Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Allah'a hamd eder. Ondan yardım ve mağdur ettirelim. Nefislerimizin şerrinden ona sığınırız. Allah kime hidayet ederse onu saptıracak yoktur. Kimi de saptırmışsa ona hidayet verici yoktur. Sözlerin en güzeli Allah'ın kelamı. Yolların en güzeli ise 0:35 Muhammed Efendimiz'in yoludur. Dinde sonradan icat edilen her şey bidat, her bidat dalalet, her dalalet de ateşlidir. Kardeşlerim, Allah hepimize mağfiret etsin, razı olacağı amelleri işlemeyi hepimize nasip etsin. Cennette Allah Azze ve Celle'nin cemalini doya doya seyreden, 1:10 sanmı kulların arasına hepimizi Rabbim nasip etsin. Allah bilen olsun nefsimize bırakmasın. Sen hem nefsini hem de gelecek olan nesilleri eğiten, ıslah eden sanmı kullardan eylesin. Kardeşlerim bugünkü mevzumuz inşallah çocuklarla, çocuk eğitimiyle çocukların eğitimindeki 1:44 dikkat edilmesi gereken unsurlar üzerine olacak inşallah. Allah Subhanehu ve Teala bizlere bu meselede çok çok dikkat eden, nefsini ve neslini unutmayan, hangi yaşta olursa olsun, bekar olsun, evli olsun, baba olsun, ister çocuklu, ister çocuksuz olsun, bu meselelere çok çok dikkat eden sanmı kullardan eylesin bizleri. Biliyorsunuz kardeşlerim, 2:19 Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam her doğan çocuk fıtrat üzerine doğar diyor. Ana baba neyse, Yahudi ise Yahudi, Hristiyan ise Hristiyan, Mecusi ise Mecusi, Müşrik ise Müşrik yapar diyor. Bu da gösteriyor ki bir toplumda yaşayan insanın sayısı üçtür. Ya anadır, ya babadır, ya da çocuktur. Bunun dördüncüsü nedir? Yoktur. 2:50 Öyleyse bu üçlüye insanın çok çok dikkat etmesi gerekiyor. Yani ister baba ol, ister anne ol, ister çocuk ol. Herkes bulunduğu hali, konumu ne yapması lazım? Muhafaza etmesi gerekir ve üzerine düşen sorumluluk neyse, gütmesi gereken mesele neyse bunun idrakına varması gerekir. Ama dikkat ederseniz önce, 3:21 ana baba neyse demek ki burada çocuktan önce bir öncelik söz konusu. Yani ana baba Yahudi ise Yahudi, Hristiyan ise Hristiyan. Ama hadis-i şerifin baş tarafını yakalayacak olursanız her doğan çocuk fıtrat. Yani Amerika'daki, Çin'deki, Türkiye'deki, Suud'daki, Rusya'daki nereye giderseniz gidin her doğrulan çocuk 3:51 hepsi eşit fıtrat üzerine yani emir ve nehilere teslim olacak şekilde Allah'ın razı olduğu Azze ve Celle'nin ona yüklediği hasletlerden donatarak ne yapılır? Yaratılan bir insan. Aynen birinci misakı izah ederken Allah Azze ve Celle'nin yarın kıyamet gününde benim bundan haberim yoktur veyahut da 4:21 Atalarımız yani ana ve babalarımız sana vermiş oldukları şu ahdi bozmuşlardı. Biz de onlardan sonra gelen nesildik. Onları azap etme hasebiyle bizleri de mi azap edeceksiniz demeyesiniz diye herkese bu vakayı ne yaptım? Şahitler kıldım diyor. Demek ki her doğrulan çocuk fıtrat üzerine doğduğu gibi her doğan çocuk da Allah'a ne vermiş bir ahit vermiş. 4:52 Ama mükellef olana kadar kardeşlerim insanın belli bir süreci var. İşte bu mükellef olana kadar ki sürecin biz anne ve babalara düşen o kadar önemli meseleler vardır ki bunları tek tek ayrı ayrı baplarda ele alıp inceleme mecburiyetindeyiz. Çünkü kemale ermiş olan bu dinde Resulü ile tamamlanan 5:21 Ve Hatemül Enbiya kılınan bu dinde çocuk kısmının unutulması, ihmal edilmesi nedir? Mümkün değil. Ve yarın kıyamet gününde ana baba çocuk birbirinden kaçacağına, Ya Rabbi bu benim babam, Ya Rabbi bu benim annem, Ya Rabbi bunları ateşten çıkar diye yalvaran çocuklarımızın mı olması daha iyi? Veyahut kişi öldükten sonra üç şey müstesna, 5:51 Amel defteri kapanır diyor. Bunlardan birisi nedir? Salih bir çocuk. İnsan geride sadakayı cariye bırakmak istemez mi? Ama onun yerine kendisine küfrettiren, kabirde azap görmesine sebep olan, mahşerde de Allah'tan utanmasına sebep olan bir çocuğa sahip olabilir mi? Allah muhafaza bunlardan mümkün. Öyleyse İslam'da bab bab, 6:21 konu konu meselelerin işlenmesi her zaman müslümana ne yapmıştır? Fayda vermiştir. Çünkü düşünün Cibril hadisini ele aldığımızda o ana kadar Allah kitabında Resulü sünnetinde inanıyorum diyen insanlara o kadar çok şey indirmiş, anlatmıştı ki bildirmişti ki ama o ana kadar oradaki insanlar işte bunlar kalbe işte bunlar alemiliğe 6:50 İşte bunlar bunun koruyucusu tipinde yani imandı, islamdı, ihsandı. Böyle bir kategoriyi ne yapmıyorlardı? Bilmiyorlardı. Demek ki hangi mesele olursa olsun böyle kategorilere koyma, konu konu çekip inceleme her zaman Müslümana ne yapar? Hayır getirir. Allah hayırda yarışan samimi kullardan eylesin. Allah subhanehu ve teala bizlere merhamet etsin. Resulüne 7:20 salat-ı selam olsun. Bu nurlu yolda, yolda çaba harcayan, gayret sarf eden bütün İslam alimlerine de Allah rahmet etsin. Kardeşlerim, çocuk eğitiminde en önemli maddelerden birisi anne ve babanın salahıdır. Yani belki de en önemli temeli ikisinin salah bulmasıdır. Onların salahı, yani iyi olması, 7:51 çocuğun da iyi olmasıdır. Aynen Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam'ın vücutta bir et parçası var ki bu salah oldu mu bütün azalar ne olur? Salah olur. Yani vücuttaki o et parçası iyiyse bütün azalarda nedir? İyidir. O et parçası kötü ise ne olur? Bütün azalarda kötü olur. Düşünün fıtrat hadisine baktığımızda 8:20 Her doğan çocuk fıtrat üzerine doğar. Ana baba ne ise? Yahudiyse Yahudi, Hristiyansa Hristiyan. Peki ana baba iyiyse ne olur? Çocuk da iyi olur. En azından seçme hakkına sahip olana kadar ana ve babasını ne yapar? Mozaikini taşır. Allah bizleri iyilerden eylesin. Kardeşlerim, yetişen gençlerimizin babasının eğitimi şeklinde yetişir. Fakat bu babadan önce, 8:51 Anne ile başlar. Zira çocuk terbiyesinde en büyük hazırlık baba rızık talebiyle meşgulken ana kucağında geçirdiği dönemdir. Hatta çocukların din sevgisi üzerine yetişmesi de bu dönemde olur. Bu dönemde salih terbiye mutlaka fayda verir. Ve çocuk eğitiminin ilk başladığı nokta çocuk doğduktan sonra değil eş seçimiyle başlar. 9:21 Yani bir çocuğun eğitimi ana rahmine düştükten sonra değil. Veya mükellef olduktan sonra da değil. Ta eş seçimiyle başlayan bir sürece dayanır. Çünkü Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam kadın diyor dört şeyden nikahlanır. Ya soyundan alırsın, ya güzelliğinden alırsın, ya malından alırsın, ya da dinde takvalı olanı. Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam ne diyor? Benim tercihim, 9:51 dinde takvalı olandır. Onda aradığınız her şeyi ne yaparsınız? Bulursunuz diyor. Onun için kardeşlerim çocukların şahsiyetlerinin gelişmesi ve dini bir terbiyede büyümesinin demek ki ilk adımı eşin seçimiyle başlıyor. Allah bu konuda çok dikkat eden anne insanlardan eylesin. Kardeşlerim ana babamın çocukların şahsiyetinin gelişmesinde mühim 10:22 kaydeleri gözetmeleri gerekir. Buna çok dikkat etmek gerekir. Ana babanın onlar arasında çocukların gözleri önünde günlük muhakkak Kur'an okumalı, hakkı konuşmaları, onları hakka sevk edecek hareketlerde bulunmaları gerekir. Düşünün Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam'ın çocuklara olan merhametine, çocuklara olan güzelliğine, yumuşak muamelesine, 10:49 Ve onları eğitirken sadeliğini ve anne ve babalara tavsiye ederken sakın ha çocuklarınıza yalan yere ne yapmayın, vaad etmeyin diyor. Bazen anne ve babalar tamam sen dur ben sana şunu alacağım. Çocuk o alacağın şeyi gözetle durur. Eğer onu yerine getirmezsen bunu bir bir ne yapar sayar. Sonra o yalancılardan olur. Bu da seni ne yapar? Kıldırır. Halbuki 11:19 Onun fıtratında o bozulmanız yok ki. Onu bozan nesin? Sensin. Çünkü her doğan çocuk fıtrat üzerine doğuyor ve temizlik var. Fıtratını koruyan bir çocuğun her türlü güzelliğe açık olduğunu görürsünüz. Fıtratı bozulan bir çocuğun ise her türlü pisliğe meyilli olduğunu görürsünüz. Arsızlık, şımarıklık, doyumsuzluk, ahlaksızlık, söz dinlemezlik, hırsızlık, aklımıza ne geliyorsa, 11:49 fıtratı bozulan çocuklarda bunu ne yaparsın görürsünüz. Yine anne babanın en çok dikkat etmesi gereken meselelerden birisi çocukların önündeki tartışmaları o çocukların küçücük dahi olsa psikolojilerinin bozulmalarına o çocuğun stresli, sinirli ve kendi cins olanlarla birlikte uyumsuzluk olduğunu görürsünüz. Halbuki ana ve babasının sakin olan insanların 12:19 Çocuklarının da çok sakin huyunu, bakışlarını sevecen ve insanlara doğru gülücük savuran ufak ufak yavrucak olduğunu görürsünüz. Anne ve babanın en çok dikkat etmesi gereken meselelerden birisi bu. Birisi de birbirlerinin haklarına anne ve babanın riayet etmesidir. Anne ve baba haklarına riayet etmediği zaman çocuk hangisi evde üstünlükse onu hane edinmeye başlar. 12:50 Onunla öbürlerini ne yapar? Ezmeye başlar. Bu da fıtratının çocuğun bozulduğu noktalardan bir tanesidir. Ama herkes haklarına riayet ettiğinde çocuk anayı da bilir, tanır. Babayı da bilir, ne yapar? Tanır. Ama birbirlerinin önünde tartışırsa, birbirlerinin haklarını insanlar vermezse çocuk da hiçbir zaman anneyi babayı ne yapmaz? Takmaz ve fıtratı bozulur. Allah haktan 13:19 ayrılmayan insanlardan eylesin. Bakın bu konuda bazı örnekler var. Mesela Abdullah bin Zübeyir'in baba ve annesinin hareketlerinden etkilenmesi ve bunlar gibi çalışmasıyla alakalı örneklere bakacak olursak Zübeyir 8 yaşındayken Müslüman olan sahabelerden birisi. Allah kendisine merhamet etsin. 13:46 Allah ahirette görüşmeyi bizlere de nasip etsin. 10 yaşında delikanlı iken aleyhissalatü vesselamın Mekke'nin yukarısında öldürüldü diye bağıran şeytanın sesiyle fırlıyor. Kılıcını çekip oraya doğru çıkıyor. Yolda elinde kılıçla onu görenler hayret ediyor. Sonra Allah Resulü aleyhissalatü vesselamla karşılaşıyor. Allah Resulü diyor ki ona Ey Zubil nereye gidiyorsun böyle diyor. 14:17 Zübeyir diyor ki daha 10 yaşında bir çocuk. 10 yaşında. Ey Allah'ın Resulü diyor senin öldürüldüğünü işittim. Seni öldüreme kılıcımla doğramaya gidiyorum diyor. Düşünün ana ve babası iman eden samimi kullardan birisi ve Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam'ın sahabelerinden birisi. Onların yanında yetişen Zübeyir ne yapıyor? Aynı duygularla aynı seccadetle 14:47 Aynı korkusuzlukla ne yapıyor? Eline kılıcı aldığı gibi sokağa çıkıyor. Ama bugünkü topluma baktığımızda ana baba ne olursa olsun Allah'a küfredilir, Resul'e küfredilir, dine küfredilir, dalga dalga sokaklara doldurulur. Anne babanın gıkı çıkmıyorsa o meydana giden bunun da ilerideki gelecek nedir? 15:16 çocuğudur. Onun için yaşanılan ortam, evin çocuk üzerinde çok çok büyük etkisi vardır. Yine Abdullah bin Zübeyir'in annesi Esma bin Ebu Bekir'in hareketlerine baktığımızda İbn Zübeyir'in öldürülmesinden üç gün sonra Mekke'ye girdim. Onu atmışlardı. İhtiyar annesi geldi ve Haccaç hakkında şunu indirmeyecek mi dedi? O da münafığı mı dedi? 15:47 Esma dedi ki, vallahi o münafık değildi, çok oruç tutan, geceleri namaz kılan iyi biriydi. Dön git ey ihtiyar, sen bunamışsın. O da şöyle dedi, hayır, vallahi Aleyhisselatü Vesselam'ın, Sakif kabilesinden bir yalancı, bir de helak olan çıkacak buyurduğunu işittim de, ben bunamadım, muhakkak ki o zalim sensin, diyor. Kardeşlerim, İbn Zübeyir'in, 16:17 Allah kendisine rahmet etsin. Zalim Haccaç onu Kabe'de asmış ve derisini yüzmüş. İçine bir şeyler doldurmuştur. Onun şehadeti de öyleydi. Allah kendisine merhamet etsin. Hakikaten güzel yaşayan ve akıbetini güzel noktalayan yani şehadetle noktalayan sahabelerden bir tanesidir. Abdullah İbn Zübeyir'in öldürülmesi anında 16:49 Bazıları mescidin kapısına girmeye başlıyor. Her bir grup gittikçe onlara hamle yaparak çıkartılıyor. Ve o anda mescidin şerefelerinden birisi yere düşüyor. Ve düşerken birisi diyor ki Esma benim için ağlama. Geride ancak asaletim ve dinim kaldı. Kesici bir parçayla gücüm ve kuvvetim azaldı diyor. Yani kendisinin... 17:19 organlarını kesmeye başlıyorlar ve zalim bir şekilde öldürüyorlar. Allah kendisine merhamet etsin. Çocukluğunda o şekilde yetişen birisi ölümünde ki aynı şekilde kılıçtan öldürüldüğü halde ıkı çıkmayan bir sahabe. Yani kişi nasıl yaşar, nasıl yetişirse, nasıl ölürse ölsün o insandaki bulunduğu hal ne yapmıyor? Değişmiyor. 17:49 Yani yetiştirilme tarzı insanın ev ortamı her zaman bütün yaşantısına sirayet eden meselelerden bir tanesidir. Ali bin Fudayl İyaz'ın babasından etkilenmesine örnek olacak bakacak olursak Muhammed bin Nahiye Fudayl'in arkasında namaz kıldım diyor. Sabah namazında Hakka suresini okuyordu. Onu alın bağlayın ayetine gelince ağlama kendisine galip geldi. 18:22 İshak bin İbrahim et-Taberi diyor ki, insanlar içinde kendisi hakkında Allah'tan, Fudayr'dan daha fazla korkanını ve ondan daha fazla ümit edeni görmedim. Kur'an okuması hüzünlü, iştiyaklı, sakin ve sammiydi. İnsanlara hitap eder gibi okurdu. Cennetin zikredildiği ayetlere uğradığı zaman tekrar ederdi diyor. Allah kendisine merhamet etsin. Rabbim onların okuylarını... 18:52 bizlere de nasip etsin. Kardeşlerim kişinin anne ve babası yaşadığı ortam hakikaten çok çok önemlidir. Düşünün bir Enes'in 10 yaşında Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam'ın yanına hizmetçi olarak verilmesi ve 20 yaşına kadar Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam'ın yanında kalması onun hem ilimli cesaretli yumuşak huylu olmasına 19:20 insanlara merhametli olmasına ve hakikaten yiğit birisi olmasına sebep olmuştur. Düşünün Ebu Talip Efendimiz'in amcası, Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam'ı öksüzken yanına almış ve yanından hiç ayırmamış, çocuklarından da ne yapmış? Daha üstün tutmuştur. Hiçbir zaman öksüzlüğünü ona tattırmamaya çalışmıştır. Kıtlık zamanı Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam, 19:50 Ebu Talip fakir düştüğünde ne yapmış? Çocuklarını paylaştırmış. Birini Hamza almış. Ali'yi de ne yapmış? Kendisi evini almış ve yetiştirmiştir. Bakın Allah'ın aslanı diye lakaplanan Ali küçücük yaşta Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam'ın terbiyesinde büyüyen birisidir. Demek ki kişinin yaşadığı ortam o ortamdaki insanların karakteriyle ne yapıyor? 20:20 özdeşmesine sebep oluyor. Öyleyse gözümüzün önünde büyüyen, yanımızda yetişip bir ağaç gibi boyatan çocuklarımızın yaşantılarını ne yapmalıyız? Çok dikkat etmeliyiz. Oğlum şunu yap, oğlum bunu yapma tipinde değil. Sen dürüst ol, dürüst hareket et, Allah'ın emir ve nehilerine uy, helalından kazan, helalından yedir ve her insanın hakkı neyse onu verdiğin zaman, 20:50 O çocuk da ne yapar? Fıtratı bozulmadan büyür. Ama bunlara dikkat edilmediği zaman o çocuk da fıtratını ne yapamıyor? Koruyamıyor. Bunun yanında kardeşlerim çocuk eğitiminde en önemli faktörlerden bir tanesi ise güzel isim seçmedir. Çünkü ismin çocuk üzerindeki nüfusu çok çok fazladır. Ona verilen kötü isim onun karakterini etkilediği gibi 21:17 ona verilen güzel isim de onunla bütünleşmesine sebep olur. Mesela Ömer İbni Hattab'a, Allah kendisine merhamet etsin, bir adam çocuğunun kolundan sürükleyerek getiriyor, şikayet ediyor. Diyor ki, bu bana karşı çok asi, annesine karşı devamlı asilik yapıyor ve ortalığı kırıp döküyor, artık ben bundan bıktım diyor. Emre Mümin'in elini kırvacına attığında, 21:47 Çocuk diyor ki ey müminlerin emiri diyor. Bir çocuğun diyor ebeveynlerin üzerinde hakkı yok mu? Tabii var diyor. Peki bu hakları sayar mısın diyor. Doğduğunda diyor güzel bir isim koyma, helalinden yedirme, helalinden giydirme ve ona temiz giysilerde şey yapma. Ve birkaç hakkını daha saydığında çocuk diyor ki işte benim ismim diyor. Karaböcek manasına gelen. 22:17 Kötü bir isim koymuş. Ve diyor benim annemi boşadı. Kahine bir kadın aldı. O kadın da onun bunun falına bakar. Ve onların diyor verdiği paralarla evimizi geçindirir deyince Ömer kırbacı alıp adama dönüyor. Ve çocuğun ismini değiştirip Abdullah ismini koyuyor. Kardeşlerim çocuğun isminin yaşantısında çok çok büyük önemi vardır. 22:44 Şüphesiz insanın hatta toplumun şahsiyetinin kurulmasında isimlerin çok etkisi vardır. Aleyhissalatü vesselam Medine'ye geldiğinde oranın eski adı Yesrib'di. Bunu Tabe, Taybe veya Medine olarak değiştirdi. Bu üçünün de anlamı çok güzeldir. Zira yeni bir hayatın başlamasında güzel isim gönülde güzel etki bırakır. Bu sebeple baba ve annelerin çocuklara 23:14 güzel etki yapacak uygun isimler seçmesi gerekli olmuştur. Mesela çocukların şahsiyetinin kurulmasında güzel isim seçmenin önemine dair bazı örnekler verecek olursak güzel ismin etkisiyle alakalı Abdurrahman bin Avf diyor ki ismin Abdü Amr'dı. Müslüman olunca a.s.m Abdurrahman olarak değiştirdi diyor. Abdurrahman bin Avf diyor ki 23:44 Bir arsayı sattım. Ücretini de Züdroğullarının ve muhacirlerinin fakirleriyle müminlerin annesine taksim ettim. Misrev dedi ki, Ayşe'ye kendi payını götürdüm. Bana bunu kim gönderdi dedi. Abdurrahman bin Avf dedim. Ayşe dedi ki, aleyhissalatü vesselam, benden sonra sizlere ancak sabırlılar şefkat gösterecektir. Abdurrahman, rahmet kelimesinden türiye, rahman kelimesinden alınmıştır. 24:13 Ve Aleyhisselatü Vesselam şefkat sıfatlarından dolayı onu Abdurrahman diye isimlendirmiştir. Allah Subhanehu ve Teala'da Abdullah ve Abdurrahman'dan çok hoşlanır. Öyleyse çocuklarınıza ne yapın? Bu isimleri koyun diyor. Yine İbn-i Müseyyed babasından naklediyor. Aleyhisselatü Vesselam'a birisi geliyor. İsmin nedir diye sorduğunda Hazen diyor. Sen segilsin, kolay. 24:45 yumuşak anlamında buyuruyor. O da diyor ki babamın verdiği ismi değiştirmem diyor. İbn-i Müseyyep diyor ki onun o kabalığı aramızdan hiç eksilmedi diyor. Yani o Hazen, Haşin olan o ismi değiştirip de ona sen yumuşak ol yani sehil ismini koyduk o onu ne yapmıyor? Kabul etmiyor. Ve ölene kadar o insandaki o ismiyle kabalığı ne yapıyor? Devam ediyor. 25:16 Kardeşlerim çocuklarımızın salahını istiyorsak onlara güzel isimler koymamız gerekiyor ki bu isimler de onların üzerinde şahsiyetini ne yapıyor etkileyen şeylerdir. Düşünün şimdi camız oğlu. Çocuk büyüdükçe kendini camız gibi hissetmeye başlar. Allah'ın koluysa çocuk hangi halde olursa olsun bir Allah'ı hatırlamaya gider. Yani muhakkak bunlar önemli. Ayhan. 25:48 Gökhan, hep Şamanist dininin nedir? Kalıntılarıdır. Şimdi Gökhan, Ayhan dedikçe çocuğun aklında her zaman hurafeler ne yapacak? Birikecek. Ha demek ki tanrılar var. Demek ki göğü yaratan ayrı, ayı yaratan ayrı. Aynı Yunan mitolojisinde geldiği gibi. Ama Abdullah, Abdurrahman, Teymullah bu gibi isimler olduğu zaman ne yapar? 26:17 Çocuk Allah'ı hatırlar. Onun için isim deyip de geçmemek gerekir. İsmin üzerindeki, çocuğun üzerindeki hakimiyeti güzel yakalamak gerekir. Düşünün Ahmet, Ramazan, Cuma, Recep, Şaban, yani hep dinde bir şeyleri temsil eden, onlara işaret eden bir şeyleri koymak insanın dine 26:45 meyilli olmasına en azından ne yapar? Bir sebep olur. Ve hatta gittiği yerlerde bile o isminle neyin ne olduğunu ne yapar? En azından ortaya çıkar. Onun için Allah kendisine merhamet etsin. Emrel mümininken Ömer İbnül Hattab valilerine birer emir yazıp gönderiyor. Yahudi ve Hristiyanlara Müslüman isimlerinin alınmasını 27:14 çocuklarına Müslüman ismi koymalarını ve Müslüman gibi giyinmelerini yasaklıyor. Neden? Çünkü onların çocukları Müslümanların isimlerini alırlarsa ileride aralarına sızıp münafıklık yapıp dinlerini ne yapabilir? Bozabilirler. Bugün aramızda Solomonların Süleyman oldukları gibi. Nasıl? Evet. Allah sizlere merhamet etsin. Kardeşlerim dinin 27:52 Gerektirdiği ilmi çocuklara küçük yaşta öğretmemiz gerekir. Namazdı, oruçtu bunları ufacık yaşta talim ettirmeliyiz ki bu çocuklar ne yapsın? Salih olarak yetişsin. Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam çocuklarınıza diyor 7 yaşındayken namazı ne yapın? Emredin diyor. 7 yaşına kadar ona bir şeyleri talim ettirmeliyiz ki 7 yaşında bu çocuk bizi ne yapsın? Taksim. 28:22 Eğer 7 yaşına kadar o çocuğa abdest nedir, namaz nedir, namazın erkanı nedir bir şeyleri kazandıramamışsak alışkanlık olarak 7 yaşına gelip ona emrettiğimizde bizi ne yapmayacak? Takmayacaktır. 10 yaşına geldiğinde kılmıyorsa ne yapın? Dövün diyor. İstersen öldür hiç yapma. Onun için çocuğun yanındaki hal hareket, yeme içme, isim yanında 28:52 Hiç ihmal etmeden dini yaşantıyı ne yapacağız? Vereceğiz. Allah kendisine merhamet etsin. Allah rahmet etsin. Anam babam biz ufakken Ramazan ayında orucu satın derdi. Akşam oldu mu sana işte 10 kuruş vereceğim. 75 kuruş vereceğim. Biz zevkle o parayı almak için çünkü karşılığında baya bir şeyler yapardık. Oruç tutardık. 29:22 Sonra sonra insan o zevki ala ala ala oruç tutmaya ne yapıyor? Başlıyor. Ama ilk oruç tutuşlarımız bizim hep ana babamıza satmaktı. Onlar akşam oldu mu hiç ihmal etmeden o para cepte hazırdı. Olacağı Allahu Ekber dedi mi avucumuzda o parayı isterdik. Ve hep bunun için tutardık. Ama bakın bu hareketler bile o ana babanın vermiş olduğu 3-5 kuruş 29:54 ahirette rahat etmesine, kabirde azık olmasına sebep oluyor. Çünkü üç şey müstesna amel desteri insanı ne yapar? Kapanır diyor. Demek ki ana babanın çocukları dine ısındırmada, alıştırmada çocukların hareketlerini takip edip onları etkileyecek, onları alıştıracak yöntemleri ne yapmalı? Bulmalı. Allah hayırda yarışan insanlardan eylesin. 30:25 Çocuğuna küçük yaşta ilim öğretme en önemli meselelerden bir tanesidir. Mesela Kur'an ezberi. Küçük yaşta öğrenilen Kur'an çok çok kalıcı ve ömür boyu onu taşıyıcıdır. Şu anda her kimin bildiği ezberler varsa inanın hepsi daha belki okula bile gitmeden, bulağa bile ermeden 30:55 ana babanın öğrettiği o dualardır, surelerdir. Hiçbiri sonradan onun üzerine istisnalar dışında. Hep küçük yaşta insan hatalı bile öğrense hep hafızasındaki nedir? Odur. Onun için küçük yaştaki eğitim çocukta hem kalıcı hem de ömür boyu taşıyıcı olandır. Onun için ufak yaştaki çocukların yanında sürekli Kur'an okuma, onlara sevdirme, 31:25 Kur'an talimi yaptırma onların hafızasına bunların yerleşmesine sebep olur. Çünkü onların kafa boş, limaları boş, ne verirsen alacak şekildedir. Nasıl ki senin konuştuğun kelimeleri aynen sana telaffuz ederek geri döndürebiliyorsa, bunları hafızasına yazabiliyorsa, bunları bir Kur'an ayeti olarak da ne yapar? Hafızasına yazabilir. Bunları unutmamak gerekiyor. Allah dikkat eden, 31:55 samimi kullardan eylesin kardeşlerim. Mesela çocukların küçük yaşta ilim öğrenmesinin önemine dair örneklere bakacak olursak, İbn-i Abbas'dan gelen bir rivayette, Aleyhisselatü Vesselam vefat ettiği zaman, Ensardan birine dedim ki, gel Aleyhisselatü Vesselam'ın ashabına soralım. Zira onlar Aleyhisselatü Vesselam ile daha çok bulunmuşlardır. Dedi ki, hayret sana ey İbn-i Abbas, 32:24 Aleyhissalatü Vesselam'ı gören sahabelerin sana muhtaç olduğunu görmez misin? Bunu bıraktım ve meseleye döndüm. Bana birisinde bir hadis olduğu haberi geldi. Ona gittim. Onun kapısına ridamı serdim. Rüzgar üzerimi toprakla kapattı. Çıkınca beni gördü. Ey Aleyhissalatü Vesselam'ın amcasının oğlu. Bana haber gönderseydin ben sana gelirdim. Dedim ki benim sana gelip sormam daha layık. 32:53 Adam beni gösterinceye kadar orada kaldı. İnsanları benim için topladı ve şöyle dedi. Bu genç benden daha akıllıdır. Yani sahabelere baktığımızda ufacık yaştayken Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam'ın meclisine gelir, onun sohbetlerini dinlerlerdi. Hatta kendi aralarındaki mütealelere baktığımız zaman diyor ki ufak yaştaki sahabeler, 33:22 Bizler diyor çok güzel Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam'ın sözlerini dinlerdik. Daha sonra o gittikten sonra kim ne kadar anladı diye aramızda mütala ederdik. İçimizde diyor kelimesi kelimesine tekrarlayan Abdullah bin Zübeyir'de diyor. O içimizde en zeki olanlar diyor. Demek ki çocukların dinlemeden sonra kendi aralarında mütala etmeleri o meseleyi tekrar ne yapmasına yakalamasına sebep oluyor. 33:53 Bu da gösteriyor ki çocuklarımızı onları salahına, onları iyiliğe sevk edecek, hayırlı çocuklarla ne yapmalıyız? Arkadaşlar kılmalıyız. Çünkü bir anne babanın vereceği bir şeyin yanında hayırlı bir çocuğun ona kazandıracağı huy, karakter, ahlak çok çok büyük. Onun için hakikaten bu meselelere çok çok dikkat etmek gerekiyor. Allah hayırdan ayırmasın kardeşlerim. 34:23 En önemli ve çocukların gönüllerine en fazla fayda verecek adımlardan birisi uygulayarak çocuklarımızı yanımıza namaz kılarak, dikerek onlara talim ettirmektir. Gel yavrum benimle namaz kıl. O çocuk senin yanına ne yapar? Ama sevgiden, ama korkudan herhangi bir şekilde durur. Ona ayakta nasıl durulacağı öğretilirse. 34:51 nasıl kıraat edileceği öğretilirse, nasıl rükü edeceği, nasıl secde edeceği, namazda nasıl tadil erkana dikkat edileceği öğretilirse, ömür boyu ne yapar? Ona gider. Mesela müslümün İstanbul Salat'a bakacak olursanız, sahabe namaz kıldırırken rüküde çocuğunun elinin apış arasına, yani uyrukların arasına koyduğunu görüyor. Namazdayken hemen çakıyor. 35:20 Ve dizinin üzerine doğru ne yapıyor? İşaret ediyor. O çocuk yine yapıyor, yine vuruyor. Ve namazdan sonra yavrucuğum neden böyle yapıyorsun diyor. Babacığım İbn-i Mesud'un ve çocuklarından ben namaz kıldım. Onlar namazdayken hep böyle yapıyor. Ellerini uyluklarının arasına koyuyor rüküde. Yavrum bu İslam'ın başında böyleydi. Sonra bu kaldırıldı ve elleri rüküde dizlerimizin üzerine koymakla memur olunduk diyor. Bakın. 35:50 Çocuğunuzu salih insanların yanına gönderirseniz aynen onların yaptığını yapmış mı? Yapmış. Ve babasını bile dinlemiyor bakın. Doğru olarak kabul ettiği için. Ve babası meseleyi ona izah ettiğinde ne yapıyor? Çocuk da meseleyi düzeltiyor. Çünkü o artık kaldırıldı diyor. Hakikaten İslam'ın ilk zamanlarında Rukiye'ye gidildiği zaman eller uyluklara konuldu. 36:17 şu an hala da Hanefi mezhebinde güya alimi olan insanların rukiye giderken ayaklarını iyice birleştirdiğini ellerini de böyle uylukların arasına koyduğunu görürsünüz. Halbuki bu yanlış bir uygulamadır. Batıl bir uygulamadır. Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam kıyamdayken ayaklarını ne yapmış? Bir omuz boyu açmış ve ellerini de dizlerinde tutmuştur. İşte 36:46 çocuklara görsel olarak uygulama o çocukların bunu ne yapmasına güzelce anlamasına yarıyor. Onun için kardeşlerim çocuklarımıza bazı şeyleri sevdirerek öğretmemiz gerekiyor. Hiçbir zaman tiksindirmemek gerekiyor ve onları nefret ettirmememiz gerekiyor. Onlara sahabelerin, salih alimlerin hayatlarını anlatmamız, mescitlere giderken 37:16 yanımızda götürmemiz, güzel şeyleri taklit etmelerini sağlamalıyız. Yaşlarına uygun, faydalı, artık sesli olur, yazılı olur, kitaplar, kasetler almalı. O çocukların onlara yönlenmelerine ve kulaklarının onlarla aşina olmalarına, gözlerinin onlarla aşina olmalarına sebep olmalıyız. Namaz ve sadaka gibi ibadetleri onların gözünün önünde yerine getirme, 37:44 Onları da bu meseleye ne yapar? Teşvik etmeye sebep kılır. Onun için küçük yaşta verilen alışkanlıklar ömür boyu devam edenlerdir. Bunları unutmamak gerekir. Mesela Allah ıslah etsin, benim hiç bilerek, isteyerek değil, gayri ihtiyarı, ufacık yaşta sigaraya başlamam gibi. Benim dört tane, altı kardeşiz, abilerim ağzıma sigarayı verir, gönderiverirdi. 38:14 Ben aklım başıma geldiğinde cebimde sigarası olan bir insandım. Allah'a hamdolsun ondan kurtuldum ve atan birisiyim. Yani bu kardeşlerimin, yani büyüklerimin, evin en küçüğü benim, benim fıtratımı bozduklarından olan bir şeydir. Yoksa benim bilerek, isteyerek meyilli olduğum bir şeyden değil. Ama böyle illetler kazanıldı mı, bırakması da zor oluyor. Onun için ufak yaştaki, 38:44 Çocukların gözünün önünde sigara içen bir baba, sigara içen bir abi, sigara içen bir amca, sigara içen bir komşu oldu mu o çocuğunu eğitmekle ne oluyor? Zorlaşmaya başlıyor. Onun için o çocuklarımızı öyle bir kuşatmalı, öyle bir iman nuruyla yetiştirmeliyiz ki o çocuklara hariçten gelecek fitneler ne yapsın? O aldığı korumaya gitsin. 39:11 Bunun da en önemli ilacı anne ve babanın fıtrakını bozmadan o çocukları eğitime çalışmasıdır. Allah haktan ayırmasın, Rabbim hayırla hareket etmeyi nasip etsin. Kardeşlerim örnek olmanın çocukların şahsiyeti üzerinde çok büyük etkileri vardır. O kadar büyük etkileri vardır ki onlara teşekkür etmen, onlara güzel davranman, 39:44 onlara bulunduğun hal üzerine değerli konuşma, o insanların sana kadar sana olan meyillerinin, eğilimlerinin arttığını gördüğün gibi, o çocukların da büyüdüğünde sendeki olan güzel karakterle yorulduğunu görürsün. Çocuk deyip geçmeme ve onların gönüllerini, kalplerini kırmamak gerekir. Unutmayalım ki bizler yaşlandığımızda o çocuklar bizlerin yerini ne yapacak? Alacaklar. 40:14 Onun için Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam çocuklara o kadar güzel davranmış ki düşünün bir ufacık bir çocuğu yani torununu eğitirken bile evin içinde bir hurma danesini görüp ağzına atan Hasan'ın hemen parmağını boğazına atmış kaka kaka diyerek onun kuşmasına sebep olmuştur. Ufacık yaştaki bir çocuk helal ve haramını bilir ama edebeyinleri ona. 40:44 onu aşılamışsa, öğretmişse o çocuk yiyecek dahi olsa helal ve haramının olduğunu, içecek dahi olsa helal ve haramının olduğunu ne yapar? Seçmeye başlar. İşte bu da ufacık yaşta olan meselelerdendir. Yine mesela Allah Azze ve Celle kitabında belli saatlerde çocuklar sizin yanınıza geldiğinde izin alsınlar diyor. Bu da neyi gösterir? Çocuklar senin çocuğun dahi olsa 41:15 Yani anne veya babası olsan dahi senin yanına gelirken dikkat etmesi gereken, takınması gereken tavırların olduğunu, kendine ait sorumlulukların olduğunu ne yapıyor? Hissetmesine sebep oluyor. İşte bunların hepsi küçücük yaşta ona kazandırmamız gereken hareketlerdendir. Rastgele büyürse, bu sefer rastgele hareket etmeye başlar ve o çocuğunun fıtratı bozuldu mu, 41:43 artık o çocuktan her türlü hareketi, pisliği beklemek nedir? Mümkündür. Ama o çocuğun fıtratı bozulmazsa, bu sefer o hayırlı olduğu gibi, kabirde azık olduğu gibi, ahirette de ne yapar? Azık olur. Ve amel defterinin kapanmamasına sebep olur. Kardeşlerim, oyun ve hareketlilik çocukların özelliklerinden biridir. 42:11 Onu bu oyunlarda din için çalışmanın maslahatına uygun şekilde yönlendirmek gerekir. Çocukların hareketliliği ve yaramazlığı ayıp veya hata değildir. Bilakis bunda çocukların sıhhatleri, zekaları ve uyanıklıklarını gösteren pek çok faydaları vardır. Gerek kendilerinden gerekse baba ve annelerin engellemesinden dolayı hareketli olmayan çocuklara gelince 42:39 Onların hayatlarında bu tavır üzerine alıştırılmaları o çocuğun denklerinden farklı olmasına sebep olur. Genellikle bunun sonucu olarak da içine kapanıklık, korku, çekingenlik, sıhhatli zayıflık, toplum içinde konuşamama ve hep kendi kendiyle konuşan kişiliği, karakteri oturmayan insanların çıkmasına sebep olur. Halbuki bakın, 43:08 Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam'ın birinci özelliği insanlarla en güzel şekilde anlaşması, insanlarla en güzel şekilde konuşması, onların bulunduğu hal üzerinde onlara nedir? Hitap etmedir. Eğer biz de çocuklarımızın konuşmasına, hitabetine, duracağı yerde durmasına dikkat etmezsek, o çocuklar gelecekte ne yapar? Dinlerini bozmalarına kadar gider. Bakın, 43:37 Bukhari'deki bir rivayette Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam Efendimiz tutuyor, sahabesine bir ağaçtan soruyor. Neden soruyor? Onlara bilmece mi soruyor? Aslında mesele bilmece değil. Müminin vasıflarını yakalatma. Müminin güzel huylarını yakalatma ve o vasıflarla insanların vasıflanmasına ne yapma? Sebep olma. Ağacın muhteviyatından bahsediyor. 44:07 Diyor ki boyu çok yüksektir. Meyvesi vardır ama ta tepededir. Kokusu yoktur ama tadı güzeldir. Kökü ise ta yerin derinliklerine inerdir. Bu nedir diye sorduğunda sahabelerin hepsi, Allah kendilerine rahmet etsin, işte şudur, işte budur diye önlerine gelen şeyi sayıyorlar ama hiçbiri tepelerindeki hurmayı söyleme akıllarına ne yapmıyor? Gelmiyor. 44:35 İşte bu hurma ağacıdır diyor. İbn Ömer diyor ki babamla giderken babam Ömer'e dedim ki diyor babacığım Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam bunu sorduğunda Allah onu benim kalbime atmıştı diyor. Ben onun hurma ağacı olduğunu biliyordum diyor. Babası diyor ki keşke orada söyleseydim. Babacığım diyor sahabenin büyükleri oradayken bunu söylemeyi kendime ne yapmadım? Uygun görmedim diyor. Bakın 45:06 Karakterli yetişen bir toplumun çocuğu da ne oluyor? Karakterli oluyor. Allah çocuklarımızı bu şekilde düşünen, akleden zannet çocuklardan eylesin kardeşlerim. Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam birçok şeyi tavsiye etmiş. Mesela binicilik, yüzme, atıcılık gibi oyunlar cesareti artırdığı için çocuklara bu gibi şeyleri yapmayı tavsiye etmiş. 45:38 Ve bunları öğretin demiştir. Yine Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam'ın torunlarına olan şefkatini düşünün, yumuşaklığını düşünün. Namazda dahi olsa onu omuzuna alabilmiş, çocuğunun annesi meşgulken kucağına alarak, onun çocuğunu kucağında bakarak ümmete namazını kıldırabilmiştir. Hatta birisi geldiğinde, 46:07 İkisi de biri sağ omuzunda biri sol omuzunda olup onları öpüp koklarken birisi benim şu kadar çocuğum var ben daha hiçbirini öpüp daha kucağıma almadım deyince Allah senden merhameti aldıysa ben ne yapayım demiş. Ve biraz önce ona filan yere emirlik tayin etmişti. Hemen onun emirliğini ne yapmış? İktidar etmiştir. Merhamet etmeyene merhamet edilmez deyip o insanı ne yapmış? 46:36 Allah hepinizi haklı ayırmasın, merhametli olan samimi kullardan eylesin kardeşlerim. Çocuğumuzu eğitirken sürekli ona cesaret aşılamalı ve teşvik etmeliyiz. Çünkü çocuklar ilk dönemlerinde övücü söz ve ibarelerden hoşlanır. Bunun onların gönüllerinde üstün işlere yönelmeleri bakımında hakikaten şaşırtıcı bir etkisi vardır. 47:07 ashabı dinin vasıfları üzerine yetiştirmedeki yoluyla buydu kardeşlerim. Onları hep hayra ve onları güzel iş yapmaya yönlendirmeli. Ama halk arasında anlatılan bir fıkradı olduğu gibi kuzunun birini kaza getirip sen kurtları yersin, sen kurtları yenersin deyip de koyun kabarıp kurtlar nerede diye bağırdığı gibi de sahte. 47:38 onun ölümüne helak olmasına sebep olacak şişirici bir vaziyette de çocuklarımızı yetiştirmememiz gerekir. Onları vasat, cesaretli, pinti olmayan, istikrarlı, karakterli insanlar gibi ne yapmalıyız? Yetiştirmeliyiz. Allah buna dikkat edenlerden eylesin. Bakın bunlarla alakalı bazı örnek hadislere bakacak olursak, 48:10 Aleyhissalatü vesselam ashabının yanına gidiyor ve onları teşvik edip şöyle diyor bakın. Muhammed'in nefsini elinde tutan Allah'a yemin ederim ki bugün herhangi bir adam sabredip sevabını bekleyerek gidip de geri dönmezse Allah onu cennete sokacaktır. Bunun üzerine Umeyr bin El-Human Selam oğullarından elinde yemekte olduğu bir takım hurmaları ne yapıyor? 48:40 Bakın bakın benimle cennete girmenin arasında ancak müşriklerin beni öldürmesi vardır diyor. Sonra elindeki hurmaları atıp kılıcını alıyor ve müşriklerle savaşıyor ve neticesinde öldürülür. Allah ona rahmet etsin. Bakın o insanın o sözü duyduğundaki takındığı tavra bakın. O kadar insan varken öbürlerini 49:08 eksiltme veya bir şey deme babından demiyorum. Sadece bunu yapan o andaki kim? O. Ve kılıcının kınını kırıyor, cennetin kokusunu duyuyorum diyor. Bu çocukların üzerinde hakikaten ne yapar? Etki yapar. Çocuklarımızı yetiştirirken bu tip teşvik edici sözler, onların hayatlarını anlatma, onların karakter sahibi olmasına da ne yapar? Sebep olur. Yine, 49:37 Kasidiye savaşından önce Hansa dört oğluna bakın ne diyor. Ey oğullarım sizler itaat ederek Müslüman oldunuz. Kendi isteğinizden hicret ettiniz. Kendisinden başka ilah olmayan Allah'a yemin ederim ki sizler bir babanın çocukları olduğunuz gibi anneleriniz de birdir. Ne babanıza hıyanet ettiniz ne de şerefinize leke sürdünüz. İyi bilin ki ahiret yurdu 50:07 Sani dünyadan hayırlıdır. Sabredin, düşman karşısında sebat edin, cihad edin, hazırlıklı ve uyanık bulunun ve Allah'tan korkun, başarıya eresinler. Sizden geleceğiniz savaşta asaletinize uygun bir cesaret ve kahramanlık bekliyorum. Savaşın şiddetlendiğini ve alevlendiğini gördüğünüz zaman onun alevleri arasına dalın. 50:36 ve kafirlerin komutanını bulup öldürün. İnşallah cennette ikram edilerek kurtuluş edersiniz. Harp kızıştığı zaman her biri sırayla ilerliyor ve annelerinin nasihatlerini dile getirerek koşuyorlardı. Biri şehit oldu, diğeri atıldı ve hepsi şehit oldular. Bakın ölüm haberleri gelince anneleri ne diyor? Onların 51:05 ölümüyle beni şereflendiren Allah'a hamdolsun. Allah'a ümit ederim ki beni onlarla rahmetinin karargahında buluştursun. Kardeşlerim eğer anne baba çocuklarına bu şekilde duyguları aşılarsa o çocuklar da muhakkak ebeveyni neyse o şekilde hareket edecek. Aynen sohbete başladığımızda her doğan çocuk fıtrat üzerine 51:38 doğar. Ana baba neyse ne yapardı? Öyle yapar. Müslümansa Müslüman, Yahudi ise Yahudi, Mecisi ise Mecisi olarak yetiştirir. Eğer İslam'ın emir ve nehilerini onlara aşılarsa o çocuklar hep onu kulaklarında ne yapacak? Çınlatacaktır. Allah haktan ayrılmayan hakkı tutanlardan eylesin kardeşlerim. Kardeşlerim çocukların en önemli 52:08 yönlendirilme meselelerinden birisi hayal kurdurma ve onlara uygun hayaller kurdurarak onları yönlendirmedir. Çocukların ilk dönemlerde tamamen işleri, güçleri gerçek dışı hayaller kurmaktır. Bu yüzden onları yalan ile suçlamamaları, hayallerini yıkmamalıyız. Zira bu onların şahsiyetlerinde muhalefete yol açar. Bilakis onların bu hayallerini gönüllerine hitap eden, 52:39 Kur'an olsun, sünnette gelen kıssalar olsun, onlara yönlendirmeleri, bu huyu uygun bir uslup ile dolaylı olarak kendilerine sevdirerek kazandırmalıyız. Yani hayalperest olarak değil, düşünün şimdi, sahabenin hayali, yeryüzüne İslam'ı yaymak mıydı? Başardılar mı? Başardılar. İnanın, insanın kendine göre hayalleri, 53:09 Bir de bakarsın ki ileride hedefler olmuştur. Hayal ile başlayan işler hep gerçeğe ne yapmış? Dönmüştür. Öyleyse çocukların bu hasletlerini keşfedip onlara hayır da yönlendirmemiz gerekir. Yoksa bunu yapamadığımız zaman ne olur? O çocuklar hayalperest olur. Himenlerle, iskeletorlarla, karanlıkların tanrılarıyla. 53:40 Yerden gelen ejderhalarla, şahmeranlarla, kafirlerle ne yapar? Korkarak birçok hayallere kapılır giderler. Ama Allah'ın kitabından, Resulullah'ın sünnetinden onları yönlendirirsek ne yapar? O çocuklar bir Nuh Aleyhisselam'ın 950 senelik bir sabrını. İbrahim Aleyhisselam'ın tek başına bile olsa 54:07 kafirlere, müşriklere karşı takındığı tavrını ne yapar? Eyüp Aleyhisselam'ın hastalığa karşı en ufak Allah'a karşı isyan etmediğini Süleyman Aleyhisselam'ın o kadar mal, mülk Allah'ın kendisine nasip ettiği halde şımarmadığını okursa ne yapar? O çocuk karakterli olur. Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam'ın merhametini saymaya bile gerek yok. Demek ki çocuğumuzun hayallerini ne yapacağız? 54:38 Kardeşlerim çocuklarımız yanlış yaptığında onlara yapılması gereken bazı haller vardır. Meseleler hakkındaki bilgileri az olduğu için çocukların yetişirken doğru ve yanlışı ayırt etmeleri bazen çok zordur. Bu bizlere onlar yanlış yaptığı zaman bazı kötülüklerden korumak için yönlendirmemizi gerektirir. Mesela 55:09 dine hizmet eden uygun bir alternatif bularak dikkatlerini başka tarafa çekmeli. Yahudi ve Hristiyanlardan din düşmanlarının kötü niyetli hamlelerinden korumalıdır. Onları yönlendirirken gözetilmesi gereken hususlar, hata eden çocuğa merhamet ve şefkatli yaklaşmak gerekir. Hatasını eleştirirken çocuğun şahsiyetini etkileyecek şeylerden sakınmalı ki, 55:40 Bu ters tepkiyle ne yapmalı? Sonuçlanmamalıdır. Onu kınamadan önce övmeli, ona güzel söz söylemeli ve nasihata zemin hazırlamamız gerekir. Ve asla çocuğu birilerinin yanında azarlamamalı ve onlara verdiğimiz sözün zıttına hareket etmemeliyiz. Çünkü birisi bir hareket yaptığında ne derler? Çocuk canım. Aynı hareketi bir büyük yaptığında ne olur? 56:11 Usanmıyor musun? Kazık kadar adam oldun, daha çocuğun yaptığını yapıyorsun. Ya ne olacak işte biraz çocuk olalım. Çocuğa yapılan davranış sana yapıldığında kaldırabilir misin? Kaldıramazsın. Öyleyse çocuklarımızı öyle bir eğitmeliyiz ki, öyle bir eğitmeliyiz ki, o çocuklar kendi ayağının üzerinde durmayı ne yapacak? Öğrenecek. Anıya babaya bağlı olacak ama bağımlı olmayacak. 56:41 ana babaya karşı bağımlı olan çocukların hiçbir zaman kendi ayaklarının üzerinde durduklarını ne yapamazsınız? Göremezsiniz. Bakın Mekke toplumunda anne babası müşrikken İslam'ı seçen birçok sahabelerin yaşantılarına hele bir tanesinin annesi çocuğunun kendisini çok sevdiğini bildiği için ne yapıyor? Güneşin alnına oturuyor ve ölüm orucuna başlıyor. Niye? 57:10 çocuğunun anasına karşı neylini bildiği için onu oradan vurup tekrar müşrik olmasına sebep olacak. Gidiyor yanına ne diyor? Ana, bir değil bin tane başın olsa hepsini bir bir burada verse yine de İslam'dan ne yapmam? Dönmem diyor. Annesi anlıyor ki analık şefkati o çocuğun dinden dönmesine sebep olmayacak. Dönmeyi tercih ediyor. Onun için kardeşlerim, 57:40 Çocuğun üzerindeki hakimiyet anne babanın ne kadar olursa olsun o çocuğun kendi ayağının üzerinde durmasına sebep olacak yetiştirme tarzına gitmemiz gerekiyor. Ki karakterli olsun. Anaya babaya bağlı olacak ama bağımlı olmayacak. Bağımlı olarak çocuklarımızı yetiştirdiğimiz zaman bu sefer önüne gelen herkese bağlanmaya başlar. Aynen toplumda sen hangi tarikattansın? 58:10 Ya ben Kur'an sünnetten amel ediyorum. Olur mu canım? Şeyh olmayanın şeyhi şeytandır. Senin muhakkak bir mürşide ihtiyacın var. Sen şimdi şu deryayı vapursuz geçebilir mi? Vapur kaptansız olur mu gibi ne kadar aklı şeyler getirerek ne yapar? Seni kandırmaya çalışır. Sen çocuğunu bağımlı olarak ufaklık yaşta yetiştirmişsen o çocuk da gider ne yapar? O kaptanın bir müridi olur, bir tayfası olur. 58:38 ama kendi ayağın üzerinde durmasını öğretmiş bağımı yapmamışsam, o çocuk ona der ki, yeri göğü yaratan Allah, O'nun razı olduğu Resul, O'nun eğittiği ashab, ben bu yolu bırakıp da, neden gidip de bir kulağa kulluk yapayım? Allah'a kulluğun yanında, neden gideyim de ben birine bağlanayım? Bunu der mi? Der. Ve hiçbir zaman yaratanı, 59:07 yaratılanla birleştirmez, özleştirmez. Yaratan ve yaratılan ayrıdır, bunu fark eder. Ama bağımlı olan birisinin bunu yakalaması mümkün değildir. Onun için ileride gelecek birçok bela ve musibeti böyle yakalamak gerekir. Demin de dediğimiz gibi yanlış yaptıklarında güzellikten yönlendirilmesine dair bir misal verecek olursak, Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam, 59:35 Hurma yiyen Hasan'ın ağzına parmağını atıyor, ne diyor? Kaka, kaka oğlum, çıkar bunu diyor. O çocuk, o kakanın iyi bir şey olmadığını, daha sonra onun helal ve haramla alakası olduğunu ne yapıyor? Aşama aşama öğrenecek. Çünkü biz zekat yemiyoruz. Bize ne helal? Hediye olan şeyler helal, zekat olan şeyler de nedir? Haramdır diyor. Biliyorsunuz oradaki hurma, 60:06 Neyden olduğu meçhulce. Yani evin içinde bir kurma. Rekattan mı? Yoksa hediyeden mi? Şüpheli olan bir şeyi dahi kaka diye çıkartıyor mu? O çocuk ömür boyu ona ne yapar? Dikkat eder. Allah hakta yarışanlardan eylesin kardeşlerim. Enes'ten gelen bir rivayette diyor ki a.s. ahlak bakımından insanların en güzeliydi. Bir gün diyor beni bir hacet için gönderdi. Ben 60:37 Vallahi gitmem dedim. Halbuki Aleyhisselatü Vesselam'ın gönderdiği işe gitmek gelirdi içimden. Derken dışarı çıktım, çocukların yanına uğradım. Onlar sokakta oynuyordu. Birdenbire Aleyhisselatü Vesselam arkamdan kafamı tuttu. Ona baktım, gülümsüyordu. Ey Enescik, sana emrettiğim yere gittin mi? Evet, gidiyorum dedim. Enes diyor ki, vallahi ona dokuz sene hizmette bulundum. 61:06 yaptığın bir şey için, niçin şöyle şöyle yaptın, yahut yapmadığın bir şey için şöyle şöyle yapsaydın ya dediğini bilmiyorum diyor. Demek ki çocuğu kendi haline bırakıp, güzel muamele etme, onu vicdanına hapsetme, doğruluktan ayrılmamasına sebep oluyor. Ama ona kızma, onun karakterini bozma, korkutma ise, onun salim fıtratının bozulmasına, arsızlaşmasına ne yapıyor? 61:37 sebep oluyor. Düşünün bazı insanların başkaları yokken çocukları aklına bile gelmezken birileri geldiğinde hadi yavrum bir Kur'an oku. Hadi yavrum bir namaz kıl. Hadi Hüseyin amcan duysun bir Subhaneke'yi oku. O gittikten sonra var mı? Hiçbir şey yok. Bu çocuğu sadece münafık yapıyor. Çünkü çocuk anne ve babayı memnun etmek için o hareketi yapıyor. 62:09 Allah memnun olsun diye ne yapmıyor? Bu hareketleri takınmıyor. Çocuklarımızın fıtratını bozup, ileride başımıza bela olacak hareketleri yapmasına sebep bizleriz. Halbuki onları kendi ayağının üzerinde duracak şekilde eğitsek, bunlar ne yapmayacak? Olmayacak. Yine kardeşlerim, Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam yemek yerken, övey çocukları da sofrada yemek yerlerken, 62:40 Ne yapıyorlar? Bir tanesi Ömer olan ismi Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam'ın önündeki et parçalarını almaya ve sol eliyle yemeye başlıyor. Allah Resulü ne diyor ona? Ey çocuk önünden ye, sağ elinden ye ve besmele çekerek ye diyor. Bakın o çocuğa nedir? Bu bir terbiyedir. Yemek adabını dahi öğretiyor mu? Öğretir. 63:10 Besmele çek, sağ elinden ye ve önünden ye. Bu çocuk nereye giderse gitsin ne yapacak? Bu hareketi takınacak. Çünkü eğitim, terbiye bu yönlü veriliyor. Allah hakkıyla öğrenen ve öğretenlerden eylesin kardeşlerim. Yine çocuklarımızın bazı dönemlerinde çok soru sorduklarını görürüz. Dinlenir. O kadar çok soru sorarlar ki, 63:42 Soru sordukları dönemde çocuklarımıza tamamen doğru cevaplar verme mecburiydi. Çocukların bu dönemdeki sormuş olduğu sorulara eğer doğru cevap vermezsek birçok müşkülatlar gündeme gelir. Ama doğruları verin çocukların akılları, idrakları açılır. Anne babalarına daha çok yaklaşırlar ve sorularla öğrenmeye meyil kazanırlar. 64:13 Ama o çocukları tırsıtırsanız, yanlış veya yalan cevaplar verirseniz, o çocuk da o toplumda inanın öylece kalır, yalancı olur ve sorulan bir soruya karşı bilmiyorum cevabını bilmeyen biri sorur. Hatta soru sormaktan bile acil insan olur. Çok çok kaliteli soru bile aklına gelse, o toplumda onu dillendirmekten ne yapar? Korkar. İşte anne babanın dikkat etmediği noktalardan birisi de bu. 64:43 O çocukların o dillenmeye başladıkları noktada sordukları soruya düzgün cevaplar vermemiz gerekiyor. Bakın çocuğun sana cehennem hakkında sorarsa şöyle de cehennemi Allah yaratmış ey çocuğum. Allah bir şeyin olmasını dilerse ol der o da olur. Onun bu sorusunu biliyor musun yavrum Allah'a isyan edenler nereye gidecek şeklinde sorarak yönlendirebilirsin. 65:15 Çocuk bilmediğinden nereye gidecekler diye sorar mı? Sorar. Bunun üzerine ona isyankarların bu dünya ateşinden daha şiddetli bir ateşe gideceklerini bildiresin. Yani çocuğun sorduğu her soruya olduğu gibi cevap verme bazen onun ifsad olmasına da sebep olur. Ama onu yönlendirerek sormasına sebep olursa hem o sormuş olur, sevinir, sen de ona akıl edeceği, 65:44 doğru cevapları verdiğinde hem dini bir terbiye gündeme gelir hem de itaatın isyanın karşılığının ne olduğunu çocuk ne yapar? Yakalamaya başlar. Yine kardeşlerim çocuk eğitiminde yarışma sevgisini vermez. Çünkü çocuklar kız olsun, erkek olsun kendi aralarında her zaman rekabeti sever. Ve yarışmayı sever. Bizler bu yarışmayı namazdı, oruçtu, Kur'an'dı, sünnet gibi 66:13 Yüce işlere yönlendirirsek, itaatı yarışma olarak belirlersek o da ne olur? İnşallah sonu cennetten biter. Allah Azze ve Celle'nin mutasifinde dediği gibi işte yarışanlar ancak onda yarılsınlar diyor. Rekabet eden çocuklarımızı kendi eş cinsleriyle olan rekabetini hayırla yarıştırdığımız zaman ne olur? Hayır getirir. Geçenlerde bir tanımadığım bir bayan geldi. 66:44 Mahalledeki ufak çocuklara 40 hadis dersi vermiş. Arapçasıyla. Türkçesiyle değil ha. Arapçasıyla. Kim ezberleyecek bir hafta sonra? Ezberleyene işte şunu alacağım, şunu alacağım, şunu alacağım demiş. Kadın diyor ki hocam o kadar şaşırdım ki daha 4 gün geçti diyor. Hepsi ezberlemişler diyor. Yani birbirlerine olan rekabeti. Ben bu kadar beklemiyordum diyor. 67:14 Çocuklar küçük, limaları boş. Aralarında da bir rekabet var. Birbirlerine rekabetten yine öğreniyor. Aynen Abdullah bin Zübeyir'in dediği gibi, sahabelerin dediği gibi bizler diyor Allah Resulü Aleyhisselatü Vesselam'ı dinler. Sonra aramızda kaç kelime anladık, kaç kelime kafamızda kaldı diye mütalaa ederdik diyor. İkimizde en zeki Abdullah bin Zübeyir'dir. Kelimesi kelimesine ne yapar? 67:44 tekrarlardı diyor. Şimdi oradakinin tekrarladığını gören öbürü ne yapar? O da onun peşine takılır diyor. İşte bu tür yarışmalara sokarsak o çocuklarımız ne olur? Ufak yaşta hem o yarıs zevkini, ondaki olan o huyu, o karakteri hayırda kullanmayı öğrenir. Ve ileride de gıpta eden bir çocuk olur. Haset eden değil. Çünkü 68:11 Haset tohumları ne yaparsa ufacık yaşta ekibiz kardeşlerim. Karakterli olan birinde haset değil ancak gıpta duyguları vardır. Allah hayırda ayrılmayan sanma kullardan eylesin bizleri. Yine kardeşlerim çocuk eğitiminde cömertliği öğretme ve kardeşine kendini tercih etmeyi öğretmek gerekir. Çocuklarımız biliyorsunuz hayatlarında ilk dönemlerinde sahiplenmeyi, 68:48 severler. Bu tür insanlarda bulunan bir fıtri haslettir bu. Bu yüzden baba ve annenin bu hasleti Allah'ın kendileri zarret içinde bulunsalar bile onları kendilerine tercih ederler buyurarak ensarın hasleti üzerine düzenlemesi gerekir. İşte bu güzel bir huydur. Onların gönüllerine bu tür kıssaları anlatarak bu duyguların çocuklara ne yapması, 69:17 yerleştirilmesi gerekir. Çünkü ufak yaşta paylaşmayı öğrenen, kendi nefsine birini tercih etmeyi öğrenen birisi ileride Allah yoluna malını da canını da her şeyini ne yapar? Verir. Ama ufacık yaşta sahiplenmeyi öğrettiğimiz gibi egoistliği, bencilliği öğretirsek o ileride eli sıkı, cimri, münafık, insanların elindekine göz diken, 69:47 arsız, önüne bir vade çıksa öbür vadiyi de isteyen ve gözünü topraktan başka hiçbir şey doyurmayan birisi olup çıkıverir. Unutmayalım ki onu yetiştiren de kim? Bizleriz. Ama kendileri ihtiyaç içindeyken kendi nefislerine din kardeşlerini tercih edip ve Allah'ın rızasına eren o insanların duygularını verirsek o çocuklar da ne yapar? Allah'ın verdiğini hem yer, 70:18 Hem de onun yoluna ne yapar? İnfak etme yoluna giderler. Bunlar hep bu çocuklarımızda bulunan hasletlerdir. Ve her insanda mal sahibi, bir şey sahibi olma hırsı nedir? Vardır. Bunu hakla yönlendirmemiz gerekiyor. Allah bunu unutmayanlardan eylesin kardeşlerim. Yine çocukların giyimine önem vermek gerekir. Hakikaten bunun şahsiyetinde çok büyük bir ehemmiyeti vardır. 70:49 Bizlerin bunu dinin açık ölçülerine uygun şekilde ifrat ve teflite kaçmadan gözetmemiz gerekir. Bu yüzden İslam alimleri bu konuda hiç gafil olmamışlar ve birçok eserler yazmışlardır. Erkek çocuksa erkek giysiler giydirmeli, kız çocuğuysa kız giysileri giydirmeli ve ileride fıtratını bozacak. 71:16 ifsad edecek her türlü hareketten ne yapmalıyız? Uzak tutmalıyız. Düşünün kız çocuğu ise kız çocuğuna giydirilen o küçük ince kilotlu çorapların küçücük eteklerin ileride o çocuğun asla bir daha tesettüre girmemesine ve hep açıklığı hep rahat giyinmeye sebep olan hareketleri işlemelerine sebep olur. Ama ufak çocuğun daha küçücükken uzun entare tipi 71:47 ayaklarına kadar inen uzun giysileri giydiğini görseniz, o çocuk ömür boyu bunu alışkanlık dili olarak ne yapar? Taşır gider. Yani unutmayalım çocuklarımız deyip, ufacık deyip de onlara giydirdiğimiz o elbiseler, inanın ömür boyu bedenine göre ne yapacak? Yansıyıp gidecektir. Onun için çok çok dikkat etmemiz gereken meselelerden birisidir. 72:15 hakikaten çok çok dikkat etmemiz gereken meselelerden de bir tanesidir. Giyisinin yanında kardeşlerim çocuklarımızın hiddet ve heyecanlarını kontrol etmemiz gerekiyor. Her ne kadar bizlerde yetişen insanlarda bu duygu varsa da bunlar ufak yaştaki çocuklarda da var. Çocukların hayatlarının ilk dönemlerindeki önemli veya önemsiz meselelerdeki 72:45 bir andaki böyle hiddetleri ve heyecanları bunları düzgün bir şekilde kontrol edip terbiyeye, eğitimine almazsak o çocuklarımız çok sinirli veya çok heyecanlı veya panik atak diyorlar ya bu tip veya içine kapanık veya her işte sanki yangına körükle giden vasıflarda insanlar ne yapabilir? Olabilir. Öyleyse bu duygulara da ne yapmalıyız? 73:15 çok çok dikkat etmeliyiz. Mesela korkutma. Anne ve babaların yaygın hatalarından birisi çocukları hep korkuturlar. Karanlıkla korkuturlar. Hırsızdan korkuturlar. Öcü geliyor derler. Din geliyor derler. Şu geliyor, bu geliyor derler. Ne yapar? Korkuturlar. Bu çok yanlıştır. Korkutmak her zaman kötü neticelere sebep olur ve çocuk da ileride psikolojik hastalıklara, 73:45 idrar kaçırmalarına, içine kapanıklığa ve sürekli yatağa ıslatmalarına sebep olur. Bilakis bizlerin yapması gereken onlara bizlerle birlikte güvende olduklarını hissettirme ve yalnızca Allah korkusunu gönüllerine sokmaya çalışmalıyız. Allah sevgisi, Allah korkusu, Allah'a sığınma, Allah'tan istemeyi onlara yönlendirirsek ne olur? 74:13 O çocuk karakterli bir insan olur. İkincisi ise öfke. Çocuklar baba ve annelerine öfkelenirler. Bunu yemek yememe şeklinde gösterirler. Kınama ve eleştiriler öfkelenmelerinin sebeplerindendir. Bunu ana babaya isyan olarak değerlendiremeyiz. Zira onlar küçük çocuklardır. Oğlun veya kızın öfkelendiği zaman kısa bir süre onu kendi haline bırakırsak, 74:43 cevap vermezsek onun öfkelenmesini her isteğini yerine getirebildiği bir vesile yaptırmamalıyız. Bu ondan daha büyük bir hataya götürür. Lakin sakinleştiği zaman basit bir şekilde ona onun hatası açıklanmalıdır. Çocuklarımızı öfkelendiğimiz zaman Allah'ın haklarından bir hak için öfkelenerek elimizde ve dilimizden değiştiremediğimiz bir yanlış gördüğümüzde 75:12 suratımızı asarak tavır koymak suretiyle terbiye etmeliyiz. Allah Hak'tan ayrılmayan ve bunlara çok çok dikkat eden kullardan eylesin. Yani hangi karakteri bu tür ele alırsak alalım, onların üzerinde hassasiyetle eğilmemiz gerekiyor. Eğer o çocukların bu huy ve karakterlerini bizler etkileyemezsek, unutmayalım ki birileri etkileyecek. 75:43 Bizler onları kendi hallerine bırakırsak unutmayalım ki onlar bozuk olan, tahsif etmediğimiz, hoşlanmadığımız birilerinin karakterlerini aynen ne yapacak? Uyup gidecek. Yine kardeşlerim çocukların eğitimin üzerinde en önemli dikkat edilmesi gereken huylardan bir tanesi de kıskançlıktır. O huyun üzerinde hassasiyetle durmak gerekir ki bu da 76:11 nefislere yerleşen huylardandır. Bu yüzden çocuk babasının küçük kardeşini kendisinden daha çok sevdiğini söyler veya buna benzer kıskançlık belirtilerini gösterir veya anne baba bir başka arkadaşının çocuğunu kucağına alsa, sevdiğini görse çocuk hemen ne yapar? Ona karşı bir kıskançlık duyar. İşte burada baba ve annenin bütün çocuklara eşit davranması, 76:39 Başkasının bir çocuğu dahi olsa gel beraber sevelim, gel bak ne kadar güzel diyerek onun sevmesine, hoşlanmasına yol açacak hasletlerde bulunmamız gerekir. Eğer bu yapılmazsa ne olur? Ortaya kin ve haset çıkar. Bakın kıskançlığın hemen insana kazandırdığı iki tane bela vardır. Birisi kin, birisi de nedir? Hasettir. 77:08 Bunun geldiği rivayete baktığımızda Allah Resulü ne diyor aleyhissalatü vesselam bu iki hasletten alakalı? Geçmiş ümmetlerden iki haslet var. Zedesil ayet etti. Bu haset ve kindarlık diyor. Saçı tıraş eder demiyorum. Dini tıraş eder. Ve dikkat edin diyor. Sizler diyor iman etmedikçe cennete giremezsiniz. Birbirinizi sevmedikçe iman etmiş sayılmazsınız. 77:39 Birbirinizi seveceğiniz bir hasret söyleyeyim mi? Aranızda selamı ne yapın? Yayın diyor. Demek ki selam çok önemli bir şey. Selam yoksa kardeşlik de yok. Kardeşlik yoksa cennet de yok. Demek ki ufacık yaşta kazanılan bir şey bunlar. Demek ki kıskançlık terbiye altına alındığında otomatikmen bu pis oyulan, dini tıraş eden kindarlık ve hasette insandan ne yapıyor? 78:10 Gidiyoruz. Düşünün hangi ortam olursa olsun, insanlar bir araya geldiğinde, toplandığında, isterse şöyle bir internet ortamı olsun, birbirine selam verme, selam alma olmayınca ne oluyor? Kalplerde sevgi oluyor mu? Mümkün değil. Kardeşlik var mı? O da mümkün değil. Cennet? O hiç değil. Demek ki selam bir şeylere neyi? Bağı. Öyleyse selam alma verme şeyin yoksa o ortamada 78:39 Niye gelirsin? Bu münafıklıktan başka hiçbir şey nedir? Değil. Ta ufaktan çocuğun o terbiye verilirken dikkat edilmediği şeyler ileride ne yapıyor? Yansıyarak gidiyor ve her yere belki nifak tohumlarının ekilmesine sebep oluyor. Onun için kardeşlerim kıskançlık dediğimiz bu huyun çocukların üzerinde hakikaten dikkat edilip terbiyeye alınması gerekir. 79:10 Yine babaların ve annelerin çocukları bu din için gayret sahibi olacak şekilde ümmetin üzerinde bulunduğu menheç üzerine terbiye etmeleri gerekir. Bunun için de sahabenin, tabinin çocuklarının en şiddetli gayretleri nelerse onlar çocuklara ne yapmalı anlatılmalı. Onların hikayeleri bunlara öğretilmeleri ve o şahsiyetleri örnek almaları 79:40 ne yapmalı? Yönlendirilmelidir. Unutmayalım ki bunu yapmazsak bizim yaşamış olduğumuz dönemlerde Teksas, Tomekiz, Kızılmaske neydi başka? Bilek yani Amerikan kültürünün Avrupa kültürünün kendilerine has kahramanlıkları ne yaptı? Fotoğraflar olarak yazılarak bizlere ne yapıldı? Okutuldu ve öğretildi. Ve şu topluma baktığımızda 80:10 hep onların karakterlerinden yoğrulan insanlar olduğunu görüyorsunuz. Ama kendi dinimizin, kendi inancımızın, kahramanlarının hayatları çocuklarımıza öğretilirse ne olur? O kültürle, o eğitimle, o havayla çocuklar birbirini sever ve aynı karakterli işleri de ne yapar? Yaparlar. Allah haktan ayırmasın kardeşlerim. Yine çocuklarımızın en önemli 80:41 meselelerinden birisi hatta ileride birçok muammaya yol açmayacak meselelerden birisi onları maharet kazanma meyiline artırmadır. Her çocuğumuzun meyilli olduğu bazı vasıfları vardır. Yani kabiliyetleri dediğimiz kimi terziliğe, kimi çöpçülüğe, kimi çobanlığa, kimi çiftçiliğe dediğimiz 81:09 çocuklarımızın bu maharetlerini keşfedip ona göre ne yapmalı yönlendirmeliyiz. Bunu yapmadığımız zaman ileride hakikaten belasını ne yapar? Hem toplum hem de kendileri çeker. Öyleyse çocuklarımızı ufacık yaşta o kabiliyetlerini hissedip ona göre yönlendirmemiz gerekir. Yine kardeşlerim çocukların hayatlarının başlangıcında 81:38 hızla yeni kelimeler öğrenirler. Bunları anne ve babalarına konuşurlar. Baba ve annelerin de çocuklarıyla konuşmalarında veya onlara fasih İslami kıssaları anlatmak suretiyle kelime dağarcıklarını zenginleştirmeleri gerekir. Eğer çocuklarımızın kelime hazmelerini genişlettirmezsek, o dağarcıklarını zenginleştirmezsek, düşüncesi de, hafızalası da, 82:06 bir olayı değerlendirmesi de veya bir vakayı kelimelere dökmesi de ne yapacak? Kısırlaşacaktır. Belki kendi yaşadığı toplumda bile konuşma aciziyeti olan insanlardan olacaktır. Ama ufak yaşta o çocuğu o şekilde yönlendirirsek ne yapar? O çocuk hakikaten konuşan, kendine güvenen ve kelimelerin üzerine basa basa konuşan insan olur. 82:34 Ve hakikaten de dinimizin üzerinde kelimelerin çok çok büyük nedir? Etkisi vardır. Düşünün bir tevhid kelimesini ele alın, bir iman kelimesini ele alın, bir tabut kelimesini ele alın, bir tuğyan kelimesini, bir nit, bir şirk bunların hepsi nedir? İşlerine başka kelimelerle izah edilen önemli kavramlardandır. Eğer çocuklarımızın kelime dağarcıkları azsa o zaman bunları anlamakta da ne yapacak? 83:04 Çok zorluk çekecek. Ve bir eğiticinin yanına o çocuğumuzu gönderdiğimizde o çocuğumuza bir şeyler öğretirken o adamda tahammül diye bir şey ne yapmayacak? Kalmayacak. Bir gün bir yere gidiyorduk arkadaşlarla. Hakikaten ilginç, hayret etmeyin. Yoldan geçerken abi dedi bu ne ağacı? Ben Söğüt ağacı dedim. Söğüt bu mu dedi? Yani ismini duymuş, ağacı hiç görmemiş. 83:35 Ben geçerken ikide bir gösteriyordum. Bak bu Söğüt ağacı. Tamam abi biliyoruz ya. Ondan sonra bu unutmuş gene. Bu ne ağacı dedim. Rastgele bir ağaç gösterdim. Bu ormanda yetişen Söğüt'e benzer bazı ağaçlar var ya. Onlara da Söğüt diyor. Ondan sonra tam geçerken Allah tek getirdi. Aman bir Söğüt ağacı. Bu ne? O onun diyor. 84:01 Büyük babası diyor. İhtiyarlanmış, bozulmuş diyor. Söğütlü de diyor. O başkası diyor. Yani çocuk eğer ufak yaşta toplumda gözünün önündeki bazı şeyleri hesaplayarak ebeveynleri öğretmezse ileride çok büyük bir sıkıntıya ne yapıyor? Yol açıyor. Eğitimde de öğreten insan karşıdakinin belli bir şeyleri almadan geldiyse bir de onları öğretecek. 84:29 Bu sefer asıl öğretmesi gereken meselelerde onun tahammülü ne yapar? Kırılır. Ve o çocuk da hakikaten başarılı olamaz. Onun için çocuklarımıza ne yapmalıyız? Bunları ufak yaşta öğretme halimelerini geliştirme yoluna gitmeliyiz. Ve kardeşlerim anne babanın en çok dikkat etmesi gereken şeylerden birisi çocuğuna sevgi göstermesi, onu öpmesi ve takdir etmesi. 85:00 Bunlar hakikaten çocuğun üzerinde çok çok önemli unsurlardan bir tanesidir. Sevgiyi vermesen, öpmesen, o çocuğu takdir etmesen inanın o çocuklarda birçok boşluklar meydana gelir. Hatta topluma bakın bir baba babasının yanında kendi çocuğunu dahi kucağına alamaz, öpemez. Sonra bakıyorsun o toplumda yetişen çocuk merhametsiz, ana babayı saymayan. 85:31 Sonra bakıyorsun dedelerin torunlarını hiç kucaklarından indirmediklerini görüyorsun. Adam kendi çocuğuna hasret kalmış. Torununda buluyor o duyguları. E torununa vereceğine bir adam önce çocuğundan başlasana bu işe. Bu sefer çocuğuna vermediğini torununa verince bu sefer o torun arsız, şımarık, hadde hukuka gelmeyen bir çocuk olup çıkıyor. Onun için her hak sahibine hakkını ne yapacak? 86:01 Çocukların bu huylarına da ne yapmalı? Dikkat etmeliyiz. Yine kardeşlerim çocuklarımıza başarıyı hissettirmemiz gerekiyor. Babaların, anaların önlerindeki hedefleri zayi etmemeleri gerekir. Bu çocukların hayatta hedeflerini gerçekleştirme başarısıdır. Ve bu hedef alemlerin Rabbı olan Allah'a kullukta kitap ve sünnete uygun hareket etmedir. 86:32 dünyevi meselelerdeki başarılardan gafil olmak anlamına gelmez. Düşünün Rabbimiz, onlardan kimisi şöyle der, Rabbimiz bize dünyada bir iyilik ve ahirette bir iyilik ver ve bizi cehennem azabından koru. Amin Ya Rabbi. O kadar aile vardır ki kardeşlerim, çocuk isterler. Allah onlara çocuk verir. Peki çocuğu verdiğinde, 87:02 O çocuk onlara emanet değil midir? Onlar için aynı zamanda bir sadakayı cariye değil midir? İşte o çocuklarımızı İslam fıtratı üzerine yetiştirmezsek, fıtratlarını bozarsak, onlar sadakayı cariye değil bizim için ne olur? Bir azap hapsi olur. Allah muhafaza. Allah'tan her zaman hayrı isteyelim, hayrı işleyelim ve unutmayalım ki, 87:32 Eğer biz salihlerden olursak, salih amel işlersek, Allah Azze ve Celle bizlere çocuk dahi verse, Keyif Suresini hatırlayın, doğuştan kafir ruhlu olan o çocuğun kafasını koparıyor mu Hızır? Neden? Neden koparıyor? Çünkü onun ana ve babası salihlerdendi. Bu çocuk yaşasaydı, ana ve babasına zarar verecekti diyor. 88:00 Allah Azze ve Celle senin salih amel işlemene binaen sana küfre, şirke veya o amelleri heder edecek bir şeyden dahi ne yapıyor? Mahrum ediyor. Düşünün eğer sen salih amel işleyenlerden birisiysen emzikteki çocuğa dahi sana hakkı söyletebilir. Atla ana atla. Ahiret azabı ateşi, cehennem ateşi bundan daha yakıcı diyor. 88:30 Düşünün eğer biz bu şekilde hareket edersek Allah da bizi bunlar gibi ne yapar? Hayırlı kılabilir. Bunları güzel yakalamamız gerekir. Bir de kardeşlerim demin de dediğim gibi ana baba çocuğuna öyle bir davranmalı ki onlara saygıyı vermeli ama bağımlı kılmamalı dedik. Yani çocuklarımızı serbest bırakmamız gerekir. Onların kendine has hürriyetlerinin olduğunu hissettirmeliyiz. 88:59 Yani kendi başına yürümeye, koşmaya, konuşmaya, bağırmaya, çukur kazmaya ihtiyaç duyan bu çocukların kendi tabiatlarıdır. Bunları ondan mahrup etmemeliyiz. Ama onların o hareketlerini kontrol altına ne yapmalıyız? Almalıyız. Fakat o çocuk kendine has bir hürriyetin yani seçme hakkının olduğunu ne yapmalı? Bilmeli. Aynen biz kulluğu anlatırken ne diyorduk? 89:29 Allah Azze ve Celle isteyen iman etsin, isteyen küfür etsin diyor. Ama iman eden de küfür eden de açık delillerden sonra inansın, açık delillerden sonra ne yapsın? Küfür etsin diyor. Hür olduğunu kendi ayağının üzerinde duracağını öğretmeliyiz ama hedefi de ne yapmalıyız? Göstermeliyiz. Ama o seçimini her zaman hayırda kullanmaya ne yapmalı? Çalışmalı. 89:58 Bu da ana babanın meziyetlerinden bir tanesi. Bundan da kardeşlerim ortaya hemen onun salih insanlarla arkadaşlık yapmasına sebep kılmalıyız. Çünkü yaşadığımız ortam biliyorsunuz bir sosyal ortamdır. Yani insan dağ başında yaşamıyor. Tek başına da yaşamıyor. Toplumda yaşıyorsa öyleyse bu toplumda iyi insanlar da olacak. 90:27 Kötü insanlar da olacak. Bizler öyle yapmalıyız ki çocuğumuzu salih insanların çocuklarıyla, hayırlı insanların çocuklarıyla, zeki olanlarla ne yapmalıyız? Yönlendirmeliyiz. Çünkü insanlar her zaman ünsiyeti sever. Birbirine olan muhabbeti, ilgiyi sever. Kimde ünsiyet varsa, ilgi varsa o çocuk da ona ne yapar? Meyleder. 90:55 Ve o meylettiğindeki karakter, huy, davranış neyse onu aynen ne yapar? Alır. Sen ne yaparsan yap, hepsi orada bir anda kap önüne dökülüverir. Öyleyse çocuğumuzu her yönlü kontrol ettiğimiz gibi salih insanlarla da arkadaşlığı ne yapmalıyız? Sağlamalıyız. Çünkü Allah Resulü aleyhissalatü vesselam salih insanın arkadaşlığıyla kötü insanın arkadaşlığını tarif ederken nasıl tarif ediyor? 91:25 Kişinin arkadaşı koku satansa, gittiğinde ya koku siner, ya ikram edilir, ya da satın alırsın diyor. Yani mis gibi kokarsın. Ama arkadaşı demirci körüğünde çalışansa, ya is bulaşır, ya etin yanar, ya da oradan sana bir şey muhakkak sirayet eder diyor. Ve halk arasında da dikkat ederseniz, kişiyi sorma, arkadaşını sor. Her arkadaş, arkadaşına uyar. Veya, 91:54 üzüm üzüme baka baka kararır. Arkadaşını söyle sana kim olduğunu ne yapayım söyleyin derler. Onun için demek ki ana babaya düşen en önemli meselelerden birisi buraya kadar dikkat ettiği gibi onun da arkadaşına ne yapmalı? Dikkat etmeli. Yine kardeşlerim çocukların en önemli huylarından birisi kendine olan güven duygularıdır. Çocuğun 92:24 Bu huyunu güzel keşfedip, güzel yönlendirmeli ve onun kendisine güven duyacağı hal ve hareketlerle ne yapmalıyız? Donatmalıyız. Ona bazı işler söylemeli ve onun onu yapabileceğine dair teşvikte bulunmalı ve yapabileceği işler onlara ne yapmalıyız? Söylemeliyiz ki o da kendisine ne yapsın? Güven duysun. Çünkü bu konudaki dikkatsizlik, 92:54 ileride o çocuğun hep bir başkalarının üzerine yük olmasına sebep olacaktır ki, ne bizde bir tahammül bırakır, ne de onu tanıyan insanlar da ne yapar? Tahammül bırakır. Burada da dikkat edilmesi gereken en önemli meselelerden bir tanesi, ihtiyaçların giderilmesini baba ve annelerine bırakmalarıdır çocukların. Eğer bir çocuk kendi ihtiyacını giderebilecek durumdaysa, 93:23 onu onun yapabileceğine ne yapmalı? Teşvik edilmelidir. Eğer bir insan kendi üzerine yapması gereken bir şeyi yapmaz, hep bir başkasından isterse bu sefer nefislerde ne olur? Tembellik meydana gelir. İşte bu ortaya çıkan tembellik de her isteklerinde kendilerini yormadan hep yakınlarına bir başkalarına gitmeye ihtiyacı getirir ki o da o çocuğun kendine güven duymadığını 93:51 anne ve babanın onu yetiştiremediğini ortaya getirir. Hayatta zorluklarla karşılaşan çocuk, her isteği ona talebinde gayret etmeden gelecek değildir. Geleceğini zannederse hep ne yapar? İçine kapanık ve birçok hallere düşmesine sebep olur. Öyleyse çocuklarımızı kendilerinin yapabileceği, edeceği işlerde onları kendilerinin işlemelerine yönlendirmeliyiz. Bizler 94:21 Ya bu çocuk, onun adına ben yapayım demeyeceğiz. Yine kardeşlerim, buralara kadar dikkat ettiğimiz gibi çocuklarımızın da birer davetçi olmasına çok dikkat etmeliyiz. Onları birer davetçi olarak hazırlamalıyız. Onun gönlünde Allah Azze ve Celle'ye davet etme hissini ihya etmeliyiz. Çünkü çocuğun nur ve ışık yayan küçük bir davetçi olması ne demek? 94:51 parlak tarihlerimize bakın, küçük çocuklarımıza Allah'a davet yolunda rehber olabilecek o kadar çok örnekler var ki, hangi birini getirelim? Hangi birini? Sahabelerin hayatlarını okuyun ve onların çocuklarının yaşantılarını okuyun, hepsinin birer önde misal olduklarını görürsünüz. Neden bizim çocuklarımız olmasın? Neden biz onları bir davetçi ruhuyla yetiştirmeyelim? Eğer 95:22 Bizler onları öyle yetiştirmezsek inanın kimin davetçileri olduğunu anlayamayız. Bir çalgı bir çengi olduğunda hemen köçek gibi oynamaya başlarlar. Dansöz gibi oynamaya başlarlar. Hemen oradaki Allah düşmanı olan, Allah'ın dinine isyan eden insanların çalgı çengi eşliğinde söylediği sözleri çocuklarımız da ne yapar? Söylemeye başlar. Onların yüz ifadeleri neyse onlar da takınır. 95:52 Bizler çocuklarımızı Allah'ın kelamıyla, Resulullah'ın sünnetiyle yönlendirirsek onlar gittikleri her yerde koydukları tavır, yaşantıları, hareketleri insanların daha çok etkilenmelerine ne yapacak? Sebep olacaklar. Düşünün ufacık bir çocuğun söylediği sözle büyük çocuğun söylediği söz arasında hakikaten fark var. Demin de dediğim gibi orada ateşi görüp de 96:21 Geri çekilen duran o kadın kimin sözüyle ateşe atladı? Hemzikte konuşan bir çocuk atla ana atla deyince ne yapıyor? Herkes atlıyor. Yine Cüreyç meselesini hatırlayın. Kendisine iftira eden kadının, orospu olan bir kadının sözüne inanıp evini yıktılar mı? Şanını, karakterini zedelediler mi? İftira ettiler mi? Cüreyç sadece güldü. 96:50 Neden güldüğü sorulunca ben bir gün namaz kılıyordum. Annem namazdayken beni çağırdı. Namaz mı annem mi diye tereddüt ettim. Üç kere çağırdı. Üçünde de namazıma devam ettim. Annem de bana beddua etti. Sayışa kadınların iftirasına uğrayasınız diye. İşte ona güldüm diyor. Ve çocuğu istiyor. Çocuğu kucağına alıyor. Ey çocuk baban kim dediğinde falan çoban diyor mu? 97:20 Herkes ufacık çocuğun o söylediğine inanıyor mu? Çocukların davette hakikaten çok büyük etkisi vardır. Hakikaten büyüklerden çok çok daha büyük etkisi vardır. Öyleyse çocuk diyerek geçmeyelim, onların üzerinde hassasiyetle ne yapalım? Duralım. Bu misalleri çoğaltmanız mümkündür. Yine kardeşlerim, çocuklara ümitsizlik, hastalığını aşılamayalım. 97:51 Çünkü ümitsizlik başarısızlığa götürür ve ömür boyu karamsar olmalarına ve hatta Allah'tan gayrı her şeye kulluk yapmalarına sebep olur. Babaların annelerinin kalplerine ümitsizlik yolu açmamaları gerekir. Zira onlar bu büyük emaneti yüklenmiş, çocuklarını sahih İslam terbiyesi üzerine yetiştirirken sabırlı olmalı, onları bu din için çalışmaya ve 98:21 varlıkların gayresi, gayesini gerçekleştirmeye hazırlamalıdır. Bu gaye ise bizi yarattığı halde Allah'a hiçbir şey ortak koşmamadır. Bu çocuğa ufacık yaştan itibaren ne yapmalı? Aşılanmalıdır. Çünkü bizim fıtratımızın icabı Rabb'i bilme, yaratılışımızın icabı ise her sözde, her işte, her amelde Allah'ı ne yapma? Birlemedir, unlamadır. 98:51 Bunu çocuğa ne yapmalı? Vermeliyiz. Yine kardeşlerim sabır dediğimiz duygunun çocuktaki terbiyesi çok çok önemlidir. Sabrın ne olduğunu, sabrın terbiyesinin nasıl olduğunu çocuğa göstermemiz gerekir ki Kur'an'da geçen sabır kelimeleri olur. Kur'an'da geçen o peygamberlerin kıssaları olur. Onlarla alakalı örnekler verilerek 99:20 Çocuğun acılara olsun, yalnızlığa olsun, yetinliğe olsun, yoksulluğa olsun, hangi mesele olursa olsun, isterse bir köleliğe olsun, isterse bir kadına olsun, isterse bir çocuğun ölümüne olsun, bunların hepsinin birer örneklerle çocuğu ne yapmalı? Terbiye edilmelidir. Sabırsızlık insanı ne yapar? Hangi noktada olursa olsun yıkar kardeşlerim. 99:50 Onun için bu meselelerin ufak yaşta çocuklarımıza ne yapmalı? Verilmesi gerekir. Yine en önemli meselelerden bir tanesi ise kardeşlerim istişaredir. Allah Azze ve Celle kitabında onların işi istişareylendir. Ve aleyhissalatü vesselam da sünnetinde istişare eden ne yapmaz? Pişmanlık duymaz der. Öyleyse çocuklarımızı her meselede 100:19 istişareye yönlendirmeliyiz. Yani yine onların dediği olur ama biz yönlendirerek. Kendimizden konuşmaya yapacakları işlerde istişare etmeyi onlara huy, alışkanlık edindirirsek en doğru meseleyi bilseler dahi istişare etmeyi ne yaparlar? Öğrenirler ve bırakmalılar. Bu da onların hayatta çok az hata etmelerine ne yapar? Sebep olur ki Allah kitabında 100:49 Resulü de sünnetinde bunu ne yapıyor? Emrediyor ve bildiriyor. Öyleyse bunu da çocuklarımıza bir huy olarak ne yapmalıyız? Vermeliyiz. Yine kardeşlerim istişarenin akabinde, ileri adımda istihareyi onlara öğretmeliyiz. İstihare nedir? İstişare edip de bir şeye karar veremeyince artık kalbini Allah'a açmaz. Ve vakti mübakta iki rekat namaz kılıp, 101:20 Allah'a dönüp dua etmeli. Ya Rabbi işimi biliyorsun. Meramı da biliyorsun. Eğer bu iş benim hakkımda hayırlıysa kalbimi ona aç ve bu yolu bana kolaylaştır. Eğer bu iş akıbetim, dinim, yaşantım için hayır değilse bu işi benden ne yap? Uzaklaştır. Bu tip huyları, hareketleri çocuklarımıza ne yapmalıyız? Öğretmeliyiz. 101:49 Ama dikkat edin, istişareden sonra istihar eder. Yine kardeşlerim, bundan sonra çocuklarımıza duayı, sonra yine duayı, sonra yine duayı ne yapmalıyız? Öğretmeliyiz. Çünkü dua Allah'la kul arasında bağdır. Ufacık yaştayken Allah'tan neler dilemesi gerektiğini, nasıl sığınması gerektiğini çocuklarımıza ne yapmalıyız? Vermeliyiz. Eğer 102:20 bu ve bunun gibi daha zikredemediğimiz huylara dikkat eder, bütün fıtri dediğimiz bu hasletlere yönlenir, teker teker üzerinde durur, Allah'ın kitabında öğrettiği, Resulullah'ın sünnetinde öğrettiği, o sahabenin yaşantısında olan bu mesirleri yakalar, hem kendimiz yaşar, hem de çocuklarımıza öğretirsek, unutmayalım ki, iman eden, salih amel işleyen insanların sayısı ne yapar? 102:50 O zaman korku gider, emniyet gelir. Ve yeryüzünde İslam ne olur? Hakim olur. Ve bizler de Allah'ın razı olduğu insanlar derecesine yükseliriz. Ve ahirette ana baba çocuk birbirinden kaçan değil, birbiriyle sevişen ve Allah'ın razı olarak cennete girdiği insanlardan oluruz. Allah hakta yarışmayı, hakta uğraşmayı, 103:20 Ve hak ile hep beraber olmayı nasip etsin. Rabbim hayrı öğrenip yaşayan, yaşatan zammı kulların arasına bizleri de koysun. Rabbim çocuğu olmayanlara salih çocuklar nasip etsin. Çocuğu olanlara da salihlerden eylesin. Bozulan fıtratlarını hayra çevirsin. Ve Allah yolunda birer mücahit. 103:49 samimi ilim ehli olan insanlardan eylesin. Rabbim bizlere her hayrı versin. Tövbelerimizi kabul etsin. Rahmetini esirgemesin.