Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillahi Rabbil alamin. As-salatu wa as-salamu ala ashrafil anbiya'i wal mursalin. Nabiyyina Muhammad wa ala alihi wa sahbihi ajma'in. Amma ba'd, insha'Allah, bu yungi isqibatimizda, insan hava'i nafsigiyeri yashiqetishlik, manashu nasratu orisda bu yungi isqibatda shibetamiz. Hava'i nafs, yani, hava digende, hava digende niman yukishinamiz? Qur'anda, judey hemkib orillarda, 0:29 qaralab kintirilgin. Irgashlikni isa unu zalalatgin, alib baruchi, yuhtib danishtiriggin bizgin. Hatta inki, Allah Ta'ala vana bu ayat karimada, Wa amma man xafa maqama rabbihi, wa nahan nafsi ani lahwa, fa inna aljannata hiya alma'wa, dib, yani, kimki Allah Ta'alan huzurida, turisliyidan qorkadigan busa, xisab kitabdan, nafsini usha hawasidan, man itadigan busa, bu insanda akibati, 0:59 jannat bolad dibaytdi, yani, insannin hawayi nafsige ergashmasdigi, yoy ki bomisda hawayi nafsige muxalif ishqilishligini, jannati alil baruchi, yoy dib, yoy ayin ki bizgaytdi. Biz asli da hawadigan narsani ima. Arab tilda hawadigan narsada iki narsani chushuniladi. Iki narsada qullaniladi Arab tilda. Barisi, insannin qaslikke, carlikke qulatadigan narsagayim hawadibaytiladi. 1:28 yani hava digani qulab kitdi digani. Yana bir manasdi isa bom-boshlik digani. Yani, boshlik bugan, nasilardan xali bugan jayni, yaki narsana hava dibayitladi. An yushamdan allara itisadi ki, bu hava insandi manashu duniyada harqani qangi bir musibat boladi gani narsaga abarib qoyadi, wa ahiratdi isa dozaxga, shliyiga sabab boladdi. Yani, insandi 1:58 qoynini pych yamgaqqa toldirib durib, su cehannamgi qulata digan narsa bu hava buladi. Shunun uchun Qur'an-ı Kerimde, man Allah Ta'ala ayytibut dedi ki, Wa la tatabi'il hava, fayudillaki an sabi'ilillah, inna alladhini yadillun an sabi'illahi lahum azabun shadidun bimanasu yawman hisab. Yani, hava, yani xox istakki, haway nafslargi berlib gitmagin, uxangi irgaxib gitmagin, yani bunu, 2:26 Dawud alayhis salam ge bu geyan ixtabida Allah ta'ala ayitadi, Sizini Allah'ni yoldan adastirib qoyadi, dedi. Demek, Hawayi nafs gergeshgeçlik Allah'ni yoldan insanini adastirib qoyarikan. Indi kim ki Allah ta'alan yoldan adashgan boladi yonbosa, bularga cideyam qattik azab boladi. Sebabi, ahiratni unutgalliklari uchoyanlik giltirib ayitadi. Ano shendik Hawayi nafs diganlarsa, 2:54 qandei bir yaman narsı ikenki insandı dünyada həm ahiratda həm yaman akibatlarga alib barib qaya digan busa. Awala, Allah ta'ala insanlardı yaradkenden kigen ularga manashu xaxish istek digan tabiatni həm verdi. Hawa, hawai nabs digimizdiki hava digan narsı mutlak suratda qaralanmidi, chinki insandı istegi digan narsıda, insandı istegi bar, shu hayatta yemek içmekke istegi bar. 3:23 ayla qurshlikki istagi bar. Bu narsalarda insan qaralanmaydi, bu narsalarda. Lekin, bu narsalarda haddan oshadigan bursa, bu narsas qalani. Haddan oshligi, haram narsigi qarab kitib qalishligi bilan boladi. Agar öz aslida Allah ta'ala insanda eytisadi ki, hawayi nafs ziyaratma ganda, biti cennat dozak digan narsa, ham bu maslida, öz aslida digi. Çünki insan şu hawayi nafsigi muqalifi buganligi, hawayi nafsinin tizginini yushab turib bunu, 3:52 haqqa bulgalligi uchun cennatga kiradi. Bu mese insan dozakta qalishligi anixmuradi. Mana, bu itta bir kancha ayatlarna, hadislarna, bazı mufassirlarna, mishu ayatlar doğursa etkin geblardan aytibu teman, Baygambar sallallahu aleyhi wa sallamdan kiyan bir hadis var. Buna asli isa, sahabalar aytadi ki, yani Huzaifat ibn-i Yaman, yani başka-başka sahabalar aytisadi ki, bular Pumar raziyallahu anhunu huzuruda oturishgani kan. Barikuna. 4:22 Shunday, Umar a.s. ayitbilar ki, qaysi birilaringiz, Bayxambar s.a.v.ni fitnalarini zikirqiganini ishtikandi. Yeni, fitnalar haqqada gepirigalini gini qaysi birilaringiz ishtikandiib sohabilardan. Soriydi Umar a.s. Bazlar ayitadi ki, ha biz ishtikamizdi idi. Na, ishturik Bayxambar s.a.v.ni digandi. Umar a.s. ayitadi ki, silar ihtimal, kishini, uzun ahli ailesi de, mal duniyasi de, shungo shigan nasilari de, 4:50 fitnalarini istigini istigin busurini, shuna ayitmakhchi boli ikgin busurlarini istigerek. Yani, insani ayinasi bilan, yoki ayitadik, cinni mal duniyasi, shun gosigin nasilarini aldanim qal istigi, shun gosigin nasilarini silar qaskili ikgin busurlarini istigerek, bayamda salamini istigin diganda diganda, ol chakablari ayitadiki, har shuna ayitmakhchi diganda, ha bu nasilarini, namaz, yoki bomisari, ruhuzari, sadaqa buligin nasilari, bu nasilari keffara topi itadibini digib, gunahlargi. Delikin, min baygambir salasillamdan silar, 5:18 shuhudda dingizni tulqillari kaba tulqillanib gila digan fitnalar haqidi sura yapban, shunu ishtigam mi sizlar diganda Huzaifa r.a. aytadi ki, yani adamlar cim qaludu, keyin min aittim, amin, ishtigam man dedin. Chunda Umar aittiki, siz ishtigam mi diniz? Allah ta'ala siz azirinizi bersin. Diganda Huzaifa r.a. aytadi ki, ha, mirasul islamda, chunda digani ishtigam man, ta'uradur fitani alal qulu, 5:46 qadi qadi qadi qadi qadi qadi qadi 6:15 də shundeydeyikkenlikini esitgen məndi baytadilad, fitnələr insannı qalblariga hud də böyrə kəbi, yəni, navdama navda kəndilang bolad dida. Böyrə bilaslar qamishdan tokoladigan busa, birisinin üstüge, birisinin üstüge minə minə tokolad. Fitnələrəm insannı qalbiga hud də shundeyi suratda kelad dida. Birisi birisini min gashib kelad. Qaysi qalb, ushe fitnələrga berlif qaladigan busa, ushe qalbda bir, 6:44 nuqta qab qara bugan nuqta payda bolad. Qaysi qalb u fitnilarni inkar itadigan busa, ushe qalbta bir ab paq bugan nuqta payda bolad, nuqta qilnad. Hatta inki iki xil qalb qaylanib qolad. Birisi, otta taşkabi, yani musaffa ab paq bugan taşkabi ab paq bolad, bunga yeri asman turgan taqdardam, yani qiyamat kecha insange fitna zarar bermeydi, yani xayat mabayndi yashirigan busa, bunda yadan fitnanib qamigdi. 7:15 Lekin, başqasi bir qab qara bolad, dede. Diyan, bir qab qara tim qara bob qaladiki, qutdi, qumqan tip qayadiki, özümüzde, qumqan di belaslara, ucaq qa qoyladigan köze bolad. Köze, masadan, qishlaqlarda, ya ki saharalarda, bundan faydadan ishadi. Su qaynatmaxsi boladigan bosa, alqat qileyken, paytida, ucaq qa qob qayadiki, uqab qara bob qalad. Lekin, su di qaynat belad. Lekin, özü, 7:41 qab qara buq qaladi. Ani ushandik, bir tunkarilgan, bir qumqan qabim, qab qara, qalb qaylanib qaladi ki, bu, yaxslikni bilmaydigan, yamallikni isa imkar etmaydigan qalad qesib qaladi. Faqat kini, uzin, ani havasi nimaga urgangan busa, nimana xaxilagan busa, shunarsa onu uchun yaxslik, shunarsa onu uchun yamallik. 8:10 Yani bundan boshka, bundan boshkasi unun chun bu meyiddidi. Mana buyidda dimak, Umar insallarga yani katta miqyasta chushadigan fitnaniga soragaynada, dudayim katta miqyasta, kin miqyasta boladigan, fitnalar qandi boladiganda, bu kishi, Bayqambar sallallahu alayhi wa sallamdan, kin miqyasta adamlarga yoluqa digan katta fitnani shundi qalib, bayambar samsuzlarimdan tasfirlar biyaddi. Yani bu bittda, ikdi adamga boladiganda, mas cema'a cema'a suratida insallarga shundik hava'i nafqi belirib gechiniyga. 8:40 Haqda, uzaqlashib getib qalishligi, manashu, torusda bunu sunsik boladi. Insandi ushendi fitniyekirib qalishligi sebab boladi ganyanaxsa, nalar bilan, aldanib qalishligi boladi. Bu fitnalargi aldanib qalishligini en kette sebabi, insandi özdegi bogan, xaxish isteyge mail bogan fitne boq boladi. Bazı boladi, bat insan minasani isteb yoradi. 9:01 ungi qiziqi yox, xaq, naaxaqti qiziqi yox, özü qalbidi bubturgan nasan istaq yuradda. U shungi ushiqan gapna itaykan, bir cemaat topa digan busa buldi, u sholardi ki kirib kitadi, u sholari xaq unu ican. Ular digi marif bugan nasani yan bilmaydi, munkar bugan nasani yan bilmaydi. Faqat kina, xax istaqi yu hawayi naqsi, nima nasani xaq dib aytisa, u shan nasani xaq dib biladi, nima nasani naator disa, shuni naatoru digan bub qaladi. Shundi, Umar r.a. hunki qaraba itadilar ki, siz bilan bu fitnalarin ortasta hali, 9:31 bekdilgan ishik bar, asin dirislikki yaqin qaldi. Yani, sizi davirizdama, sizdanki in boladigan fitnalar, sizi davirizgi yaqin qaldi. Yani, sizdanki in boxtanadi bu nasilar, digangi apni aytadi. Umar aytilar ki, sindiriladi mi, dedi. Usi ishik fitnalar damaniga sindiriladi mi, diganda, ishikni agar tor oca digan bosa, ishikni yox quysa boladi. Lekin, agar sindiriladi digan bosa, onu qaytara bomidi, diganda, uzay faytadilarki, yo, belki, sindiriladi, dip aytim, diganda. 10:00 Yana aittim ki, ishi ishik yakinda öldirla digan, ya ki, wafatita digan ber kisi edib qoşboynumdiydi. Yani bu bilan, Umar raziyallaha anhunu ishi irada qalib aittdi. Yana kin, Huzaifan özden sorayganb aittdi, bazisi ishi kishin oldiyi tulgallar, Umar bilar midi, öz ishi ishi ishik nigani daha anik bilaridi, diydi. Ishi ishik Umar il kalli gani. Umar fitnelerini bost duraridi, fitneler bulusdugi gani Allahi qattik duraridi. 10:28 umerdi, wafatdi dengin, hichgan chotmastan, ane ushandi fitnilar, bashlandi, shukun gece, ushe fitnilar tingani yok. Bir u suratdi, bashka bir suratdi korynib, hazir gece davam etkiliyabdi. Mishun chun, Ali Umar r.a. ayetgin geplari, agar achilsa, tohru achilgen diya achilseydi, u bekirishi mumkun bolardi, leykin, sindiriladigan bosa, u ishqini qaytad tikilanmaydi, digan mazmimda etkin geplari bondi. Ane ushandik, manabiyyette ene bir Ali r.a. anhonu geplari bar. Aytadilar ki, bu kishi, 10:57 Menisiladusilada in qorqa digan narsam, hawayi nafsi gergesh bitib qalishlik deni. Hamda, arzu havaslarini uzun qilibib varish digib. Insan hawayi nafsi gergesh bita digan busa, bu nasi unu haqdan tosib qoyadi. Haqdan tosib qoyadi diganda, u azam uzu haqda yoribban deyib oyleydi, deyikin uzu asti haqdan iraqda boladi. Uzu yorigan nasasini haqdiyib, beladigan ob boladi. Baz adamlarda boladigan arzu havasini uzun qilishli giyisi, insanin ahiratini unutrib qoyadi digidi. 11:26 Hibiyyatda bir nimana Sayyid Qutbina ayina yukardi ki, bugan ayatni tafsirida acaib gaplarini tiltirib otkan ikan, ushlar dimiyan, bir ayati otmokchi idim. Bug shaytadi ki, wa amma man khafa maqama rabbihi wa nahal nafsu anil hawa fa innal jannata hiyal ma'wa, rabbisini huzurda tulishtan qorka digan, wa nafsini hawasitan qaxsistakladan qaytara digan insanda akibati jannat bolad digan ayatdi tafsirida otkan ikan ki, bug shaytadi ki, 11:56 turishtan, Allah Ta'alanin huzurda turib sab kitab belishtan qorqa digan adam, gunahke curat qamidi. Gunahke qarak kitab qamidi. Mabada, insaniyilik, nuktayi nazardan, insaniy zayifligi nuktayi nazardan, bram bir gunah qaladigan bosayam, uysa caida turishtan qorkisligi, bu adamna qoygan gunahadan afsus azabat qalishtikke, amda bizda istighfaray tutayba qalishtikke alib baraci. Bu adam, yana, 12:26 taat-ibadat dairasida daam itibiradi. Insan isha hawai nafsina tizginin isha walisligi, bu insanda Allah Ta'ala ge taat-ibadat dairasida daam itisligini sebagi boladi. Asasi noktasi ma shidda boladi. Insandagi boladigan hawai nabs, bu insanda hamad tohuyangi abaradigan en kuxlik undaci boladi. 12:50 Asasan insanda günahka haydi digan, günahka intiltira digan nafsa, insandagi bugan hawai nafsi boladi. Hama günahka abaradigan nafsi ham shuru. Havai nafs bu, insandagi asasi musibet, musibetni asasi boladi, ya mallikni kipchidigan ornu boladi. Kamdan kam insan hawai nafsidan amanda qalad. Agar insanda nadalligi boladi, ya masal, bir günahlani bilmestan qoyadigan bosa, cahalligi boladigan bosa, 13:17 buni davasi qiyinmaz, davalisi buladi. Cahil bugan adamni, yani azraqbi cunturadigan busiz, shunadi, aqiratdi istatsiz, istizi qorqadi, ilin gunaqkar bugani bilan. Lekin, havayi nafsligi qibirlib kitgan adam, bu havayi nafsligi qibirlisligi ilimdan qeyinbirlad. Cahilligi bilan bu midi bu adamdi. Bu narsi isa, uzaq uddat unu davalashdiki muqtaci oladigan, nafsini afati boladidi. Demek, havayi nafsligi qibirligan adamdi, 13:46 Bi ette bir başka bir ayette, Allah tala acayib bir surette itib ötede, A ra'ita man ittikhada ilahahu hawahu, afa anta takuna alihi wakila. Yani, körmisimi ki, nafsini, yani hawasini, Khudaa quwagyan adamdi körmisimi? Siz undibigyan adamların üstüde, maskul imessiz. Yani, ularine haqdi yollab qujtiki siz jawab gerimessizdir kirali. Bi ette, nafsini, ilah quwagyan adam, hawayi nafsini ilah quwagyan adam, masala etelik, 14:16 Allah nima ge buyursa, musulman adam ushan aslani qiladi, nima dan qaytarsi ushandan qaychliki arakat qiladi. Indi qaysi bir insan, hawayi nafsini huda quvali digon busa, hawayi nafsi nima ge buyursa ushani qiladi, hawayi nafsi nima dan qaytarsi ushandan qaytabidi. Ushan deyibib qoyan adam, hawayi nafsigi birilib qoyan adam, haqni, boshqa adamni numasini ishtimaydi. Guni uchun, baygambar sallallahu alaihi wa sallam giyati ki, afa antatakunu alaihi yuqiyla, yani siurlar dusti, vakilmi siz, yugun siurlar dusti, 14:46 məsul, məs-sıs-sıs, ulardana hidayetke, albət tap kirishlikke, Peyğəmbar s.s. çünçəlik hasaxatke verilgen bolishligi, gebke ustaliyligi, hüccatni cüdeyem quşliyligi, axlaq, boshka xamana sin zorligi bolishligi ilan birgədikdə, hava-i nəfsina hudaa qovaygan adamdar, Peyğəmbar s.s. qulaqsam etsin. U qishtan xaqni istim ediham, istiham qabulam qım etsin. Ular Abu Lahab bosan, Abu Cahil bosan, boshka-boshka kanti müşriqlər bosan, 15:15 Baygambar sallallahu alayhi wa sallam, demayk bular yiqanjali qi harakat qi qanbusayan bular, ish qidaham qoqlamadi, funa salamdan tasrlamad aham. Qini qun Allah Ta'ala ayatadi ki, wadhakkir inna fa'ati zhikra. Islatma birin, agar islatma fayda qiladi qanbusi. Agar islatma fayda qimaydi qanbusi, ondi islat shiddi hajati bomit. Bashqa ayat, wadhakkir fa'inna zhikra tanfa'il mu'minin didi. Islatma birin, mu'minlargi islatma fayda qiladi didi. Çünki mu'min, haway nafsi gergeçkan adammaz. 15:43 hava-i nafsiga beriligan adam boladi yan busa, bu adamla unlaxtik ilacisis xalatda boladi. Allah uzu qalbini unlamasi insani koldan kemiyadi. Suni uchun, bitti cahillikni sababi ilaci uncalik muamma qiyinimiz. Belki hava-i nafsiga berilisi davasi isi cidiyem, uzaq bir hareketki muhtac boladi yan davadi baytladim. Yada bu qisayi tadi ki, Allah da'aladan qorkisli boladi yan busa, nafs insandi ushe cidiyem, 16:12 qatdiq bu ygancidiyam, aqrmashak qatdi boladigyan, hawayi nafsini itadadigyan nasilani, indiyadigyan nasilani aldida mustahkambir korgan bolad, tosuq boladdi. Yani, insani Allah Ta'alanin huzurida turib, cabib belisigdan qorqishligi, hawayi nafsigi ergesligigdan tosuq turadigyan en kattda tosuq boladdi. Manashu, tosuq bomidigan busa, bu hawayi nafsigi belirgesligi aldinini baska nasi tosuq turamayindi. Hawayi nafsistan insani tosa digyan nalisa, Allah Ta'alanin huzurida xsab kitabdi belisligi. 16:42 Qur'an-ı Kerim ikilasini bir ayirti cemlen. Wa amma man xafi maqama rabbihi wa nahan nafsi. Allah'in huzurda turistan qorka digan adam, nafsini awasdan qaytara digan adam, ikilasini bittidi cemlab qoydi digi. Bu haqidi isi gebreyekgen zat albette ushe nafsini yaradgen zat. Una qayisi nafsi kesalligi boli digan busa, yaxshi bilgin. 17:11 davasiyam qaysi ikalligin acudiyam yaxshi xabardar bogan, zot gu haqda guzgan xabar beliyabdi. Yani, bu ette ena ettadiki, bu ette insani erkillik bar. Bu erkillik, shu erkillik ki, insan hawayi nafsin ustan qalib bolishlig erkilligi. Hamdi ushe shahvati ge, asir bu bolishligden qutulishligi erkilligi boladi. Yani, baska bir erkilli bar ki, bu hayvani bogan erkilli bar ki, bu inasa insani ushe hawayi nafsini aldi dem. 17:40 chekinishligi boladi, shahwatlarigi, qulbuqqalishligi, insanini, ushe, hawai nafsini tizgini insanini iradastan cixib gitgenligi boladi. Qur'an-ı Kerimde hawai nafsiki irgecligini Allah Ta'ala cili qib urunlardi, zalalatgi ketishlik dib aytibod diyo ki, haqdan aqishlik dib durub, buna salab qilib aytiboddi. Nima uchun hawai nafsiki irgeclik insanini dozaxki alib barad disik? Cunki Peygamber salli sallimdan hadis ham geladi, cennat 18:10 qiynciligilar bilan urab qoyilgan, dozax isa shahvadlar bilan. Shahvad digan insan ciddiyam qalb istedigan nasillarla urab qoyilgan. Nima quchun gunax qoyadigan busi tizda tawba qiladi? Chunki qiyamadda Allah ta'alani huzurda turib, jawab berishlik bardaydi. Biroqdina mulkini alishidan nisan xazar qiladi. Haram bu nasil didi. Nima qa? Chunki haramdix sab kitabi bardaydi. 18:33 xaramdi, xusab kitabi yogdi, biladigan busa, adamgi qizigi yogdi. Agar dunyayi manifatigi zararkimi digan busab, qiti orad. Diyo ki, baska xaram bugan nasilar digan, insan qilib qiti orad. Bundan tosib tuladigan nasila, shumchun, ayytibid gandik, Allah da'alanin huzurda turistigidan qorqisi. Allah da'alanin huzurda turistig digani ozum digdi, sahur qisig niman arsab orad. Cüdeyam, cüdeyam ahur bugan nasila. Misal, insandar adamni aldida turib, xusab kitab beri yabdi. Ishqa nasi, bax. Açitlarida hamasini kori yabdi. 19:01 xa taqsi busa cucik turadi. Insan keyin tergaychina adda xisab kitab beryabdi. Tergaych, agar dunyayvi yishti bolsa, haqin chalik mu'ammasi yox, qurumda txikbitada adam yoyabda xisab bolsa dekin, deyni xisaxa dayan xisab kitab beryabdi. Onu nechi yillab qamivarishdi qiba, ondan tashkara xaynca teynab, boshku-boshku boqen nasilar var ki, adam boqashti urgen, boqashti boqen paytida bazan boladi, bonarsa insani tabiyati da bar, tada eylem mi qaladi. 19:28 köçüb dürədi, qorxub bitədi, məsələn, birinci miqləyik kəndi özünün, məsələn, irkilligini yuqat qo'yish mümkün, bu var bu gən nəfsə. Addi bir insange nisbetan sakuta biyirəyik gən peyti, sora-soqa biyirəyik gən peyti. Indi insan mənə qabirdə, fariqse soraygan peyti da qandibibib bitədi insan. Munafiq bu gən adam, dünyada gerillab gepir yürgə adam. Ihtimalıq bu gəng başqalargi gerb berməz də, din doğr istəyən, başqa istəyən, gerillab gepir yürgə adam. 19:56 ha-hah diyiçtan başqa geyotmaya qalad. Rabbin kim desa, dinin nima, bu adam haqqada nima diyiçsandi, peyamda sam haqqada sorasa, ha-hah, eytan miydi, adamlar minasa diyiçyaradi, shuni eytayardi minam. Gepuramya qalad. Hali giyet digi, daxshatdi qalad. Shunun shun qabir fitnasi digidi. Nima shun qabir fitnasi digidi desa? Chunki yiyette insan kirib yotkanda, fariçtalarini özünü görüştigi de insan özünü yokatip qayad. 20:23 Agar Allah Ta'ala un sabat bilan ushamasa, yusabbitillahu lladhina amanu bil qawli sabiti fil hayyati d-duna wa fil akhira, wa yudillillahu dhalimina if'allahu ma yashaydiydi. U shaydi, Allah Ta'ala mu'min yahshi iman kildirgan, yahsamatiggan kimsilarini uzi, dunyada yu akhiratda mustahkem qib qoyaydiydi. U shaydi mu'min bu yigin adamda Allah Ta'ala qalbini mustahkem qib qoyaydi. Cumdan jawab biraydiydi. Bashkalar cumdan jawab biraym miydi? Adi bir farisdiga bireyken sawal jawab idi. Ani indi, 20:53 Allah Ta'alan huzurida, Allah insandan surasligin insan tasawurqib gursa. Awwala Allah Ta'alan huzurigi cakirilisligi da tasawurqib gursa. Qandi suratda cakirilad. Insan qiyamat gunda hama makhlukatlar da aldi da. Yani Allah Ta'alan qisab kitabda baslagindan kiigin, yalaniyda hama qisab kitab uchun turad. Bir mabir insanda cakirilad. Duniyada cakirilad, yan ismi bilan cakirilad. Mumin adam busa yahshi bu, yan isimlari bilan. 21:23 Kaafir adamı, ya başqa nomindan, başqa sura diyammusa, duniyadigi en yaman buga isimlar bula atib cakirilad. Cakirilgan nankin, u adamda Allah ta'alan huzurga, eger yahshi bola diyammusa, bariladi, yaman bola diyammusa, hayda bariladi, Allah ta'alan huzurga barad. Hemen aldi be. Eger bu insan, duniyada, amallara, Allah ta'alan huzurda, sharman da qilib, hammegi ilan qilib, qilini shkirik bola diyammusa, adam bola diyammusa, halbittakiga amallarini, butun ammegi ilan qilinad. Lekin, 21:52 Mumin bugan adamda Allah Ta'ala, yani özge yeqan qilatda, hatta başgalar budan istmiyidigan suratida, ona xisab kitab qilat. Bari inci mumin bugan adamda, agar ahil cennat boladiyan bolsa, cennati kiradiyan boladiyan bolsa, Allah Ta'ala qigan yunahlaridan boshqayibdiyid. Sorux sa'ald. Sen polan istiqigani kensan, ustan istiqigani, bende itiraf edisden boshqan asani bilmiyid. Cinki, hai Rabbim, hai Rabbim disden boshqan asani bilmiyid. 22:21 etiraz bildiranm midi? bildirgalladi mani yasin surasli kildiradi? ularini aqizlargi muhir urladdi ayaglari, kollari, hami ahzalari ozi gapiradi, nimi ishqi gandigin. Demek, o shundi, mumin bugin adam etiraf etisdan boshgan asanm midi? ay tadiki, indi halak boldim, digib durgan payiddi, Allah ta'la, mumin bugin bandasigin, bu qigan amallarin duniyadi sin icun satir qiludim, yini, ozimiz gelamiz ortamizi qa ganidi, yini, bu uniki yayiliv kitma ganidi, bu duniyadi isa, 22:50 ahiratdisi seni bil aladini kechildi buraydi. Ken undan ken insandi yaxshi bugen amallarini, Allah ta'ala kegen bayan qiladi, balan amaldi qigansan, qistan amaldi qigansandi, ushe qabul qigalgini Allah ta'ala ayetkinsara, momin adamdi, yuz yarishib baradi, yarishib baradi, ushe Allah'in huzurdan arqiqi qaytgan paytida, judayan khursan bugen haladda qaytadi, uzgi sığmayan haladda. Likin, undan baska bugen adamdi, qigen yaxshi amallarini birinci eytadi, 23:20 Mano ishtiqi geni kensan, bu ishtiqi geni kensandi. Insan xursan oluk durgen payetidi, Allah ta'la hu amallarini qabil kuma genigini, hamda keyenikin undankigin, qilibotkin günahlarini, hammasini bir, mabir, bir, mabir, hamasini ayitimakigin nankigin, hu insani yuzi qarayishti, yuzi tundayishti, baxshdiyidi. Cudiyan bir ima xalatki suqbalar. Suni uchun, bu yeddigi iqsab kitabini aldi turshidi, Umar r.a. etkin geblari bar, Abu Bakir da etkin geblari bar, 23:50 U shibir, Allah Ta'alan huzurda turuq sab kitab birisdiydi, agarligi dan, caynabda sinay digan bir yagasdi nimasi, buzay muhammaydiydi, kashgiydi, anam togmaygan buzay emmaydiydi digan gebladi nimaytaydi. Nimayga, u shibir sab kitabda turuq imaqlisdiydi. Yani, insan bu duniyada qalib utgan, islarini unutubi barisdigi mumkin. Qanch adamgi günah qaldi, zulum qaldi, boshka amay nasan unutubarisi mumkin. Yo, yanki, umrla ahdiy, islasa qamaygan dey, kursan barisi mumkin. 24:18 Qarasi Aliye, Bayxim A.s.a.m. ayetkandar dik, muflist kimnigini bilest larmadigandi. Muflist, yani bu ummet, ular ayetladigi ki, ha, ali bankrot qitirigan, malduniyasna azirigan adam. Nisiyab, bu ummetimdan bugan, qiyamatdigi muflist boladigan adam, taq qabi yahsamallarilan boradir. Likin, unge zulum qigan, bunu suqgan, bunu urgan, bunu undi qigan, bunu bundi qigan, unge, masadan, yahsamallardan berilad, unge berilad, unge berilad, qama gandanki ularli günahlardan artib. 24:46 qanqa ibadatini qanqa qanqa qanqa qanqa qanqa qanqa 25:16 huddu tağını astıda tur gəndik tasavr qalad, ane qulab kitad üstüm gedib, jüdayam xatar da, xawf xatar da tur adib. Munaf bo gən adam ahitadi ki, huddu qidahlarina aldan utki tek gəm pashadi qisab liyib. Goyan ki, min diqsa, u uch kitad, yani xah dilimdi etkanda. Xun liyib tasavr qalad. Ane ushendik, dimaq, Allah ta'alanın huzuruda turib insan qisabdan berisliyge, jüdayam, jüdayam agar bo gən darsi. Insan, iki riçkiri gece qam astan, fa man ya'mal nitqala dharratin xayran yara. 25:45 وَمَنْ يَعْمِلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرَّاً يَرَىٰ 26:15 U taraziya qoyul gandankin, goyanki qamasi 5 il otrup cikadi, ya 10 il otrup cikadi, ya olup gitsin naryadi, digi mukafatini aladi, ona qan arsi yog yeddi. Qisab kitabdi bu gandankin, ya insan dozak ki, oki cannad, kef kim qanad. Dozakta, insan ber maddi görüşli gün özü dozakta, bolib həm insallarini gözünü aldi qab, kef qoyilad. Qiyamadda, cehannamda, ha 70.000 farisda harbitan tizgindan tartup gelisadi, insallarini gözünü ongida turad. 26:44 insaallar kyorishadi bunu. Anayushan deyib ubturgan xalatda insaam, xayat mamad xalatda da isab kitab qanladi. Isab kitab qanlingan payitdanki inam, na cehannamda ustan otishlik bar, hatta inki isab kitabdan yaxsu otib, namayi amalukun on koldan berilgan adamlaran, köpriden otikkan da cidayam katta xaf xatarbina otad, cehannamda usti qoyilgan köpriden otikkan payitdi. Nimagi, sababi, 27:09 Qachanigi insan? 27:38 zayiflik qo gyan payiti də cür atqiladi, u deyikən, yan Allahda olaq nuxsuzurda kisi sotak-sotak bar digan nasan isli gyan payiti darotar baqliçlikke insan shak shumadi. Xini uchun beytta, ana hadislardayam, ayatladayam, usha hava-aynafski berilk keçliyini cüdayam qatdiq aytadi. Xunki, o hava-aynafski berilk keçliyini xunki, biz günahki ondaşlik demeylik. Belki, hatta inki, haqdan adaşib keçlikkeyem alib barib qoyarikyan, deyoki, dindan çıxib keçlikkeyem alib barib qoyarikyan. 28:04 Havayi nafsinin sabab larinamadiysa, barayimchi, Allah ta'ladan qorku digan nasani yuqligi boladi. Insan Allahdan qorkus digan nasani ikki lamchi, uchi lamchi bogan nasda qoradi. Geyin insandi uzu digi bogan imanini zaifligi dan boladi. Yana, duniyabini aldanib qalishligi. Bayi boladi xaxligan islari, yuribduribdi islari, yuribduribdi hamal aslasi boli yabdi, ahiratini yam uchchundig, tasawukh boladi. Yani, bet diysimiz bishogandanki yadayam minasakili utki tamizdiyid. 28:31 axiratda unutishligi, eviki arzih havasilani uzun qilishligi, geyini kin yanabiyatda ux hava inar skeptikishligi sebablarida insandi yaman adamlarigi hamraxmuk qalishligi, ux ishalarimdan belliki birgirishligi. Aytadi ki, duz din kimligini aytminsin gi kimligini ayt veramandiydi. Sunci aytadi ki, qazangi yaqinusin qarasi yuqaddi diydi. Undan ki, yen shahvatlargi insandi ki, burax birlik getib qalishligi, ghami sunasig aynadib qalishligi. 28:59 dunya istlashlik, yoy ki buhsa bashka-bashka shum insan xaxsistaylarini qandirishlik, shunasalarga mutqasdan kitib qaladigan busa, bu yan insanda hawayi nafsi ijallab qalishligiye sivab bolayda. Tabiat, akhlaqlarini yamanlash bitishiyem, utishna qolayda. Shunjuq, Bayam al-Isram panaxsorigan payitda, yaman amallardan, yani akhlaqlarini yamalligidan, hawayi nafslardan panaxsorigiman debdurib, Bayam al-Isram du'asit ayit vudad. Man-man sivab qalishligi, yoy ki bu masayit iliyo zonat. 29:27 tergab turisligi, niyo qatib qoyisligi, yoyki ta'at ibadatladan uza bub kicisligi, men usunasila hammasi insandi hava inasigi berilib qalisligi sebab bolaydi. Buna davalara qat didisi ushe hammasin tisgarisi, Allah Ta'aladan qorkusdi insanda savur qalisligi, haman arsada Allah Ta'ala kuze tutur gali digi insani yaxsi bilisligi, nimeys qalisligdan qat digi nazar hammasini Allah Ta'ala meni qorit turib kicisligi, Allah bilan mugi alaqasini kuca itirisligi, bu albirtli ibadatlarigi qipura berilisligi bilan. 29:54 Qur'an-na yoy ki hadis-larni tafakki bulan uqqishligi bulan buladi. Yena, ulimni qib islashdigi bulan insan bu naslan tuzadishi munkun. Yaxshi bugin adamlar da hamraqa bulishdigi ushlar giyir gashdigi bulan. Yena, iman, imani muhiddda insan uzrini buldirishgi harkat qilashdigi, iman darslar buladim ush nasladda, ishdo gechdigi ki insan harkat qilashdigi, ishtigallarigi amal qilashdigi ki harkat qilashdigi. Yena, insan uzun nafsirini pakilashdigi. 30:23 Nafs kirlanib qala digan nasi. Insani kimi kirlanadi, dar oyu vadi. Yo ki, etbi etgi kirl nasi digi qala digi, dar oyub tashi digi. Nekin, qalbigiye kirliq qala digan busa, yo ki, bu masayushe, yamal nilarini istab qala digan busa, insani qala digi etibar bermi. Bu, belki, insani xatarig alib qala digan nasi. Belki, asnida qalbiye kirlikken, aliye qara daqiladi, insani bashtan bashtat digi o qilishki harikat qilishkiri qala digi, taba qilishkiri bilad. Yana, bedda ito itkanimizdik. 30:52 Muhtadil bu olisdigi duniya gani isbatan hamukkistan kitmastigi ins ilaji barisi qiladiga amallarini yaxsi niyat bilan qalisdigi yosha salih amallarini olisdigi sabab bolad. Bir tiyanibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibib 31:18 insan havaayi nafsini, shari'atdan mukaddam qalisligi dan kip shqalidi. Dimay, gunahlarga berlisligi, Allahin muhabbatidan nafsini mukaddam qoyisligi boladi yon busa, bidatlarga berlisligi insandi, havaayi nafsini, shari'atdan mukaddam qoyisligi dan kip shqaldi. Shunu yuchun, bidatse bugan adamlarina ahla hava olardib, a'lumlar ahdishadib. Yani, yalbid insani bolishgirey bugan iman digi, jidiyam kattik hantiligi boladib onaysa. 31:44 Subhanaka Allahumma wa bihamdika nashadu an la ilaha illa anta astaghfirika na tubi ilayk. Allahumma anfa nabimu allamtana wa alimna ma yamfa'una wa jilna ilma.