نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:02 بسم الله الرحمن الرحيم. إن الحمد لله تعالى نحمده و نستعينه و نستغفره. و نعوذ بالله تعالى من شرور أنفسنا و من سيئات أعمالنا. إنه من يهله الله فلا مضل له و من يضلل فلا هادي له. 0:39 wa ash-hadu an la ilaha illa allahu wahdahu la sharika lah wa ash-hadu anna muhammadan abduhu wa rasuluhu sallallahu alayhi wa ala alihi wa sahabatihi wa man ihtada bihadihi ila yawmi d-din wa sallimillahumma tasliman kathira amma ba'r fa inna khayral hadiyu muhammadin sallallahu alayhi wa sallam fa inna asdaqal hadithi kitabu allahi ta'ala 1:09 wa ahsanal hadiyy, hadiyyu muhammadin sallallahu alaihi wa sallam wa sharral umuri muhdathatu ha wa inna kulla muhdathatin bida'ah wa kulla bida'atin dalalah wa kulla dalalatin finnar Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la qiyan hamd darbusun biz Allah'nı tanişlikde davam itemiz Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la bu nasbiqan ilim in katta şaraflik ilim Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la adamlariga ilim ur getti 1:36 dunyavi ilimler urgetti, ve dini ilimler urgetti. Dunyavi ilimlerini Allah için hiçbir kadri bulmadı bunu. Hatta bunu yahudlerge hem, Allah'ın düşmenlerge hem, hatta imanlı kişilerge birmegen, uzunu düşmenlerge onu birdi. Lekin, dini ilimini, ahiret ilmini Allah subhanehu ve ta'ala, ing uzu yakışık urgen kişilerge, yani peygamberler, ve siddiqinlerge, ve ulemalarge birdi bunu. Rabbani ulemalarge birdi. 2:06 Bu ilim, in qarafli ilim. Yani, dini ilim, bu in qarafli ilim. Bu ilimin icide in qaraflisi, Allah subhanahu wa ta'ala'ni tanişlik. Allah'ni tanişlikni in yahşi gölü, Allah subhanahu wa ta'ala uzini tanitken, Allah'ni isim sifatları örgali, Allah'ni tanişlik gölü. Biz bana şu nukteyi nazardan gelib çıqib, Allah subhanahu wa ta'ala'ni isim sifatları bilen tanişlikte davam etemiz. 2:36 Biz utken majlisimizde Allah Ta'alaani Al-Hadi ismi bilan tanishkani diga. Bu isimni manolari haqidi, vaqidagi asarlari haqidi, vaqandi qilib durub bu hidayatka irishish sabablari udar haqidi gapirgani dig. Bugungi biz urgani digan isim Allah Subhanahu wa Ta'alaani Al-Fattah al-Alim ikta ismi haqidi gapiramiz. Al-Fattah wa Al-Alim isimleri. 3:08 Bu isim Qur'an da Fattah ismi, yaani Al-Fattah ismi Qur'an da bir urundak ikan ikan. Qul yajma'u baynana rabbuna summa yaftahu baynana bil haqqi wa huwa al-fattahu al-alim. Yaani saba surasda bir urundak ikan. Qiyamat kuna Allah Ta'ala hammamizni jamlaydi wa urtamizda haq bilan hukum qiladi. Allah Ta'ala Fattahu al-alim bugan zad. Fattah digani uzu Arab tiledi. 3:37 aci bir uci digan manani birem. Masalan, ishqini atishligini, masalan, fathul bab ishqini atish manasidi. Yani, tusilib qa gandarsani, aci bibarishligini fatham deyiladi. Masalan, su aqib gelib turib bir jagi dikhilib qasi, usani aldini aci bibarishligi fath deyiladi. Allah da'alani fattah ismi ushte managi darlad qiladi. Buna agar yaz vasayk, yaxsi ilim bu qaladi hamamiz chun. 4:05 al-fattah isme, shu ta maana qadar al-adkhir hadi? Birin chisi, al-fattah digana qadi wal-hakim diga maanadi. Allah Ta'ala, fattah digana hukum qiloochi, qaza qiloochi, qiyamat günu daham, shu dunya daham hukum qiloochi. Allah Ta'ala, Quranda ita'adi ki, qala rabbi, inna qawmi kathaboon, faftah bayni wa baynahum fathan wa najjini minal qawmil zalimin. 4:35 وَنَا جِنِي وَمَا مَعِيَ مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ 5:05 رَبَّنَا اَفْتَحْ بَيْنَنَا وَبَيْنَا قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَأَنْتَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ 5:34 qiyamat günü yawmul-fatih qul yawmal-fatih yawmul-fatih günüde yawmul-fatih günüde yawmul-fatih günüde yawmul-fatih günüde yawmul-fatih günüde yawmul-fatih günüde yawmul-fatih günüde 6:01 Yani Allah Ta'ala al-fattah digani bandalariga yurdan bir uchi digani. Yurdan bir uchi, nusrat bir uchi manastı. Qur'andakiladi inna fattahna laka fattahna mubina. Inna fattahna. Yani biz Rasulullah qeyti yapti ki, sizgi acig bir ghalabani nasib qildik, birdik digani. Fattahna mubina digani, yani nasran, nusrat bu, ghalaba. Yani al-fattah digani, ghalaba bir uchi digani manada. 6:30 nusrat beruchi digan manasa chikaraygan. Birinci manasa nama boldi? Birincisi, al-qadi, al-hakim, qazi, hukum qiluchi, hukum qiluchi, urtani azilim qiluchi zat digani. Ikinci manasi, bu, andalarga yardan beruchi digani. Yana Quranda itaydi ki, masalan, wa uxra tuhibbuna ha, nasurun minallahi wa fathun qarib. Fathun qarib. Wa Allah ta'ala yana bir basqa istilarga bir nimat nasib qigan. 7:00 O, Allah tarafdan beriladigan nusrat wa yaqinda boladigan qalaba. Fathun qarib bu bazilar khaybardib tafsir qigan mufassirlar, bazilar qiyamat günü geci boladigan qalabalar, hamma fathlar, bolar fathun qarib digiladigan. Ihtimal, ünüsülem, ünüsülem ihtimali var. Muhim bu yerda hazır fathun qarib, qalaba manasta islatinlayabdi. Lekin birda bir ibaraga biz itibar qaracimiz gerek. 7:30 nasrun min Allahi wa fathun qarib. Biz o adil fathni qalaba manasliyti yapbiz, nusrat manasliyti yapbiz, dekin, nasrun min Allahi uzi kiliyabdi birdi. Arab dili da malum ki, agar da ikite kalima kiysa, bir-birigi atif bolib bağlanib kiysa, iki o boshqa-boshqa manani birish kirik. Demek, nasrun min Allahi boshqan irsa, wa fathun qarib boshqan irsa. Buna boshqa ligini biz shunayit shunamis ki, nusrat iki xil boladi. Allahtan kiladigan nusrat iki xil boladi. 7:59 mānawī nusrat bār wa māddi nusrat bār. Ḫāzib irde, nasrun min Allāh bu mānawī nusrat wa fathun qarib bu māddi nusrat. Allāh Ta'ālā fath qilibir ganligi. Māddi diganda biz kuz bilankuramiz unu. Qalababu ganligini, shaharilar fath boladi, islāmī daulatlar boladi. Buni kura da adamlar, kuz bilan. Manabu, Ḫaqiqi, yani kuz bilankurladigan hissi qalabab. Amma mānawī qalabab, 8:28 adamlarini qalbiga bera digan Allah Ta'ala'nin qatirjamligi, ularini qalbidagi qamlarini kitgizishligi, adamlar qalbidan qamini kitib qalishligiyem, katta bir ghalaba bu, nusrat bu. Allah Ta'ala nusrat bersa, urushta agar maddi cihattan maqlub busaya, maalavi cihattan qalibbib turur had adan. Hich narsa yukatmaydi. Mani Uhud cengide Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam ashablari bilan Uhud dağıga chinkinib durub, tipaga chikturgallarda, 8:57 Abū Sufyan kelib durub, fastan xitab qiladi. Shundi Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam unu gapiga jawab biriyilar digidi. Bizdan ulganlar cannatta, silardan ulganlar tozakta buladi diganlar. Bizni maulağımız bar silardi, bu se maulağlari yox. Bizni maulağımız Allah dip etishkanda kin, Abū Sufyan din namastan burulib gitadi. Yani, shu maqlub bob durgani taqdirdiyam, qarcap durgani payitdiyam, 9:26 Allah Ta'ala qalbke agar nusrat verse qalb titik buladi, manevli bir qalabi buladi. Mum'in kishinin xolati daim suni buladi. Mum'in kishi hech qachan bir tushkullike tushmaydi. Demek bu ikkinci manasi buldi. Uchunchi manasi, al-fattah digani fath, bu rahmatlar ishigini ochi birishlik manasdi kiladi. Rahmatlar ishigini wa rizqlar ishigini ochi shlikini fath digiladi. Demek birinci manasini yana takroleyimiz. 9:56 hukum qil uchi manasda kilarakan ikkincisi mu buldi? ikkincisi nusrat bir uchi manada kiladi uchuncisi rizqlarina ochi bir uchi manada rizq va rahmatlarina ochi bir islik manasda kiladi anay Allah Ta'ala ditaydi ki ma yeftahillahu lin nasi min rahmatin falamumsika laha wama yumsik falamursila lahu min ba'di Allah Ta'ala qaisi bir rahmatina agar adamlariga ochi buysa unu hichkim uslop olalimaydi 10:26 Bani shiirde rahmatni oqqish digani bu umumi rahmat bu. Allah Ta'ala'nin rahmatini dimik, rahmatni oqqish manasda kilat desek bulerik, üçüncüsünü qisqa qalib. Allah'nin rahmatini oqqish digani. Allah'nin rahmatini dimi? Allah'nin rahmatini biz rahmanur rahim sifatlarini etken payetimizde, Allah'nin ismini va şu sifatlari haqqida yapir gandimizde etken edik. Rahmat bu biz ucu manfaatli bulerik digani, hamma narsa rahmat. Allah'nin rahmatı 10:56 Mesele rizq Allahni rahmati. Rizq Allahni rahmati. Mesele Yunus suraste Allah ta'ala hitaydi ki, falamma nasu ma dhukkiru bihi, fatahna alayhim abuwaba kulli shayi. Ular, ularga islatilinyan kitab wa sunnatni, ularga islatilinyan vaazlarini unutkan petlidi. Unutti, ulamlar unutusliki bu itibar birimidi. Amal qimidi, boxkutaribir qaramidi. 11:23 Ushan day bugan peytta Allah Ta'ala ularga hamma narsani ishigini ochi bivarib. Abwaba kulli shay, hamma narsani, yani rizqlarini ishig ochi bivarib. Farzantlari kub buldi, mali duniyasi kub buldi. Hazirgi kunda, khutdiki, masalan, adamda kubchirik adamlari da hayati qarasi ist, adam qorqadigan darajada Allah Ta'ala juda katta bir ishigini ochi bivarib. Fatahna alihim abwaba kulli shay, hamma narsani, adam khutdiki ahiratki hish narsani qomagindi. 11:53 Baz bir salaflar, mene shu ayatlarda manasu uchun yiglar aken ki, qiyamat kunuda bizge, qiyamat kunuda ayatil ishtan qurqamiz ki, silar dunyada oletkellarini olu buldilarayin. Wa bada lahum minallahi ma lam yakunu yahtasibun. Ularga Allah na aldiga borganda, ular uylemagan narsalar zahir buldi. Azhabitum tayyibatikum fi hayatikumud dunya, wastamtatum biha, silar dunyada, 12:21 tayyibatlarini kit-kizdiyilar, hamma narsadan faydalani boldilareyi, ish narsa qamadislarga, diil ishdan qorkamandib yiglaraykallar. Demek, bu, Allah Ta'ala bir kishini azaplamakchi buse, ularga azab gelislikiden aldin, Allahni sunnatishun deyikenki, ularga hamma ishikni ocibi baray. Lekin birda ishikni ularganin faydasiga ocibaydi, birda birnasiga itibar qarataylik, fatahna alayhim abuwa bakulshi, alayhim digani, 12:49 ularini ziyaniga acuvar ishligani. Fatahna lahum dimi abdi? Fatahna alihim ulariga acuvar adi. Dikim bu acili ishligi ulariga istidraj bolaydi, qadimlar aldani qolaydi. Allah bizdi yaxsi kurganligi uchun, man shun chanar sani biri abdi edib qadim aldani qolaydi. Keyin ular khursan bubturgan paytda, Allah Ta'ala shunlayi ushligan paytda, hi shakka nacat topolmaya qolaydi. Bunu masalan bazibir qadimlardi, shakslardi suratida haziram kurtdurbmizmizmizmiz. Meni tasirlantirgan halatda minkub gapiraman shu, 13:19 Kuzun bilan kurganligim uchun, bunu televizorda dimada kurganlidik, qazafini ulimini kurgansidlar himmalariz. Qazafini. Bu adam, Allah Ta'ala, 42 il, 40 ilden ziyad kushiga mulk birdi unye. Indi mali mulkti, indi sob kitab yox. Nicci milyard, milyard, milyard pulu var. Qudd Allah etkendi, fatahna aleyhim abwaba kulli şey. Biyaqil qizlari, biyaqil uğullari. 13:48 daulatiga Allah Ta'ala nefti birginidi, bayligi ham menerse baridi. Diki, meni shu bulishigi, bu adam Allahna razi qilidigin hayat bile yashimidi. Quranini, kub coylarini yalganchi digin, cuda bir, qalati bir geplerdi gepirgin adami. Akhirini mi buldi akhiri? Allah Ta'ala shundi ushledi ki, kuciyada, shundi, adamlar nukuli bilen, cuda qatliq bir, ayanshligi halatda, u adami duniyadan utdi. Yani bu, hamhamiz uchun ibrad ki, 14:19 Allah Ta'ala agar uzini zikridan kimki yuz u gursa, usha odamga, Allah Ta'ala uzini ishiklarini ocivaradi, rizq ishiklarini. Kin khursan bolib utirgan peytta, Allah Ta'ala shundaybir uylemagan coydan uradi ki, kin qochi putulalmayda odan. Tawba qiladit, uzi tawba ishik yapilgan moladi. Allah asrasin bu xalatdan. Demek, uchunci manasi shu, fath digandi, Allahni rahmati ocilik digandi manada kilareki. 14:49 Kin, yana bir maana geberge mulaqaza qalamiz ki, abuwa ba kulli shay digenden bu rizqni ishkilari bittamaz egen. Kub, masalan farzantlar rizq, ahli ayol rizq, yashay digen uyucaylar rizq, mene digen markeblar rizq, ham metomanin yaxshqili biramiz digen. Odamlar mene shubilani aldan qoladi, ham eyaqa yaxshi bulub, mene digen maqinasi busa, tura digen uyu busa, 15:18 uguldan uguld, qizdan qiz farizantlari busa, hamma farizantlarini uylu-coylu qiken busa, adam aldani qoladi ki. Qut di ki, min isimli qibuldim. Farizantlarimni, man ugullarini uylantirdim, qizlarimi durmus geberdim. Hammasi yaxsi uvali-cuali bolib, yaxsi yasi yapdi. Dib, aldani qolishligi mumkun adamlar. Kub adam shubilani aldani halib. Likim bu, wal-iyazu billah, yaxsilikmaz. Yomanlikni alamati bolishligi mumkun. Buni yaxsi yoman bolishligini tarazusi, 15:47 odamne shubugun qil etgen amali. Agar shubugun Allahni razi qil etgen amalini qilib turgen bose, xursan bosen Allah Ta'ala bunga bu dunya diyen yehsilikdi birgen boledi insha Allah. Agar Allahni razi qil mey digen amalini qilib, belki Allahni qazablantira digen, Allahni dinige teizkari boletgen, isini qilib turgen peyti dahem, Allahunga biri etgen bose, Allahdi nazari chushmese, bozarga bakal bolen meysen digen, minge Allahdi nazari chushkendir ki, 16:16 Mani shunca nimatlar minge bulayat kandar dib, odam aldan qaladi. Mani bunarsa fitna buladi. Xob, yana Allah Ta'alani shu rahmat ishiglerden beri ilim ishigi. Bu in katta nimat. Yani, Allah Ta'alani fattah ismiden surimiz ki, Allah Ta'ala bizgin acib versin ilim ishigini. Buna Allah Subhanahu wa Ta'alani shu fattah ismi bilan surimiz. Al-fattah ismi bilan. Yani, Allah Ta'ala uzi fattiqli biradi ilimni. 16:46 Biz hich narsani bilmasedik, alani qardadan tughulgan paytimizde hamamiz birxiledik, hich kimish narsa bilmeydi. Iman Bukhari bilan biz birxiledik tughulgan paytimizde. Iman Bukhari bilan birxiledik. Kin ulish paytidaki Iman Bukharina halati bilan, basqa ushe zamandaki adamlarini taraziga tartif qariseyiz. Bukhariga Allah Ta'ala qancha narsani ochi birgen. Allah bilada onu. Wallahu akhrajakum min butoni ummahatikum. 17:16 La ta'lamuna shay'a. Yani Allah Ta'ala silarini onalarindi qanladan chikardi, silar hich narsani bilmestiyler. La ta'lamuna shay'a, hich narsani. Niman biladi shakalaq, tughulgen shakalaq, niman biladi? Lughatdi bilmaydi qeplashtiydi. Burar isqilisdi bilmaydi. Allah fitri urgatgan, Allahnin hidayati bar. Onasini imish, kunkurish, usharan qangi bir fitri hidayat bar, kechi darsimizde etkin narsalar. Lekin, baska bir narsani bilmaydi. 17:45 Kin, Allah subhanahu wa ta'ala unge ilim ur getti. Bani shi ilim unge fatiq gani ge boladi. Allah ta'ala dan sureyimiz ki, uzu faydalik ilim ur getsimiz gi. Allah subhanahu wa ta'ala in minnet qilinyen odamlarga nimetli minnet qilish urni de, rahmat, uzini rahmatini isletish urni de, Allah ta'ala ita'adi ki, laqad manna allahu alal mu'minina izba'afafihim rasulam min anfusihim. 18:14 يَتْلُوْ عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَ Allah Ta'ala ḥaqiqatta laqad qasam bilanki iladi bu. Lam kise bu tawti'atun lil qasamdi iladi, yani wallahi digan manadi. Allah ki qasam ki Allah bandalargi yahshilq qildi qachan ularini icilerden peygambar yubargan paytti. U peygambar unu xislati peygambarinin khususiyati shuki 18:43 يَتْلُوْ عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ اُو پَيْغَنْبَرْ اُلَرْجَ اَللَّهُمْ اَيَاتِلَرْنِى تِلَوَتْقَلِ بِرَدِيكَنْ وَاُلَرْنِى پَوْكِلَيْدِيكَنْ اُلَرْنِى عَمَلَّرْنِى شِرْكْتَنْ پَوْكِلَيْدِي اُلَرْنِى سُوزْلَرْنِى شِرْكْتَنْ فَحْشِشْلَرْدَنْ پَوْكِلَيْدِي 19:13 wa hikmatni ularga urgatan. Wa in kanu min qablu la fi dhalalim mubin. Ular bundan aldan ociq zalalattaki odamlar idi. Hic narsani bilmey digan odamlar idi. Bir peytler biz shun neymas midik? Hic narsani bilmestik. Allah Rabbul Alamin bizge shun neykatta nimatini verdi ki, usha nimati mane shu majlislarda dars qilib, Allahni uzini taney digan majliste utirishligimiz. Wallahi bu majlislar 19:42 nəhayatda barakalik majlis digiladi. Allah'ın uzini tanişi çub utirigan majlis, bu majlislerge farisiteler tushadigan majlis inshaAllah. Farisiteler şu majlislerden izlebiyor, bu sahih hadislerdekigen, Allah Ta'ala'nı aylani majlislerden izlebiyor edigan farisiteleri buladi. Bir ilim majlisini topsa, uşa cogi kilib utirib, ilim tingilib utiradi farisiteler. Demek bu ilim nimati nəhayat derecede katta nimat ki, 20:11 Allah subhanahu wa ta'ala bunun odamlarga paygamber orqali yubarganligini minnat qildi. Va qiyamat guni gece Allah ta'ala bu minnati qoladi, odamlarga paygamberdan kiyn paygamberlarini miros xurlari, odamlarga Allahni kitabini tulawat qiladigan, odamlarini qalb kesallikilerden, tozalashlikini urgatadigan, rabbani ulamalarini Allah ta'ala odamlarga nasib qilib çikaradi, çikaradi, kimdir faydalani aladi, kimdir faydalani amey bu narsa tukib qiti uradi. 20:41 Hayat bana shu taribdaki tura rekin. Ilimni urganib qaliylar. Allah ta'ala ilimni alib qoy ishtan aldan ilim urganib qaliylar. Ilimni Allah ta'ala adamlerden sugribab qoymaydi. Likin ilimni ulamalarini ulishligi bilan aladi. Agar ulamalar ulse, kiyin adamlar uzlariga cahil bugan adamlarini uzlariga pishi waqibi aladi. Kiyin ular ilimsiz suralini ilimsiz patua biriladi. Uzlariyem ada shadi, uzlariyem halak buladi, boskalariniyim halak qilad digan. 21:11 Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam. Demek bu ilim rahmati odamlarga Allah subhanahu wa ta'ala in katta ochi birga nimetlerden bu. In katta ochi birga nimetlerden. Bu sharafga hich bir narsa, baska narsa tohru kemidi. Duniya o narsalardan, hich narsa bu narsaga tohru kemidi. Shunu yaxsi kurganlig uchun Allah ta'ala bunu peygambarlarga birdi. Va peygambarlardan kiyn ularini miras kurlariga birdi. Uzini yaxsi kurgan kisilariga Allah subhanahu wa ta'ala 21:41 uzini tanitdi. Mene bu, Allah Subhanehu wa Ta'alani fatiq qilginligi, ochi birginligi. Biz Allahini fatiq qilib, ochi birginligini, asarlarini nimelerde kuremiz. Hazir, demek, Allah Ta'alani al-fattah ismini üçte manada çündik. Birincisi, hakim, hukum quluci manasidi. Ikincisi, nusrat biruchi manasidi. Uchincisi, rahmatini ochi biruchi digeni. Al-fattah digeni, rahmet digeni de rizqim kiredi rahmetike. 22:11 Wa inkata rahmat, bu ilim rahmati. Ilim rahmatin ochi birgenligi. Buna asarlarini biz hayatta kup urunlarida kuremiz. Meselen, urush meydanlarida Allah Ta'ala fatiqtili birgenligini kures. Qancha marataba Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamga Allah Ta'ala ghalaba verdi. Meselen, Badr qazatida. Badr qazatida musulmalar ham adatta kamidi, ham tayyargarligida kamidi. 22:41 15 daki yakim bugan, 310 tadan ziyad adam bugan. Yani bu, uch baro arkan buli abdi. Wa tayyarganli qiral cahati dan, umuman ting imay digan darajada bugan. Lekin, acik, tul-e ustunlik bilan qalaba qaygan. Yani bu, Allah Ta'ala'nin shur fatiqli birganligi. Bana masalan, hazir ayetdeyim, Allah Ta'ala yati abdi ki, inna fatahna laka fatha mubina. Biz ge, acik bir qalabani verdik digi abdi. 23:11 fatahtumul maqqata dimi yabdi, maqqani fatiq qildilarin dimi yabdi. Fatihni Allah Ta'ala uziga istinad qilibayti yabdi. Yani budigani uziga nisbat verib. Fatihni Allah biradi, qalabani Allah biradi. Hichbir adam biz qalaba qildik dimasdik girik. Biz qalib buldik dimasdik girik. Allah Ta'ala qalabani biradi. Agar biz layiq busak, Allah Ta'ala qalabani biradi. Va agar biz layiq busak, Allah Ta'ala uzini fatihni achibirishligini bilad. Likin, 23:41 Biz en muhum bir nukhtaga itibar verisimiz kirak ki, basilan biz aittiki Al-Fattah ismi Qur'an da bitte joydikigam, Sabah surasti. Uyam Al-Fattahul Alim sifati bilan, Alim bilan birga kildi. Alim bilan birga kildi mi, bilin ki Allah Ta'ala'ni Fathi, Allah'ni ilmi bilan bulad digani. Allah'ni acbirisligi, Allah'ni ilmi bilan. Kimge agar acbirisligke layigligini bilse, u shengi acbirad digani. Bukhuddiki kitur shizdaligi, 24:10 dirham dinarlarida osmaniga sacib, kiminin basiga chutsa ushenga nasib qigan digan narsadey bu meydi bu? Bu, har bir narsa Allahini qilgan ishi, hikmat bilan bolayda, hich bir narsa, hazi mesele, qariseyq, Allah Daulani rahmati kinligini, bittakatta dalili osmanina chuchadigan yamhorlar Allahini rahmati bu. Rahmatini qancalik kinligini goramiz. Xuncalik Allah yoqdiradi ki, usha chuchadigan yamhor tomchilaridan bir tomchisi bihudaga chuyabtidib kimeytari? 24:41 bihuda, bikardan-bikarga, kirikmaysadi, chuchligi, dikin, chuchdodi, etalassimi. Agar kim etse, usha adam dininan cikadi. Allah ta'ala osmanlar va yirni, ular urtasdaki narsalarini batil, yani bikardan-bikarga uynabi yaratmagan. Har bir narsa hikmat bilan bulayabdi. Allahni bizige birisiyem hikmat, bir mesligiyem hikmat. Allah ta'ala hikmat bilan kaynatti, yaratti. 25:09 va beradigan narsalarina hikmat bilan berdi, mana shu berishliklarini beri Allahni fathi, Allahni ochi berishligi fathi bu ilim bilan bolarekin. Shunu chiram Allah toru al-fattahu al-alim, alim sifati bilan bergi geltirdi. Alim sifati bilan, demek biz agar layiq misik beradi. Nima uchun minge ilim bu miyab dedib oylasayiz, sababi u sizden boladi ki, u she Allah tavala alim bolib durub, shunu beri miyab dedigani. 25:39 Demek bu ayib uzmuzda bulad. Bukhari rahimahullahdan zuranigan qanday hadisi yodlayisisiz? Buncalik zihin bundayin qanday yodlayisisiz? Nima qilish kirek diganda? Kulub etkin agan. Men yigit kishiga muraca qilisitam, yani qayta qayta takrar qilisitam, boska nasihat bir almayiman digan. Yani takrar qilish kirek, kub mihnat qilish kirek, undan aldan birinci urunda Allah subhanahu wa ta'ala dan surash kirek fatihinin. Allah uzu fatih qilad, ilimni ochi bilirad. 26:09 Mani shu, Allahni acibirganligini asarlardan biri mani ghalabalar, hazir gece buletgen, musulmalarga Allah ta'ala acibirgan futuhatlar, ghalabalar, bunar sani tarixni, agar kitaplarini biz varaglasik, acik, mubin diganday Allah ta'ala juda bir yarqin ghalabalardi koramiz. Haqiqi ghalabalar. Va yani fathilardan biri Allah ta'ala ilimni acibirganligi. Ilimni acibirganligi. Allah acibirmese ilim acilmaydi. Agar Allah bizge urgetmese ilimni, 26:39 Bizge ilim hasil bomaydi. Allah bizge faham bermese, hich nasi bomaydi. Allah Ta'ala Qur'anda itaydi ki, Biz Sulaimanga bunu çunturdiy digan. Sulaimanga bunu çunturdiy, fahamlastirdiy. Dawud a.s. Sulaiman a.s.'nin otelari. Bir masalada hukum qigan petti, kin Sulaiman a.s. unge başqaca hukum qigan, Allah Ta'ala Sulaiman a.s.'nin hukumini uzu ilhamlantirib, uzu çunturib, uzu urgetigan. 27:08 Va shuna etken ki, biz bu masalani Suleymaniyat shunturdiy digen. Demek, fahim Allahdan bulan. Biz fahmimiz bulan, hich qaçan xururlanmasligimiz gerek. Yana bu isimni yahshi bilgen kishi, ghalaba qigan peytide fakhirlanmaydi. Chunki biladi ki, bu fatxini Allah birdi. Shunu chidam Rasulullah s.a.v. Mekkegi kribarish peytilarda, borchlarini, igarini ustuge, shuni inishtirib kribardilar. 27:37 Ya nimi ucum, bu nimatini Allah-tan ikanligini tula tan aganliglari ucum. Mani bunu bilgin kisi, hech khachan gururlanmaydi. Ya na fatiqi ganligini, Allah-ta'lanin fatihini, bir isbatlaridan biri, asarlaridan biri, bir narsa iisizgi kimeyi turgan payitda kin, shun da iisizgi kip gitadi. Mani bu Allah-nin fatihi buladi. Har bir adamda buladi. Masalan bir kisinin ismi iisizdan cik bitadi. Shunun ismi nimey edib, odam qinaladi. Ya ki bir narsalar iisizdan cik bitabdi, 28:08 shu qinalib turgan baytda istighfar sorayn shu baytda. Shunda ulamalar istighfar sorayshda ur gatkanaykan. Yani istighfar sorayn, Allah Ta'ala fatiq qilib iraydi uzi. Yani qancha biz istighfar soraysayk, Ibn Taymiyyah rahimahullah ukshunu hayatlari barakalik bugan. Barakalik bugan, hatta ki ukshunu bir kun yazgan yazularini kuchiruchilar, nusqa kuchiruchilar, bir habta kuchiraraykan. Bir kun yazganini bir habta kuchirgan. 28:37 Varaqqa oqq, varaqqa kuchirgan da bir habdi vaqqi taraygan. Uzlar da sura sharaygan ki, siz qandi ebi narsaygan ulgurasiz. Dib sura lingan da kuxay taraygan ki, min Allah ta'ala qe kub istighfar surayman digan. Agar bir narsa mingi ebi chunarsiz buqqasa, yuzumni tupraqqa bulayman digan. Yani sacda qilaman, Allah ta'ala dan istighfar surayman digan. Demek bizdi gunahlarimiz ilimsiz buqqalishligimizga sabab bulayabdi. Yulimiz tusiribqali uradi. Ilimge buladigan yulimiz tusiribqali uradi. 29:07 Har narsa bahana buladi. Saqligimiz, ya ki iqtisadi halatimiz, ya ki baska, ya ki baska narsalar. Bu ushe fathni ziddi. Fath bose, acili buladi. Ilim acili uradi. Masalalar acili uradi. Aldin chunmagan narsahimiz, kitablarda chunarlik bukiti uradi. Aldin bilmagan narsahimiz, addi narsayken, shunga qinali bulganayken man, deyib adam judaya bir addi narsalar bubqal uradi haman isi. Bu Allahni fathadan man isi narsa. 29:35 Demek bu fatxil isligini, Allah Ta'ala'nin fatxini, sebaplarini biz istasligimiz girik. Bunu koinottaki asarlarini kursiyiz, hemmi nersi Allah'ini fatxiden buliyabdi. Osmanini ocikenlig uchun, Osmani rahmetlerden, Allah Ta'ala yamgirlarini tushiriyabdi. Yirden Allah Ta'ala kukatlarini kukartiriyabdi. Mani bu nersi Allah'ini ocikenligiden. Allah uzini rahmetini isiglarini ocise buliyabdi. Rahmet isigini ocikenlig uchun farizantlar buliyabdi. 30:04 rahmati ishigin acgenlik uchun bu nimetlar, ticlik nimeti, rizq nimetlari, farzantlari, hamma-hamma nimetlari, sanayn, sanay bu meydi. Mani shunarsilari, hammasi Allah Ta'ala'nin fathidan bulaydi, acci birishligidan bulaydi. Demek, bu isimni bilan, sifatlanishligdan, bu isimni urganishligimizdan bizga suluki bir, bizda hayatimizda katta fayda bulaydikan narsa, kibirlanmaslig bulaydi. 30:31 Ushe kibirlanislik daraqdini sugurib tashlaydi bu isimdi yaxsi urgengen kishi. Chunki biladi ki, rahmatini iyansi Allah iken. Allah acib yerdib uldi. Shulchidan bunu bilmegen kishi, azraq biti narsani urgenin qosi, ilimde bir narsani bilib, odamlar bilmegen narsani urgenin qosi, kin tumshoq qotarilib, avamlar bilardib, biz ulemalardib, yapirishlikler, bu odam ushe ilimni asli dini ikanligini chunmaganigden buladi. 30:59 Allahumma la ilma lana illa ma'allamtana. Bizde ilmimiz yuk. Allah bizge nima'na urgatsa, bensi ilm bulan. Bu mese ilm bu meydi. Bizge nima'ki nimat buldama, Allah ta'ala'na bensi fathiblan buldi. Ikinci biz etmaksibugan sifat, al-alim. Buna ikalasinin bircayda etkarligimiz, chunki birbirge nohayat derecede yaqin manalari. Fattahul alimde, uzi birgayem kildimani. Fattahul alim, birgayem. Alim, 31:28 sifati, Allah Ta'ala'nin alim ismini manasi, hamamizgi malum, yani, bil uci digani. Allah Subh'anaHu Wa Ta'ala bil uci zat digani. Allah'ni bilişligi, Qur'an'dan nahayetde kubcaylar da giygin. Masi, alim ismi, Qur'an'da, bir yüzü iligiti ta'urinde, al-alim bub giygin ekin. Bir yüzü iligiti ta'urinde. Bu caligi kub takrar giyginligi, bizgi iman hasil bilişligi uçunki, Allah biladi, biz bilmimiz. 31:56 Wallahu ya'lamu wa antum la ta'lamun. Allah biladisilar bilmisilar. Biz hic narsana bilmimiz. Illa Allah niman urgatsa, ushe narsa bizge ma'lum bulan. Uzi bilis digana, bunu tarifida, idraqul ma'lum, yaki idraqul shay'i ala ma'hu alayhi. Bunu tarifida shundayki, idraqan jaziman. Bir narsana, tuğri bilvalis. Vay yana, unu guman qamastan, haqiqi, yani, qati'i itqad bilan, tuğri bilvalis digana. 32:27 Bu adamlarga nisbette, yani bir nersani bilmestlikden aldin, bilvalisligan, digan Allah subhanahu wa ta'ala aldin bilmeyi turib kiyin bilgin zat imez. Allah ta'ala har bir nersani biladi, Allah ta'ala bilisligi shundayki, Allah ta'ala bulgan nersalarini ham biladi, utgan nersalardan, va indi buletgen, hazir buletgen, va indi buletgen nersalarini ham biladi, va bulmagan nersalar agar bulsa, qandi bulisligini biladi. 32:56 Bulmagan narsay, bulmagan hali, wa bulishligi mumkun ham imas. Likin agar uja mumkun mas narsay bu sayim, qanday bulishligini Allah Ta'ala biladi. Biz ilimni, Allah Subh'anaHu Wa Ta'ala ilmini qanday bu ilimge irishligi vabunu odamlarini ilimlariga qiyaslab agar qarasek, yanayan bizga bur chunallara buladi. Odamni ilmi bilan, Allah Subh'anaHu Wa Ta'ala ilmini farqi kup domanlardan, 33:27 Odam ham biladi, bazi narsalardi. Likin, odamni ilmi shundayki oldin, hish narsa bilmagan bugan odam. Wa kin yana bilmi qaladigan xalatki qaytadi. Yani, bilib turib kin yana bilmi qalad odam. Likay la ya'lama min ba'di ilmi shay'a. Bilgandan kin, kin hish narsa bilmi qaladish qaladiga chib qalad odam. Yani, mana bu ham odamni qanchalik naqisligi. Wa yana, odam bilganda bazi narsalardi, uziga khos bazibir xalatlarini biladi. 33:55 Allah ta'ala hamma narsana cuz'iyyat wa kulliyyatlari geche biladi. Bazi bir ateşken tayfalar Allah subhanahu wa ta'ala kulli narsalarini biladi yu cuz'iyyatlarini bilmidi digan. Yani mada quda narsalarini bilmidi digan. Yani mana bu narsa Qur'anini yalqanchi digishlik giyiradi. Allah ta'ala Qur'an da itaydi ki, وَمَا تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُهَا 34:25 Wala ratbin, wala yabisin illa fi kitabin mubin. Yani, bir orta bir daraqni bargi chushmaydi illa Allah hu shani biladi. Daraqni bargi chushligini Allah biladi. Indi uz zuylayn, yeri yuzudan ishte daraq bar. Shu daraqlarini, bargini kim sani oladi. Bani shu daraqni chushligi Allahni ilmi bilan chuyadi. Allahni ilmi, Qur'anini, agar uz alim ismi shun cakub takrar takrar kiygan bose, 34:55 Allahni bilişlikke dalalat qil etken fiil bilen kigen, yani ya'lam, alim, amanastaki nmelerdi sansanagı yox buni. Ciddi na'ayatda kup orundaki gen, buni mochum müccalik takrar kup kiladi, bizde iman hasil bilişligi uchunki Allah biladi, biz bilmemiz. Mani bu narsa bir addi narsa uzi, yani bir musallam, zaruri narsa, hammamiz bilişligimiz kirek, hiçkin bunu inkar qilmedi gen narsa, lekin, 35:24 Açınarlı cay ışındaki, xazirki vaqiligimizde aksar wa aksar odamlar bunar sanin qirgila. Masalan, Allah subhanahu wa ta'ala'na çuxurgen shariyati, uşa alim zat tarafiden çuxurgen bu shariyat buletgin busa, Allah biladi biz bilmimiz. Bu bizdi faydamiz. Agar biz buletgin busak, bu bizdi faydamiz. Likim odamlar etadik ki, bunu gana bir koru cixkirek. Bunu bazı bir caylari bunda ibub qoygan. Qutdiki ulardi itxatiche. 35:52 Allah Ta'ala bazı cuaylarida xuttu zulum qigandaya ulargi. Mani bu narsanima dan ularini Allahni yaxsi tanima ganligi dan, Allah Ta'ala hamma narsani bilişligini tili bileni etken bilen, ligin qalbi bileni itiqat qilişligi basqa dansi. Uşan ucum biz bunge kup misal kiltirib, kupraq bu meselegini iciki kirishimiz kirik. Ta ki bizdi qalbimizde xatirjan bir iman hasil busin ki, Allah Subhanehu wa Ta'ala mutlaq ilim igesi. Hamma narsani Allah Ta'ala biladi. 36:22 Adamlarga kiladigan ilim Allah tarafidan birilgan ilim boldi. Hatta payganbarlarga Allah ta'ala birgan ilimini minnat qilib etaydi ki, Wa lamma balaqa ashuddahu ataynahu hukman wa ilma wa kazalika najizil muhsinin. Mani Musa a.s.ga Allah ta'ala birgan ilimini makhtab etayabdi ki, Musa a.s. balagatki hitken paytta biz unga ilim wa hukumni birdik. 36:48 ḥukum, ḥaqq bilan na ḥaqq urtasini ḥajrat alishlik. Yani ilman wa ḥukman, ilimni wa ḥukmini unga birdik, atayna hu ḥukman wa ilman, wa qadhalika na jizil muhsinin. Biz, yaxsiliq qilucu adamlarini mani shundi icaz olayimiz. Demek Musa a.s.ga Allah Ta'ala'ni birgan bu nimati, un kishini muhsinligi sabablik buliyabdi. Uza aslida Allah Ta'ala tanilagan peygambarlarini, wa usha peygambarlarini tanilagan adamlarini, 37:18 qaraseyiz, bikirdan bikirgi talinamagan ekin, Allah da'ala deyisis, u kishini halatlari ihsan, yani yaxshili qilishliy bugan. Man qasas surasida u kishini biz qisasina etibirgan didik, madiyanya borgan payetda birinchi qilitgan ishi, ushe madiyanda, nima qildilar, haligi ikite qoyilarini suqar alim etirgan payetda, qoyilarini suqar bergan sudan. Yani ihsan bilan, isti hayatta ihsan bilan basardilar. Uzi u kishini misirdan qachibishik qilishligin sababiyem, ihsan edi uzi. 37:48 Bir israili bilan qibiti urushb durgan jahida israili qibiti ziyaniga Musa aleyhis salamdan yordam soregan. Musa aleyhis salam yordam vera mandi sahligi adam Musa aleyhis salamga tashlangan. Shunda himaya uchun bir urgan baytda Allahin qadar bilan adam ulqaldi. Shubilan bani shu halat uqshini misirdan qachibchik kichiligiga sabab boldi. Allah ta'ala iti abdi uqshini muhsindib. Wa kadalika najzil muhsinin. Demek biz uchun in katta rahmatu azir mani Allah ta'alan fattah ismida ittigu. 38:18 in Allahni rahmatini kattasi ilim. Mana shu ilim wa hukumni birishligi uchun, bunu kimge biramizi yapta Allah Ta'ala? Wa kazalika najzil muhsinin. Bunu muhsinlerge biramizi yapta. Agar kim bu nimetke irishlikini qokhlasa, muhsin busin. Quddishu, yusub a.s. haqdi emetkin. Yusub a.s. ham, wa lamma balagha ashuddahu ataynahu hukman wa ilma wa kazalika najzil muhsinin. Quddishu mana, 38:48 Yusuf aleyhis salam geyim, etilin geyim. Allah ta'ala birgen uqshi geyim. Demek, mene bundan biz bilemiz ki, ilim Allah ta'ala'ni adamlarga bir edigin ketta bir nimeti bu. Allah ta'ala'ni bir edigin nimeti. Lekin, Allah ilmi bilen, bendeni ilmini agar biz solishtirib kursik, ushende biz bilemiz ki, Allah ta'ala'nin ilmi qanchalik ketta ikenli gini. Bunu dalili, bunu dalili, Khazir aleyhis salam bilen Musa aleyhis salamni wakiyasi. 39:20 Bu mesex, Khazir aleyhissalamga Allaha ta'ala kancay ilim birgin. Hattaki shuncalik, u kushini ilmi kattaligiden, Musa aleyhissalamga eytilindi. Musa aleyhissalamdan bir kishi suradi ki, Ey Allahni Rasuli, bu dunyada in alim kishi kim? digan. Sizden baska alim kishi var mi? digan da, yuk digan. U kushi Allahu alem dimadilar, Allahni qadari bilan. Peygamber buletirib u kushi, Allahu alem deyishligde unittilar, 39:48 Yani Musa Aleyhisselam etmaksilar ki, min bilmimen, indi Peygamber buganlankiyin Allahni vahiyisiz shukshiga chukturganlankiyin ilim min orqali utadi diga manani etdilerdi ukshi. Yani minden bashkasini bilmimen. Yuh, digallari da Allah Ta'ala ukshiga itabxildi ki, ey Musa, bir cayda bizni bir bandamiz bar, u seyinden kore alimrak digi. Allahu alem dema gani gichin. 40:13 Ki Musa a.s. e Rabbim minge unge yul kursatkin baray u shandan ilim urgani qarayn paygambarni halatini. Mana bunday bol ishkira kishi, hali ki Al-Muhsin bugan, haqiqi ixsaniga, ixsilika intilgan adam, sinna alim bir kishi bar desa, u shamilan bar turub, albatda uchirashib, shunna ilim urganish kiri bolan. Biz, batda shaharda yashab, uzimizdan qancha ilimli alim kishilar bilan bir daurda yashadik, ular duniyadan utkitde bir bar kursh madik. Qulun ushlab qoy madik, dedik o? 40:44 Mani bu bizde kemchiligilarimizden. Meni buna itamam, bu narsiyana takarallan masligi uchun hamamizgi. Yani agar bir shaharda, bizde hitibarishligimiz ilaji bar bugan halatda, bir shaharda bomasam, baska shaharda bosinam, agar shunge hitibarishligi ilaji bar bugan jahida bir ilim boliyabdiy kendib ish disayiz, sizden alim kishi bara kendib ishtilinsa, albatda uchandam fadilanch kirik. Yani hazırgi kunda bu barish vasitalari yamcida osanlash bitti, 41:14 va barmestan turub faydalanish vastalariyem, acilib gittib, bu Allahni fathidan bu. Mani shu internetlarni acilisligi Allahni fathi bu. Allah acib irganligi uchun bir coyda utirib gapritkin gapbi, adamdiki dunyanin hariki basitda hazir istilinad. Bu Allah ta'alanin fathidan acib irganligini bir asari, birinci darsita itkandimiz. Demek biz mani shu khuluqna urganisligimiz kirik. 41:42 Musa alaihissalam etki, Rabbim minge yul kursatkin ushadimgi barib urganayin. Kin vaqiya uzun, bilaslar, Musa alaihissalam baridilar, Khizr alaihissalam da aldiga, uchirastilar, min singe yirgashi biray ilim urgatkin diganda, Khizr alaihissalam etdilar ki, min bilan yuruslikke singe sabir yok, sabir qilalmaysan digan. Chunki, sin uzin bilmagan narsaga sabir qilalmaysan digan. Musa alaihissalam etki, min inshallah sabir qilaman, qideyman, bomasa sharti shuki, min bilan birgi yursayin, 42:13 nimi chun qildi indi bir ishti soramaysan, sawal bermaysan digan. Tamam, kili ishtik digan. Shubilan uzun vaqiya bilaslar. Ikelari birgi yurdilar, kimaga mindilar, undankiyin bir balani Khizr a.s. uldirdilar, undankiyin bir divar yiqilibi ato da, divarda tikaq poidilar. Ham mesta Musa a.s. aralash poidi. Chunki u kishiga aralash mesta turubum etken ishti qildi da. Shunday ketishliklarda bir balaca oyna bir yurganda, ushlob shunday kellasini uzub ato vargan Khizr a.s. 42:45 Bu nimaqiganin bu, hich bir aibsiz balani uldirib qoydin ki, laqad nukura, sin jude bir mungarish qildin, dedilar Musa a.s. Kin, Khidr a.s. eddi ki, kordimi sin sabir qilalmaysan, dedin. Yani bu narsa Musa a.s. ge talim idi. Sabir qilishliqi kira qedib qishini. Rasulullah s.a.v. edadlar, Allah rahim qisim miradarimiz Musa'ni, agar da sabir qiganda, yana kup acaibatlarini bilb qalardik, digildar. 43:13 Bu, Rasulullahni ham ilmge tashnalikladan. Yana qiziqadilar ki, bu nima bugan ekan, davama. Agar yana sabir qiganda, yana boshqa bir waqiyalarini biz waqifi bularadiglim. Yini, etmaksibigan cayimiz shuki, kin ikalasi utirgallarida bir cumchuk kilib durub, daryadan, aqzi bulan, aqzi bulan aladisi uchib. Shunda Khidr a.s. etkidilar ki, min bilan sene ilmin, 43:42 Allahni ilmini aldi da, mani shu chumchuk dariyodan bahir dibetilingen, bu shi bahir digani katta su digandi da, yani daryo dimiz mi, dingiz dimiz mi. Mani shundan ozi bilan ogan chaligen bu med digan. Yani bu digani insallarga berilingen ilim, wama utitun minal ilmi illa qalila. Bizga berilingen ilim, cudde kam ilim berildi digan. Mani shu kam ilim bilan, odamlar hazır Osmaniye uchi yapti koynati ge. Rakitalar bilan uchi yapti fazo ge. 44:13 samolotlar bilan uchi yapdi, mana bu kempiturlar, bu azirki cihazlar, mana bu elektir ciraqlari, mana shu Allah ta'alani bergan az gini ilmi bilan, bunu kafirlargan bergan ilim, mana shularsa bilan, vayana bizga birgan shar'i ilimleri, musurmalarga, mumillarga nasib qigan, bu shar'i ilimleri hem Allah ta'alani bazibir urgatishliki bilan bugan narsalar. Lekin Allahni ilmini bunu aldagi hich qachen takasla bumiyn. 44:43 Allah Ta'ala ilimi shundayki, Allah utkitken narsalarini hammasini biladi. Aldinden uzu khalkini yaradkenden basilab, hazirgi kun gece, nima bugan basi hammasini biladi. Yani bu, hichkim bu narsada Allah Ta'ala yaqinigi yonda shalimiydi. Vayyana, hazirgi payita bubtur etken, hazirgi kunda buletken narsalarini Allah Ta'ala biladi. Hazir nimalar buliyabdi. 45:10 qancha adam qazir gapriyabdi, hamazini gapini ishtadi Allah Ta'ala, bir bayt tuzdi qancha lugatta, qancha narsada, kimdir shivur-shivur qib gapiradi mani Allah Ta'ala itadi ki qad sami Allahu qawla illati tujadiluka fi zawjiha wa tashtaki ila Allah wa Allahu yasma'u tahawurakuma yani Allah Ta'ala sizga, ey Muhammadi S.A.V. uzini iri torusda shqayat qilayetkin ayalini gapini ishtdi bu qawla binti sa'laba 45:41 Isimlik bir sahabiye ayol erini shikait qilib Rasulullahin a'l deyikigyan. Meni erin meni zahar qildi. Zahar digani, u shabaytdaki uslub bugan, xatinli bir talaq qilisdi yuli bugan. Sen mingi onamda uqshab qaldi, seni orqayn mingi onamda orqasiga uqshaydi. Orqa diganda bu, yilgasin orqa tarafi. Shu orqayn mingi onamda orqasiga uqshaydi. Yoki seni uzin, anti alaya qadahri ummi. Sen mingi xuttu onamda orqasida isan digani, bu talaxsan digan manada bugan. 46:10 Yerim cuneydi dedigende, Rasulullah talaq bubsani deseler, yox min nimege talaq bolemen, min yasim utgen peytde nige talaq qaladi mini? Min unge balatigu birdim, yaksilik umrumda utkizdim, ini min qarib gogen peytimde, min kiragin bumi qaldim unge, nige talaq qaladi minidib, Rasulullah talaq bubsani bole, gaptikub peytir megin indi, sabir qigin dib gapirseler, yox dib Rasulullah bole, mucadal qigin. Xu bitte uyde, hucrede, kicine ginen hucre, oysha anami zaytadilar ki, Subhanallah, 46:39 uyu kicine gina uyu da unu giyapini bazisini min ishtib, bazisini ishtib, neb men Allah ta'ala unu min fawqi sab'i sam'awad hitdi Osmani tipasitan etiabdiki qadi sami'allahu qawla allati tu jadiluka fi zawjiha. Allah unu giyapini ishtib dedib etiabdi. Burkini Umar ibn Khattab raziyallahu anhu yolda kitisliklari da bir ayol toqtatti, Umar unge kulaqsab otrib qaldilar, kupva kulaqsab qaldilar. Shunda birgi kit etgen shiriklari yorub 47:09 Qutub qaldilar, Umar r.a. Anche, malollana digan dereceda qutub qaldilar. Qeyin Umarga etkene kengi, bitte xatini gehbige, sunca qilaxsa. Udras mi amiril mu'minin, nima deyabdi bu, yurin, deseler, iya seni nima deyabsan, buni gehbige, Allah ta'ala yit qadit Osmani tipasitan qilaxsagen ayol bu. Ushe xawla bintisi alabi buladi. Bitte Umar buni gehbige qilaxsamaydi mi diganlar. Allah ta'ala usheni gehbini ishti. 47:36 Yani, Allah Subhanahu wa Ta'ala hazir bizde, majlisimizde ishti yapdi mi? Biliyabdi mi? Allah Ta'ala hemmi narsani bilaydi. Qalbimizde nimi buletgenligini biliyotiribdi. Qalbimizde, qiyamat günüdeki tarazular qalb ge qoylaydi. Qalbde tarazular qalb bilan bulaydi. Bu amallarimiz, zahiri amallarimiz, ushe qalbtaki narsa bilan, onu, ahiri hingilligi ushe bilan bulaydi. Agar ubumasa, xuddiki haligi sharkatda bu kurinyan bilan, itchida hawasi buganday, amallar, bazibir amallar, 48:06 sharga uxshab, hawa boladda icida, kaat tabub korunadda, ab kib taraziga qoyilu ursa, hic qani tosh basmayin. Baz amallar boladda, xud dit tosh dey, timir dey. Azgina amal busim, ab kib taraziga qoyisa, bir mingda sharda bitomanya qoyib durub, yaxiga, bitta tosh qoyisayiz, gursd qorub, bitoman basb qitora. Amallar xud dushunday qalbka qoyilad, lekin bu qalbni amalini Allah Rabbul Alamin bilib turbti. Hamman arsani bilib, yaza yapdi. 48:35 bala wa rusuluna ladayhim yaktubun. Ulara etisdi ki, Allah Ta'ala bizdi baz qiyan amallarimizi bilmaydi, dip. Yok, Allah Ta'ala etadi ki, wa rusuluna ladayhim yaktubun. Allah biladi, wa bu bilisligini ustiga yana farishtalarga yazdirib ham qoyibdi. Uz asli yazdirmasi yam bulardi ki, likin Allah Ta'ala'nin hikmati shunu qohladi ki, farishtalarga birar bir gapimiz qomaydi, yazadi, qalbimizdaki uylagan narsalarimiz, qalbimiz bilan qiyan amallar, 49:05 qiyamat günüde nimeler buladi, qiyamat günüde kimler cennetke kirp gitadi, kimler zuzakke kiradi, bunu suf kitabı alinyim. Mani bunu Allah Ta'ala yiru asmanli yaradiçligiden illik minyil aldin, mani şu buletgen narsalarini yazib, lavxul mahfuzga bit qoyibdi. Ushe lavxul mahfuzdi, har bit tamizdi ismimiz bar. 49:35 xar bittamizdi ismimiz, xich adam oylamasin ki, menden ghaflatda qoladi, Allah dib oylamasin. Adam, kupcilik adamini korgan baytti, adamini tabiyati shuda, masinin kupcilik bugandan kin, ha bitta minnimi bubban, minni kormayabdi, dib oylaydi. Likin, Allah ki bu gumanli qimen. Adamlargi qilisligi mumkun adam, likin Allah ki bu gumanli qimasin kirik. Allah ta'ala bunu bilisligini bir nice coylarda takrar ba takrar etdi. 50:04 Munafiqlar, qadi a'lamullahu alladhina yatasallaluna minkum liwadha, iclarindan sidirilib sidirilib cikib gititki, munafiqlarini Allah Ta'ala biladi didi. Yani, musulmallardi cemasini icida utiradi da, sikin cikkaraqdan Rasulullahki korunmastan, shundi yukup baladi. Munafiqlar, kicqurun namazi bilan, khuftan namazi bilan, bamdat namaziki cikmastilar, cunki cikmageni bilinmasti, karangi idi, siviti yogdi, 50:33 qarangu bugan naki kim keldi, kim kitti bilinmeydi. Odam azidi uzi Madinadi. Likin az bugan bilen, meselem, man shunche cemaat busagam, ayteylik, meselem, kim mese, qarangu busa bilinmeydi ki, kimler keldi, disa hiç kim bilmeydi. Aynan, xubtan bulan bomdaddi, qarangu bugan bilinmaganlik uchun kemagan. Ular uylaydi ki, adamlar bilmiyabdi di uylaydi. Ab ular gaflatda qalisti ki, Allah bilib turbtiku bu haman arsan. Mani shu uchun Allah talibini takrar va takrar edadi ki, 51:01 Allah biladi, Allah biladi. Agar da silarini, munafiqlarini Allah Ta'ala ularini, ayiblarini ocibirdi. Ular sayahlifuna billahi lekum izan qalabtum ilayhim li tu'ridu anhum. Rasulullah qayt yabdi ki, hali qasaddan qayt. Iste yulda Allah Ta'ala ayat nazil qaldi ki, madinayga qaytib orsayiz. Ular sizgi qib durub qasami chadi hali. Sizni razi qalishlig uchun, bol da ularga siz bol da itibarsiz qalashligiz uchun. 51:31 qasami çadi edib eyti udi, quddu, Allah eytkani dey, ular kib turub qasami çidi Rasullohgi. Wallahi biz çiqmokci yideyik, asli undaydi, asli mundaydi. Allah Ta'ala ularini hammasini aybilarini ochib ochib ochib verdi. Hali ular uzur suramastan turub, ularini uzurlarini man shun edib eyti edi, bazilari mundaydi eyti edi, bazilari mundaydi eyti edi edib eyti verdi. Bu narsa Allah Ta'ala kelecekde buletka narsalarini biliştigige ochib xabarlar bulab. 51:59 Qalat namlatun ya ayyuha namlu dukhulu masakinakum 52:29 La yaxtuimannakum Sulayman wa junoduhu wa hum la yash'urun. La yaxtuimannakum, dubayt yabdi, Sulayman wa unin askarlari silarini basu varmasin, diganini hatama kalimasi bilan. Uzi hatama kalimasi sindir varmasin digan logadda uzi. Buna ijazil ilmi da hazir isbatlandi ki, cumalini badani sinib kita digan badanaykin. Xudda shishani kokuniga uxabduru basgan paytda izilib kita digan. Anishuna hatim digiladi. 52:59 Allah Ta'ala bunu Qur'anda etib qoydi ki, silarini, Ayaqib bilan Suleyman və əskərləri, Ayaqib bilan silardi sinribi tukitmaysin digan manada. Unu hazir i'acazi ilmide bu isbatini tabdi ki, cumalini qavdasi sinib kitadigan, titrib kitadigan maddi ikanligi. Bu, Allah Subhanahu wa Ta'ala'nin alim ikanligi. Qur'anda hazir gece qachilib kiti yabdi, kashib bolib achiliyabdi, achiliyabdi. Kub darsalardi biz bilmimiz Qur'an toqrisidi. 53:28 Bu shun dey bir murakab, shun dey bir mu'ajiz bir kitab boldi ki Qur'an, Allah Ta'ala ilmi boldi bu Qur'an, qanchalik agar tilawat qisayk, qanchalik uqsayk, unu icidaki sir asrarlari, har bitta harfidan qanca qanca qanca hukumlar cikadi, bitta harfidan. Bi korgan, bi korga usha narsay itilmagan bolaydi. Mana bu, Allah Subhanahu wa Ta'ala'ni alim ikalligi. Allah Ta'ala Qur'anda itaydi ki, Qulli l-ladhina kafaru, 53:57 satuqlabuna wa tuhsharuna ila jahannam. Kafir bugan kimsalariga itin ki, silar baribir maqlub bulasilar. Wa jahannam getirilasilar diba itin. Maqlub buldilar. Birar bir, üçrasuda musulmanlar bilan duc kimadi, illa maqlub buldi. Satuqlabun digan xabari toğru çıxta Allah Ta'alan. Manabu narsa Allah Ta'alanı kilacakta nima bulishligini, bilishligi. Ve Allah Ta'ala, bumagan narsalar, bumaydi umuman. 54:25 Lekin agar ma bada busi yam qanday bolish digini biladi. Masalan Qur'an da itaadi ki, dozaq ashablari toghursda. Ular dozaq ashablari dozaq kil kirganday kin, ey Rabbimiz bizni dozaqtan chikargin, tawba qildik, agar dunyoga qaytargin, agar shundan kinam kifurga qayti kitsik, biz zalim bolamiz, unda haqli bolamiz, qaytargin dib. Surasa Allah Ta'ala ularga itaadi ki, agar ular qaytarilsalar dunyoga, 54:55 yana uzlarini kufuriga qaytqitaqdi deyabdi. Buna Allah biladi unu. Ularini tabiatini Allah Ta'ala biladi. Chunki u adamlar, indi uzu ilab korayimda, maslam bir kisi dozakka qirdi. Dozakka qirgan adam aldi da, dozakka qirginiche qanchen arsani qordu u. Adamlar mahsargaqta turdu, butun paygambarlarini Qur'anda ayetilgan hamman arsani qordu. Qur'anda ayetilgan Adam aleyhis salam, Nuh aleyhis salam, paygambarlar, Muhammad aleyhis salam, shafaat, 55:23 wabashqa ayatilgi sirat koprigidan uddi, bashqa-bashqa buldi, mahsargaqta turdi, sowal jawab, biyagdan tarazolar qoyilindi, farishtadar kildi, rabbul alamin kildi, sub-kutab buldi, ham masini kurdi dozakhke kirdiki sub-kutabdanki. Dozakhke kirib, kuyush peytidi, Allah Ta'ala agar sunu dozakhtan qarib duniyaga yana qaytarsa, bu uzu qaytarmaydi, mabada qaytarsa ham yana kufurga qayt bitirigi moshadi. 55:51 Allah bunu bilgenligi uchun Rabbil Alamin bunaytki wa lawruddu la'adu limanuhu anhu wa innahum lakadibun. Chunki ularini tabiyati ular yalganchi ular. Wa innahum lakadibun. Ular iman kiltirdik digan peytte yalgandan iman kiltirigan. Aldaydi adamlardi. Allah subhanahu wa ta'ala ilmini asarlarini biz bilişligimizgi uzu ayetik vat etgini nersimiz bu. Fakat isletmeyicun ayetamiz. Allah subhanahu wa ta'ala ilmini biz bütün kaynatka qarayin ilmini korayin. 56:23 kainatki yaratilişligi yuundaki dakiq iso kitoblar, va Allahni şariyati, Allahni kevni qanunlari, va shariy qanunlari, bu Allah ta'alan ilmigi dalalat qiladi, va yana Allah subhanahu wa ta'alanı azamatige, ilmini büyük ikenligi ge dalalat qilitgen nerselerden biri, odamlarda ilimni yugligi, ya ki busa hem Allahtanki ikenligi, va naqis ilimni ikenligini Allah ta'ala kursat qoydi. Masalan, masalan, Süleyman aleyhisselam, 56:53 Suleyman a.s. qancha Allah Ta'ala uqshiga ilim bergan qancha imqaniyat bergan. Masalan, cinlar uqshiga buysun ganadi. Dengizde tagiragi gavharlarini cinlar alchiqi biraridi. Hazirki davrda, masalan, shuncha ilim ruwazlandi digan payetimizda, texnika ruwazlandi digan payetda, ban yakinda Maleiziyana samoliyot yuqal qaldi. Hichkim bilmaydi, hayran hamma, qeyrik etdi shuncha ketten elsa. Oda mabilan, samoliyot ketta, butun basi samoliyot yuk. Qeyrik etken, dengizge chuketli mi, basiqa boldi mi, tahminlar kup. 57:25 Un dey, bun dey tahmin. Kim bir caylerden, bir samuliyatta siniglar cixdi. Dengizden. Xun cekatta boxtik, samuliyat yox. Indi farazqin, su Suleyman aleyhissalam, azir shubaytta buqqasaydi. Ushe kuchi binan. Samuliyat qay giyqildi ikendisi, cinlar gaytaydi, topiyilardaydi. Bar top gila samuliyat, tam minar sahsani. Yigistir, ob gilaydi. Masa, xun cekatta kuchi bugan. Lekin, ushe kishini, haqida, Allah ta'ala Qur'anda bir acib, bir qissani eti biraydi. 57:54 Sulayman a.s. shun chalik ilmi zor ligiden, saldatlarini, hammasini bilis ligiden tashqari, hud-hud tu yuqalib qagan liginim bildilar. Faqala ma liya la aral hud-huda, amkana minal qa ibin, min demega hud-hud tu kor mebpan, hud-hud digana, hud-hud digana bir qush, bizda sasqibu fshayq digi doni, sasqibu, sar qush buladi, bashi da taji bar bugan. Usha hud-hud tu min kor mebpan, qayri kitdo. 58:24 Demek bu kushi uşa kushtu yuqalib qaligini bilgin. Hazib biz, masalan, uzmizdi ortalarimizdi bazisi yuqalib qaligini bilmimiz. Umrege barki keldimdi iye, umreda midin diiladi? Kigeninan, kigeninan bilmimiz. Uza etse, kin bilamiz umreye barki kegini. Masalan, u kushi uşa kushtu yuqalib qaligini bilgin. Unu men azab leymendigin. Hatta demek azab leymendiginligi, kushtlar u kushinin susab kitabimina yurgan ruqsatibinan bargan, qerge borsayim. 58:52 Ya bu masa minge bitta yaxsi hüccat uzur apkisa kiin men unu kechiraman digallar. Shunda hudhud keldidan kiin, men sizga sabahtan bir xabar apkildim digan. Qushtik apni qarayin, ahattu bimalam tuhit bihi, waci'tuka min saba'in binaba'in yaqin. Men siz bilmagan narsana bildim digan. Yani nimey kendisi sabahtan bir anıq bir xabar apkildim sizga. U xabar shuki, men unu qovmini 59:22 bi borsam u sebaq mamlakatida bir ayol kishi rey seken. Va u qovmu bilan birgi hammasi Allahni quyib, qiyoshke sajda qilishareken. Ak qiyoshke sajda qigince donni cikarib quyigan, Allahke sajda qilishmii semmedigen. Donni dibetgenligi, chunki unu qiziktirgen darsani don. Uzun avqatini edgen. Yani donni ustirib quyigan, Allahke sajda qimi edinmedigen. Hudhud bilgen darsani, Sulayman aleyhis salam u shibbeti bilmegen. Hudhud bilgen darsani. 59:53 Yani bu digani ki, Allah Subhanahu wa Ta'ala mutlak alim zat, Suleyman aleyhis salam diyi, shun diyi imkani et birgin kishilerem, kup neselerdi bilmigin. Yo ki Ibrahim aleyhis salam, Allahni xalili, vahiyi chuken, qancha ilim sahibi mesele, Ibrahim aleyhis salam, u kishini u ilarga mihmallar gigin peyti, mihmallar bir çirayli yigitler suratdi, faristeler kildi, u faristeler ikde vazife bilin gigin. Biri, Ibrahim aleyhis salam ge farizant bilin basharat birishlik, 60:22 ikkincisi, Lut a.s. qawmini yeksan qilislik. Biri khursancilik, biri yomali xabari. Ibrahim a.s. di unge kirgen payetde mihimon kip qaldidi, bu kishi semiz bir buzaqini soyib aldilargi taqdim qildi. Faristalar yimaydi, ulardi yimay turganligini korib, u kishi ulardan, qorq gittilar ularda, yimaysilar mi diganda, ular yachiski, siz qorxmayin, biz Allahni ilchilarimiz, 60:51 Biz sizge basharat alib kildik, farizat bilan basharat birgani kildik. Va biz Lut aleyhis salamdi qovmini halak qigani kildik digan. U shalarini farishtalar ikanligini bilmagan Ibrahim aleyhis salam. Yani bunu bilmaganligini acik nimasini kursati koydi Allah ta'ala. Buna qangi musallar, buna qangi musallar juda qob. Masalam, bitte-bitte musallar, Muhammad s.a.v.ni musallada masalam. Rasulullah s.a.v.ge Allah ta'ala yitadi ki, 61:22 وَمِنْ مَنْ حَوْلَكُمْ مِنَ الْأَعْرَابِ مُنَافِقُونَ وَمِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَضُوا عَلَى النِّفَاقِ لَا تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ Allah Ta'ala'a ta'di ki, ʿarablar'dan atraflarindagi ʿarab mahallalarda munafiqlar bar. وَمِنْ مَنْ حَوْلَكُمْ وَمِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَدِينَةِ ʿahli dahan munafiqlar bar. مَ 61:53 uzu aslida soqol moylawi chqish peytdaki yigitlar munafiq bu meyda qadaddi. Bu peytdaki yigitlar da musafalik, aligi fitratli, tozaligi, va qurqmaslik boladi. Agar shu peytda uzu munafiq bu ilgurgan bosa, bu adam odam bolishi qim adamdi gani. Maradu ala nifaq, yani munafiqlikde judiyam haddadan oshkan adamlar bugan. La ta'lamuhum, siz ular da bilmisizdi, yabdi Allah Ta'ala. Nahnu na'lamuhum, biz ularni bilamizdi. 62:23 Demek, Muhammad sallallahu alayhi wa sallam bazı munafiqlarni bilmə gəllər. Munafiqi kənligini bilmə gəllər. Nahnun alamuhum. Biz ularini biləmiz diyabdi. Və Musa aleyhis salam bilən Khizr aleyhis salamdi misalini biz etdik. Musa aleyhis salam şunca ulul azimdən bulgen peygambar buleturub, qancan hirsələrdi bilmədilər. Hattaki sabir qilolmədilər. Kin, oqibatini etkenden kin, Khizr aleyhis salam, mani bunu bu uçun qildim, mani bu uçti, mani bu uçun qildim, digenden kin, 62:53 unu hikmetini bilgenden kin, tuğrqigen eken digen fikir geladi. Demek, hulasa şu ki, Allah subhanehu ve ta'ala mutlaq alim zat, alim zat, Allah ta'ala fattahul alim bugan zat, biz Allah subhanehu ve ta'ala'nin maneshu isimleri bilen suremiz ki, Allah ta'ala bizge uzunun rahmetini açibirsin, Allah ta'ala ilim ishiklerini, rahmet ishiklerini bizge açsin, Allah ta'ala uzun bizge faydalik ilimler birsin. 63:19 Subhanaka Allahumma wa bihamdika nashahadu an la ilaha ila antina astaghfirika wa natubi ilayk. Salli Allahumma wa barika ala abdika wa nabiyika Muhammadin alayhi salatu was salam.