♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersAudioТил офатлариadmin·5 views·5 months agoУшбу маъруза қуйидаги мавзуларни ўз ичига олади: – Ёлғон гапириш кабира гуноҳ ва мунофиқлик аломатидир; – Ёлғон гапириш жоиз бўлган ўринлар; – Чиройли хулқ мўминнинг зийнатидир; – Жаннат аҳлининг беш сифати; – Дўзах аҳлининг беш сифати; By: Абу Абдуллоҳ Шоший, Абу Абдуллоҳ Шоший, Файзуллоҳ Домла Source: IslamHouse.com · Абу Абдуллоҳ Шоший, Абу Абдуллоҳ Шоший, Файзуллоҳ Домла#Audio#IslamHouse#Абу Абдуллоҳ Шоший#Файзуллоҳ ДомлаTranskripbeta▸Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.0:00بسم الله الرحمن الرحيم الحمد لله الحمد لله رب العالمين والصلاة والسلام على رسوله وعلى آله وصحبه ومن تبعه بإحسان إلى يوم الدين اللهم إنا نجعلك ممن يستمعون القول فيتبعون أحسنه اللهم يجعلنا ممن توكل عليك فكفيته0:28Rabbana aftah baynana wa bayna qawmina bil haqq wa anta khayrul fatiheen. Amma ba'an. Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuh. Azizlar, utkanga jum'amizda tel qalb tarjimana qalbnin kuzgusi ikaliga haqda sohbatlashkan iri.1:01bu, yani, sadiq bolishligi, sözüde ve amelide, bu bendeni, xayri, özü üçün, Allah'nin rahmeti, bolishligi, dalalatide. Şunu üçün, Allah subhane ve ta'ala, falu sadakullaha lekena xayrallahum. Eger ular Allahke sadiq bogende idi, yani, sözleri de, amelleri de, sadiq bogende idi. Ani, şu sözler,1:32wa amallar qalbdagi niyatiga qalbdagi kicinmasiga muafiq bolib sadiq bogandaydi, lakayna xayr Allah, ular uchun yaxshi bolaydi. Kim yapirayotkan suzi qalbdagi suzi bilan muafiq çıxsa, qalayotkan amali qalbdagi amali bilan muafiq kiladigan busa,2:02Albatta bu insan sadiqinlerden boladi. Va sadiqinler, siddiqler, bolar peygamberlerdenkiyin kingi maqamda. Yani, nabiyilerdenkiyin maqam, manashu siddiqlerga Allah muyasar qilaregan. Dara haqiqat, azizler, kobchilikimiz, tilimizden çıkayatkan sözge itibar bermeyimiz. Insanding,2:31bir sözü, Allah'ın razı qilişi mümkün. Bir ağız sözü, insanın razı qilişi mümkün. Yani Allah'ını ve insanlarını. Ve bir ağız söz, Allah'ın lanetini ve insanlarının nefretini sebep oluşu mümkün. Şunu için hem, insan yapıra etken yapıda, doğru sözünü sözleştigi, qalptegi, keçi etken keçinmesini,3:05və qalbdagi niyyatini bradarlar sözüde həm, emelde həm i'alan qılıçtigi lazım boladi. Və indi tilini saklaçtik demik, insan xar bir sözüde, bazı bir xalatda muamela uçun, bir insan çıralik, şirin sözü iken deyiştik uçun, kub sözlərini oylamasdan yaprib qolamiz.3:35Lekin, insan gepir ediyin gebi, yalgan gola digin, busa elbetda bu munafiqlinin xisatidir. Kim yalgan gepir ediyin, elbetda munafiqlikni şu adamdan kutsayiz gola digin. Kim ras suzlar ediyin, bu insan elbetda xayirlik sizga sadiq golishigini kutayimiz. Kim yalgan gepir ediyin, bir matda busa hem, yalgan gepir ediyin ki, bradarlar, baska yaman xisatilardi bu adamdan kutayimiz.4:05Səbəbə, çünki Rasulullah sallallahu alayhi sallam etdilər ki, kişi əgər əlbəttə yalqan, bu insanı günahka başlaydı. Kim yalqan yapribdi? Başqa günahlarını həm şu adamdan kütörün. Kim rast yapribdi? Bu adamdan yaxşilik nö kütün. Uya yalqy rastga, bizni faydamiz yebusin ya zararimiz yebusin. Bu adamdan faqat yaxşilik kütürün. Çünki inna sidq yehdi ilal bir.4:38Albatta sidiq bu insanni yaxshilikka baxlaydi. Wa yaxshilik insanni cennetka baxlaydi. Wa albatta yalgan insanni gunahka baxlaydi. Wa albatta gunah, facir, fucurlar bu insanni cehennemka baxlaydi. Madami ki yalgan yaprislik shariatimizde haram iken, dinimizde haram iken,5:10Munafiqlik xislati iken, vayolganchilik bu igasini cehannamga bashledigan xislati iken, vabu haram ikeligini bilganimizdanki, bradlar, buni aksi bugan, bir haladini hem bilişimti, yani tarazonu iki mezanini hem beraber bilişimiz gerek. Koyiligan taşni vay ikinci bir tamarini tartlayatkin darsani hem bilişim lazım boladi.5:40Yendi shariyatimiz rohsat birgen mi? Ya ki, yok. Yalganga pirislikke. Bu ona ham bilisigimiz girik. Xu manada, qad alimta hormatil kadbu anna khaslatu min khisali munaf illa anna hunayka mawadin yubah fiyahil kadbu. Bazibir urunda yalganga pirislik mubah dilgeneken. Yani halal imaz, mubah. Qachan? Cinki Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam bunga anq özleri,6:10yani hadis mubaraklariblan bizlarga bayan qildilar. Insan hayatida mesalan, bir maksadiga yetislik ucun, halal, yani tohru sozbilani ham yetaydi, ya ki yalgan sozbili aham. Shuni erishi alaydi. Mana shu halatida, yalgan yapirisik haram bolaydi. Ishim kezran bitsin deb, yalgan yapirib, aldab getislik albette haram bolaydi, bradarlar. Endi özini haqqiga, özini halal,6:42wa haqqiga yetishlik uchun albatta shu yalgan bilan kilada. Bashqan alalmayla. Agar mana shu halatida usha haqqa yetishlik mubah bosa, usha haqqa yalgan gapirishlik mubah bolad. Ya ki usha haqqna alishlik wajib bosa, haqqa yetishlik maksadiga. Wajib narsa bolad digan bosa, albatta yalgan gapirishlik wajib bolad digan ikalad. Masala, ben adam,7:12bir zalimden qashti. Bir zalim, mesele, bir adamni öldirishlik uchun, unga azyet dirishlik uchun, qoop geliyabdi. Mana shu halatide, halige, korup durigan adamdan, mazlum, yeni qaçib geliyatgan adam yashirinigan bose, qoop geliyatgan adamdan, korup durigan adamdan, halige, qoop geliyatgan zalim suresi, ki, falanchi, koridim dedigan bose, bu yerden ime, yok.7:45Dem cam dire, kormezligine. Kormegenlik haqqide bu insan shunde gepirish gire. Yo, yalban gepirishin mukummasaken, haramaken dem, bu zalimni qoligan mazlumni tutut berilmeydi, bradallar. Misali, Abu Dawud, rahmatullahi aleyhi ruwayat qiyan hadiste, an Suwayd ibn Hanbala radiyallahu anhu qal, xarajna nuridun nabiye sallallahu aleyhi salam, wa ma'ana wa'ilin hujrim. Yani biz Rasulullah sallallahu aleyhi salamni irada qiyan halatimizde,8:16yani kilotkan edik, chqan edik, biz bilan Wa'il ibn-Hujir, radiyallahu anhum, birgi ediladi. Fa'ahadah adun lah, wa Wa'il ibn-Hujir digan sahabinin bir dushimani bolar edi. Ortaladidi, gi adawati sababidan yoldi, haligi dushimani, bu Wa'il ibn-Hujirdi ujlab qaldi. Shundan Wa'il ibn-Hujir etdiki, mi yox, mi Wa'il ibn-Hujir imas mandi etdili. Uzi, Wa'il ibn-Hujir,8:44Lekin hali qit dushmanin bu adam u shawagandan ki, yo, ma va'il imas mandi, uzi inkar qal, yalqan qal qal. Fa qala hasmuhni lazna ma'a, shunda, unu yanda turgan khusumatda turgan adam ihlafu anna u leysi bi va'il, wa anna turgun. Siyallar qasam itqin ki qasam itqinlar bu va'il imasdir, qasam itqalarin, yali min bu va'ilni qoyvara mandi edda. Shunda, fa takharracil qovmu an yahlafu wa haloftu anna anna hu aqim.9:15Wa shunda, men chiqi ettim ki qovum chiqti qasam ishiq ushun, wa men qasam ettim ki qasam ishiq ettim ki Allah namiga qasam bu wail imas. Bu meni ukem, biradarim da ettim. Biradarim da ettim dedila. Liatrukuhu wa azmortu annu akhi fil islam. Fatarakuhu. Bu bilan usha koy varsim bunu. Bunga yani aziyat, zulum qimasim. Wa bu wail ikalligin icinde yashirdimda,9:43wa islamdagi bradarim ikalligin nazarda tummini bradarim dib ukem ukem bradarim ya uke ya uke bradarim dib eytin dib eytdilan. Faqallasa bilah haligi qishi ha buvayli masagan digan manada qoy vardi. Xu qasam ishiga qasamiga muafiq qoybi bardi. Fa atayna nabiyya sallallahu salam fa akhbardu anna alqovm takharraju an yahlifu wa min rasullaha sallallahu salamda aldilayi kilib ushbu bugan wakini ettim.10:12Wa min qasaminchi ettimki, bu minin biradarim de ettim, de etodlar Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam, sadaqda, toğra ettiler. Al-Muslim, akhul-Muslim, musulman, musulmanin biradarı de ettiler. Şunun için şeriatımızda yalgan, gepirişlik, awala uşa haqnı, uşa maksadımız mubah bolsa, biradarlar mubah bolaydı. Eger uşa haqnı alıştik, adaqlıçtik,10:42u haqqa yetislik, maksadini yetislik wajib bosa, yalgan ki apresi wajib bolar. Lekin, bu yalgani asliza yuk, yalgani islasi munkum, masakan shu oranda ham. Qachan yalgan ki apresi munkum? Bunga, shariatimiz ruhsat bergen, Rasulullah sallallahu alaihi salamdan, ma rawa muslim fi sahi an ummu gultum bintu uqbata radiyallaha enniha samiat Rasulullah sallallahu alaihi salam wa hayyakul, ummu gultum radiyallaha netirlar ki,11:11Rasullaha sallallahu alayhi wa sallamna ijtim. Laysal kadab allad yuslihu baynan nas, vayakulu khayran, vayanmi khayran. Yani, yalganci bomaydi, adamlarinin ortasini islahigan adam. Vayakulu khayran, yani, vayanmi khayran, shu yahshilikni iradaqigan halatida, yahshilikni ziyada bolishligini hahalagan halatida, adamlarinin ortasini islahigan adam yalganci bomaydi ila. Ekta adam urush qaygan busa, dushman bok qaygan busa,11:40Bu ek kevni ortasidi islah qilishlik uchun yalgan gebrgin adam yalganchi bomaydili. Fakat yehshi niyetdi bosa. Uzini manfaati, uzini aqilligini, ya ki bilimligini, ya ki baska xalati imas. Fa Allah uchun ira yehshilikni irada qildi ki ek kevni islah qilishlik. Xu bradarlar, xu insallar bir-birimlen adawatda bomasin, digan manada bosa dedili.12:08Qali ibn Shihab rawil hadis, wa lam asma yurakhas fi shayn min mayakulun nas qad gun illa fi thalath. Uçta halatda yalgan yalgan bomaydi. Al-harb, uruçta. Yeni uruçta düşmen tamanni yengiçlik uçun yalgan gapirilgan adam yalganci bomaydi. Masalan, vataynga, yurtumuzga, masalan yurtka diliq düşman bastirib geddi. Xu yurtnu himaya qlaşik uçun düşmandan yalgan gapirishlik, bu adam yalgan gapirse,12:39bir adam yalgan bomiydi, yalganchi bomiydi. Ya ki, islahi beynindas, adamlar ortasini islahi qilishib busa. Bir-birige muhabbatini, bir-birige dostligini, biradarligini ziyada qilisli uchun, yalgan yap yapirgan busa, ham bu yalganchi bomiydi indi. Wa hadis-i rajim imrata, wa hadis-i marat-i zawjiha. Wa, erkek kishi, ayalini, mesele, ortada, ailada, janjan qishadi. Shu yalganni qapin, mesele, janjan qishadi. Mana, shi halati, erge mümkün.13:09Wa ayal kishi yalgan gapirmasa, erbilan ortada oylada cancal itfaxchili koterladi. Bu halati munkundi genekin. Lekin, bradarlar, bilişimiz kerek ki, şu yalganin asli bolişi kerek. Umumen, yalgan bomagen söz ne emez. Wa elbette, ayalda yalgan gapirşi yeyken dib, erke kishi, tincikereyken dib, bomagen yalgan demez. Ongi,13:41aylantisi uchun bomagan yalganini, ya ki ayalgishi xan irde xo aylani uxab qalisi uchun yobogan yalganini gapresikmez, braderlar. Buna xam uzini haddi, hudodu bari, cegarasi bari. Demek, unnanki mauzomuz, azildar, muamala, masalasi, hammalarimizga malum ki, dinimiz, awalah, Allah subhanehu wa ta'ala, bizlar uchun bu Quranini, sunnetini, peygambarini yobardi. Ve dinimiz, sizu bizlariga etikat masalalarini,14:11ibadat masallarini, muamala masallarini ham urgat. Shunu ucuni ham bu dinnin ruwaji, taraqiyati, wa waqiliyi, bazbir dinge uxsha, taqat dindar adam, bu dinge kirgin adam, ibadatla mashkubur shigi. Butun dunyanin tarqili shigi, mal dunyanin. Ya ki bomansi, ahli ayaldan kechligi, munaqilasigir buyurmadi. Bu din, trik, insallar ucuni.14:46Wa u insallarini itqatini torlash uchun, ibadatini torlash uchun, wa muamalalarini islah qilishli uchun Allah nazil qildi. Quran-ı Kerimde, Wa dhakkir fa inna dhikra tanfa'ul mu'minin, wa ma khalaqtu l-jinna wal-insa illa liya'budu. Dhariyat surasının 55-56 ayetinde, Allah subhanahu wa ta'ala, wa dhakkir, islatishlik birbiriniz ya,15:19Birbirimizi istatishimiz giraygan. Cunki insannin fitrati, albette harbir u mu'mundasin, kafir busin. Insannin fitrati, yaxshi narsana makullaydi, ve yaman narsana hazar qalaydi. Aganti shu adamni, ozi shu gunahini, yaman narsana haramni qipturgan busa, lekin tabiati shu narsana yaftirmaydi. Halal, yaxshi narsana yaftiraydi. Madami ki, shunda iki, dinimiz,15:51birbirlarimizga islatib turisligini buyurdi. Avqir, yaxshi narsalarini, amrubil maruf, yaxshi narsalarini buyurislig, halal narsalarini, vayaman narsalarini qaytarib turisligini dinimiz bizga buyurdi. Fa inna zikra, albatta zikir islatma, birbirlarimizga islatib turisligimiz, amrubil maruf, vannahi munkar qilib turisligimiz, bu fayda, faqat fayda, kimga? Mu'minlar uchi.16:21Insani hayatida, azizlar, butun umrida okigan ilmi, u adamga fayda bermesi mukim. Dikin, insani hidaya tapishlige, fakat insani bir agiz suzi kifayi buqalish mukim. Bir agiz suz, insani dunya ahiratin sabab buqalish mukim. Ya ki bir agiz suz, ya ki bir amal, insani dunya ahiratda badbah buqalishga sabab buqalish mukim. Shunu uchun,16:52Vezakir eslatib turishliki daim. Albatta bu eslatima bu zikin mu'minlarga fayda ikalligini Allah bildiridi. Shunu uchini ham bu ummatni abzalq boydi. Mana shu eslatishlik uchini, bir-birlarini tazkir, gunahta bolsa tohru yolga, tohru yolda bolsa targib qilib, bilmagan bolsa ushanasan bildirib turishligi, ana shu amali sababadan gini bu ummatni Allah abzalq qilib.17:22Allah ki ibadat qilishin yaratildik. Fakat, bitte, dunyagi gilishiden maksad shu. Demek qachan bende Allah ki haqiqi ibadat qiladi. Qachan bende, qachan ki Allah nin nazil qigan Quranini bilse, Islamini bilse, sünnetini hadisi bilse, mani undagini bu insan,17:52Allahnin haqqini kamil adaqiladi, wa bandalarini ham kamil haqqini adaqiladi. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam etkani kallar ki, Aqarrahu fahabi sahiyun ala shahati muslimi rawal hakim rahmatullahi riwayatqini hadisi, anna Rasulullahi sallallahu alayhi wa sallam qal, bu'ithtu li utammiman salihal akhlaq. Min salih yakshi akhlaqlarini kamil qilish uchun yubaraldim.18:22Nihayet sitirishik uchyn. Yeni Rasullah, Peygamberimiz sallallahu alayhi wa sallam, bu insallarga maldunuya tapadiga yolunu korsatishik uchyn imaz. Ya ki ularga dunya lezzetlerden lezzetlerishik uchyn imaz. Ularini shahvani karnini, ularini shahvani nafsilerini toldirishik uchyn yubarilma gani. Belki salih akhlaqlani. Yakshi xolqini,18:53qamil lahayas qitqisi uchun yubarligar. Demek dinimiz, insaniyatini butun alamda, xulkini, çiraynik xulklarini lahayas qi qamil, en çok qisi qi apçikisi uchun yubarligar. Bu din ve peygambarimiz. Xunu uchun hem Rasul Ayşe alamiz radiyallahu anh heytadlar ki, Lisa'ad ibn Hisham rahmatullahi aleyhka, alastu taqra ulquran, sin quran uqumeysam, deb soradlar.19:22Qala bala, etki u, yu albatta ya ummil mu'minin Qur'an uqiman, digan ma'anada jawab beddilar. Qalat, fa'inna khuluqa nabiyillahi al-Qur'an. Khuluqa, yani albatta Allahnin peygambarini, yani Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam'in khulqları, huddi Qur'an uzeydidilar. Khulq, insani kamil derecesi o çıxadigan dersi. Hayatta hamamis, şahidimiz,19:55Agar bir kozlarimiz ben qaray digan busak, bir adamga Allah ilim berigan. Ibadat, qileslik nimetini ham berigan. Lekin xulqi kamil bumisi, biz u adamga nisbeten muhabbatibus bumiydi. Shunu uchini ham, insanin kemal tapishligi, insanin tamami, haqiqi insaninik, derecesde mukammal bolishligi, u insanin ahlaqi bularegan. Kimni ahlaqi?20:26Muqammal buldi mi? O insani ligahan muqammal buldi. Ano, shunun için Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam etler ki, an Abi Tha'alaba radiyallahu hu den, إِنَّ أَحَبَّكُمْ إِلَيْهُ أَقْرَبَكُمْ مِنِّي فِي الْآخِرَ مَحَاسِنَيكُمْ أَخْلَاقًا ۖ ۖ ۖ20:55akhlaqlarin, kimni akhlaqa gozal bosa usha adamaykan. Wa inna abqadakum ilayya, wa abba'adakum minni fil akhira, wa min uchun nafratli bogan, wa minnin uzaq bogana, akhratta, qiyamat kunda, kim? Musawikum akhlaqa. Akhlaqa band khulk bogan adam. Adfa'alana adthartharun, wal mutafayhiqun, wal mutashaddiqun. Yani, oğzın toldurum yapraydayan.21:24qiyamat gunda, ahiratda,21:53u zadnin sohibatladan bahraman tapaligan, u zadni yanada turisdik nimatigan musharrablogan adam manashoygan. Rawa aydan, an Urwata ibn Zubayr rahimahullah ta'ala qal, maktubin fil hikmah, faliyakun wajahika bastan, wa kalimatika tayyibatan takun ahabba ilal nasi minal ladhiyu atiyahum ataan. Yani, Urwata ibn Zubayr ityanaykan larki, hikmata shunda yazilganaykan. Faliyakun wajahika bastan, yani, insani yuzi,22:26мапсут, чирайлик. Яни, қавағыны сали, маз, ачық чехрэдэ болишлик. Юзин ачық чехрэдэ болишлик. Яни, ачық чехрэ болишлики, инсанынин чамалы. Вэ, сөзин чирайли болишлик. Мана, шу, инсанынин қалибэдэ мухаббэт, топшилигіне сабаб болады. Бу мухаббэт, адамлариге, мал дунясын улашиб,22:57xayr sadaqatlar qiyurgan adamdan hamkori yahshiraf boladi bu muhabbat. Ustum boladi. Bir adam mal dunya bersa, adamdaga xayr sadaqatlar qisa, dekin abusan, yuzlarini burushtirib, ahlaqi hunik adam boladigan busa, bir adamga mi min pul bersa izan bu adam bari bir muhabbatin tapalmaysa. Wa qala Bilal ibn Sa'at, man sabaqaka ilal waddi, faqad istaraqaka bish shukur.23:26Kim sendan aldim muhabbat, rahimdillili klib, shafqatli bola digan bosa, sendan uzdimi shafqatta, rahim shafqatta, demak, sen shukur qilashlikta unga kul bobsan. Eytilal. Wa qala ibni Umar radiyalan hu, uxaya, innal birra shay'un hayyinun, wajhun taliqun wa kalamun layyinun. Eyn, bradarim, albatti yaxshilik bud nahayt asan narsa. Yaxshilik, bradarlar, bu asan narsa.23:56Biz qiyin dimiz. Insan qaray seyiz, bir adam toy qilay digan musa, hazir bir culey kub adam, ya imarat xurush qiyin bob getdi, toy qilish qiyin bob getdi, di, hamam zaytanmiz. Lekin, aslini surush diray digan musa seyiz, kim, kim bi qiyin qilyan? O shay insan özimizgi, özimiz qiyin qilyanmiz. Shariyatimiz, ya ki qanunimiz, davlat buyurmaygan, bir adamni, 500-da 1000-di adamni chakiri toyga ash verisini buyurmaygan.24:24qatar qatar yatilmey digan, ishlatilmey digan libaslarini, idish tavalarini alishke hichkin buyurmedi. Buna israf dedi shariyatimiz. Bu gunah dedi. Kiray bu mey digan, sinib pashaqi chikhbeti digan mebellarini alib, ozini mashagati koyus digini hich kanunimiz, daulatimiz buyurmedi. Kim qiyin qiliyabdi? Ozimizgi ozimiz qiyin qiliyabdi, pradallar. Ozimizgi ozimiz mashagatka, yani qiyinchilikka,24:55Saliyatimiz. Agar biz shariyatike muafiq, biyurigan dersen, Allah biyurigan dersen, iqiladigan busak, bizlar faqat rahatta, ibadatkayan vaqtimiz tapamiz. Uyqugayan, rahatkayan, ilim alislikgayan vaqt tapamiz, bradarlar. Uxaya innal birra shay'un hiyyunun. Yaxshilik bu asan dersin. Yaxshilik bu asan. Qiyinmaz. Wajhun taliqun vay kalamun layyunun.25:27Yani aciq chehra wa kalam layin mulaim suz. Wa qalabun nun misri hamzadun min alam ahli cennet. Yani cennet ahallarinin alamatlari 5 tanar saygan. Wajhun hasan. Yani qiralik 100. Yani aciq chehra bilan bugan 100. Wa qalbun rahimin. Wa rahim dil bugan qalb. Ahli cennetlarinin alamatlari. Mana şu alamatlari ge kim?26:00Muyasar bukti, bu ahli jannat. Usha mu'min adam, usha musulman, jannat ahllar dana kan. Wajhun hasan, qiralik ocik tiyahra, wa qalbun rahim, qalbi rahim dil. Shafqatlik qalbi qasan. Wa lisanun latifun, wa qiralishirin söz. Qalbi qalbi qasan. Wajitinabul maharim, wa haram naladan qachkan, saqlangan ona. Wa huluqun hasan.26:31qalbi qalbi qalbi qalbi qalbi qalbi27:02qalb qalb qalb qalb qalb qalb qalb qalb27:33burushtirib qawagana salatigan. Wa min husn khuluq demek, husn khuluqlarinan bir qatar salam utgan, hacazra gafu wa tarkul mukafa, wa insan, bir insan zulum qisa, bir adam aziyat bersa, qiyana qisa, afu qulishlik, wa umulan barabar bu maslik, chunki Rasulullah sallallahu alaihi salamat larki, bandana sadaqatu min malin, ma naqasa sadaqatu min malin, yani banda sadaqa bersa, unu mali kamay meyli.28:04Allah bir bendeni aziz qimeydi ki, ma gerem bu bende afulik, kicrimlik bu mese. Kim kicrimlik bubdi? Bu adamdi Allah, bu bendese Allah aziz qibbayar iken. Wa ma tawada ahabinillah illa rafahullah. Kim Allah uchin tawazi busa, kemtar busa Allah uchin. Bunu albette Allah subhanahu wa ta'ala yukari derece kutarar iken. Şunu uçin azizler.28:31Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamni Allah aziz qoydi. Allah ali maqamlarını bu zatka verdi. Wa halanki Rasulullah mal dunya uleshmedi. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam ulariga imaratlar bermedi. Ulariga taqat özünü xulqu bilen, haq yolunu, toğru yolunu qorsetdilen. Sahabalariga u zatni belge mal dunyalari, u zatni bran bir nese dunya tamanini uyle, cayla qoymedi.29:01Quldan qigan qiyardan qildi. Lekin, ularga haq yomunu korsatib, qiraylik, husnu xulk egesi bogalliga sababdan Allah aziz qoydu varadallar. Wa sahabalar naham, wa taqiyamat qecik iladigan, bu kulumize qeygan insanlar naham Allah aziz bogan, Allah ani darajalani bergan adamlarini qaraseyiz husnu qirayli xulk egesi. Kicrimli bogan, rahimdil bogan, shafqatli bogan adam.29:27Qala nawa fi qawlih, imam nawa itkani kallar ki, zayad Allah abdan bi afuin, Allah subhanahu wa ta'ala bu bandani kechirmlik afu, kechirmlik bolishiki sababda Allah ziyada qalishikini tajima qalinkay ikhil xalatta. Man orifa bil afu wa safah, sayada wa azma fil qulub. Kim, mara shunda kechirmlik bolishiki bilan bilinsa, shu bilan taninsa, elbet Allah subhanahu wa ta'ala bu adani aziz qoygan, uluq qoygan.29:53Wa bu adamdan adamlar suhibba, yani nasihat iştadigan, bu adamda maslahatini aladigan, maslahat aladigan adam xuboygan. Wa zayda izzuhu wa ikramuhu, unu azizh xuboygan, unu uluh xuboygan. Ikinchi wajhi, innal murad ajruh fil ahadu wa izzuhu hunayq. Azizligi, bu manada, u adamna ajri, mukafat ahirat, Allah na huzurida. Wa rawa aydan an huday fataradivan hu qal, qala nabiyy salansin talaqqatil malaykitaru.30:23rauha rajilin mimman kena qablakum qalu amilta minal xayri shayyan Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam etdilar ki malayikalar bir adam rauha bilan shirashi mimman kena qablakum sizladan aldin utkallardan qalu etdiki e amilta minal xayri shayyan biran bir yahshini qigan misandir suradlar qala kuntu uyassiru ala musir wa unzirul muasir min, yani bayi qadir bogan adamlariga yani biran bir maamala qiganda u adamni30:52qadr qadr qadr qadr qadr qadr qadr31:23shu yaxshindigam dib etkani gali fatajia wazu anhu. Wa bu adamdan ham Allah s.a.w. gunahlarini kin kicirgini gali. Demek, rawa Abu Dawd an Iyadi ibn-i Hammar radiyallahu qal qala Rasulullah s.a.v. Allah s.a.v. minge vahiy qindi birbirlaringa mutawadi bolishlikka. Birbirlaringa hantar bolishlikka. Hatta la yabghi ahadun ala ahad. Birbirlaringa zorawali qilishlikdan qimastikda. Wa zorawali qilishlikdan qaytarda.31:53Wala yafar ahadun alahad, bir-birlaringe pakhirlan maslikda. Yani Allah subhanahu wa ta'ala naziqda mu'min-mu'minge pakhirlan maslik yiray. Mu'min-mu'minge, yani zorawali qilisiga kiray yiray. Bu nasi haram, gunah bulay. Qaran ki, Umar radiyallahu anhu siratlarinin bir qaraydi yambusak, imam-hakim rawatxin ya hadislarida, qaraca Umar radiyallahu anhu ila shiyam wa ma'ana abubayda. Tariq rahmatullahi la yitadlar ki, Umar radiyallahu anhu shomga safarqa yanakallar.32:23U kishibna abu Ubeyda, radiyallahu hu, birgaya ikallar. Fa ataw ala maxadatin. Yani tuyada kirayatkan, wa Umar ala naqatin lahum. Yani Umar, radiyallahu hu, uzenin tuyasini usda kirayatkan ikan, bir sudan kichib utkiraykan. Shunda Umar, radiyallahu hu, haligi tuyadan qub, ayaq kimini yechib, ayaq kimini yil kasi tashib sudan kichib utkana ikallar. Wa khala khufay hufada wa ala atiqin, wa akhada bizima min naqati fakhada. Wa tuyasina...32:51jyuganadan ushlab, bu kechib utkanakallar, faqala Abu Ubaidah, Abu Ubaidah atkanakallar, ya amiral mu'minin, ya amiral mu'minin, anta taf'alu hada, siz bu narsana qalasima, wa halanki, ma yasu anna ahla balad istashrafuka, ittalaw alayka wa arawuka, bu sham ahla sizin chikib kura da, siz uluqlab, ya amiral mu'minin demirsa, siz xalifa bosayiz,33:19Sizi bu korishayda, shunaka halatda bolaysin? Bu narsan miena khursan qimayda, dib etkana kallar. Shunda faqal, aw-vah, jim bogin, digan manada. Walaw yakula, dha qayra ka abaa ubeda khala, ja'alto na kalani ummat muhammad. Agar sendan basa qishi etkanda edi bu sozna, min ummat muhammad sallallahu alayhi salamga seni azaplab ibrat qiboygan bolaydim, digana kallar. Inna kunna adalla qawmina fa'azzana allahu bil islam. Biz, shunaka bir har qawm edik.33:47Allah xar edik, mazlul edik, kemstilgen bir qovm edik. Lekin Allah bizan İslam biyan aziz qilda. Biz xar qancha Allah aziz qimagen halatta, Allah aziz qimagen yolda bir aziz bolamizi digan bu sey, elbette Allah bizna xar fubaya digan gali. Aziz, insan mukarram bolishligi, bolishligi ve aziz bolishligi,34:18Allah aziz qoygan yolda. Kim anashi aziz qoygan, mukarram qoygan yolda yorubdi, Allah bu adamda aziz qolubdi. Kim bu yoldan tashqarida aziz bolaman, bir sharaf tapaman debtim, elbetta bu insanda Allah xar qolubdi. Daya etkin e kallam. Umar ibn Khattab rada lan etkin e kallam, la yawajibinin racul anya kula fi ahli baytihi kassabim. Meni shuna qabra adam ajeblantirab. Yeni shu adam gebra havas bilan qarayman ki, bu adam uyda huddi bala kaba.34:49Yani üyge kirdiganda üyne xizmatini qiladigand, üyde özini ahli bilan çiralik bir iltifatda boladigand, huddiyash balag oxshiga xaladda bolad. Faizubdiga minh ucidar raculan. Agar bu adamda erkek kishi barmı bu hanadanda digand bosa, bu kishi erkek bolad. Yani cinsi erkekmez, haqiqi erkek bolad, bu hanadanda erkegi barmı diganda, min erkegi man digand, bana şu erkek, erkek bot tapolad diganda qilad. Waqal al-ahnaf ibni qayz,35:19ma yam maghili man xaraca min mahracil baul marratin an yefqar. Kishi fakhirlani shigil, yanim lazim bomid. Mutlaq, fakhirlani shigden qana qasiga insan fakhirlansin. O halanki mahracil baul, najasat çikadigan caydan, ikki martadan çikgan adam qana qasiga namasiga fakhirlanan. Ozu çikgan cay, najasat çikadigan caydan. Insan ikki marta çiktirib, yanim min fakhirlanaman, min undaman, min undaman di fakhirlani shigi.35:48bu adamga tohru kim edi etkani kalla. Demek, Allahumma ta'la hammalarimiz imanda, ibadatda sabud qadan qısım. Azizlar, demek, muamalada bu faqatkina akhlaq qadab demez. Elbetta muamalana ham ornu bar, tigarasi bar, bradala. Tarazonu iki taman istan çikarmasi qimiz kerek? Bu insan halim bolish kereykan, mutawadaya kam sukun bolish kereykan, kamtar bolish kereykan, deb, sizga kibirlanyan adamga ham kamtar bolish qemez, bradala.36:16Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam eddilar ki, mutakka bir adamga mutakka kibir kilişlik həm sadaqa eddilar. Bir adamga həm talini qildiyiz, tavadini qildiyiz, layin, çirayin, şirin söz boldiyiz, bu adam sizi şirin sözligizi bilmeyabdi. Bu adam sizi tahqirla yabdi. Indi siz həm kibirlenicligiz, bu adam, yeni siz Allah yolda sadaqa qilgimlen, barabar bolarikin, mıradallar. Mutavadini qilişlik edib, sizi tifalam, sizi xar qilib,36:47Ahqidlat dursa hem, hem musulman adam kentar bolish gireyken, tavadi bolish gireyken, mutavadi bolish gireyken digenemez, biradarlar. Ve muamilade elbet ticaretde, muamilade kup halatlarimiz, saudade muamilade, shirikcilikte muamilakliyabimiz, iceride muamilakliyabimiz, biradarlar. Harbir halatde musulman adam muamilade, hatta gayridin bilen hem, kafir bilen hem, muamilade çirayli bolish gireyem, biradarlar. Adabi, ahlaqi çirayli bolish gireyem. Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam bazarda bir kumketi atkende,37:18sahabi, yani ta'am satiratkan idilar. Shunda qullarini titib kordilardi, qarasa ta'amdi ustu quruq, tagi hul agan. Shunda peygambarimi sallallahu alaihi salam idilar ki, bu ta'amdi hulini ustuga chikarib koymaysan budurlar, ya Rasulallah, bu yamgir, yani, yaqib, ta'amdi hul quldi, idilar. Yani, ustu quruq agan tagi hul. Shunda peygambarimi idilar ki, man qashjana falaysaminna, kim bizi aldi idigan musab bizdan imas idilar. Kim yalgan sun suzlabdi,37:48muamalada, sauda, satiqda, shirikcilikda, icarida, bir insanda aldadi mi? Demek bu bizdan mas edilar. Bradarlar, bu narsa, hichkeni narsa mas. Menden emas edilar. Yeni peygambariz, meni ummetimdan mas edilar. Musulman emas bu adam. Musulmanin ahlaqi emas edilar. Ve ondanki, yeni, musulman muamalasida, shunda bolish gireki, Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallamda ki, hech birengiz özgenin saudasi usuge sauda qilmasin.38:17Ozyganin sovchisi ustiga sovchiyubarmasi. Bir adam sovda qiturgan bosa, o adamda sovdasin ustiga sovda qilisik ham, bu insanin muamalada akhlaqsizigini. O insanin badxulq ikaligin alamat. Bir adamga siz sovchi qoyubdurib siz bir ayalga, indi bu adam kilib, yenim bu sovchini ustiga, mi alamande bir adam, basqa adam sovchi qoyisdigi, albeta o insanin badxulqligi. Yeni akhlaqsizigin alamat bolad.38:45Ta ki, shu saudadan bu adam kitmegin echi, ya ki, ta ki, bu adam bu saudadan bu qizdan kitmegin echi, basqa adam saud chiqu ishligi, ya ki, basqa adam ticarat, saudaa qir ishligi mumkummas, miradallar. Bu, ayini bugun kunda keyn tarqagan gunax ishlerden. Erkak kishi kumish uzgina qaysi quliga taqqan abzal. Dib saal verdir. Elbati, erkak kishi ge, awala, uzgitaq ishligi erkak kisiler uchun, Allah subhanahu wa ta'ala tillani haram qildi.39:16Lekin, kumish uzukini halal, mubah taksa boladi. Lekin, buna qais qolini ixtiyariyo. Lekin, abzal, on qoligati qani abzal boladi. Va shuna ham maqdari, uch misqal maqdari digallari. Yani, bu yan israf dereceti bomasigin. Va insan kumish uzuki agar haaceti bomay digan busa, takmagani abzaldi etgallari, bradarlari. Wa sallallahu ala sayyidina nabiyyina muhammad wa ala anihi wa sahbihi ajma'in. Allah amalarimiz imanda, ibadatta sabut qadamqsin.39:44özünü haq yuludan Allaha daşırmasın. Allah birbirlərimizgə bugən mu'amələrimizə, özünge bugən mu'amələmizə, Allah bizdəni hosn-ı xolq iqas qigin. Və bəni vərdiqə, bizdəki çirali xolqli qigin, tillərimizi şirin, yüzlərimizi acik qigin, və qalbərimizi rahimlik şafqati qigin, pəruat yara, birbirlərimizgə. Allah hammələrimizi qalbərimiz dininə sabit qigin.40:06Allahumma ij'al khayra umarina akhira wa khayra amalina khawatima wa khayra iyyamina fihi yawman alqaq wa sallallahu ala sayyina nabina muhammad wa rahmatika ya rahman rahimTampilkan transkrip lengkapKomentarBelum ada komentar. Jadilah yang pertama berbagi renungan yang bermanfaat.