Lectures & RemindersفيديوSual - cavabadmin·1 view·5 months agoÖnəmli suallara cavablar 1 Source: IslamHouse.com#IslamHouse#Videoالنص الكاملbeta▸نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.0:00Bir ailənin möhkəm olması üçün nə tövsələr verəcəksiniz?0:34Ona toxunmaq istəyirəm ki, bir kişi əgər ailə qurmaq istəyirsə, ailəsini saliq qadınla qurmağa çalışsın. Saliq qadınla ailə qurmağa çalışması təməli möhkəm olması deməkdir. Və ayrıca bunun əhəmiyyəti orada ortaya çıxır ki, saliq qadınla evlənərsənsə, sənin övladların əmin əllərdə olar. Əmin əllər sənin övladlarını tərbiyə edər. Bu baxımdan da deyirəm ki,1:06Bir salih və təməli möhkəm ailə qurmaq üçün məsələlər var, gərək o ailələrdə tətbiq olursun. Birinci, qadın çalışmalıdır kişinin haqqlarını yerinə yetirsin. Birinci budur. Kişinin haqqları nədir? Doğru şeylərdə ərinə itaat etmək. Namazını vaxtı-vaxtında qılmaq, gecikdirmədən, orucu tutmaq, malının zəkatını vermək.1:38və ailə islahı üçün qadının dua etməsi. İkincisi, ərinə malını və öz irzini qoruması. Kişinin haqlarındandır ki, çünki kişi öz mülkünü haraq etsə götürüb sunqada, çantada daşımır. Qadına əmanət edir və qadın bu əmanəti qormalıdır. Üçüncü haqqı, qadın öz irzini qormalıdır. Yəni, yoldaşının razı qalmadığı libası qeyməməlidir.2:07Yoldaşının razı qalmadığı bir adamla danışmamalıdır. Yoldaşının razı qalmadığı bir evə getməməlidir. Və həmçinin kişinin haqlarından kişinin razı qalmadığı şəxsi kişinin evinə bıraxmamalıdır. İstər qadın, istər kişi, fərqi yoxdur. Hər hansı bir adamı bilsə ki, kişi onun evinə girməsindən razı deyil, rahatsızdır, o adamı evə bıraxmamalıdır.2:39Kamil şəkildə gedərməlidir. Döşəkdən imtina etməməlidir. Bu da haqlardandır. Və qaldı, o bir tərəfə gəldikdə isə eyni zamanda qadının da kişinin üzərindəki haqqı var. Haqqlarından ən böyüyü nədir? Qadının yeməyini, içməyini, qeymini, paltarını və yaşayış yerini təmin eləməsi. Kişilə bu şeylər tələb olunur. Həmçinin qadının kişi üzərində olan haqqlarından ona şəriəti, dini öyrətməsi.3:12şəriəti və dinin eynəməsi, öyrətməsi. Deməli, belə bir nəticəyə çıxmaq olar ki, möhkəm ailə qurmaq üçün, sağlam, imanlı, xoşbaxt, hüzur üçün də yaşayan bir ailə qurmaq üçün və yaxud bir ailədə bunların olması üçün hər iki tərəf, həm qadın, həm kişi bir-birinin üzərində düşən haqqını yerinə yetirməsi üçün çalışmalıdır. Əgər çalışılarsa, hər iki tərəf öz öhdəsində düşən3:41məsuliyyəti yerinə yetmək üçün çalışarsa, o ailə xoşbəxtliyin təməlini atmış olar. Onlardan gələn övladlar, onların övladları da bunları hər iki valideynin nəyə həris olduğunu açıq-açıqlar görərlər. Aydın qardaşlar, və burada xüsusən də kişiyə əsas lazımdır bunun üçün zövcəsinin kimlərin yanına gedib, kimlərin yanına gəlməyindən önəm əhəmiyyət verməsi, bunun amaraqlanması.4:14Çünki qadın tez təsirlənir, istər gözü ilə, istər qulağı ilə. Yəni, qadın eşitdiyi şeyi tez təsdikləyir. Bəlkə də çoxu zamanlar, qardaşlar, qadın axtarmır məsələni. Bir eşitdirsə, tez onu təsdikləyir və o artıq nəticə verir. Ona görə də, həmci gördüklərlə də tez təsirlənir. Məsələn, gedib görsə ki, müəyyən bir cahil qadınların baxalı paltarları var, qızıllar taxırlar və s. kimi.4:43Ola bilsin ki, bu görünüşə kimsə öyünür, bu görünüş qadının əxlaqını körləyəmək, evdə huzursuzluq çıxar. Ona görə kişi nəzarət etməli, zövcəsi kimi yanına gedir, hansı qadının yanına gedir, ona nə götürür və s. kimi. Məlum, bu şeylərə riayət olunsa ailədə, inşallah ailənin möhkəm və sağlam olmasına gətirib çıxardır. Allah o alim. Pirlər və ziyarətgətlər ümumiyyətləri yerlərə getmək olar, yoxsa yox? İslam dinində5:19İbadət olunan yerlər var. Nədir onun adı? Məscidlər. Həqiqətən məscidlər Allahındır. Allahdan başqasını çağırmayın. Allahdan başqasına dua etməyin. Allahdan başqasına ibadət etməyin. Məscidlər Allahındır. Rasulullah s.ə.v-in dövründə bir nəfər gəlir, Rasulullah s.ə.v-in sahabələrindən oturmuş olur.5:50Bir kəndçi, bir bədəvi gəlir və məscidin bir küncinə su yoluna çıxır. Sahabələrin və Rasulullah s.s. gözünün qabağında. Məscidin içinə. Sahabələr deyir ki, bu nəyini? Məscidin içinə gəlir, bövlədir. Gözünün qabağında cəbatın. Sahabələr durub onu vurmaq istəyəndə Rasulullah əli ilə işarət edir ki, oturun və sakin olun. Burada dəlil və şahid haradadır.6:25O işini bitirdikdən sonra əmr edir ki, onun bövlünün üstündə su töküsündə və onu çağırır yanına. Deyir ki, bu məscidlər nə bövlətmək üçün, nə gəlib burada başqa işlər görmək üçün tikilməyib. Məscidlər tikilib ki, orada Allah zikir olunsa. Məscidlər tikilib ki, orada Allaha ibadət olunsa. Ona görə məscidlər bunun üçün xüsusiləşdirilir ki, tək Allaha orada ibadət edəcəm.6:54Ona görə namazlar vacib olub ki, orada əda olunsun. Ona görə cəmmat namaz vacibdir ki, bu, məscidlərdə əda olunsun. Rasulullah s.ə.v. ilk əməllərindəndə haraq etsə, məscid tikmək. Mədinəyə gəldikdə neyiniyir? İlk günləri, Əbu Əyubil Ansarının evinə gəldikdə neyiniyir? İlk 14 gündə Quba məscidini tikir. Bir an keçməmiş gəlir, öz məscidini tikir. Və Mədinənin çox yerlərində...7:22Mədinənin kənarında olan kəmçiklərdə, kəntlərdə məscidlər inşa olunur. Çünki müəmminlərin, yəni müəmminlərin həyatında məscidin böyük əhəmiyyəti var. Amma qəbirlər, qəbirsanlıqlar var, bir də pirlər var. Biz bunları gəl, ayıraq ki, hətta məsələnə haqqını vermiş olaq. Qəbirsanlığın qəbirləri ziyarət etməyin öz əhkəmləri var. Bunlardan, əhkəmlərdən Rasulullah s.ə.v. deyir ki,7:52Şəhih hədistə, mən sizə qəbir ziyarət etməyi, qəbir sənəvə getməyi qadağan etmişdim. Lakin icazə verirəm ki, gedin qəbirləri ziyarət edin, çünki o sizə axirəti xatırladı.8:18Deməli, bu məqsədlə qəbir sanlığa gedib ibrət almaq üçün, imanını artırmaq üçün, ölümü və ahirət xatırlamaq üçün gedib ziyarət edə bilərsən. Və yaxud da müsəlmanların qəbir sanlığıdırsa, gedib oradakı müsəlmanlara, müminlərə salam verə bilərsən. Necə ki, Rasulullah s.a.v. tez-tez bəqiq qəbir sanlığını ziyarət edərdi və oranın əhlinə salam verərdi.8:47Bu duanı oxuyar Peyğəmbar S.S. Və sahabələr nə də deyərdi ki, qəbirləri, qəbir gedin qardaşlarınızı ziyarət edin. Və sonra yenə gedə bilər oradakilər üçün dua etməyə ki, Allah onların qəbirlərini nurla doldursun, əzablarını azaltsın və onlara rəhmət eləsin və s. Bu məqsədlə. Bu məqsəddən kənara, hər hansı bir səbəb üzrə gedərsə qəbir sanlığa, bu artıq ona icazə verilmir.9:17Və bunun ən böyük dəlili nədir? Qadınların qəbir sanlığa getməsinin qadağan olması. Qadınların qəbir sanlığa getməsinin qadağan olması. Nəyə görə? Qadınların fitrəti zəifdir. Qəbirləri gördükləri zaman, sevdiklərinin öldüklərini gördükləri zaman səsküy salırlar. Və bəlkə də özlərini döyürlər. Bəlkə də özlərini yolurlar. Bu da qəzaba qədərə qarşı çıxardır onları. Ona görə onların fitrəti zəif olduğuna görə şəriət...9:47Tövsiyə etmir ki, qadınlar tez-tez gedib qəbir sanlıqda ölləri ziyarət etsinlər. Amma pir məsələsində gəldikdə, pir məsələsində hansı ki bu, Sovetlər dönəmində buna daha çox önəm verildi ki və bu tikilsin, bütün dinlərə qarşı olan ateizm sistemi ona baxmayaraq ən çox öz devlət büdcəsində elədik şeylərdən biri pirlərin çoxalması idi.10:16Və bəzən kiminsə adı ilə hətta pir tikilirdi. Altında ölən heç kim yoxdur, yatan heç kim yoxdur. Boş yerə ad qoyurlardı və pirlər tikillərdi. Qədimi Sovet hökumətində, məsələn, Tataristanda, Azərbaycanın özündə, Qazaxıstanda, Özbəkistanda, Türkmənistanda, Tacikistanda, bu ölkələrdə pirlərin sayına baxsan, məscidlərin sayından çoxdur.10:48malın, pulun miqdarına qat-qat çoxdur. Sovetlər dönəmində məscidlərin çoxu devlət idarələrinə çevrildi. Çevrildi. Ambarlar etdilər, kandor etdilər, selsovet etdilər, bəzi yerlərdə traktorlar dayanmaq üçün bir dayanacaq etdilər. Yəni, məscidlər bacardığı qədər ləğv etdilər. Başqa şeylərdə istifadə etdilər. Onun müqabilində insanları pire tərəf yönəltdilər. Və qardaşlar,11:21Kafirlər də bilir ki, ümmət Allahı qoyub da başqa bir şəyə ibadət etdikləri zaman, Allahı ortaq qoşduqları zaman Allahın onlardan yardımı qalxır. Allah onlara yardım etmir. Onlar güclənmirlər. Hətta Fransa, Şeyhəlvan Rahimovla danışır, Əl-Cəzayir işğal eləyəndə komandirərin bir məsləhət görür ki, bunlar inancılı insanlardır. Tövhidləri var, dinləri var.11:53Gəlin, biz bunlara elə bir inanc səpək ki, bunlar heç vaxt birləşə bilməsinlər, bir-birlərini dartıb yesinlər. Yəni, qəbrə ibadət edənlərlə tövb edəlim. Dedilər necə? Dedi, baxın, mən edəcəm, siz də görəcəksiniz. Və girirlər bir kəndə və şaya yayırlar ki, burada bir qəbir var, hətta top belə ona güc eləmir. Tankın gülləsi belə qəbrə heç bir şey eləmir. Bu, böyük bir övliyadır.12:22Yayırlar ki, siz, ey kənd əhli, bu adamın qədərini, qiymətini bilmirsiniz. Bu, Allahın sevdiyi adamdır ki, bizim tanklarımızın, toplarımızın gülləsindən də xilas olur. Ona heç bir şey eləyə bilmir. Cəmat yığlardı, deyir, həmin o qəbrin ətrafına ki, ona müşahidə olsunlar. Və güllə yoxdur, tank padronunun gülləsi. Gülləni sökərlər, içinə barıt dolduralar, səs versin, deyir, belə. Və sonra, deyir, tanka qoyarlar bu padronu, gülləni.12:53Və cəmat yığlandan sonra lüləsini qəbrə tərəf yönəltərək və bunu atarlardı. Bir dənə səs, baxırlardı qəbrə, heç bir şey olmadı. Və insanlar təkbir gətirərlərdi və sonra onlar çıxıb gedərdi. Təhsilatı onlara bıraxarlardı kəndi əhlinə. Və bir aydan sonra gəldikdə görərlərdi, böyük bir saray tikilib qəbrin üzərində, qurban kəslən yerləri başqa, sədəbə yerləri başqa, yatılan yerləri başqa, sürtülən yerləri başqa, ora bir büt halına çevrilmiş olardı.13:24Və həmin siyasət, qardaşlar, dini dağıtmaq istəyənlər həmin siyasəti hər yerdə tətbiq edirlər. Sözün qısası nəyə gətirirəm? Bu, pirlərin tarixi. Ki, bu məqsədlə müsəlmanları Allaha ibadətdən yayındırıb, bütlərə ibadət etsinlər deyə masir bir şəkildə ona görə peydə olunmuşdur bu pirlər. Bugün biz deyəndə ki, pirlərə getmək Allaha şərik qoşmaqdır. Pirlərə getmək şirkdir.13:54və ən böyük Allahın bağışlamadığı günahdır, onlar elə bilirlər ki, biz ölən insanı sevmirik və yaxud kimin qəbirinin üzərində bu tikilib biz onu sevmirik. Məqsəd bu deyil. Bir ölmüş salih insana olan sevgi, onu Allah verən mövqəyə qoymaqdan ibarətdir. Rasulullah s.a.v. deyir ki,14:25Necə xristiyanlar övdülər və hədlərini açdılar övgüsündə, məni onun kimi öyməyin. Və deyin ki, mən, Muhamməd s.ə.v. Allahın qulu və elçisidir. Yəni, xristiyanlar nə dedilər? Dedilər, Allahın oğludur. Üçdüyün üçüdür. Allahdan bir hissədir. Və s. kimi o səviyyə qaldırdılar ki, hətta Allahın, heç şəriki olmayan, bənzəri olmayan Allahın vəziflərini İsa Peyğəmbərə verdilər.14:56Rasulullah s.ə.v. bunun qabağını alır. Çünki həqiqi Peyğəmbərlərə, sıddıqlara, şəhidlərə, salihlərə olan sevgi onlara Allah verən məqama qoymaqdan ibarətdir. Onlara ibadəti sərf eləməkdən ibarətdir. Əksinə, bu onlara xəyanət, bu onlara qarşı çıxmaq, bu onlara qarşı ədəbsizlikdir. Bu baxımdan qardaşlar, bu müasirləşdirilmiş bir büt formasıdır bugünkü pirlər.15:23Çünki orada ən azından desək də ki, hətta orada olan övliyadır, orada olan peyğamberdir, orada olan salih bir insandır, sonunda bu adam insandır. Bir insan əgər kiməsə xeyir verə, zərəl verə bilsəkdir, məncə o insan həyatında ən birinci özünə xeyir verməyə çalışardı. Xəstələnməzdi, biraz ömrünü uzatardı, qohum əqrabalarını kəsiblıqdan və möhtacılıqdan qoruyardı.15:53Gedin siz bugün baxın, gedin siz bugün baxın o pirlər deyilən insanların qohu məhrabalarına, o haski deyilər bu pirdə yatır, onun ətrafındakı insanlara baxın. Onların əksəriyyəti nə Allaha tanımır, nə Peyğəmbəri tanımır, nə şəriyyətdə deyirlər və ola bilsin çoxsu da xəstədir və yaxud da kasıbdırlar. Əgər yatan insan fayda verirsə, birinci öz adamlarının fayda verməlidir.16:24Düzgün ola bilməz ki, hər şey yaradan, hər şey gücü yetən, hər kəsə yaxın olan, hər kəsin duasını daha tez qəbul eləyən Allahı qoyub da, onun yaratdığı hər hansı bir məxlubu gedib ibadəti sərf eləyəsən. Əslində, Peyğəmbərlər elə bu bütləri, bu qəbirlərə ibadət etməkdən çəkindirmək üçün gəlir. Peyğəmbərlərin gəliş məqsədi elə budur, şirkə aradan qaldırmaq.16:55Şirkaradan qaldırmaq. Quran-ı kərim elə başdan ayağa bunu ifadə edir. Və sadəcə bunu bəzən təfəssül adı ilə, bəzən şəfaat adı ilə gedib orada ibadətin hər hansı bir növünü sərf etməyə nə edirlər? Çağırırlar. Və bu, bəzən deyirlər ki, biz gedib ölüdən istəmirik. Biz gedirik qəbrin yanda Allahdan istəyirik. Hansı halda olursa olsun, pirlərdən ümid, mədəd, kömək diləmək olmaz.17:31Çünki o buna qadir deyil. Allahü alim. Bəzi qardaşlar nəsiyyət edərkən, onlar nəsiyyəti qəbul edəmirlər. Yəni, sözün əsl mənasında yola verirlər. Yəni ki, və yaxud da ki, çobu cavab verirlər. Nə edir? Nəsiyyət etdikdə nəsiyyəti qəbul etməmək və yaxud da onu bir şəkillə təvil etmək və çobu cavab vermək, bunların hamısı18:07iman zəhvliyindən meydana gəlir. Bunların hamısı iman zəhvliyindən meydana gəlir. Rasulullah s.a.v. deyir ki, əd-dinu nasihə. Əd-dinu nasihə. Əd-dinu nasihə. Dinimiz nəsihətdir. Dinimiz nəsihətdir. Və dinimiz nəsihətdir. Və bir müsəlmanın nəsihədə olan ehtiyacı yeməyə və içməyə olan ehtiyacından daha böyükdür. Və durum belə olarsa, qardaşlar, bir insan18:40İslah olunmağını istəyərsə, necə nəsiyyətli dəfə elə bilər? Rasulullah s.a.v. deyir ki, müəmmin müəmminin güzgüsüdür. Nə deməkdir güzgüsüdür? Yəni sənə eybini göstərəndir, sənə tövsiyə eləyəndir. Müsəlman budur. Və ayrıca bir adam gəlib sənə tövsiyə eləyirsə, o sənin xeyrini istəyib eləyir. Yoxsa sənə görə gəlib başını ağrıtmaz. Sənə görə gəlib vaxt ayırmaz. Bir adam sənə tövsiyə eləyirsə, sən ona gərək qulaq asasın.19:11müəyyən bahanələrlə onu fırlatıb yola verməyəsən və yaxud onu elə qöbut cavab verməyəsən ki, bir dənə, bir dəfə də o sənin yanına gəlməyə. Bunun əsl səbəbi kibirdir. Əsl nəsihəti dəf eləmək səbəbi kibir və ucubdur, özünü bəyənməkdir. Bir insanda, Allah uzaq eləsin müəmminlərdən, kibir olarsa, ucub, özünü bəyənmək olarsa, o insan çətin nəsihəti qəbul eləyər. Çox çətin nəsihəti qəbul eləyər və19:41Üstəlik də nəsihət olunduğu zaman onu dəf eləmək üçün müəyyən hilələr işlədər. Məsələ, sən onunla danışdığın zaman başlayar sağa baxmağa, sola baxmağa, sənə əhəmiyyət verməməyək ki, sən danışıb danışıb yorulub çıxıb gedəsən. Və yaxud da sən danışdığın zaman sözünü kəsə-kəsə durar, sənə imkan verməyək ki, ona nəsihət eləyəsən. Və yaxud da sən nəsihət etmək istədiyin məsələlərdə hiss eləsə ki, sən nəsihət edəcəksən20:09Və o məsələdə özünə bəlaat qazandırır ki, hətta sən ona nəsiyyət etməyəsən. Və yaxud da o adam sənlə oturmağa əslində daralır, istəmir sənlə oturub dursun. Və yaxud da o sən ona nəsiyyət etmək əslində bütün sənin başını qatır, başqa yerlərə çıxır, səni yayındırmağa çalışır ki, hətta belə etməyəsən. Və nəsiyyətini sənin bir adamda kibir olarsa, özünü bəyənmək olarsa, sənin nəsiyyətini dəf eləmək üçün heç bir yol tapa bilməsə, bun20:40Onda o zaman sərt bir cavab verir ki, sən bir daha onun yanına gedib nəsət etmir. Sizə bir misal çəkim. Bir nəfərin yanına gedib, bir nəfər cəmat namazına gəlməsini tövsiyə edir. Yəni, bir müsəlman məscid, lap evinin yanında olduğu halda gəlib cəmat namazı qılmır. Bir gün keçər, iki gün keçər, üç gün keçər, gəlmir. Səbəb nədir? Dünyavi işlə məşğuldur, ya yatır, ya başqa bir şeylərlə məşğuldur.21:15Bir qardaş da gedir ona tövsiyə edir ki, gəl qardaşım, əzəni eşidirsən, ağızla verilər normal əzəni eşidirsən və burada 5 vaxt namaz qılınır, əzən olunur və heç bir mane də yoxdur. İndi siz baxın, bu adamda kibir varsa, ucub varsa, bu yolların hamısını istifadə edəcək ki, hətta bunu dəx eləsin. Hətta görsə ki, qarşısındakı şəriətdən yaxşı bilmir, bəlkə də dəlillərdən istifadə edilər ki, bu bundan çəkinsin.21:46Yəni, dəlilləri öz mənfətinə, öz xeyrinə yozar. Bir misal, həmin misal isə çəkim. Bir halı belə olan qardaşın yanına bir adam gedir, tövsiyə edir. Və deyir ki, bu qardaş savaxtlı, elimli bir qardaş deyil. Lakin bildiyi var ki, cəmat-ı namazın qılmaq vacibdir. Deyir, özü danışır mənə. Deyir, getdim bu adamın yanına, dedim ki, gəl cəmat-ı namaz qılaq. Cəmat-ı namazın tərk elmək olmaz. Deyir, mənə hədis gətirdi ki, sən bilmirsən.22:17Rasulullah s.ə.v deyir ki, evlərinizi qəbir halına çevirməyin, orada namaz qırın. Ha, bu da susur, deyib, mənə dəlil gətirdi, özündən də üzül istəyir ki, mən bilmirdim və çıxır gəlir. Şahid buradadır ki, mühtərəm qardaşlar, Rasulullah s.ə.v hədisi səhih hədistir. Lakin Rasulullah bunu sünnə namazlarına deyir, vacib olan namazlara deyil. Ona görə o qarşısındakini yayındırmaq üçün, fırlatmaq üçün, nəsəyətini qəbul etməmək üçün.22:48Hiss etsə ki, cahildir, bəlkə də özünü ağaçıq, əlində gətirəcək. Yerində olmayan bir dənə. Və yaxud da həmin bu formada ola bilsin, gedə israr eləyə, bu şeyi də eşitmişəm ki, bir qardaş, bir qardaşı israr eləyib və ona çox qöbutca cavab verərək özündən uzaqlaşdırır. Necə? Deyəndə ki, gəl cəmat, namazı qıl, qalxıb deyib ki, Allah mənim yerimə sənləmi hesab çəkəcək. Get, işinlə məşğul ol. Mənim özüm cavab verəcəm Allaha.23:15Bu cür sən bir nəsiyyət elədiyin insandan cavab alsan, necə olar halim? Sənə təsir eləməzmi? Mənəviyyətinə sənə təsir etməzmi? Edər. Hamımıza edər. Çünki əslində qəlbində iman olan, iman kamilliyinə tərəf olan, kibirdən və özünü bəyənməkdən uzaq olan adam bunu deməsi mümkün deyil. Çünki ən azından xatasını etiraf eləyər və sənə deyər ki, mənim islahım üçün dua elə. Ona görə müəmminin sifətindən deyil.23:47nəsiyyəti dəf eləmək, nəsiyyəti qəbul etməmək üçün hile işlətmək və yaxud da nəsiyyət edənə qöbut cavab vermək. Bunların hamısı heç biri möminlərin sifətlərindən deyil. Əksinə, sənə nəsiyyət edən insana sən təşəkkür borçlusan. Təşəkkür borçlusan o insana. Rasulullah s.ə.v hədislərin birində deyir ki, möminin, möminin üzərində altı haqqı var. Onlardan biri də,24:16Bir qardaşınız sizdən nəsihət tələb eləyərsə, ona nəsihət edin. Nəsihət tələb eləyərsə, ona nəsihət edin. Ona görə, qardaşlar, bizim həm nəsihət etməyə, həm nəsihət olunmağa ehtiyacımız var. Elimdə və əməldə hansı səviyyə çatırsan çat, sən möhtacsan bulur. Öylə ehtiyacın var. Hətta baxın,24:48Rasulullah s.ə.v. bir gün Abdullah ibn Məs'udu çağırır, deyir ki, sən Qur'an oxu, mən səni dinləyim. Abdullah ibn Məs'ud deyir ki, ya Rasulullah, Qur'an sənə nazil olub, mən sənə oxuyum bunu. Deyir ki, bəli, mən Qur'anı başqasından dinləmək istəyirəm. Allah-u Əl-Qur'an-ı kərimdə nə deyir, qardaşlar? Qur'an sizlər üçün bir öyüt nəsihətdir.25:14Yəni, Rasulullah s.a.v.də həmçinin istəyir ki, başqasının dilindən eşitsin bu övüt nəsiyyəti. Ona görə biz bu nəsiyyəti paylaşmalıyıq və daimə kökümüzü, qəlbimizi açmalıyıq ki, həm nəsiyyət olmaq, həm də nəsiyyət edək. Əksi təqdirdə biz, ya kibirlərdən hesab olaraq, ya da özünü bəyənlərdən. Allah bizi hər iki pis sifətdən xilas eyləsin. Valideyni necə dəvət etməli? Yəni, hansı yollarla, hansı mətodlarla? Valideyni dəvət etmə25:50Çox mühümdir. Bir övladın əslə salih övlad olmasına dəlalət edir valideynin hidayətinə çalışması. Qardaşlar, həqiqətən deyirəm, bir övlad çox sevinir valideyn İslamda olanla. Hər bir Allaha inanan övlad istəməz ki, cənnətə geçsin, valideynlər cəhənnəmə. Ona görə bunu ilk öncə valideynlər başa düşməlidir. Övladlarının nəsiyyətlərinin qarşısında kibir göstərməməlidir.26:27Çünki insanın ən çox üzvən şey nədir? Valideyn İslam'a gəlməyə, küfür və şirk içində yaşamağa razı ola və vəfat etdikdən sonra övladı gəlib onlara rəhmət oxuya bilməyə. Bu, övladı övlad olaraq çox üzvür. Ona görə bizdən hamımız, bütün müsəlmanlar, kimlərin valideynləri İslamda deyil və yaxud da İslamdadır, amma böyük günahlar içində boğulurlar,26:54Onların ya islama girməsi üçün, ya hidayət olunması üçün çalışmalıdır. Və ən gözəl yol valideynin dəvətində, ən gözəl yol onlarla olan gözəl axlaqdadır. Yəni, valideynlərlə dəvətdə dilnən biraz çətindir. Çünki valideyn, sən hansı məbləğə istəyirsən elmdə, əməldə, kağıt, sən onların gözündə uşaqsın. Və onlar adətən özlərinə sıxışdıra bilmirlər ki,27:22Səni mən böyütmüşəm, mənə axıl verirsən, bu mənada sən daima sözlər eşitirsən. Ona görə sən çalış, İslami əxlaqı göstər onlara. Ki, sənin bu əxlaqına səbəb olan, sənin qəlbində olan ehtiqat, inancındır, dinindir. Onlara göstərdiyin hörmətin, onlara göstərdiyin əlaqəm, bunların hamısı sənin inancından irəli gəlir. Ona görə valideyni dəvətində dildən çox, əxlaqdan, əməldən istifadə etməlisən.27:52Valideynə çalışın, münasib vaxtlar dəvət edin. Xasiyyəti yerində olanda, morali yerində olanda. Bax, və yaxud da qəbul etmək ehtimalı sənin nəzərinə görə yeri olanda, o zaman dəvət elə, dilinə. Yoxsa, qöbut davranmaq, onlara qarşı sərt sözlər demək, və yaxud da onlara qarşı sayqısızlıq eləmək, hətta dünyavi məsələlərdə bunların hamısı,28:25sənin onları dəvət etməyin qarşısını alır. Və sən həmçinin öz əməllərində ciddi olmalısın. Məsələn, valideyn görsə ki, sən sabah namazını qalxıb onda qılırsan, günət çıxandan sonra qılırsan, televizora baxırsan, kinodur, futboldur, qutarandan sonra qalxıb namazını qılırsan, belə halda valideynin səni İslamda ciddi görmür. Sən onu dəvət elə bilməyəcəksin. Çünki ən azından,28:59Desən ki, namaz qıl, oruç tut, Allaha inan, deyəcək ki, mən Allaha inanıram. Fərqimiz nə dədir, deyəcək? Deyəcək, sən namaz qılırsan, amma keflən qılırsan. Ona görə siz çalışın, vaciblərin ədasında da evdə ciddi olun. Və valideynlərin sizə dünyavi şeylərdə dediklərini gözəl şəkildə qəbul edin. Logman surəsində gəlir.29:32Valideynləriniz sizə mənə ortak qoşmağa çağırarsa, vadar eləyərsə, bu şeydə onlara qulaq asmayın, dinləməyin və onunla bərabər onlarla gözəl rəftar edin. Və həmçinin üslublardan ola bilər ki, valideynin səndən götürmür yaş fərqinə görə və yaxud da valideynlə sənin aranda pərdə var, sən çox yaxınlaşa bilmirsən, onda o zaman çalış ki,30:04Valideyni elə bir məclislərə gətirə biləsən ki, orada onun tayları ona nəsiyyət eləyə bilir. Və ən azından və yaxud onu apara bilmirsənsə, imkan daxilində onun yanına bir axsaqqal gətir. Hansı ki, onu dəvət etmək, ondan götürmək ehtimalı var. Bu da yollardan biridir. Və yaxud da valideynin oxumağı sevər, elmə hörmət qoyan birisidir isə, onun əlinin altına ona fayda verəsi kitablar qoy gəlir.30:32Və yaxud maqşın sürəndirsə, və yaxud evdə dinləyicidirsə, çalış dini disklərdən istifadə eləsin, dini dərslərdən istifadə eləsin. Bunların hamısı valideyni dəvət üçün üslublardır. Allahü ələ. Əhl-i sünnə və cəmaə etiqatına görə Allah subhantali harqlıdır. Əhl-i sünnə və cəmaə icma eləmişdir ki, Allah göydə ərşin üzərindədir.31:05istiva etdi, yüksəldi. Və Quran-ı Kerimdə yedi yerdə Allahın ərşin üzərində olmağı açıq aşqar gəlir. Təvilə heç ehtimal yoxdur. Və bu, sahabələrin icmasıdır, tabenlərin icmasıdır. Və dörd imamın, dörd məzhəbin hənəfi, şafi, hənbəli maliki icmasıdır bu əqidə. Və sələflərdən kimsə Allahın ərşinin üzərində olmasını31:38İnkar eləmib və yaxud təvil eləmib sələflərdən, sahabələrdən və tabinlərdən. Və Allahın göydə olmasının inkarı, təvili cəhmiyyələr meydana gələn gündən iləri gəlir. Cəhmi bin Safuan və onun şeyhi olan Cəhdi bin Dirhəmin dövründən bu tərəfə. Və bu daha da genişlənir Abbasilərin xilafəti dövründə, 5-ci və yaxud 6-cı xəlifə Məmunun dövründə.32:10Yunan kitablar hansı ki tərcümə olunur ərəb dilinə, ondan sonra bu fəlsəfə batil məntiq ücbatından sifət ayətləri təvil olunur. Məyən bəhanələrlə. Deməli, sələflərin dönəmində, sahabələrin və tabeynlərin və onların tabeynlərin dövründə heç bir sifət ayəti təvil olunmur. Cəhmiyyələr firqəsi ortaya çıxdıqdan sonra, muhtəzilələr ortaya çıxdıqdan sonra bu batil əqidə ortaya gəlir.32:39Və burada xurafi-xurafi əqidələr ortaya çıxır. Bəzilər deyir ki, Allah hər yerdədir. Bəzilər deyir, nə göydə deyil, nə göydən xaricdə deyil, nə yerdə deyil. Bu, tamamilə inkardır. Və bu küfür olan sözləri mən nəql eləmək istəmirəm. Lakin əhli sünnə və cəmanın eytiqadı hansı ki onun üzərində icma olmuşdur, Allah göydədir və ərşin üzərindədir. Və Allahın həddi və hududu yoxdur. Əzəlidir və əbədidir. Əzəlidir nədir? Əvvə33:09Elm oxuyarəkən qardaşlar düzdür mərhələlər var. Yəni, çalışıq ilə ərəbcə bir az öyrəndin, sevməyin, kitabları oxuq ilə.33:40Yəni, sən ilk öncə elmə başlayanda bilginən kimdən dərs alırsan, bu önəmlidir. Və sonra kimdən dərs alırsansa və yaxud da dərs almadığın elm əhlinlə soruş ki, hansı kitabları oxumağa məsləhətdir. Və bundan sonra əgər bir az ərəb dili öyrənməyə başlayarsansa, anlamaya başlayarsansa, böyük kitabları oturub, oxuyub, anlayıb, içindən nəticə çıxartmağa çalışma. Çalış o kitabları gedib şeyhlərin yanında oxuyasan.34:14Tələbələrin yanda oxuyasan, elm tələbələrin yanda oxuyasan ki, hətta anlayışında xata eləməyəsən. Lakin bir insan özü oturarsa, nəticə çıxartmağa çalışarsa, bu adamın doğrusundan xatası daha çox olar. Ona görə də bu önəmlidir ki, əgər bir adam elə, bir az elm öyrənənlə başlayar kitabları oxumağa və tez onu şərhini eləməyə, böyük hökumlardan danışmağa, təbii ki, xataları çox olar bu adamın.34:46Ona görə ilk öncə tələsməmək lazımdır. Danışmağa, fətva verməyə, vəzi etməyə. İlk öncə oxumaq lazımdır. Ta kifayət qədər. Oxumaq lazımdır. Bir il oxudun, iki il oxudun, gedib hansısa bir tələbədən müəyyən kitablar oxudun, o demək deyil ki, sən artıq meydanda hər şeydən danışa bilərsən. Həd lazım. Yəni, Əhl-i Sünnəval cəmanın özəlliyi nədir? Ədalətdir. Əhl-i Sünnənin xüsusiyyətlərindən nədir?35:18ehl-i sünnə bir insana özündən artıq mövqə vermir. Bugün baxırsan, bir-iki nəfər gedir, haradasa dövrə də iştirak edir, müəyyən bir az ərəb dili bilir, sılavardan istifadə edərək çox şeylərdə nə isə başa düşməyə çalışır və yaxud da müəyyən tələbələrdən qısa bir müddət elm alır. Baxırsan ki, bunlara şeyh olaraq gələmə verilir və yaxud da güclü bir elm tələbəsi kimi gələmə verilir. Bu,35:47Xulub deyilər buna, bu ifraqdır bu. Həddi aşmaqdır bu insanın qəsifində. Çünki əgər bugün bir neçə il oxumuş, bir neçə dövrədə istifadə etmiş, balaca bir elm tələbəsindən istifadə etmiş bir adama şeyx deyilərsə, onun şeyxinə nə deyəcəksən, o elm tələbəsinə nə deyəcəksən? Ad var? Bir ad deyin, yəni bir ad deyin. Dərsən, şeyx şeyxdir bu. Tutaq ki, bu şeyx şeyx oldu. Bəs onun, o tələbənin,36:17Elm aldığı şeyhə nə deyəcəksən? Onun adı var. Deyəcəksən ki, hə, doktor. Tamam, bu doktorun kim ona nəzarət elibdi, onu nə deyəcəksən? İbn Baza nə deyəcəksən? Allama deyəcəksən? Onda İbn Temiyyə nə deyəcəksən? Əhməd İbn Həmbələ nə deyəcəksən? Sahabə nə deyəcəksən? Yəni, bu adlar, qardaşlar, bu adlar bu şəkildə gələrsə, qulub olur bu.36:50Nəyə görə bugün deyirik ki, sufilər zalala təhlidir? Çünki onlar şeyxlərinə o qədər vəziflər, sifətlər verirlər ki, bəlkə də peyğamberlərə və sıddıqlara o vəziflər verilmir. Biz qulubdan uzaqıq. Elm tələbəsinin öz yeri var, onu şiş etmək də olmaz və də həddindən aşağı salıb rəzil etmək də olmaz. Bir adam oxudursa, tamam, dərs keçsin müəyyən şeylərdə. Amma bir şərtlə ki, o çevrədə37:18ondan güclü, ondan daha savadlı elm tələbələri varsa, onların danışmadığı şey danışmasın. Bu qaydadır. Yəni, bir çevrədə tutaq 10 dənə elm tələbəsi var və bunlar 3 qrupa bölünür. Güclü elm tələbələri, orta elm tələbələri və zəif elm tələbələri. Zəif elm tələbələri, güclü elm tələbələrinin danışmadığı mövzuya girməsi hikmətsizlikdir. Bu, sələfin yoluna müxalifdir. Buxaridə hədis var. Buxaridə hədis var.37:49Abdullah ibn Omar radiyallahu anh deyir ki, bir gün Rasulullah sallallahu aleyhi və səlləm sahabələrə dedi ki, Qurani kərimdə ağac kökünün özəyinin adı gəlir. Ağac özəyinin adı gəlir. Hansı sahabədir, hansı ağacdır bu? Abdullah ibn Omar deyir ki, mən onun cavabını bilirdim. Lakin mən onu niyə cavablamadım? Çünki orada olan sahabələrin içində ən yaşı az olan mən idim. Ədəb deyil bu.38:20Orada Abu Bakır var idi, Omar var idi, Osman var idi, Əli var idi. Və onlar olan yerdə onu cavablamır, hətta bilmiş olsa belə. Ona görə dəvətdə elm tələbəsiyyəm deyənlər, elm tələbətimə yeni başlamışlar, müəyyən kitabları oxuyub tərcümədən istifadə edə bilənlər baxmalıdır ki, hansı məsələlərdən danışmağa ona izin verilir şəriətinə. Hansı məsələlərdən danışa bilər və çevrəsində olan ondan daha güclü tələbələr danışmadığı bir şeyin başına soxmasın.38:50Hər namazdan sonra namazı mübarək demək olar. Hər namazdan sonra deyirsə, namazı mübarək.39:29Deməli, hər cümədən sonra cümə mübarək, bu, eyni hökümdədir. Çünki müəyyən bir ibadətdən sonra təbriqləşmək. Düzdür, cümə günü bayramdır, müsəlmanların bayramıdır. Amma Rasulullah s.ə.v. ilə gəlməyib ki, cümə namazından sonra sahabələri yığılıb bir-birə cümə mübarək, cümə mübarək deyib bir-birilərini təbriq ediblər. Və ara bir kiminsə bunu bir dəfə deyərsə, yəni bunu özəl bir ibadət kimi saymadan kimsə deyərsə,40:00Hə, deyərik, heç nə olmaz. Amma bir adam bunu adət halına salarsa, cümlə mübarək deməyə xüsus bir ibadət görərsə, onda o zaman deyirik ki, bunu etmə. Bu, bideətdir bu. Bayramlaşma harada gəlir təbriklər? Bayramlarda sadəcə, böyük bayramlarda. Qurban bayramında və Ramazan bayramında, Allah halə. Bəzi qardaş və bacılığa zarafat etdikdə yalanla isfadə edirlər. Və yaxud da ki, həyatda olmayan bir hadisədən danışırlar. Və yaxud da lətvə danışırlar. İndiki anekdot belə. Anekdot?40:32Zarafatın Rasulullah s.ə.v. zarafat edib. Sahabələri ilə Rasulullah s.ə.v. zarafat edib. Və haqqı deyib Rasulullah s.ə.v. Yalan danışmayın, iftira etməyin, böhtən atmayın. Kimisə istihza edib, kimisə ələ salmayın. Haqqı deyib. Rasulullah s.ə.v. yana bir qadın gəlir, deyir ki, ya Rasulullah, mən cənnətə girəcəm.41:06Rasulullah s.a.v. deyir ki, qocalar cənnətə girməyəcək. Zarafat edir. Kədərlənir bu qadın. Deyir, subhanallah, mən neyiniyim ki, qocalmışam, yəni mən cənnətə girməyəcəm. Sonra anlayır ki, cənnətə girən hamı gənc olacaq. Haqq idi Rasulullahın zarafatı. Ona görə müsəlman da həddə zarafatında belə şəriətə uyğun olmalıdır. Zarafatın həddi var. Sələflər deyir ki, kimin zarafatı çox olarsa, onun heybəti azalar.41:40Heybət bilirsiniz qardaşlar, hörməti, sayqısı azalar insanların içində. Zarafatı onun görə həddə olmalıdır, hüdudu olmalıdır. Və zarafat etdiyin zaman haqqı deməlisən sadəcə. Və zarafat edərkən zəmanı və məkanı nəzara almalısan. Və şəxsdən şəxsə fərq qoymalısan bu şeydə. Məsələn, məscidlərdə zarafat yoldakı zarafat kimi deyil. Çünki məscidlərdə daha sərtlikli zarafat etməyəsən.42:08Və yaxud da məkana gəldikdə Arafatda oturub olunan zarafatla dağda su qurağında olunan zarafat eyni deyil. Və yaxud da ata ilə olunan zarafatla, övladla olunan zarafat eyni deyil. Zarafat zamanı nəzər almalsan, məkanı nəzər almalsan və zarafat etdiyin şəxsi nəzər almalsan. Bəzi insanlar var, həqiqətən buna müşahidə olmuşuq, bir balaca zarafat eləyən bir minir təpəmə.42:39Nə hörmət qalır, nə mərhvət qalır. Bir qardaş deyir ki, qardaş əlim tələbəsidir. Bir yerə getdim, bir qardaşla zarafat elədim. Birinci dəfə görüşürük. Baxın, ilki dəfə görüşdüyüm adamla birbaşa zarafata, şiç zarafata girmək olmaz, sərt zarafata. Bir qardaşın yanına getdik, qardaş məclisə getmişəm dəvət eləməyə. Bununla yüngülvari bir qardaşla zarafat elədim.43:15Güldük, zarifat elədik belə, sonra ayrıldıq. Sonra bir başqa məclisə getdim, deyir qardaş. Ora, a, mən görəndən bir gəldi, belə qucaqladı, məni qaldırdı göyə, saldı belə, başımdan tutdu bir dənə belə. Cəmatın qabağında. Deyir, mən təmiz, rəzil oldum, deyir o da. İndi sən buna deyin ki, mənə zarifat eləməyəm. Deyir, sən mənə dünə zarifat eləməyəm, deyir. Deməli, bu şeyi nəzər almaq lazımdır ki, qardaşlar,43:46Hədd daşılmasın zarafatlarda. Onun həddi var, hüdüdü var. Və bu, çox qısa olmalıdır zarafat. İstər qadınlar arasında, mən maraqlı davam. İstər qadınlar arasında, istər kişilər arasında zarafatın həddi olmalıdır. Sonra zarafatlar çox vaxtı, zarafat genişlənərsə, artıq adamlar bir-birini, acı-acı sözü zarafata salıb deyirlər. Sonra başlayıq xətirlərə dəyməyə. Xətir nə dəyirsən?44:16Üzünə deyə bilmədiyin sözü, zarafatı salıb deyirsən, bu da insanların qəlbini incidir, narahat eləyir insanları. Və sonradan bu zarafat spora çevrilə bilər, mübahisəyə çevrilə bilər, üz çevirməyə, bir-birinə üz çevirməyə, inciməyə gətirib çıxarda bilər. Ona görə zarafat edəcəksən, haqqı deyəcəksən, zamanı, məkanı şəxsi nəzərə alacaqsan və çox qısa olacaq. Əgər bu qaydalar tətbiq olunarsa, inşallah zarafat etmək olar.44:48Qardaşlıq nəymətini necə dəyərləndirə bilərik? Bu, böyük bir nəymətdir. Qardaşlığı yaşamaq böyük bir nəymətdir. Elə bir nəymətdir ki, həqiqətən onu yaşayan insanlar onun ləzzətin həzzini alır. Sadəcə, kimlər onu yaşayırsa, onun ləzzətini onlar alır. Bunu onunla dəyərləndirmək olar ki, müəyyən şeylərlə dəyərləndirmək olar qardaşlıq nəymətini. Birincisi, baxırsan sahabələrin həyatına. Bunlar qardaşlığı necə dəyərləndiriblər?45:19Yəni, həqiqi qardaşlıq dediyimiz zaman nəyi nəzərdə tutublar? Yəni, mən səni qonaq çağırım, oturax, yiyək, içək. Sonra sən məni qonaq çağır, sonra yiyək, içək. Sonra mən səni çağırım və belə. Bu, qardaşlığın əsas belə deyək, dəyərləndirmək kimi bir səbəb deyil bu. Məsələ, baxın, qardaşlığın dəyəri və həqiqiliyi harada ortaya çıxır, dara düşdüyün zaman, sıxıntıya düşdüyün zaman,45:50Onda ortaya çıxır. Hətta bir misal var, tarix kitabında geçir. Bir nəfər deyir ki, atam mənə bütün tövsiyə eləyərdi ki, ey oğlum, əgər öləndə yanında beş dostun olsa, sən ən xoşbax dünyada yaşayan insan olacaqsın. Deyir, bunu mən gənckən atam bunun tövsiyyəni mənə tez-tez edərdi. Ki, sən öləndə...46:18Yanında 5 dost tapsan, sən ən xoşbəxt insan olduğunu düşün günə. Və bunu nə vaxt açır? Ölümünə yaxın. Heç kəs olmur yanında. Həyatdaykən əlin gətirir, ayağın gətirir, imkanların yaxşıdır. Dostların çox olur. Və hər kəs sənə dəyər verdiyini göstərməyə çalışır. Amma nə həyat ki, sən bu şeylər itirirsən, ya işini itirirsən, ya pulunu itirirsən, ya qocalırsan, səninlə mənfəət az olur.46:51Dəyərləndirilməyən qardaşlıq burada itir. Ona görə qardaşlığı nə ilə dəyərləndirə bilərik? İman üzrə qurmaqla, Allah üçün olmaqla, qardaşların olan imanına görə onlarla dostluq etməklə və ayrıca sahabələrin necə qardaşlığı yaşadıqlarına baxmaqla. Üç qısa bir örnək verəcəm. Birinci örnək, Uhud döyüşündə şəhid olan sahabələr.47:26Gəlir Sira kitablarında, tarix kitablarında ki, sahabələrdən bir çoxu yaralanmışdı və bir çoxu artıq şəhid olmuşdu. Döyüşdən sonra Rasulullah s.a.v. deyir ki, gedin yaralları şəhidlərdən ayırın. Yaralları bir yerə yığırlar, toplayırlar, şəhidlər bir tərəfə. Və yaralların içində bir nəfər su istəyir. 7-8 nəfər olur. Deyir ki, mənə su verin.47:56Sahabələrin biri gətirir suyu, onu tökmək istəyəndə ağzına suyu, baxır ki, böyründəki qardaşı da əli ilə su istədiyini işarə eləyir. Deyir ki, qardaşıma verin suyu, içsin, sonra mənə verin. Ona vermək istəyəndə, suyu ağzına almaq istəyəndə, böyründəki qardaşının da can çəkdiyini görür. Ona verməsinə deyil. Və bu cür sırayla hamısı o birsinə deyir ki, o birsi içsin, sonra mən içim. Hətta ölüm ayağında. Və belə sırayla gəlir.48:25və sonra axırıncı birincə qaytarır ki, o itsin, sonra mənə ver. Qaydanda görür ki, şəhid olun. O birisi şəhid olun, bu şəhid olun, bu şəhid olun. Heç biri su içməyə nail olunur. Qardaşlıq burada dəyərləndirilir. Dara düşəndə, ehtiyacın olanda, yoxsa keftamaqda, yemək şifrələrində, mən sənə qardaş deyim, sən mənə qardaş de, bunu hər kəs eləyə bilir. Həqiqi qardaşlıq belə yerlərdə ortaya çıxır. Sən vurulduğun zaman, arxadan,48:55İrzinə toxununduğu zaman, namusuna toxununduğu zaman, sənə zülm olunduğu zaman yanında olandır sənin qardaşın. Başqa bir örnək, qardaşlığı necə dəyərləndirmək olar? Baxın, sahabələrdən biri Bilal radiyallahu anhu ilə istihza eləyir. Qara deyir qara. Hələ siz baxın, adama söyün ki, söysələr necə, iftira atsalar necə, böhtən etsələr necə. Sadəcə qara deyir, bir vəsftir bu. Və incitir Bilalı.49:29Özündən baxın, sahabi necə intiqamadır, qardaşlığın həqiqiliyi dəyər, harada ortaya çıxır. Gözləyir namaz vaxtını. Kim Bilala Qara deyibdir. Namazdan çıxandan sonra məscidin qabağına gəlir və yerə uzanır. Və deyir ki, mən Bilala Qara demişəm, qəlbini qırmışam. O Bilal gəlib Qara ayağını mənim sifətimə basmadıqca, ayağının altını mənim üzmə qoymadıqca,49:59Allah and olsun ki, ölənək başımı qaldırmayacaq. Bilal imtina eləyir. Bilal deyir ki, mən qardaşıyım, üzünə ayağımı qoya bilməzəm. Bağışlayıram qalıxsın. Amma and içmiş olurum. Rasulullah s.ə.v bilir ki, qalıxmayacaq. Və Bilala işarə eləyir ki, etsin onu. Ki, hətta qardaşı qalıxsın. Qardaşlığın dəyəri buradadır ki, sən qardaşın haqqına girdiyin zaman kibirlənib özünü ağa çıxartma.50:32Qardaşlıq burada dəyərləndir və get, sən onun haqqını verginin, onun üzr istəginin. Sahabələrdən misallar çəksək, iki örnək çəktim, çəksək çoxdurlar. Lakin yetər ki, qardaşlar, biz qardaşların dəyərini bilməmiz üçün qardaşlıq nə üzründə qurulmalıdır, onu bilək. Və əsas təməli nədir qardaşlığın əhəmiyyətinin, qardaşlığın doğru olmağının özünə istədiyinin qardaşına istəmək.51:05لَا يُؤْمِنْ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِهِ مَا يُحِبُّهُ لِنَفْسِ Sizdən birinizin imanı kamil olmaz, özünə istədiyini müsəlmanın qardaşına istəmədik. Ona görə çalış, əgər bir neyməti istəyirsənsə, başqa müsəlman qardaşına da onu təməni elə, gülə. Sən bir zərəldən qaçırsansa, başqa müsəlmanın da düçər olmasını istəməyin. Bununla dəyərləndirmək olar qardaşlar. Allah-u əlam. Qəhsəslan kimdədir və qəhsəslan hö51:35Qəhsaslar deyəndə nəzərdə tutulan elməhli, ki, hansı ki, deyir ki, qəhsaslar belədir, qəhsaslar elədir, qəhsaslar haqqında danışılan və bəyənilməyən elməhlin sözləri hansı ki, qəhsaslardan çəkindiriblər. Burada nəzərdə tutulan kitab və sünnədən üz çevirib, insanları qissalarla, yalandır, doğrudur, qissalarla insanları dəvət edən insanlar nəzərdə tutulur.52:04Yəni, bir insan ola bilsin ki, 100 dənə qissa əzbərləyib və bunların çoxsu da əslində həqiqi olmuş hadisələr deyil, bir nağıl kimi qurulmuş şeylərdir və bu şeylərlə insanları təbliğ eləyir. Nə kitab, ayə yoxdur dilində, nə hədis yoxdur dilində və yaxud ayədən də hədistən də daha çoxlu qissalar danışır. Və qissa danışdığı zaman doğru olanla doğru olmayan qissaları ayrı detmir, nə eşidir hamısını danışır.52:30Belə qəstaslar pislənir İslam dində, bəyənilmir. Belə qəstaslar tərk olunur. Çünki əksər qəstaslar, qəstas olmağında məqsədləri insanları özlərinə cəlb eləməkdir. Qissa danışır ki, insanları özlə cəlb eləsin. Və doğru olan hadisə ilə yalan olan hadisəni seçmir. Önəmli olan əlində materiyal olsun danışmağa. Ona görə İslamda qissa danışmağın qaydası var. O da, birincisi bu,53:04Elə oturub duranda qissa danışmamalısın. Müəyyən qissalar danışa bilərsən, amma haqq olmalıdır. Olmuş olmalıdır bu qissa və çoxaltmamalısın qissaları danışmalı. Və qissaların üzərini artırmamalısın. Əysilsən zərəli yoxdur, amma artırmaq ilə. Necə gəlibsə, eləcə də onu deyinə. Allahü aləm. İbadətlərdə, xüsusən də namazda gələn riyanı necə dəfətmək olur?53:36Namaz deyəndə, yəqin ki, sünni namazı nəzərdə tutursan, çünki fərzdə adətən riyə az gəlir. Çünki hamı namazda olur, sənə baxılmır. Və insana əsas riyə harada gəlir? Ola bilsin, tək qılanda namazı, heç kəs olmayanda, özündən bəyənmək və özünü saliq görmək, belə bir eksiyyətlər gəlir. Onda o zaman nə eləyirsən? Mücadələ eləyirsən və mücadələ ilə riyanı dəf eləyirsən.54:10Nəmazda riyanı dəf eləmək üçün birinci növbədə bilməlisən ki, riya əməli batil edir.54:40və sənə sadəcə əməldən yorğunluğun qalmasın deyə qorxmalısan. Deməli, birinci riyanı elmlə dəfə eləməlisən. İkinci, riya əhlindən uzaq durmaqla, üçüncüsü də ibadətlərdə cəmatın gözündən bacardığın şəkildə qaçmaqla. Ona görə, Rasulullah s.ə.v. gələn nədir? Sünnə namazlarını harada qılardı? Evdə qılardı. Sünnə namazlarını evdə qılardı və sünnə namazlarında, ibadətlərində insanların gözündən kənarda olmaq,55:10İxlası qoruyur. Allahü mələk. İbadətin şirinliyini necə dada bilərik? İxlasla. İbadətlərin şirinliyini iki şeylə. İxlasla və ibadətin sünnəyə uyğun olmasıyla. Kim hər hansı bir ibadəti ixlasla edərsə, Allah rızası üçün heç bir rüya müdaxilə etmədən, bir də həmin etdiyi əməli sünnəyə uyğun edərsə, onda o ibadətin şirinliyini dada.55:43Allahü aləm. Orucu nələ pozur? Orucu pozur, qardaşlar, orucu yemək pozur. Qəstlə yemək, qəstlə içmək, qəstlə qusmaq, qaytarmaq, bir də zövcə ilə ünsiyyətdə olmaq. Bunlar da əsas orucu pozanlar. Bunlardan əgər qəst olmadan yeyərsən, içərsən və yaxud səndən asıl olmadan qusarsansa, bunlar orucu pozmur.56:19Və kim orucu pozan şeyləri bilərəkdən edərsə, yemək, içmək və yaxud da qasnı qusmaq, o tövbə edir və həmin günü qaza eləyir sadəcə. Lakin kim ünsiyyətlə, cinsi əlaqə ilə pozarsa orucu, onda o zaman 60 gün qaza eləməkdir. Bu 60 gün qaza eləmək sadəcə cinsi əlaqə yaradır. Allahü aləm. Yayın gəlməsi ilə əlaqədər imkanları olduqları halda məsələdə getməyənlərə nə nəsə edirsiniz?56:53Olduğu halda məscidə getməyən insanlara mən tövsiyə eləyərdim ki, o insanlara tövsiyə olunsun. O adamlara cəmaat namazının vacib olduğu çatdırılsın. Və kişiyə yaraşmır evdə namaz qılmaq. Çünki evdə kimlər icazə verir namaz qılmaq? Qadınlar. Kişilər harada qılmalıdır namazı? Sən qərar verir hansılardansın? Şəriətdə qadın evdə qılır, kişi isə məsciddə. Bu icmadır, ixtilaf yoxdur bu məsələdə.57:32Hansından isən, özün qəramləyə gedir. Allah var.58:09Nə nəsə deyə bilərdiniz? Mən tövsir eləyərdim ki, bu qadına şəriət gözəl şəkildə öyrədilsin, şəriətə din gözəl şəkildə çatdırılsın və bilsin ki, saxqalar eytiraz Rasulullah s.ə.və eytirazdır. Bunun heç zərə qədər fərqi yoxdur. Bir müəmminət qadın, müsəlman bir qadın ərinin saxqalına eytiraz edirsə, o Rasulullah s.ə.və saxqalına eytiraz edir.58:44Bir halda etiraz edər ki, əgər bilsə ki, əri saxqalı figuraya görə qoyur, gözəlliyə görə qoyur və dindir deyə qoymur. Onda etiraz elə bilər. Lakin zövcəsinin saxqalı qoymağında məqsədi Rasulullahın əmrini tutmaqdır, Rasulullahın yolu ilə getməkdirsə, onda o zaman bilməlidir ki, dediyi sözlərin hamısının əsli Rasullaha qayıdır.59:14Onu təsirləyərdim ki, kişiyə gəldikdə zövcə hansı problemi istəyirsən çıxartsın, haqqı yoxdur və onu görə də zövcənin çıxartdığı problemi görə də saxal qırxılmır. Allah-u əliyyət. Quranın dəstəmasızı oxumaq olarmı? Məsəl üçün, broşür qazanım, yerdəki təcid kitabından. Belə deyək, bir var Mushaf, Quran-ı Kerim və orada nə təfsir yoxdur, nə şərh yoxdur, sadəcə ayələrdir.59:46Biri də var ki, kitablarda ayələr. Məsələn, dua kitablarının içində ayələr, hədis kitablarının içində ayələr və ya hər hansı bir dini mövzunu əhatə edən kitabın içində ayələr. Bunda ixtilaf yoxdur ki, o kitabların hamısını dəstəmasız oxumaq olar. Ayələri də oxumaq olar. O kitabların hamısını ələ götürmək olar. Cunub olanda da ələ götürmək olar, amma ayələri oxumursan sadəcə. Amma Quran-ı Kerimin özünə gəldikdə,60:15Sırf ayələr toplanmış, Quran-ı Kerimin özünə gəldikdə dəstəmasız, yenə icmadır ki, əl vurmadan oxumaq olar əzbərdən və yaxud da gerdən açmaqla. Amma ələ götürmək məsələsində gəldikdə ixtilaf var. Ayə var Quran-ı Kerimdə, onu ancaq pak olanlar ələ ala bilər, ələ götürə bilər. Bu ayənin təfsirində ixtilaf var elməhin arasında.60:42Bəzilər deyir ki, burada nəzərdə tutulan mələklərdir və bunu deyənlər deyir ki, dəstəməzsiz Qurani kərimi ələ götürmək olar. Bəzilər deyir ki, bu şamildir həm mələklərə, həm insanlara. Onlar deyir ki, ona görə Qurani kərimi dəstəməzsiz ələ götürmək olmaz. Hər halda kim dəstəməzli Qurani ələ alarsa, o icmaya əməl etmiş olur. Kim dəstəməzsiz oxuyarsa, onun da sələfi var. Onun da sələfi var. Amma yaxşı olar ki, dəstəməzli oxuyasa.61:13Yaxşı olar ki, dəstə mağazda oxuyasın. Allah var. Bir də özün istəyirəm. Məyyən kağızlar olur ki, rast gəlir, üstündə saliyyələr var və bu artıq kağızlar həqiqətən çoxalır. Yəni, adın əvvəl təqdim kağızı da yox, artısında məsələn, quran ayəsi gəlir, ya hətta hadis. Yəni, o, tuğba mağazı yaxud da onu neyini məndə azalır ki, dəfə etmək üçün? Mənim mənim qardaşlar, bu şeyə qardaşdan Allah razı olsun, bu şey çox önəmlidir.61:43Yəni, atmaq istədiyiniz vərəklər, kağızlar, nə olursa olsun, atmazdan qabaq nəzər salın ki, burada müqəddəs sözlər varmı? Hədis, ayə, Allahın adları, sifətləri, bu şeylər varmı? Əgər varsa, onları zibilxana, zibilə və yaxud da yollara, küçələrə atmayın. Belə olduğu halda onları götürün və tələf edin. Ya yandırın, ya da torpağın altına dəfin edin. Allah var.62:15Yəni, təkfir Allahın və onun rəsulunun haqqıdır. Əhli sünnə və əl cəmaa kitabı sünnə ilə küfrü icma olmayan şəxslər təkfir eləmir. Yəni, Quran, ayələr əsasına, sünnə əsasına təkfir olunanlar təkfir olunur. Və Quran və sünnə əsasından xaricdə təkfir olunmayan heç kim təkfir eləmək haqqı yoxdur.62:47Ona görə kimdir ən çox Qurani kərimi və sünnəni başa düşən? Kimlərdir? Kimlərdir? Alimlərdir. Yəni onu oxuyanlar, Qurani yaxşı bilənlər, sünnəni yaxşı bilənlər alimlərdir. Ona görə bir kəsin hökümünü vermək üçün ki, kafirdir və bu yaxud da mürtəddir və yaxud da bu müşriqdir, o adam bunu şəriətlə o hökümə aid olduğunu bilməlidir. Və buna Qurandan dəlil olmalıdır.63:18Və bu tək dəlil gətirməyi kifayət deyil. Həmin dəlili sahabələr də bu məsələyə gətirib deyə sahabələrin təfsiri olmalıdır. Əgər hədis desə gətirdiyi dəlil, vaxmalıdır ki, hədis səhiddir və sonra sələflər bu hədisi, bu əmələ şərh ediblər. Yoxsa bugünkü gündə hası ki, düçər olmuşuq, kim gəldi təkfir eləyir, iki kitab oxudu, üç kitab oxudu, qazet oxudu və yaxud...63:50jurnal oxudu, interneti açdı, kimisə fətvasını götürdü. Bu, bəlada həqiqətən, valla. Bu, bəlada bu. Sələf-ü Salih, Şeyh-ül İslam ibn-Təmiyyə Rahmaqla deyir, kim məni tanıyırsa, yaxşı bilir ki, mən haqqsız yerə təkfir eləməyim, mən nə qədər uzaqam. Muhamməd ibn Əbdül-Vahab da bunu deyir kitablarında. Ona görə elm əhli bu şeydə çox ehtiyat ediblərsə, danışdıqları zaman özlərini danışmaqdan qabaq, min dəfə hesaba çəkiblərsə və hökumdan qabaq kitab64:20oxuyub, əhatə edib, hökum çatmağa çalışırlarsa, sən tələsmə. Hələ oxu yine. Biri mənə sual verir ki, mən belə görürəm, fulanı kafir görürəm, fulanı dərv-ül İslam görürəm, fulanı dərv-ül kufr görürəm. Dedim, Quran oxuya bilirsən. Deyir, şərtdir ki, mən Quran oxuya biləm. Bu, ayıbdır, qardaşlar. Ayıbdır, qardaşlar, həqiqətən. Yəni, bir adam belə şeylərdən danışmağa cəsarət edirsə, hələ Quran oxuya bilmirsə, bu adamda həyatsızlıq var, utanmazlıq var. Rasulullah s.a.v64:56Rasulullah s.a.v. nə deyir bu barədə? Əgər bir adamda həyə yoxdursa, ondan nə istəyirsən gözlənilir. Hər şeydə alışa bilər, hər şey elə bilər. Onun görə həyə də yaxşı şeydir, ədəb də yaxşı şeydir. Və tələsməməyi tövsir eləyirəm. Hər məsələyi öz əhlinə, ixtisas sahibinə tərk etməyi tövsir eləyirəm. Ədalət budur. Allah-u ələ. Təkfir əhli əslində, elə onların hər şeyi böyükdən üzərində qurulur.65:27Yəni, onlar böhtan etməsə, olma. Necə böhtan eləyir? Ya yalan danışır, ya böhtan eləyir. Ya deyir ki, mən fulandan belə işitmişəm, onun fətvasıdır ki, bu belədir. Adım onu deməkmə. Tələsmə, tələsmə sən. Sən bu şey başa düşkünə. Onlar iftira, bir də yalanla, təkvirçilərin əsas siması budur. İftira və yalan. İftira nədir? Sən demədiyin şey, elməhl demədiyin şey deyir, fulan belə deyil.65:57Bir də var yalan, iftiradır. Bir də var yalan danışır. Məsələ, el-məhlinin dediyi sözün içindən onu aid olan hissəsini götürür və el-məhlin adı ilə nəql eləyir. Bu da yalandır. Bu da ən çox tanınan kimlərin sifatidir. Kimlər bununla tanınır? Təkfirçilər. Çünki təkfirçilərin halını mən bilirsiz nəyə bənzədirəm? Dənizdə düşüb boğlana. Saman da olsa əl atır. Onların fikrini dəstəkləyən nə varsa hamısını götməyə çalışırlar. Hətta 10 səyfəli sələfin sözündə bir cümlə olsa belə.66:33Qaldı sual? Əgər bir qardaşın valideynləri razı deyilsə, məsəl üçün, hər hansı bir bacını almağa, amma bacının valideynləri razıdırsa, o qardaş nə etsin? Nə əsət eləyəcək onu etməyə? Valla onu deyərdim ki, bilirsiniz, valideyn haqları böyükdür, çoxdur. Yəni, valideyn iki tərəflə şəkildə, valideynlər razı deyilsə... Yox, biri razıdır, yəni qız tərəf razıdır. Hər iki tərəf.67:06Yəni, bir tərəfin razı qalmağı, bir tərəfin razı qalmamağı naqistdir. Nöqsan. Tövsiyə modu ki, çalışsın ki, iki tərəf də razı olsun, o şəkildə evlənilsin. Çünki evlənmək həmçinin qohum əqraba olmaq deməkdir. Yəni, bu necə, sən bu qadınla evlən və sonra sənin atağın, zövcənin, valideynlərin qəbul eləməsin. Bu qohum əqraba əlaqələrini kəsmək sayılır.67:35Yəni, evlənmək eyni zamanda qohumluqdur. Qohumluq əlaqələrinin genişlənməsidir. Ona görə tövsiyəm odur ki, iki tərəflə bu razılıq olsun ki, sən evlənməyə qədəm qoyasan. Və sonra, plus, qadın tərəf deyirsən razıdır. Sən evləndin, gətirdin. Kimin evinə gətirəcəksən? Atanın evinə gətirəcəksən. Onlar hər gün bu qadına söz atsalar, dil atsalar, incitsələr, əziyyət versələr. Bu qadın sənin razı olmayan valideynlərin yanında hüzur tapa bilər, xoşbəxt ola bilər68:05Sən gərək sonra valideynlə qarşı asi çıxasan, ya zövcəni boşasan, ya da zövcəni götürüb valideynlərini tərk edib gedəsən. Ona görə müəyyən vasitələrdən istifadə etmək lazımdır ki, onları qanun edəsən. Onları qanun edəsən. Çünki valideynlər bəlaharda olur, cahil olanda. Əgər valideyn istəyirsə ki, oğluna var adamın qızını alsın, vəzifəli adamın qızını alsın, adı sana olan adamın qızını alsın, onun axtardığı şey bu olarsa, heç qızın öz dənəmli deyil bəzi valideynlər üçün.68:37Onlar bəladır, bu, sıxıntıdır həqiqətən bu. Lakin onunla bərabər onları razı salmağa çalışmalıdır, tövsiyəm budur. Allah-u əlam. Elm əhli bəyənmir sallallahu aleyhi və səlləm kəlməsini hərflərlə ifadə etməyi. Yəni, müxtəsər şəkildə s, a, s, və yaxud da ərəb dilində sad hərfini yazmaq, və yaxud da sad, ləm, ayn hərfini salam deyirlər yazmaq, bu, hədisi alimləri tərəfindən bəyənilmir.69:22Rasulullah sallallahu aleyhi və səlləm, Rasulullahın adını yazdıqsa sallallahu aleyhi və səlləmi deməyin də yazmağın da vacib olduğunu deyirlər. Lakin bəzi hədis alimləri, məsələ İmam-ı Suyuti, əl yazma kitaplarında buna rastlaşırıq. Tələsib deyə yazmaqda, ona görə baxırsan ki, İmam-ı Suyuti hədis alimlərində, onun da hədislə maraqlı olubdur. Və əl yazmalarında rastlaşmışıq dəfələrlə ki,69:50Rasulullah s.ə.v. kəlməsinin yerinə sad hərfi qoyub və yaxud sad, ləm, ayin hərfi qoyub. Baxmayaraq, bir-iki alimdən bu baş vermiş olsa da, yazmış olsa da, əsas nədir? Əsas, əksər alimlər bunu bəyənməyiblər. Əksər alimlər bunu bəyənməyiblər. Ona görə də, əsl də budur ki, Rasulullah s.ə.v. yazdıqda s, a, s yazmamalısın və s.ə.v. yazmalısın.70:21Bu, savazsız cəmiyyətdə, ixtilaflı məsələlərdə də, ixtilaflı məsələlərdə, məsələn, bir təzə İslamı gəlib, bir elm tələbəsinə gedib, o dərk eləmdə bu fikir məsələdir, bu əqidə məsələsidir və gedib ona sual verib, bir cavab alır, digəri də ixtilaflı məsələdir, bir cavab alır və çaşbaş qalır. Bu, bu cür bir vəziyyətdə siz nə nəsiyyət edərdiniz ki, məsələn, necə olmalıdır ki?70:50Bu cür məsələ aradan qaldı. Bu adamın özünə qayıdır. O, sual verənlər yoxdur. Məsələn, səndən gəlir, bu rəy soruşur. Səndən, o birisindən gedir, bu rəy soruşur. Bu adamların halı iki haldan biridir. Ya bu adam fitnəkardır, əsas məqsədi sözləri şişirtmək, yaymaqdır. Fitnə yaymaqdır. Ya da bu adam həqiqətən elm öyrənmək istəyir, amma üslubu bilmir. Hər iki halda deyərdim ki,71:20Bir adamın fitnəkar olduğunu nədən bilirsən? Hansı cavab istəyirsən, deyir ki, o birisi rəy deyir sənə. Məsələn, mən bunları görmüşəm. Bir nəfər gəlib məndən soruşur ki, bu şeyin hökümü nədir? O məsələdə iki dənə rəy var. Mən ona demişəm ki, qardaşım, bu məsələnin hökümü budur, dəlili də budur. Mənə deyir ki, bəs bunu belə deyənlər də varax. O, onlara nə deyirsən sən? Dedim ki, bəs salam. Mən bunu götürürəm, o birislərlə işim yoxdur.71:52Mənim bu qaniyyət üçün dəlilim var. Həmin adam bir müddətdən sonra gəlirməndən həmin sualı verir. Mən artıq bilirdim ki, buna bu cavabı dedim və o manada dedik ki, bunun əksini deyənlər var axı, sən onlara nə deyirsən? İmtihan üçün o birisi cavabı dedim. İkinci rəy. Deyir, xeyr, bə, belə deyənlər də var axı. Dedim, nə oldu da? Mən belə desəm bunu gətirirsəm, belə desəm bunu gətirirsəm. Yəni, bunun əsas məqsədi nədir? Mübahisə yaratsın ortada.72:25Mübahisə töməksin ortada, fitnə yaysın ortada. Elm tələbəsinin siması deyil, bu fitnə əhlinin simasıdır. Yəni gedir bir məsələni öyrənir, nə rəydirsən, deyir ki, məsələn, müxalifə nə deyirsən. Bir də var, həqiqətən elm öyrənmək istəyir və iki rəy, üç rəy eşdir, doğru hansı da onu örgənmək istəyir. Və sadəcə üslubda xat eləyir. Məsələn, səndən də soruşur, ondan da soruşur, bundan da soruşur. Adətən halı belə olan adam qəlb rahatlığı tapır heç bir72:56Mən buna tövsiyə eləyərdim ki, birincisinə tövsiyə eləyərdim ki, bu üslubu tərk elə. Bu üslubu tərk elə və fitnəkar olmaq ilə. İkincisinə də deyərdim ki, qardaşım, sən üslubun belə olsun ki, inandığın elinə, əməlinə, şəxsiyyətinə güvəndin bir adamdan get soruş müəyyən bir məsələni, ixtilaf olsa da belə, o sənə verdiyi fətvanı, dəlil əsasında qurduğu fətvanı götür və başqasından soruşma bunu.73:25Və əmələlik yetkinə.74:01və bu zülm sayılarsa şəriətdə, onda o zaman valideynin sözü götürülmür boşanma məsələsində. Bir nəfər gəlir, oğluna deyir ki, zövcəni boşa. Yox, yox, yox. Bir nəfər gəlir, oğluna deyir ki, boşa zövcəni. O da deyir ki, boşamır. Deyir ki, sən valideyninə qarşı çıxırsan. Deyir, onları bilir xatdab gedir, oğlu Abdullayı deyir ki, zövcəni boşa. Deyir, o da,74:31Abdullah da zövcəsini boşuyor. Deyir, sən mənə niyə qulaq asmırsan? Deyir, sən Omar kim olsaydın, qulaq asardın. Çünki Omar radiyallahu anhu ədalətsiz deyil idi. Əgər deyirdisə, Allah qabağında ona cavab verəcəyini bilirdi. Ona görə əgər valideyn haqqsız yerə, şəxsi prinsipinə görə zövcəyə boşanmağı tələb edəcə, valideynin hörmətin yeri var, amma burada valideynə itaat olunmur. Çünki zülm etmək olmaz zövcəyə.75:00Gərçəkdən valideyn elmli, savadılı prinsipdən uzaq olan bir insandırsa və onun boşanmasını tələb etməsində qanı edici səbəblər varsa, onda itaat eləmək olar valideynə. Allah-u ələ.75:33Vitr var, vitr namazı. Bir də var təəccüd namazı. Umar ibn Xattab və Əbu Bakırın feyli bizə bunu açıqlayır. Buxarədə hədis var ki, Əbu Bakır radiyallahu anhu, yaşlı namaz, işa namazını qıldıqdan sonra vitr namazını qılıb yatardı. Ehtiyat deyilər buna, ehtiyatı götürərdi. Və gecə qalxa bilsə idi, təəccüd namazını qılardı. Yəni iki-iki rəqət, iki qılardı, dörd qılardı, altı qılardı, səkiz qılardı, on qılardı.76:05Ahırını tamamlamazdı, çünki artıq vitri qılıb. Umar ibn-i Xattab radiyalanhu işa namazını qıldıqdan sonra yatardı və gecə durub qılardı təhcüd namazını, sonunu vitrlə tamamlayardı. Ona görə Rasulullah s.ə.v. deyir ki, Umar ibn-i Xattab ciddiliyi götürür, Əbu Bakr radiyalanhu ehtiyatı. Hər ikisinin əməli də doğrudur. Ona görə sən vitri qılıb yatmış olsan, sonra təhcüd namazına durmuş olsan, qıl gülən 2 rəqət, 4 rəqət, 6 rəqət, 8 rəqət.76:37və çox da qıla bilərsən. Çünki Rasulullah s.a.v. deyir ki, salatu leyli məsnə məsnə. Gecə namazı 2-2 rəqətdir. Hətta səhrə kimdə qıla bilərsən. Əgər vitri qılmamış olsan, onda o zaman təəccüd namazını qılırsan, 2, 4, 6, 8, 10 və s. lakin sonuna təəccüdün doğmağından qorxsan, vitrlə tamamlayırsan. Amma vitrə gəldikdə xüsusi olaraq, Rasulullah s.a.v. vitri 1 rəqətdə qılıb, 3 rəqətdə qılıb,77:075 rəkətdə qılıb, 7 rəkətdə qılıb, 9 rəkətdə qılıb, 11 rəkətdə qılıb. Hətta 13 rəkətdə gəlib. Bunların hamısı səhid kitablardır. Səhid sünnə kitablarında sabitdir. Ən çox qıldığı neçə rəkət olur? Ən çox qıldığı vitri 3 rəkət qılır. İki şəfə, ondan əvvəl iki rəkət sünnə və sonunu birlə tamamlayır. Və bunun qılma keyfiyyəti belədir vitrin. Əgər 3 rəkət qılırsansa,77:35İki rəkət qılıb salam verirsən, sonra bir rəkət qılırsan. Və yaxud da üç rəkəti bir təşəhüd ilə qılırsan. Yəni hənəflərdə olan müxalifət var, o da vitr namazını, məqrib namazı kimi qılırlar. İki rəkətdən sonra təşəhüd oxuyurlar, sonra salam vermədən qalxıb üçüncü rəkət qılırlar. Bu, sünnəyə müxalifdir. Ya iki rəkətdən sonra salam verib üçüncü rəkəti tək qılacaqsan, ya da üç rəkəti bir təşəhüd ilə qılacaqsan, sadəcə üçüncü rəkətdə otur78:07İki rəkətdə bir salam verirsən, iki rəkətdə bir salam verirsən, sonra bir rəkəti tək qılırsan. Ya da dörd rəkətin hamısını bir təşəhüd ilə qılırsan və sonra qalxıb bir rəkəti qılırsan. Bir rəkəti bitirir, təkrar bir rəkət olaraq qılırsan. Əgər yedi qılsan, eyni belədir hökümü. İki-iki və ya da altısını birdən bitirir tək. Əgər doqquz qılsan, burada fərqlənir. Doqquz rəkət qılsan,78:38onda 2-2 rəkətdə bir salam verə bilərsən, ya da 8 rəkəti bərabər qılırsan, 8-ci rəkətdə təşəhüd oxuyursan, salam vermədən qalxıb 9-cu rəkəti qılırsan və salam verirsən. 11 rəkət qılsan, 10 rəkəti arx-arxaya qılırsan, 10-cu rəkətdə təşəhüd oxuyursan, salam vermədən qalxıb 11-ci rəkət qılırsan. Çünki bu hallarda heç birində fərz oxuşamır. Allahü aqib.79:11Valideynin və ya hər hansı bir insanın la ilahe illallah deməsini işitməmiz var. Amma özünü müsəlmana nisbət edir, Allahı, Rasulullah sallallahu aleyhi və səlamı qabıl edir. Bu, la ilahe illallah demişdir bu adam. Müsəlmanam deyən, la ilahe illallah demiş sayılır. Bir adam deyirsə ki, mən müsəlmanam, bu, la ilahe illallah demiş sayılır. Çünki Xaldi ibn-i Valid, radiyallahu anhu, Rasulullahın əmri ilə bir ilə gedib dəvətə. Gedir onlara, deyir ki, la ilahe illallah deyin.79:43Onlar da deyir ki, sabah nə, sabah nə. Xəldi ibn-i Valid onların dilini başa düşmür və onları öldürür. Rəsulullah s.ə.və xəbər çatanda Xəldi ibn-i Validi qınayır. Çünki sabah nə, müsəlman olduq, müsəlman olduq deməkdir. Və Xəldi ibn-i Valid elə bilir ki, Xəldi ibn-i Valid, radiyallahu anhü, onlar İslamə girməkdən intına eləyir. Deməli, bir insan müsəlman olması üçün, la ilahe illallah deyirəm deməsi şərh deyil. Yəni, müsəlmanam deməsi, la ilahe illallah qəbul edirəm deməkdir.80:20Bəsdir, inşallah.عرض النص كاملًاالتعليقاتلا توجد تعليقات بعد. كن أول من يشارك بتأمّل نافع.