu basitim etdigu, 53:24 Na shukur bulishlikni, Allah Ta'ala kufurni mukabilige koydidi. In tashkuru yar dahu laku wa in takfuru. Yani shukur bulishlik wa kafir bulishlikni ikasini Allah Ta'ala mukabil koygin. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam ayetgenler ki, Kim ki agar uzini camasini icide, uzini ahlini icide omanda busa, man kene aminan fi sirbihi. Yani kim ki agar uzini camasini icide omallik busa, 53:53 və unə yidigan bir küllik ta'amı busa, xotircam, otirgan busa, unə ta'amı busa, sharabı busa, və unə yidigan qut didi, usi azuqqasi busa, goya ki, unge duniyo hammasi berilgan odan bulan. Uzun duniyodan biz olayt karnimiz shuday uzun. Masalan biz bunu min nimi chudat yapman, insan uzun yaksilik, nimi ikarligini fakat pul bulan soblamasnik kerek. 54:22 pul bulan, bizdaki in katta noturu ulchemlerden biri, mene shuki, meselem bir gharb dauletlariga, yoki boshka bir kufur diyarlariga, ishlegani rizq izle borgen kishilar ishleydi, pul topadi, pul topadi, meselem pul top kibdirib, uy alishligi mumkun, moshin alishligi mumkun, ancha muncha trikchiligini yaxsqo alishligi mumkun, likin bu yutukunu mukabili de yutqazishan bolaydi, taraziga koyib korish kerekiyin. Nime lir yutku, yuttu, yuttu, yuttu, yuttu, yuttu, yuttu, yuttu, yuttu, 54:51 u qancha vaq ahladan uzaqda qalib getdi, va bu paytda ballari nima tarbiye kordi, qizlari nima tarbiye kordi, xotini qandi iffatini saklabi yordi, bu bir, ikkinchidan top giygan pulini nimega isleti yapti bu iki? Shuna agar yutuqdib, agar sobley digan bosa, bu adam xirt cahil adam bulan. Biz yutuq digan shuncahini bilvalishtigimiz kerek bozu. Masalan, bazan insanda Allahdi nimatini biz kurmaganligimizdan 55:20 baz salafdan baz bir kishlariga kilib durub trikçiligde shikayat qigan paytta, sen minge quliyni kisi bergin mi, sen minge 100.000 derham bera man? Yoq, bermi man. Kuziyni uyuvalayin, yana 100.000 derham bera man. Yoq, qayagini kisi berib o masa. Bitta-bitta azalarini etkanda, yoq digan. As shun canarsayn, baraykan, nima qa shikayat qilasan digan? Oda, bani shirga xozi, ozimiz yurib gel digi mi, hamamiz? Bro, hitalib gey madami? Bro, kutarib gey madami? 55:51 xamman arsani Allah Ta'ala biribdi qibdi nimatdi. Hatta shun calig bolishi mumkum mi farazqin ki, sizgi duniyani xamman arsasi birildi, misalicin. Duniyani xamman arsasi birildi. Butun xamma mali mulki birildi, liki shubilan birgi kuziz, aciz, kol ayagiz ishlemeydi. Agar sizgi etilinsa ki, sen kulindaki xamma nimatlarini birisen, iwazigi faqat kuzini aciladi. Kol ayagin ishlemeydi ushan diyim. Disa, iqtiyar yuk busa sizdi. 56:23 Ya qulizdaki xamani arsani birasiz, quziz oceladi, ya qula yaqiz ishleydi, bittasi buladi disa qodam shimi razi buladi mi yogmu? Quzi ocelislikke razi buladi mi yogmu? Nime kerek inge duniya? Bunche duniya Davudasike, mesele edin bir kishini milyon ta masinasi bar. Nime kerek bar o masinlar buni? Minsa bittasi ge minadi. Milyon ta masinasi bar adam, ushe bitti masine minislik nasipimi qoladi o adamgi. Khanche uyu bugan takdir diyan, bitti joydi turadi. 56:52 qancha qiyimlari bugan taqdir diyan, bitda qiyim qiyadi. Usho chunam Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam ayatabdilar ki, kim agar ahlida oman turgan busa, unu yiyar icari bul etgan busa, khotircam turgan busa, bu adam, butun dunyana yaxshiligi birildi unga digan. Dunya uzu shundan ibarat uzu. Mana bu narsani biliqlik nime qalib kiladi? Bizi shukur qiliqlik qalib kiladi. Biz Allah ka shukur qileylik, Allah ta'ala bizga ziyada qiladi. Usho chun adam, soqligim kit didib shukur nime, 57:22 qayqoga chushmasnik kirek, chunki Allah Ta'ala saqligini agan bilan unga basqa bir nimat birgen boladi. Yo ki bu mese shuna arkasda kup narsalardan unu vaxtini ushange teyjeb koygen boladi. Bazibur adamlar bor ishtan boshab, ali ki pensiyaga chikisdiyimiz ki usha pensiyaga chikandan kin haqni korib, matislarga barib korib, ee, gabyagdaykan, ballarim gabyagdaykan dib qoladi. 57:50 Liki u gapiga ishqib ishem meydi bi aday gila, yoshla. Yox, gap nar kitam mandadib yor uradib ularamki. Odam kuzu ocelemandigincha, bir qanchadir vaxtar urtgitaydi. Biz buna qayngi, qafil adam bu mastigimiz kirakki, qachan bir alamlik azabdi kurgan peytimizda. Nimatdi kulimizdan suqrub abgoygan peytta, usha nimat attayngi, shu nimat boraykan bilmiyqoygan ikanmiz. Dimeylik, nimatani magbunun fihima kathirun minan nas, ascihatu wal farag. 58:19 Rasulla sallallahu alayhi wa sallam ayet edilar ki, ikde nimet bar, unda kup adamlar aldangan u nimetdi. Aldangan digani u shani yahshi cayga ishlatilmiy qoygan. Nimet bar, u shani shundi bihudagi utkiz organ. Masalan, sisi kulizga masalan bir adam kup pildi, masalan, ya ki bir tillani, man singa, shu singa digi birgen bursa, nimaligini bilmestan, u tillani kulizga ushlo obdurub, bir kushtu uchibgit etkalligini korub, aligini kushtiga xaratib atikam adam yokseydi. 58:47 O tilla vart durib suga chib gitgan, qush uchib gitgan. Siz qusha qushti uchir gandizga, xursan bu gandiz tillani atim. Kinin biyagda kuru votirgan adam, ey, akhmaq, sin hazi qolinda atigan tashlarin hamhasi tillaydi. Vay, atayin, didi mo shi adam? Ozil qolu bilan atigan boladi mi shi? Umrini utkizgan adam xot chingoxseydi. Belki undanam kore qimmatiraq narsani qolu bilan xot suga tillalarda atigan adamdi. 59:14 qisqa qili baytamiz bu nimani shukurni nimari darajatlari shukur bilir ekin birinci darajasi shundayki yaksilik bilan adam yaksilikke shukur qilishlik bunda musulmallar, yahudlar, macius, nasarallar, kafirlar 59:44 tink bundi. Cunki ularam shukur qiladi. Ularam Allah di tanoladi. Hazir bir yahudige bartur bunche nimetli singe kim bir gandisi, nima diydi? Allah bir gandi ishimim ku yahudi. Bir nasorige, qaytta butta musulman etmeyin, qaytta etsimim ku. Misalcum, bu narsada kafirlar bilan musulmanlar tink. Ikincisi derecesi, bu yamallikilerge shukur qilişlik. Yani insange bir musibet kise, mene şu musibetge shukur qilişlik. 60:15 Uzu musulman kishi nimetke shukur qilishlik e katta bir mesele. Wa qalilun min aibadiya shakur digan Allah Ta'ala ita'i digi shukur qiliciler cide kem adamlar icidi. Likid undanam kemrağı musibetlerge, qiyinciliklerge shukur qilishlik. Yani budu uchun inson unu aldida yamallik bilan yaxsilikdi farqibumaslik kirek, hammasi Allahtandib odan bilalishkirek. Yani bu derecat bu. Bungi itibarishlik uchun inson Allahni yaxshi tanishkirek, 60:46 Allahni yaxshi tanigan kishi duniyonun haqiqatinimi ikanligini bilib qoladi. Duniyo va duniyodaki odamlarinin hammasi fayda ziyondan nul ikanligini biladi. Odamlar tarafidan bizgi kilitkan fayda nul. Hic narsa fayda odamlardan kimidi? Ziyon odamlardan kimidi? Ziyon fayda Allahtan kilal hammasi. Allahni yaxshi tanigan kishi bana bunarsani yaxshi biladi. Yani, 61:15 Bizge keletken yomarliklar kim nizni bilen keliyabdi? Allah nizni bilen keliyabdi? Kim xoqliyabdi shunu bolishligini? Allah xoqliyabdi. Harqandi musibat buganda, uje musibat bilen sizge bir nimet keliyabdi. Birinciden, shu musibat bundanam ketta bolishligi mumkun midi, yog midi? Mumkun idi. Va bu musibat sizin kancha günahlar izdi alib kitadi mi? Bu günahlar da alib kitishligini uze ketta bir nimet. Yani bu bikardan bikarga bu muyabdi? Bu musibatni bizge kim yubardi? 61:45 arhamur rahimin yubardi. Demek, arhamur rahimin, en rahimlik zat, bizge yubargan narsasta yomalligida xoqlimaydi. Bizge albatta bir yaxsilik uchun kegan boladi. Manashini bilgan adam shukur qiladi. Hatta unga xafakil etgan narsalar kegan deyam shukur qiladi. Uchunchi darajasi bu, en imani kamil bugan yetishkan kishlarinin imasi, 62:12 Bu digani bende fakat kini har bir xalatda nimat biru ucini rayasini qilad. Har qindi xalatda nimat biru ucini rayasini qilad. Yani bu digani insan Allah Ta'ala ni mani birseyem, yaksiligdi biradi mi, yomaligdi biradi mi, har qindi xalatda fakat Allah Ta'ala'ni koradi xalas. Bunu misaliga ulamalar bir misalini kiltirgin, bir sultan bir gulamini, uzini bir hizmetcisini uzigi yakin korirgin. 62:42 yaxsh qorib, u shahni bir izaz lab yoror ikan, basqa adamlar dan qorib. Kin, unga tambi qibubdiki, nimega siz bu adamdik uzizgi qob yakin qilasiz? Diganda nimey qoygana qay, qor acizlar halidi. Bir kundan safarga qitqan, safarda kitqisligda, bir joydan utib kitqisda, otta kititkan paytda, aliga sultan taqqa qaragan aqyan, taqduslu qarlar bogan aqyan. Sultan ozraq turib, aliga qarga qarab turigan aqyan da, kin, yana yorib kitkan aqyan. 63:09 shu peyti haligi gulam atdi yugurturib kitib bar taqa barib, qar alib kiptirib patshaan quli ge birgen ekin. Patshaan quli ge birgen peyti de, patsha etkin ekin ki, kordilarimi, men nimi ucum bunu uzim ge yakin qilemen, chunki bu, meni rayi amdi qiladi faqad digin. Men qid isam qiladi digin maz, u, unu hareketlarini, hareketlarigi rayi qiladi. Haligi patsha bi gargi qaramadi, suni toqtab turib, taqa qarab, bir qarab turib kiti odi, 63:37 unu usha qaraqisligi dan shunu birdan bildi. Khuddu basadan ayol kishilar da bunarsa buladi. Iriniga tulq raaya qiladigan, haqqini veradigan, khizmatini qiladigan ayollar, irin nima di maqsibuganligini birdan biladi. Avqat yibugandan kin, yaqbaqa qaraqisi birdan qoliga, qolarta itkani tutadi. Haa, dimaydi. Mendilab getisi qayrida dimaydi. Mani bunarsani usha qanchalik darajada bir fahmi parasati yaqin bosa, ushani raayasini qisa, 64:08 shun chalik yakinlashib barura. Allah subhanahu wa ta'ala bizige hamamizige faydalik ilim birsin. Allah ta'ala uzige shukur qilucu bandalardan qisin. Allah ta'ala wa qalilun min ibadiye shakur digan shukur qilucu bandalarim cide kam digan. Allah ta'ala manashik kamlar taifasdan qisin. Subhanaka Allahumma bihamdik nashhadu wa la ilaha ila nastaghfiru qana tubu ilayk.