♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersAudioKüçük Şirk : Riyaadmin·1 view·5 months agoSource: IslamHouse.com#Audio#IslamHouseTranscriptionbeta▸Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.0:01Bismillahirrahmanirrahim. Allah'a hamd eder, ondan yardım ve mağfiret dileriz. Nefislerimizin şerrinden ona sığınırız. Allah kime hidayet ederse onu sattıracak yoktur. Kimi de sattırmışsa ona hidayet verici yoktur. Sözlerin en güzeli Allah'ın kelamı, yolların en güzeli ise Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem Efendimizin yoludur.0:33Dinde sonradan icat edilen her şey bidat, her bidat dalalet, her dalalet de ateştedir kardeşlerim. Bugünkü dersimizin konusu, küfrün, şirk babının, büyük şirkin anlaşılabilmesi için, onun ön zemini olan küçük şirk üzerine olacak, yani riyal. Allah subhanehu ve teala, bizleri kulluk için yaratmış,1:14küçük büyük demeden her meseleyi bize izah etmiş. Müminin kim olduğunu, kafirin kim olduğunu, münafığın kim olduğunu, müşriğin kim olduğunu hepsini teker teker izah ettikten sonra inanan insanların üzerinde nefsinin hevasının oynamaması ve bütün yaptığı amellerin karşılığını sadece kendisinden istemesi için1:43birçok meselenin üzerinde ehemmiyetlen durmuştur. Bu hayatta yaptıklarından mesul olduğuna inanan herkes için riya konusu çok önem arz eder kardeşlerim. Mümin olanlar bilirler ki bu dünyadan götürecekleri şeyin sadece amelleridir. Bu da bu inancı taşıyan insan yapabildiği kadar hayır yapma, inancını öbür inançlardan daha çok yapma silahı olur.2:21Fakat kardeşlerim, iyi ameller Allah Azze ve Celle ve Aleyhisselatü Vesselam tarafından belirlenen iyi amellerdir. Yoksa insanoğlunun iyi amel diye ortaya attığı kuruntuları değil. Dahası iyi amellerin kabulü için yalnızca Allah'ın rızasını gözetme şartı vardır. Yapılan ameller dünyevi bir çıkar için değil,2:56yalnızca Allah'ın hoşnutluğu için yapılmalıdır. İyi ameller herhangi bir çıkar için yapılırsa Allah tarafından kabul edilmeyerek şer amellere dönüşür. Dolayısıyla Allah'tan korkanların iyi amelleri şer amellere dönüştürecek unsurları bilmeleri son derece önemlidir kardeşlerim. Bakın Rabbimiz Kur'an'da ne diyor insanoğluna?3:33Şeytan size düşmandır. Bu itibarla onu düşman edin. O kendi taraftarlarını alevli ateş ehlinden olmaya çağırır diyor. Fatır altıda. Dahası şeytanın şöyle dediğini kaydediyor Rabbimiz. İblis de demişti ki seni azdırman sebebiyle ben de insanlar için senin dost doğru yoluna mutlaka oturacağım. Sonra onlara önlerinden4:08arkalarından, sağlarından, sollarından yaklaşacağım ve sen onların çoğunu şükrediciler olarak bulamayacaksın. Bir başka ayette ise kardeşlerim, şeytan ise şöyle demişti, Rabbim, beni azdırmış olman dolayısıyla, yeryüzündeki günahkarları, günahları Ademoğlu için süsleyecek ve hepsini azdıracağım. Ancak,4:40içlerinden ihlaslı kılınan kullarının üstesine atıyor. Hicr 39 Evet kardeşlerim, şeytanın bizim iyi amellerimizi yok etmek istediği şekillerden biri de niyetlerimizi Allah'a yalnızca ibadet etmeye kalkışırken değiştirmektir. Evet, yaratılışımızın yegane amacı kulluk olması hasebiyle bunu yerine getirmeye çalışırken5:13Bunu bize yeminler fısıldayarak ki bu bizim ibadetimizin niyetini başka yaratılmışların hoşnutluğu için yapmayı öngörür. Bu da riyayı ön plana çıkarır. Konuyu iyi anlayabilmek için birçok bölümlere ayırmayı uygun gördük. Riyanın tanımına girdiğimizde arkadaşlarım Lugat'ta riya ra'a kökünden gelmektedir ki bunun anlamı görme, bakma.5:47Bu kelimeden türemiş olan kelime riyâ ister riyâ diye yaz, istersen riyâe diye yaz. Bunun anlamı münafıklık, ikiyüzlülük, benzeşmezlik diye bilinir. Iskılahta ise Allah'ın razı olacağı amelleri başkalarını razı etmek için işlemek. Yani niyet tamamıyla sahte bir niyet olabilir.6:21Yani bu amelleri işleyen Allah'tan tamamıyla bir haber olabilir. Veya kısmı bir sahte bir niyet olabilir. Yani kişinin aklında Allah olabilir fakat aynı anda başka kişilerden de takdir toplamak ister. Bu tanımlara bastıktan sonra riyanın menşehi kalptir kardeşlerim. Ehl-i sünnet ve cemaat alimleri inanç, iman, kalbin hareketlerini mesela korku,6:53sevgi, güven ve umut gibi, dilin hareketleri mesela şehadet söylemek gibi ve uzuvların hareketlerini mesela namaz kılma ve hac etme gibi şeyler ihtiva edeceği hususunda müttefikun aleyhtir. Kalbin hareketleri imanın esaslarındandır ve dinin temellerindendir. İçinde Allah'a ve Resulüne sevgi, Allah'a güven, Allah rızası için dinde samimiyet, Allah'a şükranlık,7:25onun hükmüyle sabretme, ondan korkma ve bütün bu fiiller mahlukatın üzerine zorunludur, farzdır. Kalbin hareketleri imanın temelleridir ve uzuvların hareketleri onları takip eder, tamamlar kardeşlerim. Niyetler ruh gibi, hareketler de beden gibi, ruh bedeni terk ederse beden ölür. Dolayısıyla kalbin ilişkileri hakkındaki bilgi,7:57Uğuzların ilişkilerinden daha önemlidir. Başka nasıl bir binafık bir mü'minden ayırt edilebilir? Yani kalbindeki amellerinden başka, kalbin ibadet ve teslimiyeti, uzuvların ibadet ve teslimiyetinden fazladır. Sayıca fazladır ve daha süreklidir. Çünkü her an kalp ile ibadet zorunludur kardeşlerim. Rüya bahsine girmeden önce, samimiyetin önemini anlatmak gerekir.8:31Bakın Ömer İbni Hattab'dan gelen bir rivayette Aleyhissalatü Vesselam Efendimiz Ameller niyetlere göredir. Ve her kişi niyet ettiği şeye kavuşur. Kim Allah ve Resulü için hizmet ettiyse o zaman onun hizmeti Allah ve Resulü için olur. Kim ki dünyalık için hizmet ettiyse ve bir kadınla evlenmek için o zaman niyet ettiği şey için hizmet etmiş olur buyurmuştur. Bu hadis9:07İslam dininin temel ilkelerinden biridir. Bunun içindir ki aşağı yukarı bütün hadis kitaplarında rivayet edilmiştir. Hatta İmam Bukhari sahihine onunla başlar. Kitabına bir mukaddime görevi görsün ve bununla Allah'ın rızasından başkası için yapılan herhangi bir hareket ne bu dünyada ne de öbür dünyada fayda verir insana mesajına işaret ettiğidir. Niyet hadisi9:38İnsanların kasten yaptıkları hareketlerin tümünün arkasında bir niyetin var olduğunu gösterir. Niyet takdire şayan veya ayıplanacak bir şey veya hiçbir şey olabilir. Fakat burada bir niyet muhakkak vardır. Başka bir deyişle kardeşlerim, insanın işlediği her hareketin bir amacı veya sebebi vardır. Aleyhissalatü vesselamın dediklerinden biri de her insan niyet ettiği şeyi alır.10:13denen şey, insana verilecek olan mükafat niyeti ne ediyse ona göre olacağıdır. Eğer niyeti iyi olup fakat geçerli bir sebepten dolayı yapmazsa bu amelin sevabını alır. Ebu Hureyre'den gelen bir rivayette Aleyhisselatü Vesselam Efendimiz şöyle demiştir. Allah Azze ve Celle der ki eğer kullarım kötü bir amel işlemeye niyet ederse ey melektir yazmayın.10:45Ancak işlerse eğer yaparsa o zaman olduğu gibi yap. Fakat benim rızam için kendini o işten alıkoyarsa o zaman onun hesabına iyi bir amel uzak yazın. Fakat eğer iyi bir amel işlemeye niyetlenir fakat yapmazsa onun seva hesabına iyi bir amel yazın ve eğer yaparsa hesabına 10 seva bile 700 seva arası yazın buyurmuştur.11:16Bu kalbin doğru ve samimi olmayı ifade eden bir sözlerdendir. Rabbimiz diyor ki ayet-i kerimesinde Halbuki onlara ancak dini yalnız ona has kılarak ve hanifler olarak Allah'a kulluk etmeleri, namaz kılmaları ve zekat vermeleri emrolunmuştur. Sağlam dinde budur diyor ben yine 5'te. Yine Rabbimiz11:48Bu çarçabuk geçen dünyayı dilersen ona yani dilediğimiz kimseye dilediğimiz kadarını dünyada hemen verir. Sonra da onu kınanmış ve kovulmuş olarak gireceği cehenneme sokar. Kim de ahireti diler ve bir mümin olarak ona yaraşır bir çaba ile çalışırsa işte bunların çalışmaları makbuldür diyor İsra 18-19'da. Yine Rabbimiz subhanahu ve teala12:19Ya Muhammed, onları doğru yola iletmek sana ait değildir. Lakin Allah dilediğini doğru yola iletir. Hayır olarak harcadıklarınız kendi iyiliğiniz içindir. Yapacağınız hayırları ancak Allah'ın rızasını kazanmak için yapmalısınız. Hayır olarak verdiğiniz ne varsa karşılığı size tam olarak verilir. Ve asla haksızlığa uğratılmazsınız diyor Bakara 272'de.12:52samimi ve doğru niyetlerin öneminin farkındaydılar. Bundan dolayıdır ki bu konuyu ilgilendiren bir sürü beyanat kaydedilmiştir. Rivayet edilir ki İbn-i Mescid diyor ki konuşma tek başına değersizdir amel olmadıkça. Konuşma ve amel de geçersizdir doğru bir niyet olmadıkça. Konuşma, amel ve doğru niyet geçersizdir sünnetten bir dil olmadıkça.13:25Abdullah İbni Mübarek de şöyle der bakın. Niyetten dolayı bir amelin sevabı katlanması mümkündür. Ve koca bir amel niyetten dolayı da azaltılabilmesi pek mümkündür demiştir. Yine İbni Acilan'dan gelen şu sözler. Hiçbir amel şu üç şey ile refakat edilmediği müddetçe kabul olunmaz. Allah korkusu, doğru niyet ve sünneti takip etme.13:59Yine Mutarrif bin Abdullah'dan gelen bir sözde kalpte temizlik ve dindarlık ancak temiz ve dindar amellerle temin edilir. Temiz ve dindar ameller ise ancak doğru bir niyet ile elde edilir buyurmuştur. Fudayl bin Yent ise Mülk suresinin ikinci ayeti hakkında şöyle demiştir. O ki hanginizin daha güzel davranacağını sınamak için ölümü ve hayatı yaratmıştır. O mutlak galiptir.14:33çok bağışlayıcıdır. Bu demek ki doğru dürüst ve samimi niyetleriyle yapılanlar eğer samimiyetle fakat yanlış yapılan ameller kabul edilmez. Aynı şekilde doğru dürüst fakat gayri samimi olarak yapılan ameller de kabul edilmez. Ancak amel doğru dürüst ve samimiyetle yapılırsa o amel kabul edilir. Ve samimiyet demek ki bir ameli sırf Allah rızası için işlemek ve doğru dürüst demek ki15:03sünnete göre ameli işlemektir. Dolayısıyla kardeşlerim, herhangi bir amelin Allah tarafından kabul olabilmesi için bazen şartlar var. Demek ki ilk şart bu amelin Allah ve yalnızca Allah için yapılması. İkinci şart ise, aleyhissalatü vesselamın sünneti tarafından desteklenmesi, bu amelin aleyhissalatü vesselamın ölümünden sonra zuhur eden bir bidat olmamasıdır. Evet. Riyanın,15:38tehlikeleri var kardeşlerim. Hem de pek çoktur. O kadar çok ki hatta aleyhissalatü vesselamın ümmetine karşı sevgi ve ilgisinden dolayı herhangi bir başka bir felaketten daha çok endişe duyduğu bir şey. Bakın Mahmud bin Lebit aleyhissalatü vesselamdan şöyle dediğini nakleder. Sizin için çok endişe ettiğim bir şey vardır ki bu da küçük şey. Dediler ki hangi küçük şey ya Resulullah? O da16:10siyahı da buyurmuştur. Başka bir hadiste a.s.m liyanın tehlikelerini ümmetine deccalinkinden daha çok olacağından endişelendiğini nakleder. Ebu Said diyor ki biz deccal hakkında konuşurken Allah'ın Resulü a.s.m bizim üzerimize çıka geldi ve dedi ki size deccalın tehlikelerinden daha çok sizin için endişe ettiğim şeyden bahsedeyim mi?16:42Biz de evet bahset dedik. O da dedi ki bu gizli şifttir. Ki insan namaza durur, namazını kılarken birinin kendini izlediğini görür de namazını güzelleştirir onu süslerse işte bu nedir? Küçük şifttir buyurmuştur. Bu hadisi nazarı dikkate alınca riyanın gerçek tehlikesini takdir ederiz. Ademoğlu'nun yaratılışından kıyamet gününe kadar17:15insanoğlunun tecrübe edecekleri en büyük ızdırabı olacak. Ve Nuh Aleyhisselam'dan sonra hiçbir peygamber kavmine bu büyük sıkıntı ve sıkıntıdan, kederden bahsetmemesi yetmemiştir. Aleyhisselatü Vesselam'ın Deccal'ın zamanında yaşayanlara ondan kaçmalarını ve kendisi Aleyhisselatü Vesselam'da her farz namazdan sonra Deccal'ın tehlikelerinden Allah'a sığınır. Fakat dikkat ederseniz17:49Allah'ın Resulü aleyhisselatü vesselam Riyanın zararlarını Deccal'ın tehlikelerinden daha çok endişe ettiğini söylemiştir. Ayet-i kerimede de geldiği gibi şüphesiz ki bunda aklı olan veya hazır bulunup kulak veren kimseler için büyük bir öğüt vardır diyor kafası. Riyanın tehlikesi gizli tabiatından dolayı daha çok karışık olmuştur kardeşlerim.18:23Ebu Musa Aleyhisselatü Vesselam bize bir gün hutbede şöyle dedi. Ey insanlar şu riya denilen şirkten sakının ki karıncanın yürüyüşünden daha da belirsizdir buyurmuştur. İbn-i Abbas'tan gelen bir nakilde ise aysız bir gecenin ortasında siyah bir taşın üstünde yürüyen bir karıncadan daha belirsizdir demiştir. Aleyhisselatü Vesselam veda haccına çıkmadan19:00riyanın tehlikelerinden mahfuz olmak için Allah'a şöyle dua etmiştir. Allah'ım bu haççı öyle bir haç kıl ki içinde riya ve gösteriş bulunmasın. Riyanın bazı tehlikeleri vardır kardeşlerim. Bunlardan birincisi imanı ve tevhidi zayıflatır. Rabbimiz Kur'an'da ben cinleri ve insanları ancak bana kulluk etsinler diye yarattım diyor. Riyayı19:37işleyerek insan, yaratılış gayesinin ta kendisini mahseder. Çünkü, Allah'a gerçekten ibadet edeceğine, Allah'a ibadet etmiş gözüküp, Allah'ın yarattıklarının zevk ve takdirlerini kazanmaya çalışır. Bu ne yapar? Aslında Allah gerçek müminleri tanımlarken, sırf Allah rızası için ibadetlerini gerçekleştirirler.20:07ve başkalarından ne bir mükafat ne de bir teşekkür dilerler diyor. Bakın insan 8 ve 9'da, onlar kendi canları çekmesine rağmen, yemeği yoksula, yetime ve esire yedirirken, biz sizi Allah rızası için doyuruyoruz, sizden ne bir karşılık ne de bir teşekkür bekliyoruz buyuruyor. Evet, gerçek müminler, hayatın temel ihtiyaçlarına muhtaçken bile,20:37başkalarından tek bir teşekkür almadan terk etmeye hazırdırlar. Bilirler ki karşılarındakilerinden iyi amellerine karşılık alabilecek oldukları minnettarlık ve şükranlık Allah'ın vaat ettiği yüce mükafatlarla hiçbir şekilde kıyaslanamaz. Evet, gerçek müminler bilirler ki ancak Allah'ı razı etmek için ve bir tek ilaha ibadet etmek için yaratılmışlardır.21:09Buna işaret eden Allah Azze ve Celle, münafıklar hakkında bakın ne diyor. Yazıklar olsun o namaz kılanlara ki, onlar namazlarını ciddiye almazlar. Onlar gösteriş yapanlardır, hayra da mani olanlardır buyur. Ve Rabbimiz Subhanehu ve Teala Nisar suresinde, şüphesiz münafıklar Allah'a oyun etmeye kalkışıyorlar. Halbuki Allah onların oyunlarını başlarına çevirmektedir.21:40Onlar namaza kalktıkları zaman üşenerek kalkarlar. İnsanlara gösteriş yaparlar. Allah'ı da tekrar satıra getirirler buyuruyor. Evet. Şirkin küçük küredir bu. Aleyhissalatü vesselamın dediği gibi gizli şirk odur ki kişi namaza kalktığında insanların ona baktığını gördüğü için tekzin eder, süsler buyurmuştur. Riya niyetin şirki. Şirki en niyet ile22:15sınır teşkil eder ve İslam'ın çemberinden çıkartmaya amaçlayan bir şirk türüdür. Riya ve niyetin şirki arasındaki fark, riya işleyen kişi Allah'tan başkasına niyet etmez. Fakat niyetin şirkini işleyen kişi, niyeti aslında ibadetini sahte bir ilaha yöneltmektir. Mesela bir Hindu kısa tatarken onun niyeti ona kurban kesip ibadet etmektir. Çünkü o,22:47o putun ona bir yarar veya zarar verebileceğine inanır. Diğer taraftan, insanların hayranlığını, takdirini kazanmak için namazını süsleyen birisi, namazını bu insanlara yöneltmiyor. Daha ziyade takdirlerini toplamaktır onun amacı. Dolayısıyla, bu bir dolayı, dolaylı ibadet tipidir ki, riyâ ve niyetin şirki eşit değillerdir. Fakat, şirk en niyet,23:15rüyanın daha da bir dolayısız tecelli edişidir. Rabbimiz s.a.v. bakın ne diyor. Allah kendisine ortak koşulmasını asla bağışlamaz. Bundan başkasını dilediği kimse için bağışlar. Allah'a ortak koşan kimse büyük bir günah ile iftira etmiş olur diyor Nisa 48'den. Yine Rabbimiz şüphesiz sana da senden öncekilere de şöyle vahyolunmuştur. Andolsun Allah'a ortak koşarsan,23:48İşlerin mutlaka boşa gider ve hüsranda kalanlardan olursun diyor Sümer 65'te. Bu ayetlerde ifade edilen şirk büyük şirk için geçerlidir. Küçük şirk ameli iptal eder. Büyük şirk insanı dinden çıkarır. Yani büyük şirk Allah'tan başkasına ibadet etmek gibi insanı İslam çemberinden çıkarır ve o müşrike ebedi cehennemi garantiler. Bütün iyi amelleri mahveder.24:19Diğer tarafta küçük şirk insanı İslam'dan çıkartmazsa da riyanın etkilediği amellerin mükafatlarını yok eder. Yoksa bütün iyi amelleri yok etmez. Küçük şirki işleyen kişiyi Allah Azze ve Celle dilerse has eder, ebedi cehennemlik değildir. Ama yine de Allah-u Alem yerine. Riyanın tehlikelerinden birisi de kardeşlerim, sattırmaya artırır. Şüka yoktur ki,24:53Riyayı işleyen kişinin kalbinde bir hastalık vardır. Ve bu hastalık tedavi edilmezse bundan başka problemleri iletir. Bu manada bakın Rabbimiz ne diyor. Onlar kendi akıllarında güya Allah'ı ve müminleri aldatırlar. Halbuki onlar ancak kendilerini aldatırlar. Ve bunun farkında da değillerdir. Onların kalplerinde bir hastalık vardır. Allah da onların hastalığını çoğaltmıştır.25:24Söylemekte Oldukları Yalanlar Sebebiyle De Onlar İçin Elin Bir Azap Vardır Bakara 9 Vakunda Ashabın Zamanında Ceryan Eden Aşağıdaki Hadiste De Bir Örnek Bulunabilir Kardeşler Cabir Bin Semre Naklediyor Halife Ömer Radiyallahu Anh Zamanında Saad Bin Ebu Vakkat Küfer Varısı İken Bazı Küferler Şikayet Ediyorlar Ömer'de Amar Bin Yasir'i25:59problemleri öğrenmek için gönderiyor. Buna rağmen Ömer'e o kadar şikayet geliyor ki hatta Saad'ın doğru dürüst namaz bile kılmadığını iddia ediyorlar. Bunun üzerine Ömer Saad'ı çağırtırıp ona namazlarından sual ediyor. Saad, Allah'a yemin ederim ki hiçbir şey eksiltmeden Allah'ın Resulü'nün kıldığı gibi kılarım. Yatı namazının ilk iki rekatını uzatıp son iki rekatını kısaltırım.26:30Ömer de, senden de bunu beklerdim dedi. Ömer bundan sonra küfriye birkaç adam gönderdi. Oranın halkına saat'i sordurdu. Her girdikleri camilere, insanlara saat hakkında soru sordular ve gittikleri her yerde metnikten başka bir şey duymadılar. Fakat Abüs kabilesinin camilerine girdiklerinde, Usame bin Katade diye bir ayağa kalkıp şöyle dedi.26:59Gerçekten doğruyu bilmek istersen o zaman bil ki Saad ne seriyelere çıkar, ne adil bir şekilde ganimetleri dağıtır, ne de hükümlerinde adildir. Buna karşılık Saad da şöyle dedi. Allah'tan üç şey istiyorum. Allah'ım bu senin kulun Usame'yi kastederek riyadan dolayı ayağa kalkan bir yalancıysa ve tanınmak için bunu yaptıysa o zaman ömrünü uzat,27:28yoksulluğunu artır ve şöhretini mahvet. Uzun yıllardan sonra Usame'nin ahvali sorulunca denildi ki, yaşlı bir adam, yorgun, saadın duasına bıçar kalmış bir vaziyette, kaşları yaşlılıktan göz kapaklarına sartmış, buna rağmen genç kızların yanında sokakta geçtiğinde taciz edendir, buyurmuşlardır. Bu halimizde de Ebu Davut'ta bunu bulabilirsiniz.27:59Ziyanın tehlikelerinden birisi de kardeşlerim amelleri sevabından mahrumdurlar. Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam birçok sözlerinde Allah Azze ve Celle'nin zatının dışında yapılan amelleri kabul etmeyeceğini beyan ederek bizleri uyarmıştır. Bakın Aleyhisselatü Vesselam Efendimiz Allah hiçbir ameli onun için halisane, onun hoşnutluğunu kazanabilmesi için yapılmadığını tehlike kabul etmez buyurmuştur.28:32hükmet sahibi Allah bu ameller onun için işlenmediği halde nasıl kabul edebilir? Ve en adil olan Allah nasıl sırf kendi rızası için amel işleyen kişiyle başkasının rızası için amel işleyen kişilere aynı mükafatı verir? Allah bizleri böyle hareketleri işlememizden beri buyursun. Rahmetiyle yargılasın kardeşlerim. Bakın Rabbimiz ne diyor?29:05Ey iman edenler! Allah'a ve ahiret gününe inanmadığı halde, malını gösteriş için harcayan kimse gibi, başa kalkma ve incitmek suretiyle yaptığınız hayırları boşa çıkarmayın. Böylesinin durumu, üzerinde biraz toprak bulunan düz kayaya benzer ki, sağanak bir yağmur isabet etmişse onu çıplak görürsünüz. Kaya haline getiriverilmiştir.29:35Bunlar kazandıklarından hiçbir şeye sahip olmazlar. Allah kafirleri doğru yola iletmez buyurmuştur. Bakara 264 Rabbimiz Subhanehu ve Teala burada kardeşlerim. Riyayı işleyen kişiyi üzeri toprak örtülü koca düz bir kayaya benzetiyor. Kişiler ona baktıklarında verimli bir yere baktıklarını zannediyorlar. Oysa az bir yağmur yağsa bir30:06Rüzgar etse o aynı yine ne yapıyor? Kaya haline çıkıyor diyor. Dahası amellerin meyvelerinin tadını da tadamıyorlar. Bakın Rabbimiz ne diyor? Sizden biriniz arzu eder mi ki hurma ve üzüm ağaçlarıyla dolu, arasından sular akan ve kendisi için orada her çeşit meyveden bulunan bir bahçesi olsun da bakıma muhtaç çoluk çocuğu varken,30:38Kendisine bir ihtiyarlık gelip çatsın, bahçeye de içinde ateş bulunan bir kasırda isabet ederek yakıp kül etsin. İşte düşünüp anlayasınız diye Allah size ayetlerini açıklar diyor. Bakara 266'da. Rabbimiz subhanehu ve teala rüya işleyenin iyi amellerini güzel ve süslü bir bahçenin yanmasına benzetiyor ki sahibi de onun yanmasını bir çare seyretmekte kalır.31:11İşte bu onun iyi amellerinin boşa gitmesini gösteren bir benzetmedir. Kıyamet gününde Allah riya işleyenleri küçük düşürüp kimin rızasını kazanmak istediyse gidip mükafatı da ondan almasını söyler. Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam bir sözünde Rabbimiz Subhanehu ve Teala riya işleyenlere der ki Kıyamet gününde insanları hesaba çekerken git31:42amellerini gösteriş yaptığın o kişilere ve gör bakalım onlarla hiçbir mükafat görecek misin? Ebu Hureyre'nin naklettiği bir rivayette Aleyhisselatü Vesselam Efendimiz Allah Azze ve Celle dedi ki ben bütün ortaklardan en kendine yeterli gani kullanayım. Ortağa muhtaç da değilim. Fakat kim bir ameli hem başkasının32:12Hem de benim rızam için işleyecek olursa o kişiyi bana ortak tutulan şeyle baş başa bırakırım. Yani o ameli için hiçbir sevap kazanamaz buyurmuştur. Yine aleyhissalatü vesselam efendimiz ümmete kolaylığın, onurun ve diniyle gelecek şöhretin Allah'tan dünyada yardımı ve gücüyle müjdeleyin. Ve kim ahirete yerleştirecek olan amelini dünya için işlerse32:43ona ahirette o amelin nasibi olmaz buyurmuştur. Evet, riyanın tehlikelerinden birisi de Allah tarafından rüsvaylıktır kardeşler. Her ne kadar insan ün ve takdir için yaptığı iamelerin karşılığını bu dünyada görse de, din gününde Allah Azze ve Celle onları rezil ve rüsvay edecektir ki, Muaz'dan gelen bir rivayette, aleyhissalatü vesselam efendimiz,33:16Bu dünyada hiçbir insan ki gösteriş yapan şöhret sahibi insan yoktur ki kıyamet gününde Allah onu mahlukatın tümünün önünde teşhir etmesin buyurmuştur. Yine aleyhissalatü vesselam Efendimiz kim ki başkalarına amelleriyle övünürse Allah azze ve celle onu bütün yaratıkların önünde rüsva eder ve onursuz kılar karalar buyurmuştur. Allah bizleri33:47Halisane ibadet eden ve ibadetinde hiç kimsenin katifini beklemeyen insanlardan öylesin. Evet kardeşlerim, riyanın tehlikelerinden birisi de cehennem ateşine girdiren ilk sebeptir. Bakın aleyhissalatü vesselam Efendimiz şöyle buyurmuştur. Muhakkak ki Allah kıyamet gününde kulların arasına iner, zararlarında hüküm verir. Bütün milletler dizleri üstüne çökerler.34:24Kıyamet gününde ilk hesaba çekilecek bir alim olur. Allah yolunda öldürülen bir şehit ve mülkünü devamlı dağıtan zengin bir kişi. Allah subhanehu ve teala alime Resulüme indirileni öğretmedim mi sana? O da cevaben der ki evet. Allah azze ve celle sana öğrettiğimle ne yaptın? O da şöyledir. Onu her gün ezbere okudum ve ilim araştırdım ve insanlara öğrettim.34:56Allah Azze ve Celle ona cevaben hayır yalan söyledi. Ve şahit olan melekler de hayır yalan söyledim derler. Ve Allah Azze ve Celle devam eder ki sen sadece insanların senin hakkında o bir alim, bu bir alimdir dedirtmek istedin ve denildi de. Zengin kişiyi çağırıp sorguya çektiğinde35:23Seni başkalarına muhtaç olmayacak derecede nimetlendirmedin mi karşılık olarak? Evet der. O da Allah Azze ve Celle, o zaman sana verdiğim ile ne yaptın? Okulda aileme karşı olan mesuliyetimi yerime getirdim ve paramı hayırda harcadım. O zaman Rabbimiz Subhanehu ve Teala, hayır sen yalan söyledin. Ve şahit olan melekler de sen yalan söyledin derler.35:52Ve Allah azze ve celle senin harcaman insanların sana cömert demeleri için idi. Ve denildi de. Allah yolunda öldürülen kişiye sorguya çektiğinde sen nasıl öldün? O da ey Rabbim senin yolunda cihat yapmaya emrolundum ve öldürülene dek çarpıştım der. Allah azze ve celle hayat yalan söyledi. Ve şahit olan melekler de sen yalan söyledin derler. Ve Rabbimiz subhanehu ve teala36:21Sen sadece hakkında şunlar denilsin diye savaştın. Çok cesur biriydi ve denildi de. Daha sonra aleyhissalatü vesselam dizime dokunup şunlara dedi. Ey Ebu Hureyre Allah'ın yarattıkları arasında kıyamet gününde cehennem ateşinin yakacağı ilk üç kişi budur buyurmuştur. Halkın nazarında hayırsever zengin, alim ve şehit.36:53Allah sizleri böyle tırına düşmekten korusun kardeşlerim. Rüyanın tehlikelerinden birisi de Allah'a secde etmeye manidir. İnsanları daha da rüsva etmek için Allah insanların takdirlerine tapan kişilere ona en muhtaç oldukları ve en çok istedikleri anda ona secde etmelerine mani olacaktır. Ebu Said el-Hudri tarafından gelen uzun bir hadiste aleyhissalatü vesselam37:29Müminlerin kıyamet gününde Allah Azze ve Celle'yi nasıl göreceklerini tarif ettikten sonra bakın ne diyor. Ta sonu Allah Azze ve Celle cemalini gösterir ve ona kim samimice seyde ettiyse onların seyde etmelerine müsaade eder. Öyle ki onlardan hiç kimse ayakta kalmayacak. Oysa başkalarının takdiri için seyde edenler ise Allah Azze ve Celle sırtlarını tek parçaymış gibi yapacak.38:02Her secdeye gittiklerinde yüzüstü yere düşecekler. Rabbimiz böyle bir duruma düşmekten bizleri korusun. Kendisine huşuyla anlayacağız secde edenlerden eylesin. Diyanın tehlikelerinden birisi de kardeşlerim cennete girişi yasaklar. Salih amelleri insanların takdiri için işleme insanın cennete girmesini yasaklayabilir. Bakın aleyhissalatü vesselam efendimiz ne diyor.38:38Kim bu dünyada faydalanmak için Allah rızasını gözetmesi gereken bir bilgiye sahip olursa edinirse kıyamet gününde cennetin kokusunu dahi alamaz. Burada bahsedilen bilgi İslam'ın bilgisidir. Ki bu sırf Allah rızasını gözet diyerek kazanılması gereken bir ilimdir. Muhakkak ki Allah ve Resulü tarafından bu bir emirdir. Dinimiz hakkında bilgi edinmemiz gerekir.39:11Aleyhissalatü vesselam Efendimiz, ilmi ne alimlerle rekabet için, ne dini bilgilerden yoksul kişiler için, ne de tartışmak için, ne de toplantıları zihinlerde yerleştirip güzelleştirmek için öğrenir. Kim bunu yaparsa, o zaman ateşi beklesin, ateşi. Evet, Müslüman kardeşlerim, Müslüman bacılarım, bu hepimize o kadar çok ciddi bir ihtardır ki,39:45İnsanların zihinlerinde iz bırakmak için ilim öğrenilmez. Fakat bu ancak Allah rızası için olmalı. İslam alimlerinin çoğu mutabıktır ki rüyayı işleyen kişi cehennem ateşinde ebedi kalmaz. Yeter ki o insanın kalbinde biraz tevhid bulunsun. En sonunda cehennem ateşinden çıkardır. Hatta insan rüyasından dolayı affedilip hiçbir ceza çekmeyebilir. Eğer Allah...40:18Ziyanın tehlikelerinden birisi de amellerin lanetlenmesidir kardeşlerim. Amellerimizin takdis edileceği yerine ün ve övgü için yapılanlar lanetlenecektir. Aleyhissalatü vesselam Efendimiz bütün dünya lanetlidir, içindeki her şey lanetlidir ancak Allah rızasını amaçlayan ameller hariç buyurmuştur.40:53Riyanın tehlikelerinden birisi de ümmetin helakıdır. Riyanın birçok tehlikesinden bir tehlikesi, zararı bir tek failiyle sınırlı değil. Zira bütün ümmeti etkiler. Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam Efendimizin dediği gibi, bu ümmet Allah tarafından yardım ediliyor, zayıf ve halsiz kişilerden dolayı, yalvarmalarından, namazlarından ve ihlaslarından dolayı buyurulur.41:26Bu hadiste aleyhisselatü vesselam milletine, ümmetine, ümmetine Allah tarafından ihlaslılardan dolayı yardım olunacaklardır. Dolayısıyla bu millet ihlaslı üyelerini kaybederlerse Allah azze ve celle onlardan yardımını keser. Bakın Rabbimiz Kur'an'da ne diyor? Allah size yardım ederse artık size üstün gelecek hiç kimse yoktur.41:58Eğer sizi bırakıverirse, ondan sonra size kim yardım eder? Müminler ancak Allah'a güvenip dayanmalıdır. Alimran 160'da. Rabbimiz s.a.v. Kur'an'da bize Kureyşlerin Müslümanlarla Bedir'deki çarpışmalarını anlatır ve savaşmalarının sebeplerini bakın şöyle açıklıyor. Çalım satma, insanlara gösteriş yapma,42:31ve insanları Allah yolundan alıkoymak için yurtlarından çıkanlar kafirler gibi olmayın. Allah onların yaptıklarını çipe çevre kuşatmıştır, diyor. Riyanın sebepleri var kardeşlerimizin. Riyanın temel sebebi iman zayıflığıdır. Bir kişinin Allah'a itikadi güçlü olmazsa, insanların takdirini Allah'ın takdirine tercih eder. İmandaki bu zafiyet,43:12ahiretteki nimetleri ve mükafatları hesaba katmamaya iter. Ve bu dünyadaki makam ve prestij isteme arzusunu artırır kamçılar. İşte bunlar kişinin riyaya düşmesine sebep olur. Riyaya işaret eden üç sebep vardır ki bir mümin bunların hepsinden kendisini sakındırması gerektirir.43:49eleştirilme korkusu, üçüncüsü ise kişilerin mallarını kıskanmaktır. Metedilme aşkına gelince bu belirti sohbetin başında da zikrettiğimiz gibi cehenneme girecek ilk üç kişiden bahsedildiğinde alim, şehit ve hayırsever, zengin bu üç kişinin hepsi de Allah'ın rızasından ziyade insanların44:23övgülerini arzulamışlardı. İnsanların övgülerini arzulayan kişi kendisinde azamet duymalı ki kendini met olunmaya layık görsün. Dolayısıyla onun gittikçe kibirli ve övüngen olma tehlikesi vardır. Aleyhissalatü Vesselam Efendimiz şöyle buyurmuştur. Allah Azze ve Celle dedi ki kibrim, büyüklüğüm, örtüm ve azametim44:56cübbendir. Ve kim benimle bu hususta herhangi biriyle yarışırsa onu cehenneme atar. Yine başka bir hadiste a.s.m kendine tapan, aşık olan kişi hakkında uyarısını şöyle diyor. Helak edici şeyler üçtür. Tabi olunan hevalar, takip edilen kıskançlıklar, bir de kişinin kendisine taparcasına aşık olma hali. Yani45:29kendini beğenme ki bu amellerin helakıdır. Bu onların en şiddetlisidir buyuruyor. Allah sizi böyle durumlara düşmekten beri buyursun kardeşlerim. Rabbimiz Kuran'da biz kullarını tembihliyor. Hristiyan ve Yahudilerin durumuna düşmeyelim diye. Sanma ki ettiklerine sevinen yapmadıklarıyla övülmek isteyenler evet sanma ki onlar azaptan kurtulacaklar.46:03Onlar için elem verici bir azap bahsediyor alimler 188. Bunun içindir ki aleyhissalatü vesselamın ashabı, Allah onlardan razı olsun, övünülecek bir durumdan çok endişe ederdi. Abdurrahman bin Ebuleyli şöyle diyor. Ben sadan 120 kişiyle tanıştım. Ne zaman bir fetva istediyse birisinden onun yerine bir başka birine sorulmasını istemişlerdi.46:37Fetva verme çekimgenliklerinin bir sebebi de din hakkında yanlış bir şey söyleme korkusuydu. Eleştirilme korkusuna gelince hiç kimse eleştirilmeyi sevmez. Dini amellerin eleştirilmesinin sevilmemesi iki kategoriye ayrılır kardeşlerim. İlk kategorideki kişi akranının eleştirilerinden sakınmak için Allah'ın emrini terk eder. İnsanlar arasında sevilmeyen kişi olmaktansa47:13Allah'a itaat etmemeyi yeğler. Mesela bazı erkekler sakal bırakmayı, şalvar giymeyi istemezler. Bazı kadınlar da doğru örtünmeyi, ele eldiven giymeyi, yüze teke vurmayı, akranları tarafından eleştirilme korkusuyla yapmazlar. Bazı insanlar evlerinde haremlik selamı uygulamazlar. Kadın-erkek ayrımı yapmazlar. Sırf gelen arkadaşı,47:48gelen bilmem neyi rahatsız olmasın. Yasaklanan haram, haramdır kardeşlerim. Rabbimiz s.a.v. Ey iman edenler! Sizden kim dininden dönerse bilsin ki Allah sevdiği ve kendisini seven müminlere karşı alçak gönüllü, kafirlere karşı onurlu ve zorlu bir toplum getirecektir. Bunlar Allah yolunda cihad ederler.48:20ve hiçbir kınayanın kınamasından korkmazlar. Hiçbir kimsenin kınamasına aldırmazlar. Bu Allah'ın dilediğine verdiği lütfudur. Allah lütfu ve ilmi geniştir, maydi ettir. Gerçek müminler farkındadırlar ki kardeşlerim, yaratılanların kınaması, yaratıcının kınaması yanında bir kişidir. İkinci kategorideki kişi ise,48:51İslam'ın belli emirlerine Allah rızası için değil de insanlar onu o emirler yerine getirmediği için insanların yapacak olduğu kınamadan dolayı korkmadı. Mesela adamın birisi namazları camide kılar. Çünkü o milletin onu evde kıldığını düşünüp kınamalarını istemez. Veya namazını hiç kılmıyor diye düşünmelerini istemez. Yani bundan dolayı kınanmaktan endişede veya bir kadın49:23Dini sohbetlere giderken örtünür, örtüsüne dikkat eder. Eldivenini giyer, tepesini çeker. Çünkü onun arkadaşlarının veya hatıbın kendi hakkında kötü düşünmelerini istemez. Evet, bunlar da riya konusuna girer kardeşlerim. Üçüncüsü ise kişilerin mallarına kıskanmaz. Bir kişi başkasının sahip olduklarını haset ederse bu günahtır. Bu ister rütbe, para, güç olsun, ilim olsun.49:56kişinin o zaman yapacağı tek şey gıttadır. Mesela toplumdaki herhangi bir kişinin konumunu sanırsa, o da her mümkün olan yola başvurur, niye? Aynı duruma gelsin diye. Bu bir tür arzudur. Kişilere hayatları boyunca başkalarına rütbe, para veya güç gösterilerini de geçirtirler. Böylesi dini ameller büyük bir ihtimalle insanı rüyaya dönüştüren bir gösteriye yol açar.50:29Aleyhissalatü Vesselam Efendimiz şöyle Ebu Musa'dan naklediliyor. Bir kişi Aleyhissalatü Vesselam'a gelip şöyle sordu. Bir adam ki onurunu korumak için yani kınanmaktan kaçınmak için savaşır. Bir adam ki cesaretini kanıtlamaya yani savaşından dolayı takdir edilmeye. Bir adam ki gösteriş için yani konumu görülsün diye. Bu üç kişiden hangisi Allah yolunda çarpışır?51:03Aleyhisselatü Vesselam Efendimiz şöyle dedi. Kim Allah'ın kelimesinin hükmünü sürdürmek için savaşırsa, yani İslam'a onur getirmek için ve yeryüzünde hakim kılmak için savaşırsa işte o ki. Allah yolunda savaşan buyurmuştur. Riyanın bazı uyarı işaretleri vardır kardeşlerim. Belli başlı ameller direktmen riyal sınıfına girmezse de fakat ona varan,51:41başlangıç adımlarıdır. Onlar işaretler gibidirler. Yakında vuku bulacak olan riyanın uyarıcılarıdır. Bir insan kendini bu amellerin içinde bulsa, samimi olarak riyaya düşmek istemiyorsa, kendine bu amellerin gerekçelerini sormalıdır. Aşağıda bazı riyanın uyarı işaretlerini seyredeceğiz. Bunlardan birincisi,52:17far ibadetlerin tehiridir. Eğer bir insan Allah'ın ona yükümlü far kıldığı ibadetlerin tatbikinde çok dikkatsiz davranırsa, mesela zorunlu ibadet, namaz, zorunlu hayır, zekat veya hac veya ümre gibi, o zaman bu onun imanının çok zayıf olduğuna işarettir. Buna bir örnek namazlarını mümkün olan son ana kadar tehir etme alışkanlığıdır.52:51Mesela bazı kişiler ikindi namazlarını düzenli olarak güneşin batımına birkaç dakika kalana kadar bırakırlar. Oysa Allah azze ve celle yazıklar olsun o namaz kılanlara ki onlar namazlarını ciddiye almazlar. Onlar gösteriş yapanlardır hayra mani olanlardır buyurmuştur. Bu ayetlerde Allah azze ve celle hafif meşreflikle ifade edilen farz ibadetleri53:20riya ile bağlantı kurar. Eğer kişi imanıyla bu ibadetleri belirtilen vakitlerde işlemezse o zaman büyük bir ihtimalle onu bunları işlemeye iten güç riya olur. Uyarılardan bir tanesi de ibadet etme şevkinin eksikliğidir kardeşler. Benzer olarak bir kişi Rabbine ibadet etmeye gayretli değilse o zaman bunun insanlar tarafından53:54takdir olmaya gayretli olduğu beklenir. Rabbimiz Subhanahu ve Teala'nın dediği gibi şüphesiz münasıklar Allah'a oyun etmeye kalkışırlar. Halbuki Allah onların oyunlarını başlarına çevirmektedir. Onlar namaza kalktıkları zaman üşenerek kalkarlar. İnsanlara gösteriş yaparlar. Allah'ı da pek az satıra getirirler diyor. Bu ayetlerde de ibadetteki tembelliği54:28riyanın şerriyle bağlantı kuruyor Rabbimiz. Yine uyarılardan bir tanesi de iyi amellerin halk tarafında işlenmesidir. Ne zaman kişi iyi amelleri ancak halk arasında kötü amelleri de yalnız başınayken yaptığının farkına varırsa bu onun riyaya düştüğünü gösteren bir işarettir. Geçmiş alimlerinin şu tavsiyesini uymak gerçekten kayda değerdir. Riyanın nedenlerini55:04kendinden sanki insanların fikirlerinin sana olan önemi bir çocuğun ya da hayvanın fikirleri kadar önemli olduğunu düşünerek yok et. İbadetini insanların varlığına veya yokluğuna, onların senin amellerinin farkına varıp varmadıklarına göre değiştirme. Daha ziyade bir tek Allah'ın uçsuz bucaksız ilminin şuurunda ol demişlerdir.55:39kategorileri vardır. Bunlar iki ana etkine göre sınıflanır. Zamana göre ve metoda göre. Zamana göre rüya herhangi bir amel bakımından üç vakitte belirebilir. İşlenmeden, işlenirken, işlendikten sonra. Her aşamada şeytan amellerin sevabından mahrum bırakılsın diye elinden geldiğince uğraşır.56:14Amel işlemeden iyi bir ameli övgü için yapmak kuşkusuz rüyanın en kötü şeklidir. Ve onu işleyen kişi münafıklarını iletmiştir. Eğer zaten münafık değilse. Öyle bir kişi Allah rızası için iyi bir ameli işlemeyi düşünmez bile. Sadece kişiler arasında tanınmaktadır. Rabbimiz Subhanahu ve Teala'nın dediği gibi şüphesiz münafıklar Allah'a oyun etmeye kalkışırlar. Halbuki Allah56:46Onların oyunlarını başlarına çevirir. Onlar namaza kalktığında üşenir. İnsanlara gösteriş yapar. Allah'a da tekaz hatıra getirirler. Bu ayetlerde Allah Azze ve Celle bu tür rüyayı katıksız münafıklıkla eş tutmuş. Bu tür rüya şirkin niyet vel irade vel kasıt. Niyette, iradede ve kasıttaki şirttir. Belli ki bu tür iyi ameller Allah tarafından hiçbir şekilde kabul olunmaz.57:20ve bu manevi bir hastalık olan münafıklığın güçlü bir göstergesidir. Amel işlerken bu halde insan amellerini sırf Allah rızası için yapmaya başlar. Ta ki o insan başkaları tarafından görüldüğünün farkına varıncaya dek. Daha sonra o amelini iyice güzelleştirir ki görenler onun daha bir mutlaka olduğunu sansınlar diye.57:54Riyayla ilgili Efendimiz ey insanlar gizli şirkten sakının buyurdu. E Allah'ın Resulü gizli şirk nedir ki? Bir kişi namaza kalkar ve kişilerin onu gördüğünü görünce namazını tezyin edip güzelleştirir. Çünkü onların gördüğünü görür. İşte bu gizli şirktir buyurmuştur.58:25Burada farkına varılması gereken önemli nokta şu ki amellerini niyetiyle karıştıran kişi sevabının çoğunu eğer hepsini değilse de kaybetme tehlikesini yaşar. Kuşkusuz bu namaz ameline kıyamet gününde sadece elem yaratır. Aleyhissalatü Vesselam Efendimizin dediği gibi Allah Azze ve Celle dedi ki ben bütün ortaklardan58:57en kendine yeterli gani olanıyım. Ortağa muhtaç da değilim. Fakat kim bir ameli hem başkasının hem de benim rızam için işlediği olursa o kişiyi bana ortak tutan şeyler baş başa bırakırım buyurmuştur. Allah'ım bize ihlas nasip et. Amellerimizi boşa çıkarmayın. Amel işledikten sonra kişi ibadetini sırf Allah rızası için yaptıktan sonra59:32kişilerin onu o ameli için takdir etmesiyle oluşur. Daha sonra bu amelin yüzünden dolayı gururlanır. Bir de o kişilerin onu takdir etmesi onu mutlu eder. Hatta kişilerin onun o ameli için daha çok takdire konuşmalarını ister. Ve kişilerin onu takdir etmelerini duymak ister. Her ne kadar o kişi ilk bakışta ameli sırf Allah rızası için yapmış olsa da,60:02en nihayet şeytan onun gururunu kamçılayıp artırır. Onun o basit ameli için onu gururlandırır. Kardeşlerim bu tür rüya farkına varıp da üzerinden gelinmesi en zor olanıdır. Zira kişi işlediği o ameli Allah rızası için işlediğini hissetmiştir. Biliniz ki eğer bir mümin sırf Allah rızası için yaparsa ve ona rüya bulaşırsa ve o amele karışırsa60:38bu tür riyadan kaçış yok. Her ne kadar böyle olsa da bir istisna durumu vardır. O da kişi içindeki riyanın etkisini hissedip ve içinden bu duyguyu söküp atarak tekrar yerine samimi bir niyet yerleştirmesi şartıyla olur ki Allah Azze ve Celle şeytanın eyvahını üstesinden gelebilen müminleri şöyle övüyorlar. Takvaya erenler var ya,61:14Onlara şeytan tarafından bir vesvese dokunduğunda Allah'ın emir ve yasaklarını hatırlayıp hemen gerçeği görürler diyor Araf 204'te. Gerçek bilmeyin kendisini takdir edenler karşısında rahatsız olur. Çünkü bilir ki niyetlerine büyük tehlikeler abdedir. Alimlerden bazıları şöyledir kardeşlerim. Bir abidin riyadan kaçınması mümkündür fakat61:46Başkaları onun amelinden bahsedip onu ürmeye başlayınca böyle takdirler karşısında abid rahatsızlık duymaz. Bilakis mutluluk duyar ve böylesi takdirlerin onun ibadetini kolaylaştıracağına inanır. İşte bu duygu bir de şirkin görünmesidir. Kişi iyi amel işledikten sonra yolda insanlardan sevgi, saygı bekliyorsa bu.62:17Riyanın. Riyanın metodu var kardeşlerim. Riyanın sınıflandırılabilecek ikinci bir yok, riyanın işlendiği şekliyle alakalıdır. Riya bedenin bütün uğurlarıyla işlenebilir. Dış etkenlerin yardımı olsun olmasını fark etmez. Riyanın değişik şekilleri vardır. Bir bütün olarak bedeni ele aldığımızda, bu mesela namazda,62:53veya sadaka dağıtmaya tezahür edebilir. Bedenin bütün uğurlarının hareketleri bu kategoriye girer. En ince hareketler bile riya hareketleri olabilir. Bir keresinde Hasan-ı Basri acıklı bir vaaz verirken dinleyenlerden birisi iş çekiyor. Sanki vaaz onu ahiret için endişeye düşürmüştür. Hasan-ı Basri ona diyor ki eğer bu ah çekmen Allah için değil, için ise63:28o zaman kendini odak noktası yaptın. Ve şayet Allah'tan başkası için idiyse o zaman kendini helak ettin demiştir. Konuşma Vaizler, hutbe irad edenler ve ders verenler arasında en genel ziyatırdır bu. Dinleyenleri çok düşündüklerinden veya onları doğru yola iletmek istemelerinin düşüncesinden ziyade bazı konuşmacılar,64:05Sadece başkalarının belagatlı konuşmalarıyla etkilemez ve toplumun içinde kendilerinin ünlerini ve meşhurluklarını yerleştirmek isterler. Başka bir örnekle kişi arkadaşlarına ve tanıdıklarına iyilik yapmayı ve kötülükten uzaklaştırmalarını şiddetle rica eder, İslam'ı yaymaz.64:33davet için değil de daha ziyade kendisinin çok mutlaki olduğunu gösterme çabasındadır. Bu kişi mütemadiyen İslam, cennet, cehennem gibi şeylerden bahseder fakat hitap ettiği kişiler onu gerçekten ilgilendirmez, kalbinde onlara karşı herhangi bir şey hissetmez. Tek emeli toplumdaki kendi mevkisini kurmaktır. Bu tür rüya öyle bir inceliğe sahiptir ki65:04kişinin kendisini kötülemesi bile riya teşkil eder. Evet. Burada kayda değer bir kamufle edilmiş amel var. Kişi kendisini toplumda kötüler ki kişiler onu dürüst, ağırbaşlı sansınlar ve onu takdir etsinler diye. Bu riyanın en ince tespitidir. Ve Selef de buna karşı uyarmıştır. Mutarrif bin Abdullah der ki,65:38Mümkündür ki kişi şahsını yüceltebilir. Kendini el alemin önünde kötüleyerek bu kötüleme ile de amacı ruhunu yüceltmektir. Allah indinde bu katıksız akılsızlıktır kardeşlerim. Uzantılı olarak kişinin şöhret için konuşması, kitap ve makale bile yazması vardır. Yine kişileri etkilemek için ahenkli bir tonda,66:11Kur'an da okur. Allah bizleri böyle hallere düşmekten korur. Şeytan ilimde ilerlemiş kişilerin çoğunu şaşırtmıştır. Ki onların çoğu gece uyuyup bütün günlerini kitap yazmakla geçirirler. Ve şeytan bunlara bunu İslam uğruna yaptıklarını inandırır. Fakat gerçekte asli anayasların ünlerini yayıp kişilerden gördükleri saygıyı artırmaktır.66:46Şeytanın oyununu ortaya çıkarmak için ilmini onun ismini zikretmeden yayıldığını gördüğünde sevincine bakmalı veya ilmini başkasının adıyla yayıldığını görmesine karşı tepkisinin nasıl olduğunu izlemeli. Böyle bir durumda sevincinin tezahürü ancak amacı ilmini samimiyetle yaymak isteyen kişide görülür.67:19Kişilerin bu ilimden bana atfedilmeden faydalanmalarını umarım diyormuştur. Görünüş çok önemlidir kardeşlerim. Riya kişinin fakirvari elbiseler giyip giysileriyle karma karışık bir görüntü sağlamayı alakadar edebilir. Niyet dünyaya önem vermeyen sadece ahiretle ilgilenen kişi görüntüsünü ima etmekten durum budur. Veya tam tersi.67:50Kişi pek şık elbiselerle dikkatleri üzerine çekme veya alimlerin giysileri olarak kabul edilen elbiselerle bürünür ki kişiler onu alim mülaze etsinler. Bu karakter yoksunu olan insanların her ikisi de bir Müslümanın adabına aykırıdır. Kişi güzel elbise almaya muktedirse güzel giyinmeli, israf etmeden Allah'ın nimetlerini üzerinde göstermelidir.68:22Efendimiz kalbinde zerre kadar kibir bulunan kimse cennete giremez buyurmuştur. Bir sahabi insan elbisesinin güzel olmasını, ayakkabısının güzel olmasını sever deyince, şüphesiz Allah cemildir, güzelliği sever. Kibir ise hakkı def ve inkar etmek insanları hor görmektir buyurmuştur. Fakat kişi gerçekten böylesi giysilere,68:56Güçü yetmiyorsa o zaman bütçesini zorlamadan giyinmeli. Eğer fakirse giysileri en azından temiz olmalıdır. Rabbimiz Fânuhu ve Teala münafıkların dış giysileriyle gerçek kişilikleri karşılaştırırken bakın ne diyor. Onları görünce cisimleri hoşuna gider. Söz söylerse sözlerini dinlersin. Fakat onlar sanki elbise giydirilmiş, içi boş.69:30Odun gibidirler. Her sesin kendi aleyhlerine olduğunu zannederler. Onlar düşmandırlar. Bu itibarla onlardan uzaktır. Allah onları katletsin. Nasıl olur da haptan döndürülüyorlardır? Münafıkın dörtte. Evet. Allah Azze ve Celle elbiseyle karakteri nasıl bağlıyor değil mi? Yine kardeşlerim, arkadaş ve akranlar çok önemlidir ziyade.70:03İnsanın sevdiği ve dolayısıyla kişiliğini birleştirdiği kişiler dahi riyanın bir sebebi olabilir. Mesela bir kişi kendisini bir alimle tanıştırsa ve herkese ben o alimin öğrencisiyim diye kendini tanıtırsa veyahut mutlaki birisiyle tanışırsa veya yardım etse ki bu kişinin hakkında denilsin ki falanca hep falanca mutlakiyle arkadaşlık ediyor. Bu da70:35Riyanın bir kategorisidir. Arkadaşlık kurma sebebi sırf Allah rızası için olmasıdır. Mutlaki ve bilgili diye bildiği kişimiz, kişiler ile bu daha ileri boyutta olmalı. Kişilerin rızası için değil, sadece Allah rızası için olmalıdır. Riyanın aile üzerinde de büyük rolü vardır. Birçok ebeveyn çocuklarının İslam'ı yaşayan Müslüman olmasını ister.71:11dini bilgilerden gafil olmalarını istemezler. Bu bütün Müslümanların ebeveynlerde bulunması gereken bir şeydir. Ve çok önemli ki kardeşlerim, ebeveynler ve eşler sevdiklerine en iyisini Allah rızası için istemeler. Sadece ve kesinlikle başka bir şey için değil. Ebeveynler başkalarının yanında çocuklarından övünmemeli. Herkese benim oğlum, benim kızım şu kadar sure bilir.71:50şu kadar şunu şunu söyler gibi cümleler sarf etmemelidir. Yine anne ve baba çocuklarına iyi ameller işlemelerini öbür insanlara böbürlenip anlatabilmeleri için yapmayı teşvik ediyorlarsa veya böylesi cümleler sarf ederken kendilerini gururlu hissediyor iseler o zaman bu dahi rüyaya gider. Bu da çocuklarla münafık yapar. Daha ziyade72:20Ana babalar İslam'a bilgileri çocuklarına sırf Allah rızası için tarif etmeleri gerekir. Ve çocuklarının ulaştığı mertebe için Allah'a şükretmeleri gerekir. Riyayı içermeyen ameller de vardır. İyi amelleri işleyen kişilerin başkaları tarafından takdir edildiklerinin görülmesi her günkü olaylardandır. Mesela birisi çok faydalandıkları72:53bir vaaza gitmişlerse mümkündür ki bu kişi vaize gidip onu takdir ve teşekkürünü bildirir. Bu tür takdir kişinin amellerini mahvetmez. Fakat yalnız Allah rızası için bu ameli yapmış ve bu takdir ki onun niyetini etkileyip değiştirmemiştir. Ki o zaman bu. Bu konuya ışık tutan bir hadis-i şerifte aleyhissalatü vesselam Efendimiz'e Ey Allah'ın Resulü bir kişi iyi bir amel işledikten sonra73:25Kişilerin onu takdir etmelerine ne ders? Bu müminin ahirette onu bekleyen nimetlerinin bir işaretidir buyurmuştur. Yani kişinin erken müjdesidir buyuruyor. Burada hatırlanması gereken önemli olan şey kişinin niyetleri salimen hala Allah rızası olmasıdır. Bir de samimi mümin böyle bir takdirden pof poftan her zaman kaçınmalı.73:57Çünkü bu onun asli niyetini değiştirebileceğinin farkında olmalıdır. Fakat burada sevinmek ile gururlanmanın arasındaki fark, farkı da belli etmek gerekir. Bir kişi takdir edilince elinde olmadan sevinir ki böyle hissetmesi de gayet doğaldır. Ne var ki bu duygunun kontrol altında tutulması gerekir. Çünkü pek kolayca insanı mağrur kılabilir ve dolayısıyla riyaya itebilir.74:30Diğer taraftan böylesi bir mutluluk gerçek bir mü'mini Allah'a verdiği sevilme, takdir edilme nimetlerinden dolayı şükretmesine sebep olur. Farz edelim ki vaizin biri dinleyiciler üzerinde büyük bir etki yapan bir vaaz verdi. Ve Allah'ın dinine daha da yaklaşmalarına veysil oldu. Binaenaleyh dinleyicilerden bazıları verdiği konuşmalardan dolayı vaize takdir ve tebriklerini ilettiler. Gerçek bir mü'min75:02böylesi bir takdir karşısında sevinir ve Allah'ın onca kişilere doğru, gerçek bir mümin böyle bir yola iletmeye ve vesile kılma niyetini bahşettiğinin farkına varır ve bu da Allah'a hamdü sena etmesine sebep olur. Öbür taraftan zayıf bir mümin veya münafık takdir edilmekten hoşlanır ve bu amel yüzünden gururlanır. Kendisini takdir edilmeye layık görür ve bu ameli75:34Allah'ın yardımı olmaksın tek başına yaptığına inanır. Unutur ki Allah idi o kişileri müteessir kıldıran. Bu tuttuğu kategoride bir de kişinin ününü o yörenin dışına yayılması vardır ki burada hatalı olabilecek olan şey kişinin insanlar arasında ününün yayılmasını istemesidir. Ününün onun isteği dışında yayılması değil. Şu da ifade edilmeli ki76:07kişinin yüzüne takdirlerini övcü olarak eğitimlemeli ki bu takdir edilen kişinin kendine değinmesine gayet kolay yol açmasın. Bakın aleyhissalatü vesselam efendimiz takdir yağdıran kişileri gördüğünüzde suratlarınıza suratlarına toprak atın diyor. Başka bir hadis-i şerifte aleyhissalatü vesselam efendimiz vahlar sana arkadaşının boynunu kırdın arkadaşının boynunu kırdın76:42Eğer birinizden bir kişiyi meth etmekten başka bir seçeneği yoksa şöyle desin. Salancayı şöyle tanırım. Ancak Allah'tır onun hükmünü verecek olan ve onun ihlasına karşı Allah'a şahadet edemem. Evet. Aleyhissalatü vesselamın sözlerini duydunuz kardeşlerim. Böyle bir durum bu konuda ne yapmalı gerektiğini ve ne yapıyor bize öğretiyor. Bu hadiste övüme yasaklanıyor.77:13şayet kaçamazsan yani kişiyi başka kişilerin önünde takdir edeceksen ancak o belirtilen sözlerle övmeye müsaade edilebiliyor ki gerçekten metheden şahıs o kişinin öyle takdire gerçekten layık mı değil mi bilmez. Ancak Allah kişinin gerçek liyakatını teyit edebilir. İyi bir görünüşe sahip olma, evvelden de bahsettiğimiz gibi77:45kişinin güzel giysiler giymesi riya olabilir. Eğer o kişi onları beğenilmek için giyiyorsa buna rağmen iyi görünmek için dikkat çekmeye ve takdir toplamaya karşı güzel giyinen kişi riya'yı teşkil etmez. Çünkü bunun amacı Allah'ın verdiği nimeti üzerinde göstermesidir. Başkalarına öğüt verme. Bazı Müslümanlar ben günah işleyen birisinden başkalarına78:20Bazı Müslümanlar ben günah işleyen biriyken başkalarını nasıl nasihatta bulunayım? Bu bir riyadır. Hele bir de Allah siz kitabı okuyup dururken kendinizi unutup da insanlara iyiliği mi emredersiniz? Hiç akıl etmiyor musunuz? Ayetine varken derler. Halbuki bu ayet müminleri başkalarını iyiliğe davet ederken kendilerini de teşvik etmeyi göz önünde tutuyor.78:51Bunun sadece iyi ameller işleyen kişiye hitap ettiğini düşünme, insana iyi yapmaya engel olmaya çalışan şeytanın bir vesvesesidir. Ki insan haram işlese bile başkalarına iyiyi ve kötüyü söylemeye mecburdur. Aslında böyle yapmadığı müddetçe başka bir günah irtikap etmiş olur. Şeytan birçok Müslümanı şaşırtmayı becermiştir. Hatta o derece ki şerri gördüklerinde79:24karşı çıkmazlar. Kendilerine der ki ancak mutlaki birisi başkalarına iyiliği emredip kötülüğe karşı çıkabilirler. Ve ben mutlaki değilim ki nasıl başkalarına bir tavsiyede bulunabilirim derler. Bu doğru değildir. Çünkü herkes emri bil maruf ve nehyanil münker yapmakla mükellerdir. İsterse kötülüğün ta içinde olsun. Bakın Rabbimiz ne diyor. Onlar79:54Beni İsrail'den Yahudilere ve Hristiyanlara Davut'un ve Meryem oğlu İsa'nın diliyle lanet etti. Onların lanetlenmesine sebepleri isyan edip hadde tecavüz etmeleriydi. Onlar birbirine münker yapıp görürken ne yetmez derdi. Bu yaptıkları ne kötü işte diyor. Maide 78-79 Aleyhisselatü Vesselam Efendimiz de Eğer sizde görmüş olduğunuz böyle bir münkele mali olmazsanız Zalim80:25Elinden tutup hakka itmezseniz, Allah onlara nasıl lanet etmişse, size de böylece lanet eder buyurmuştur. Evet, anlayana, dinleyene, itaat edene, amel edene kardeşlerim. Birinin günahını gizlemek. Bazıları şöyle diyebilir. Günah işleyen birisinin günahını gizleme, münasıklıkla alakalıdır. Haram işleyen kişinin hem kendini hem de günahını teşhir etmeli ki,81:01Kişiler onun gerçek kişiliğini görebilmeliymiş. Bu duygu da şeytandan gelmedir. Kişi günahlarını kendisiyle Allah arasında tutmaya çalışmalı. Ve günahını halka söylemeden kendini düzeltmeye çalışmalıdır. Bu meyanda a.s. bütün ümmetin günahlarından mağruf olacaklardır. Teşhir edenler hariç. Bir akşamlayın bir günah işler ve Allah o ameli girer.81:32Sabahleyin o kul ey falanca gün akşam şöyle şöyle yaptım derse Rabb'i o günahı örtmesine rağmen Allah'ın örtüsünü bu sözüyle kendisi için açar. Allah'ın örtmüş olduğunu kul şeytanın vesvesesiyle ne yapar onu açar. Kişi bu günahını teşhir etmekle mümkündür ki o günahı başkasına da cazip kılar ve topluma şer yaymış olur.82:03Rabbimiz diyor ki iman edenler arasında fuhşun yayılmasını arzu edenlere dünya ve ahirette çok acıklı bir azap vardır. Allah her şeyi bilir fakat siz bilmezsiniz diyor. Bu demek değildir ki kişi istediği kadar gizli haram işleyebilir. Buradaki kasıp teşhir edilen haramın edilmeyenkinden daha fazla kötü olduğudur.82:35Hatta günahlarımızı örtme şerde değil yapmamızı tavsiye edilen bir şeydir. Aleyhissalatü vesselam Efendimiz başkalarının yapmandan hoşlanmadığı hareketleri yapma yalnız olsam daha iyi buyurmuştur. Sıkılmadınız değil mi? Devam edeyim mi? Tamam. Muttakilerin yanında bulunurken iyi amelleri hatırla.83:06Gayet doğaldır ki bir mümin kendisinden daha mutlaki ve bilgili kişilerle beraber iken onlardan etkilenir. Mesela teheccüd namazına kalkar, böyle bir alışkanlığı olmadığı halde. Böyle bir amel yeter ki Allah rızası için işlenmiş olsun. Bu hareket riyad değildir. Sadece o ameli işlemeye bir sebeptir. Çünkü Allah'ın Resulü Aleyhisselatü Vesselam insanlara mutlakilerle arkadaşlık kurmalarını tavsiye etmiştir.83:37Salih bir topluluk ile şer bir topluluğun misalini bir koku satanla demircinin misali gibidir demiştir. Koku satandan bir zarar görmezsin. Ondan ya bir şey alırsın ya da güzel bir koku koklarsın. Demirciye gelince ya seni yakar ya da elbiseni yakar veya en ağırından elbisene iz kokusu siner buyurmuşlardır. Görüyorsunuz bir arkadaşın arkadaş üzerindeki tesirini.84:08Bunu Aleyhisselatü Vesselam Efendimiz koku satanla demirci körüğünde çalışanı iyi ve kötü arkadaşın misline veriyor. Muttakiler arasında yapılan amellerin samimiyetle yapılıp riya için yapılmadığının bir işareti de kişi o ameli daha sonra bildiği bir şekilde yapmaz. Dini ibadet ve dünyevi menfaat bazı kişiler riya müfhumunu doğru dürüst anlayamazlar.84:42ve bu yüzden de bazı meseleleri birbirine karıştırabilirler. Hem Allah rızası için yapılan hem de dünyadan faydalanmak için yapılan amele riya ederler. Halbuki durum böyle değildir. Dini bir amelden faydalanmak ile ameli Allah'tan başkası için yapmanın farkı alenedir. Öyle bir durumda kişi hem Allah'ın rızasını gözetler ve aynı zamanda da Allah'ın ihsanından ve rızkından da85:12Mesela hac esnasında Rabbimden rızık istemenizde herhangi bir günah yoktur ayeti buna işaret etmiştir. Riyadan kaçınmanın yolları Riyanın nedenleri içerdiği ve tehlikelerin neler olduğunu verdiğimiz çeşitli örneklerle anlatmaya çalıştık. Şimdi de riyayı ilgilendiren en önemli konulardan birine bakmanın zamanı geldi zannedersem.85:51Yani riyadan kaçınmanın yolu nedir? Önceden de belirttiğimiz gibi riyanın temel sebebi imandaki zayıflıktır. Dolayısıyla insanın imanını artıran her şey riyanın ihtimalini azaltır. Şimdi inşallah madde madde kaçınma yollarına bir bakalım. Birincisi bilgiyi artırmak. Müslümanların yüz yüze geldiği birçok problemin çaresi dinleri hakkındaki bilgilerini artırmak.86:29Rabbimiz ne diyor? Keza insanlardan, hayvanlardan ve davarlardan. Böyle renkleri muhtelif olanlar vardır. Ancak Allah'tan, kullarından alim olanlar korkar. Allah daima galiptir, çok bağışlayandır diyor. Fatır 28'de. Müslüman tevhid ve bütün branşlar hakkında bilgi edinerek şirkin ve riyanın tehlikesinin farkına varır.87:02Bunun neticesinde de ancak Allah'tan korkmanın gerektiğini ve ancak Allah'ın hoşnutluğunun kazanılmasının gerektiğini bilir. Bu da gösteriyor ki ilmin ve alemlerin fazileti Allah'ın da çok faziletidir. Ve bu ayetle de ilme bir teşvik vardır. Rabbimiz s.a.v. rızasını talep ederek sabah akşam,87:31Rablarına dua edenleri yanından kovma. Ne onların hesabından bir şey sana, ne de senin hesabından bir şey sana, ne de senin hesabından bir şey onlara aittir. Onları yanından kovaladığın takdirde zalimlerden olursun diyorum. Enam edeyim. Dahası başkalarının kınaması mümini endişelendirmez. Onun tek arzusu ve sevinci Allah'ın rızasını kazanmaktır.88:05insanların takdirini toplamak değil. Aleyhissalatü vesselam Efendimiz, kim insanları kızdırmak pahasına Allah'ı razı ederse, Allah onu insanların bir dilim ekmeğine kutak etmez. Kim de Allah'ı kızdırmak pahasına insanları razı etmeye çalışırsa, Allah bunu insanlara haval eder ve selam verir. Rabbimiz subhanehu ve teala bizleri hayırda yarıştırsın kardeşlerim.88:44Aleyhissalatü Vesselam Efendimiz, Allah bizden bir hadis işitip de onu ezberleyen, sonra da onu kendisinden daha iyi ezberleyip muhafaza edecek olana, nakleden kişinin yüzünü ağatsın. Zira nice bilgi taşıyıcısı vardır ki, iyi anlayışlı fakir değildir. Bildiği kendisinden daha iyi anlayışlı olana taşıyan niceleri vardır. Bir Müslümanın kalbi üç haslet üzerine sebat ederse,89:19cennete girer. Bunlar amelde ihlaslı olma, vuduk sahiplerinin iyiliğini isteme, cemaate bağlı kalma. Çünkü onların duası, onları arkalarından kuşatır. Kimin niyeti ahiret olursa, Allah zenginliğini kalbine koyar. Ona gönül zenginliği verir, dağınıklığını toplar, işlerini zene korur. Ve dünya boyun eğerek ona gelir. Kimin de niyeti bu dünya olursa, Allah,89:52Onun topluluğunu dağıtır, düzenini bozar, korkusunu iki gözünün arasına kor. Dünyadan da kendisine başkası değil, sadece takdir edilmiş olan gelir buyurmuştur. İbn-i Abbas'tan gelen bir rivayette ise, iki haris doymaz, ilmin peşine düşen, dünyanın peşine düşen buyuruyor. Bu bakta sanırım mesajımızı verdik. Daha fazla durmamak bir anlamı yok.90:26İnşallah ilmin dindeki yeri ve fazileti belli. Ama unutulan küçük bir nokta var ki biz onu hatırlatmaya çalıştık. Herhalde onun ne olduğunu anlamazsınız. Yani iki sınıf insan var, üçüncü yok. Ya o, ya o. Ya iki haris duymaz, bundan kaçamazsınız. Sen seçersin, Allah da. İkincisi dua kardeşlerim.91:00Riyayı en güçlü salan ve bunu en kolay yapan şeylerden biri de tuhafdır. Aleyhissalatü vesselam Efendimiz, insanlar bu şirkten sakınsınlar ki karıncanın yürüyüşünden daha gizlidir. Birisi, ey Allah'ın Resulü karıncanın yürüyüşünden daha gizliyse ondan nasıl sakınabiliriz? Aleyhissalatü vesselam, ey Allah'ım şirki bilerek işlemekten sana sığınırız.91:31Bilmeyerek işleyeceğimiz şirk içinde senden af dileriz buyurdu. Başka bir rivayette şirk aranızda karıncanın yürüyüşünden daha gizlidir. Ve size bir şey söyleyeceğim ki eğer bunu yaparsanız sizi hem büyük hem de küçük şirkten ayırır. De ki ey Allah'ım bilerek senden başkalarına ibadet etmekten sana sığınırım. Ve senden bilmediklerimden dolayı da af dilerim.92:05Bu da yani korunma yollarından biri de neymiş dua etmiş. Üçüncüsü kardeşlerim cennet ve cehennem hakkında düşünme. Ahireti hatırlama hem Allah korkusunu artırır hem de kişiyi günahlardan sakınmaya gider. Eğer kişi hayatın gerçek amacının ne şeref ne şan kazanma ne de başkalarının mutluluğunu kazanma değil de92:35daha ziyade kendini cehennemden kurtarıp cennete girme olduğunu bilsem o zaman ziyadan sakınmak için elinden geleni yapar. Rabbimiz Subhanahu ve Teala'nın dediği gibi ve yine de ki ben de sizin gibi bir insanım. İlahınızın tek bir ilah olduğunu bana vahyediliyor. Her kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa iyi ameller işlesin ve Rabbine ibadette hiç kimseyi ortak koşmasın buyuruyor. Ayeti kerime çok açık.93:10ibadet ve taatın sadece Allah'a yapılmasını ve ibadette hiçbir şeyin ona ortak koşulmamasını emrediyor. Kişi yaptığı ameli görünüşte Allah için yapar. Fakat içinden o amelle Allah'ın rızasından başka bir maksat taşırsa ciyakar olur. Ve böylece de Rabbına ibadette ortak koşmuş olur. Abdullah bin Abbas burada ifade edilen ibadette Allah'a ortak koşmayı,93:44gösteriş için ibadet etme olarak izah etmiştir. Allah geleceğinde şüphe olmayan kıyamet gününde insanları bir araya topladığı zaman bir çağırıcı şöyle seslenecektir. Kim Allah için yaptığı bir ameli başkasının ortak koştuysa sevabını Allah'tan başkasından istesin. Zira Allah'ın kendisinin ortak koşulmaya asla ihtiyacı94:17yoktur buyurmuştur. Diğer bir hadis-i şerifte de kardeşlerim, kişinin amel ederken Allah'a nasıl olsak koşmuş olacağını beyan ederek deniyor ki, kim gösteriş için namaz kılarsa şirke düşer, kim gösteriş için oruç tutarsa şirke düşmüş olur, kim gösteriş için sadaka verirse şirke düşmüş olur buyurmuştur. Evet kardeşlerim, cenneti düşünün, cehennemi düşünün ve hayatınıza94:51bir çekici cevheri. Dördüncüsü iyi amelleri gizlemez. Riyadan sakınmanın bir yolu da kardeşlerim Allah'a gizlice ibadet etmedir. Gizli ibadet etme insana iki şey kazandırır. Birincisi kişi yapmış olduğu nafile ibadetleri başkalarına göstermeyerek onları tesir altına almaya çalışmaz. Ve böyle bir tehlikede dolmaz. Dolayısıyla takdir edilmek ve iftihar olunmuş95:24amellerde olmaz. İkincisi bu tür amellerin gizli yapılması kişinin imanını artırır ki bu kişiyi riyadan sakındırmaya da yardımcı olur. Müminlerden bahsederken Rabbimiz onlar gecenin az bir kısmında uyur. Çoğunda namaz kılar. Seher vaktinde istiğfar ederler diyor. Zariyet 17. Başka bir deyişle gizli ibadet gerçek müminlerin karakterlerinden bir çözüldür.96:04Beşincisi noktanlıkları düşünme. Ne zaman kişi ziyaya düşer olduğunun farkına varırsa yapacağı ilk iş hemen yaptığı günahları hatırlama ve kendi nefsinin ne kadar zafiyet içinde olduğunu düşünmelidir. Ve böylelikle inşallah kalbinde olan gururu atar. Yerine içine düştüğü bulaştığı bu şerleri düşünmeli veya yapabileceği halde yapamadığı iyilikleri düşünmelidir. Altıncısı96:36muttakilerin yanında bulunmalıdır. Alimlerle ahbaplık kurup onların yanında bulmak riyanın tehlikelerini büyük ölçüde azaltır. Zira böyle kişiler muhtemelen ondan iyi olurlar. Hem de onların bilgi ve takvalarından istifade ederler. Onların yanında kendini bir ihtimal mutlaki hissetmez ve onlar da onun riya eğilimlerini düzeltebilirler. Dahası aşırı bir takdirde97:10tabi tutmazlar onu. Zira sünnette evvelden de bahsedildiği gibi övme nehyedilmiştir. Bu da riya tehditini azaltır. Allah Azze ve Celle'nin bildirdiği gibi şıkasız ki benim dostum kitabı indiren Allah'tır. O salih cinsilerin dostudur. Yedincisi de kardeşlerim riya hakkında bilgi. İhmalkarlık riya konusunda insanları büyük günaha iten şeydir.97:45Riyanın tehlikelerini bilme, riyanın muhtelif görüntüsünden haberdar olma, kişiyi en iyi şekilde ondan kaçınmaya yeter. Bazı meseleler de vardır ki, riyayla bağlantılı bazı bahsedilmesi gereken mevzular vardır. Riya konusuyla iyi amellerden kaçınma, şüphesiz ki riya,98:18şeytanı lanenin iyi amellerimizi yok etmeye çalıştığı ve bunu kullandığı silahlardan birisidir. Ne var ki şeytanın başka bir kapanına kapılmamak lazım ki bu rüya korkusuyla iyi amellerden kaçınma kapanıdır ki şeytan insanı iyi bir amelin sevabından mahrum bırakmaya çalışır. Bunu da başaramazsa o zaman tam tersini yaparak insanları korkutmaya çalışır.98:50ve kişiye salih ameli terk etmeye çalışır. Fidel Bülent diyor ki, kişilerin rızası için salih amel işlemeyi terk etmek riyadır. Ve kişilerin rızası için iyi amel işlemek ise küçük iş. İyi amellerdeki gerçek samimiyet, Allah seni bu iki tür hareketten koruduğunda olur. Ne var ki bu sözler farz, ibadetler için söylenmiştir. Beş vakit namaz ve hac gibi. Böylesi ameller,99:23alenen işlenmesi gerekir. Aynı zamanda alimler salih amellerin bazen halk arasında alenen işlenmeli ki başkalarının onun tarafından teşvik edilmeli demişlerdir. İkincisi dünyevi işlerde gösteriş. Burada da anlatılması gereken bir nokta şudur ki bu çalışmanın amacı sırf dini ameldeki riyadır. Bu dolayısıyla dünyevi işlerdeki meselelerden bahsetmez.99:55Misal, kişinin şahsi eşyası ve dünyevi kazançtaki gösterişi buna örnek olarak verilebilir. Kişi başkalarının evine zenginliğini görsünler diye, övüneyim diye davet edebilir. Bu hareketler anlattığımız riyaya girmez ama böyle bir hareket de müminin ahlakı olamaz. Rabbimiz Subhanehu ve Teala her zaman ağırbaşlılığı,100:27emreder ve der ki çok merhametli olan Allah'ın imanda olgunlaşmış kulları o kimselerdir ki yeryüzünde tevaziyle yürürler ve kendini bilmez kimseler onlara laf attığında selam der, geçerler buyuruyor Furkan 63'te. Evet, müminlerden halleri bu kardeştir. İbn-i Ömer'den gelen bir rivayette kim bu dünyada şöhret elbiselerini giyense100:58Allah'tan'a kıyamet gününde rezalet elbisesini giydirir buyurmuştur. Küçük şirkin bazı çeşitleri de vardır. Ama riyaya bakacak olursak demek ki niyetle başlayıp amelleri etkileyen ve insanın bütün amellerini heder etmesine yok olmasına kadar kötü ve büyük bir bela. Riyanın en büyük problemi kişinin bunu101:36kendisinde teşhis etmesinin kolay olmadığıdır. Müminler için de bu çok tehlikelidir. Çünkü kolay sezilebilen bir şey değildir. Müslümanların hepsini açtılar. En âliminden en vasat abidine kadar bu böyledir. Ve kişi ancak kendini Allah Azze ve Celle'nin yardımı ve rahmetiyle kurtarabilir. Onun içindir ki kardeşlerim, Müslümanların hepsi kendilerine şu soruları mecburen sormalıdır.102:14ibadet ettikleri zaman bunu neden yapıyor? Gerçekten Allah'ı ve sadece Allah'ı razı etmek içinse bunda sorun yok. Yoksa başkalarının beğenmelerini ve takdirlerini mi istiyorsunuz? Şayet ibadetlerinde kendini samimi bulmuyorsa o zaman Allah'a ona samimiyet versin diye dua etmeli ve riya hastalığının kendisinden almasını istemelidir. Şeytanın102:46ve vesveselerine kapınıp, riya endişesiyle iyi ameli yapmaktan kaçınmamalıdır. Sonuç olarak samimiyetin bereketini özetleyen a.s.m. efendimizin bir hadisini zikredelim. Kim ki ahireti amaç olarak hedeflense, Allah onun kalbine, zenginlik işlerine kolaylık verir. Ve dünya onun ayaklarına, onun istemesi dışında gelir.103:20Ve deyim ki dünyayı amaç olarak hedeflerse Allah onu fakirlikten başka bir şey göstermez. İlişkilerinin arasını bozar ve ona da bu dünyada Allah'ın takdir ettiğinden başkası ulaşmaz buyurur. Sohbetimiz şimdilik buraya kadar. İçindeki bütün doğru olanlar Allah'a aittir. Ve eğer hatalar varsa bunlar da bana ve şeytanın103:53vesveselerine aittir. Allah Azze ve Celle'den bizi cehennemden kurtarmasını ve cennete dahil etmesi için dua ediyorum. Aynı zamanda Allah'ın azabından ona sığınırım. Ona bilerek şirk koşmaktan ve bilmeden ona şirk koşmamızdan da affolunmamızı ondan dilerim. Senin izzet sahibi Allah'ın onların isnat ettiği sıfatlardan yücedir.104:24Altyazı M.K.Afficher toute la transcriptionCommentairesAucun commentaire pour l'instant. Soyez le premier à partager une réflexion utile.