Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.
0:00 بسم الله الرحمن الرحيم الحمد لله رب العالمين والعاقبة للمتقين والصلاة والسلام على سيدنا محمد وعلى آله وصحبه أجماعين أما بعد السلام عليكم ورحمة الله وبركاته 0:29 Awalgi babdagi hadislar dawami, va yana undan ki ingi iki babning hadislar bilan tanishibu tamiz. Qala haddathana Ahmad ibn Mani'a, qala haddathana Ismail ibn Ibrahim, an Ayyuba, an nafi'in, an ibn Umara r.a. qal, sallaytu ma'a Rasulillahi s.a.w. raka'atayni qabla dhuhri, wa raka'atayni ba'daha. 0:58 Waraka'atayni ba'dal maghribi fi baytihi, waraka'atayni ba'dal isha'i fi baytih. Bu hadis, Abdullah ibn Umar, raziyallahu anhumadan, ruwayat qilin adi, aytadilar ki, min qayganbar sallallahu alayhi wa sallam bilan birga, pishindan awal, yani pishin namazinin farzadan awal, iki rakat, pishindan kin isa, iki rakat namaz uqodum. 1:26 Şamdan keyin həm, uxftandan keyin həm, üylərə də iki raka'atdan namaz uqidim. Mulla Ali Qari bu hadisinin izahıda şunday marhamat qiladilar. Bu hadis sunnat namazlarını məsciddə və üydə həm uqish durusligiga dəlil boladi. Boşqa sahih hadislarda sunnatlarını üydə uqish, məsciddə uqishdan afzalligini bayan etilgan. 1:54 Qala hadathana Ahmad ibn Mani'a, qala hadathana Ismail ibn Ibrahim'a, qala hadathana Ayyubu annafiyan an ibn Umar'a, radhiyallahu anhuma qal. Qala ibn Umar hadathatni hafsa anna Rasul Allahi sallallahu alihi wa sallam kan yusalli raka'atayni, xina yatla'u al-fajru, wayunadi almunadi. Qala Ayyubu wa arahu qala khafifatayni. Bu hadis. 2:22 Ibn-i Umar raziyallahu anhudan ruwayat qilinada aytadilar ki, menga hafsa Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam tayin atib muazzin azan aytikandan kin iki rakat namaz okurdilar didi. Rawilerdan ayub isimlik kisha aytadilar ki, nazarinda yingil iki rakat digan idilar. Yani bu namaznin sifati nihayatta yingil bolgan idi. Bu namazdan maqsat bamdat namazinin iki rakat sunnatidir. 2:51 Qala hadathana Qutaybatu ibn Sa'id, qala hadathana Marwanu ibn Mu'awiyyata al-Fazari, an Ja'far ibn Al-Burqan, an Maymun ibn Mihran, an ibn Umara r.a. qal. Hafithu min Rasulillahi s.a. thamani raka'ati, raka'atayni qabla al-Dhuhri, wa raka'atayni ba'daha, wa raka'atayni ba'da al-Maghribi, wa raka'atayni ba'da al-Ishaa. Qala ibn Umar, wa hadathabni Hafithatu, 3:20 Bi rakatayil qadati wa lamakun arahum minan nabi sallallahu alayhi wa sallam. Bu hadisam Abdullah ibn Umar raziyallahu anhumadan ruwayat qilinada itadilar ki, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamdan sakiz rakat namazini urganib aldim. Pishinden awal, yani pishin namazinin farziden awal iki rakat. Pishinden keyin, yani pishin namazinin farziden keyin iki rakat. Shomden keyin iki rakat. 3:49 Ibn-i Umar ayitadilar ki, Mulla Ali Qari ayitadilar ki, Ibn-i Umar bu namazni, Peygamber sallallahu alayhi wa sallam uqigalliklarini kormagan ikanman didilar, 4:16 Peygamber sallallahu alaihi wa sallam bu namazni uyde okur idilar. Hafsa raziyallahu anha ibn-i Umarga apab olib, Peygamber sallallahu alaihi wa sallamnin isa cuft halallardandirlar. Shunun için bu anemiz Peygamber sallallahu alaihi wa sallamnin uyde qilgan ibadatlarını inilerden kura yaxshi raqblar idilar. Bundan ki ingi hadis Qala haddatana abu salama Yahya ibn-i khalaf 4:44 Qala hadathana Bishru ibn al-Mufaddhal an Khalidin al-Haddha an Abdullahi ibn Shaqiq. Qala sa'altu Aisha, radhi Allahu anha, an salati nabiyi, salallahu alayhi wa sallam, qalat, qana yusalli qabla al-duhri raka'atayni, wa ba'daha raka'atayni, wa ba'da al-maghribi raka'atayni, wa ba'da al-isha'i raka'atayni, wa qabla al-fajri thintayni. Aisha, radhi Allahu anha, dhanru wa yadqilana dha'aytad larki, faygambar, salallahu alayhi wa sallam, 5:14 Peşinden awal, farzden awal, iki rakat. Yani peşin namazinin farzden awal, iki rakat. Peşinden keyin isa, yani peşin namazinin farzden keyin isa, iki rakat. Shamdan keyin ham, iki rakat. Khuftandan keyin ham, iki rakat. Bandattan awal, iki rakat namaz uqri edilar. Bu farzdan awal, ya ki farzlardan keyin uqliyatkan namazlar, sunnatlar dib nomlanad. 5:44 Bundanki ingi hadiste pishinden awal turt rakat sunnat dibhan ruwayat qilin adi. Xanati ulamalar ushe ruwayatka suyanid pishinden awalgi sunnat turt rakat didilar. Qala haddathana Muhammad ibn al-Muthanna, qala haddathana Muhammad ibn al-Jafar, qala haddathana shu'batu an abi Ishaqa qal, sami'tu Asim abna Damurata yaqul, sa'alna aliyyan karamallahu wajhahu an salati rasulillah, 6:14 Salallahu alayhi wa sallam min al-nahar. Qal, fa qala indakum la tutiquna dhalik. Qal, fa qunla, man ataaqa dhalika minna salla. Fa qal, kana idha kanati shamsu minhaa huna kahayatihaa inda al-asri, salla rakatayni. Wa idha kanati shamsu minhaa huna kahayatihaa inda al-duhri, salla arba'an. Wa yusalli qabla al-duhri arba'an, wa ba'daha rakatayni. 6:43 Waqabla la'asriya irba'an yassilu bayna kulli raka'atayni bit taslimi ala'l malayikatil muqarrabin wa'l nabiyyin wa man tabi'ahum minal mu'minina wa'l muslimin. Asim ibn Zamra'dan ruwayat qilin adi ayta dilar ki, Ali karamallahu wajhadan Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamning kunduzida uqidigan nafil namazlara haqda suradik. Uzot, sizlar bunya taqad qila olmay sizlar didilar. 7:14 Biz aittiki, shayat bizlardan taqat qla ala digan kimsa chqib qalsa, uqib qalar. Shunda uzat aittilar ki, agar qiyash manabu yerdan asir vaqti dagi halatigi uqshab chiksa, iki rakat namaz uqur edilar. Agar qiyash anabu yerdan peshin halati dagi dek bolub chiksa, tor rakat uqur edilar. Peshinden awal, yani peshin namazinin farziden awal yesa, 7:46 Tur rakat peşin farzdan kiyni isa iki rakat namaz okur idilar. Asardan awal tur rakatni iki ge bolub okur idilar. Va har iki rakattan sun muqarrab malaikalar, payganbarlar va ulargi ergaşgan mu'mun musulmallarga salam berar idilar. Yani salam berishte manashuz zatlarini niyat qilib salam berar idilar. Mulla Ali Qara aytadilar ki, 8:14 Ali r.a.dan Peygamber s.a.v.nin namazlarini soragan adamlar, u zatnin ibadatlarini bilib alishni gina kuzda tutmaganlar. Belki bu sawaldan bolgan maksatlari Peygamber a.s.ga ibadatlarda iqtida qilish bolganidi. Ali r.a. ham bu maksatlarini tohru tusungalliklari uchun ularga, sizlar Rasulullah s.a.v. qilgan ibadatlarga, 8:45 taqat qila almaysizlər, deyib cavab qildilər. Bu həm bolsa u zatdan bulgan nasihatdir. Qanday, çünki bu söznin astıda Peygamber sallallahu aleyhi və sallamnin amalları mudam bolar idi. Agar u zatki ergaçmakçı bolsalaringiz, sizlərinin ibadatlariniz həm u zatnin ibadatlariga uxşasın digan mazmun yotibdi. Keyin esə ulardagi ciddilikni korub, u zatnin ibadatlarını 9:15 Qiyashinin asr halatidagi vaqtta uqiladigan namaz, chashgah namaz edib ataladi, ki ingi babda u haqta insha Allah batafsil soz yurutiladi. Peshinden awalgi wa ki ingi namazlar peshinin sunnatlari bolib, ular sunnatu muakkadadirlar. Amma asrden awalgi tur rakat isa mustahab sunnat bolib, gaha uqilib, gaha uqilmay digan. 9:46 Nafil ibadatdir. Xullas awalgi babga, shu hadisni uqub, nihaya qildik, undan ki ingi bab, zuha namazı, chashgah namazı haqadagi, bab bolib, bu babda, toqsta hadis ruvayat qilinadi. Mulla ali qara itadilar ki, chashgah namazinin wakti, bamdatdan ki, nafil namaz uchun, bolgan karahiyat wakti, tugashi belanak, bashlanib, 10:15 yani qiyash chqib bolgandan keyin bashlanib, aqirgi vaxti kün aqishi gecadir. Keyin bu namazni irti vaxtida, yani qiyash chqandan sonira uqilsa, ishrak namazı hamdib namlanadi. Agar zawaldan, yani qiyash aqishidan azgina awal uqilsa, bu vaxti bu namazni zawal namazı hamdiladi. Indi, shu iki vaxtinin arasida, yani, 10:44 awalgi vaxt bilan, ahirgi vaxtnin ortasiti uqilsa, chashgah namazidi batalad. Chashgah namazin nafin namazlar icida tahajjud namazidan sun ikkinci mertebada turadigan ibadatdir. Bu namaznin fazilati haqida peygambar sallallahu aleyhi wa sallamdan juda kub hadislar varib bulgan. Lekin bu kitabimizda usha hadislardan baz birlarini gina ruayat qilingan xalaz. 11:14 Qala haddathana Mahmud ibn Ghaylan, qala haddathana Abu Dawud Al-Tayalisi, qala akhbarana Shu'abatu an Yazid Ar-Rishq, qala sami'atu Mu'adhata qalat, qultu li Aishata radhiyallahu ta'ala anha, aqana nabiyu yusalli dhuha, qalat na'am, arba'a raka'atin, wa Yazidu ma sha'allahu azzawajal, Yazid ibn Rishqtan riwayat qilana da'i tadilar ki, Mu'azadan ijtum, u'ayt ki, 11:45 Aisha raziyallahu anhaadan peygambar sallallahu alihi wa sallam chashgah namazı uqur midilar dib suradim. Aisha namiz aittilar ki, ha, tur rakat uqur idilar, vayana Allah haqla gani cha ziyada qilar idilar. Mulla ali qari rahimahullah aittilar ki, Allah haqla gani cha diyishlardan maksad, Allah ta'ala taqdirda bit gani cha nasibka yarasha digallaridir. 12:11 Bundanki ingi hadis qala haddathana Muhammad ibn al-Muthanna qala haddathani Hakim ibn Mu'awiyyata al-Ziyadi qala haddathana Ziyad ibn Ubaidillahi ibn al-Rabi' al-Ziyadi an Humaydin al-Tawil an Anas ibn Malikin anna nabiyya kana yusalli al-Duha sitta raka'atin. Bu hadis Anas r.a. an Hudan ruwayat qilin adaytad larki aygambar s.a.w. 12:40 Al-tirakat chashgahna mazuqri dilar. Qala hadathana Muhammad ibn al-muthanna. Qala hadathana Muhammad ibn al-ja'far. Qala anba'ana shu'abatu an Amri ibn murrata. An Abdurrahman ibn Abi Layla. Qala ma akhbarani ahadun annahu ra'an nabiyya sallallahu alayhi wa sallam yusalli al-duha illa ummuhani radhi allahu ta'ala anha. Fa'inna ha hadathat an rasulallahi sallallahu alayhi wa sallam 13:08 dakhala baytaha yawma fathi Makkah. Faqtasala fasabbaha thamana raka'atin maa ra'aytuhu salatan qattu akhaffa minha. Ghayra annahu kana yutimman ruku'a was sujuda. Abdurrahman ibn Abi Layla ayta dilar ki, min ummuhanidan boshka brawna qayganbar sallallahu alayhi wasallam chashgah namazu uqigallarini kurdum diganani bilmayman. 13:37 Ummuhani xabar birishlarica, Rasulullah s.a.v. Mekke fathukunu, uksinin uylarga kirib, ghusul qilib, sakiz rakat namaz uqigan ikallar. Ummuhani ayatedilar ki, Men peygambar s.a.v.ni bundan kore yingil raq namaz uqiganliklarını kor meganman. Lekin ruku ve sacdalarini kamil ravishte ada yitar yedilar. Qala haddathana ibn-u abi Umar, 14:08 qal ahadathana waqi' qal ahadathana qahmasu ibn al-hassan an abdillahi ibn shaqiq qal qultuli Aishat radiallahu ta'ala anha akana nabiyyu yusalli dhuha qalat la illa an yaji'a min maghibihi. Abdullahi ibn shaqiqtan ruwayat qilin adayitadilar ki, Aisha radiallahu anha ga, Peygamber sallallahu alayhi wa sallam chashgah namazini uqurmidilar didim. Aisha namiz ayitilar ki, 14:38 Yok, magar seferdan qaytsalar, uqur edilar, didilar. Mulla liqara aytadilar ki, Aisha anamiznin, Peygamber sallallahu aleyhi wa sallam, bu namazni uqumasdilar, diyi ishlari, yani, Peygamber sallallahu aleyhi wa sallam, agar uyda bolsalar, yani, seferda bolmagan chaqlarida, u namazni masjidda uqumas edilar. Belki uyda uqur edilar. Amma seferdan qaytsalar, 15:07 Qala haddasana Ziyadu ibn Ayyub al-Baghdadi, qala haddasana Muhammad ibn Rabi'a, an Fudayli ibn Marzuqin, an Atiyyata, an Abi Sa'idin il-Khudri. 15:36 Radhiyallahu ta'ala anhu qal. Kanan nabiyyu yisallib duha hatta naqula la yada'uha wa yada'uha hatta naqul la yusalliha. Abu Sa'idin il-Khudri radhiyallahu anhu dan ruwayat qilana da'itadilar ki fayganbar sallallahu alayhi wa sallam chashgah namazini uquridilar. Hatta biz u namazini tashlamasilar kirakdib uylardik. Qaha bu namazini tarqilar idilar. Hatta biz 16:07 indi bu namazni uqumasalar kirakdi boylar yediki. Yani, Peygamber sallallahu alayhi wa sallam, ummatlarinin manfaatlarini kozda tutub, ularga agur bolub qalishidan qorkub, manashunday, nafirlarini gahu uqub, gahu uqumay, mashakatsiz, va, betakalluf yulni tutar yedilar. Qala haddathana Ahmadu ibn Mani'a, an Hushaymin, qala akhbarana Abidatu, an Ibrahima, an Sahmi ibn Minjab, 16:37 An-Qurthu' Ad-Dabbi An-Qaz'ata An-Qurthu' An-Abi Ayyubah Al-Ansariy R.A. An-Nabiya S.A.W. Qana Yudminu Arba'a Raka'atin Inda Zawali Shamsi Fa Qultu Ya Rasul Allah Inna Ka Tudminu Hadhi Al-Arba'a Ar-Raka'at Inda Zawali Shamsi Fa Qal Inna Abwaba As-Samayi Tufthahu Inda Zawali Shamsi 17:06 Fala turtaju hatta tu salliya dduhra. Fa'uhibbu an yas'ada li fi tilka s-sa'a khayrun. Qultu afi kulli hinna qira'a? Qala na'am. Qultu hal fi hinna taslimun fasilun? Qala la. Abu Ayyub al-Ansari raziyallahu an hudan ruwayat qilin adaytad larki. Fayganbar sallallahu alayhi wa sallam qiyash aqigan waqt turra kat namaz uqridlar. 17:35 Ya Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, siz qiyash ağıgan vaqt manabu tur rakat namazni mudam uqib kiliyabsiz didim. Yani, sababini bilmahchi boladilar. Shunda Peygamber sallallahu alaihi wa sallam aittilar ki, qiyash ağıgan vaqt asman ishkilara açılib, pishin namazini uqiguninca bu ishkilar yapilmaydi. Shuning uchun ben manashu vaqta, menin yakshi amalim kotarilishini, 18:06 Qala haddathana Ahmad ibn Maniq, qala haddathana Abu Muawiyata, qala haddathana Ubayda. 18:37 Abu Ayub al-Ansari dan yana boshqa rawilar shu hadisni ruwayat qalyani kallar. Undan ki ingi hadis qala haddathana Muhammad ibn al-Muthanna qala akhbarana Abu Dawud qala haddathana Muhammad ibn al-Muslim ibn al-Waddax an Abdul Karim al-Jazari. 19:07 An mujahidin an Abdullah ibn Sa'ib an Rasul Allah sallallahu alayhi wa sallam kan yusalli arba'an ba'da an tazul al-shamsu qabla al-duhri. Wa qala innaha sa'atun tuftahu fiyha abwabu al-sama'a. Fa'uhibu an yas'adali fiyha amalun salih. Abdullah ibn Sa'ib, raziyallahu an hudan ruwayat qilin ishja'u zat ay tadlar ki, Rasul Allah sallallahu alayhi wa sallam qiyash aghigan dankiyin, 19:37 Qala haddathana Abu Salama Yahya ibn Khalaf Qala haddathana Umar ibn Ali 20:08 Al-Muqaddami An Mis'ar ibn Qudamin An Abi Ishaqa An Asim ibn Zamura Ta'an Ali Anahu Qana Yusalli Qabla Dhuqi Arba'an Wa Dhakara Anna Nabiya Sallallahu Alaihi Wasallam Qana Yusalliha Ainda Zawali Wa Yamuddu Fiha Bu Hadis Asim ibn Zamura Dan Ruwayat Qilani Shicha Ali Raziyallahu Anhu Pishinden Awal Yani Pishin Namazinin Farziden Awal Turakat Namazu Qub 20:36 Keyn Peygamber sallallahu aleyhi wa sallam ham qiyash ağıgan vaqtta bu namazni uqishlarini va bu namazni uzun uqigalliklarini zikir qilgan ikallar. Mulla Ali Qari aytadilar ki, bu ahirga hadislarga bir qariganda babga talukli yeri korunmaydi. Lekin azgina tefakkur qilsek bu hadislardan, casgah namazinin vaqti zavalgeci ikalligiga ishara barligini bilib alamiz. Wallahu alam. 21:05 Babu salatu tatawu'i fil bayt. Uda nafan namazlar uqush haqadagi bab. Bu bab tagiblin chahadiz. Qala haddathana Abbas al-Anambari. Qala haddathana Abdurrahman ibn Mahdi. An Muawiyata ibn Salihin. An Ilalai ibn Ilharith. An Hiram ibn Muawiyata. An Ammihi Abdillahi ibn Sa'din qal. Sa'altu Rasulallahi sallallahu alayhi wa sallam anis salati fi bayti. Was salati fil masjidi. 21:35 Qal, qad tarama aqraba bayti minal masjidi, falaan u sallya fi bayti ahabbu ilaya min an u sallya fil masjidi, illa an takuna salatan maktuba. Bu hadis Abdullah ibn Sa'dtan ruwayat qilinada aytadilar ki, Rasulullah sallallahu alaihi wasallamdan uyumda wuqidigan nafil namaz, va masjida wuqidigan nafil namazlar haqda suradim. Yani qaysibiri afzaldib suradim. 22:05 Uzad aittilar ki, sen meni uyumni masjidke qanchalik yaqilligini korub durubsan. Shunday bolsa ham min, farz namazdan boshqa, nafillarini masjidde okuganimdan kora, uyda okuganin mengi yaxshiraq deb bilaman. Mulla Ali Qara aittilar ki, albatta nafil namazlar uyda okulishi, masjidde okulishidan kora afzaldir. Chunki, kishinin uyda okugan namazı masjidde okugan namazidan, 22:35 afzal ekalligini, magar farz namazı unda imasligini bayan etovchi sahih hadislar Peygamber sallallahu alaihi wasallamdan ruwayat qringan. Vayana bazir ruwayatlarda Peygamber sallallahu alaihi wasallamdan uylaringizni qabristan qilib qoymanglar digan nahiylarhan varud bolgan. Yani, namaz uqumay digan uylar ben misali qabristan qabi bolib qaladi. U uydagilarhan goya ulikdirlar. 23:03 Amma farz namazlar masjidda uqulishi lazim. Allah ta'ala barchalarimizni uqugan wa ishtgan hadislarga amal qiladigan. Peygamar sallallahu alayhi wa sallamnin sunnatlarga irgashib, u zatnin ibadatlaridan uziga andaza alid. Allah ta'ala ga mudam ta'atu ibadatlar bilan vaqtlarini utkaza digallardan qilsin. Amin. Wa sallallahu wa sallam ala nabiyina Muhammad wa ala alihi wa sahbihi ajma'in. 23:30 Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu.