♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersAudioТенгликadmin·3 views·5 months ago1. «Гўзал хулқлар силсиласи» деб номланган дарснинг ушбу бўлимида қуйидаги мавзулар ҳақида сўз юритилади:- Тенгликнинг луғавий ва истилоҳий маъноси;- Қуръони каримда тенглик калимаси;- Адолат билан тенгликнинг фарқи;- Исломда баробарлик ўринлари;- “Муҳаммаднинг қизи бўлса ҳам …”;- Мусулмонларнинг қонлари баробар;- Болаларни тенг кўриш;- Аёлларни тенг кўриш. 2. «Гўзал хулқлар силсиласи» деб номланган дарснинг ушбу бўлимида қуйидаги мавзулар ҳақида сўз юритилади:- Косага коса, лаганга лаган;- Ҳазрат Умарнинг дафн этилишлари;- Тенглик ва афзаллик орасида;- Оллоҳ жорий этган фарқ тенгсизлик эмас;- Тенги йўқ тенглик;- Тенгсиз жамият нопокдир;- Тенглик дарсининг хулосалари. By: Шайх Обидхон Қори, Абу Абдуллоҳ Шоший, Абу Абдуллоҳ Шоший Source: IslamHouse.com · Шайх Обидхон Қори, Абу Абдуллоҳ Шоший, Абу Абдуллоҳ Шоший#Audio#IslamHouse#Абу Абдуллоҳ Шоший#Шайх Обидхон ҚориTranskripbeta▸Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.0:00بسم الله الرحمن الرحيم0:29As-salamu alaykum wa rahmatullahi wa barakatuh.0:56Alhamdulillah, amallariyam Allahdan suriyyimiz, ilahim asan qilsin.1:24Yandis lablam bugun musawat haqda sohbatlashamiz. Yani musawat bu tinglik digan. Islam dinimizde tinglik tüçüncəsi qanday tariflangan, hana şu haqda inşallah gaflashamiz. Bu nuhayatda muhim masala. Çünki bunal sanı qob ciliniz yaxşı bilasiz. Islamgi qarşı gafra diganlar qob orinda Islamda tinglik yogdib, tankit qılshadi, qaralashadi. Legin asilda qanday, inşallah bana biz Quran va...1:54hadislar asasida, ulamalarinin sozlara asasida, teynilik mavzusuna inshaAllah korubatamiz, vabundan kob faydalar olamiz, vabundan inshaAllah ilmimizni, tusuncalarimizni, imanimizni bayitkan bolamiz. Awala adatki kore, bu harbir mavzugi dalalatqiladigan sozini, kalimini, lugavi va istilahi manalariga nazar solamiz. Lugavi manasi,2:20Yani, al-musawat, musawat uluqatan sawa yusawi, fela sawa yusawi digan kalima, yani arabtilda, iza adalahu. Ikin arsana bir-biriga tingilashdarsa, shuna sawa digda. Yani, adil kalimasi bulam, buham qarandash, adalahu, yani barabarlashdarda digan.2:46Hiyya almu'adalatu, almu'atabaratu bi ddara'i, wal wazni, wal kail, dib yazganlar, ma'aliflar. Yani, tingilashtirish digana, ulchash digana ham. Yani, zunlik ulchab bilan, yaki agrlik ulchab bilan, ulchab belgilash, belishna, manashunday, dib ayitlar, sawa, barabarlashtirish, tingilashtirish digana.3:10Haqqatdan shunda iki senarsani bir-birge tengileftiradi. Yani tarazini, pallasini bir tamani ge, toshini koyadi, ikinci tamani ge, o senarsani koyadi, iki gelasini tengileftiradi. Shunekil tartiladi, barabardilastiradi.3:25Pallas barabar bogindanki boldi, ish bitdi boladi. Yaki uzunlikni ham bizda bana metr bilan ulchiladi. Yani bir metr digan asbabda koyu gazlamani ushi bilan, yani barabar ilashtiradi. Metrgi barabarki gani boldi, ushi bilan maksad hasil boldi, yani ushi qisabgi otadi. Sawa yusavi shu, tingilashtirish, barabar ilashtirish digani. Yaki bunu, bashkachi barabaran aytsi tartish, ulchish digani.3:51Zara bu tirsak digani, qadimdash uzunlikni olchogu adatda tirsak bilan bolgan, bir tirsak. Tirsak digani, demak vana loqatta, lisanul arab kitabda, ma bayna tarafil merfaq ila tarafil isba'il usta, yana merfaq vana chekenek tirsak, shundan baxilab orta barmaqni uchi gechaya. Barmaqlarim digani en uzunu, bana orta barmaq bolad. Shud kechib ogan, bu bir tirsak bolad.4:18Manashu ortasha kichkina raq olchog. Undan kichkina olchoglayan bar, yani shibir, qaric, yoki barmaq, en kichkinasi barmaq bilan olchanib, shundan kin qocholib, yagid davam etib, git uradi. Lahavi manashida dema shungi etibar versimiz kerek olchash, narsalarini burburga salashdirish, takkasilab durub, burburga chakishdirib, qiyasilab durub olchash, tingilashdirish. Endi bunu islahi manashu gelemiz.4:45Ta'an il-musawatu fil-majal il-akhlaqi ay-yakuna lil-mar'i mislu ma li-akhihi min-al-hukuq wa alayhi mislu ma alayhi min-al-wajibat don-a ziyadasin aw nuqsan. Islahi manasushul ki bu akhlaqi mawzuda, akhlaqi orinda insana insanga, bradarga bolgan haqq-u hukuqlaradan nasib bolishi.5:13xuddi shungi oxshash basqa bir insanga berilgan hukukna berilishi, va xuddi shu insaninin misilda bugan adamlarinin zimmasta, bugan vacibat, vazifalardan, bunga ham yadilishi, mana shunarsani musawadib ekladi, duna ziyadasin, au nuqsan biran bir narsani ziyada qilmestan, ya ki kama itirmestan. Yani siz, biradaniniznin nima hukuku basa, ushe hukuku egasiz,5:41Bradarinizin nimi vazifasi bosazim mesta borci, usha borciga siz ham masulsiz egasiz. Sidi ushanasi var. Yani adamlargi birladigan hukuk va adamlargi yukulanadigan vazifa, shunasani musawat. Yani ushanchi muqdarda bolisya. Usha bradarinizden kamayib gitmestan vazifani bacarishdiyam. Yakin hukuklardan faydalanishdiyam, undan kamayibmestan faydalanishiz, shunu atini musawat diladi, tinglik diladi.6:09Qalabnum isqawayhi wa aqallumatakunul musawatubayna isnayini. Ibnum isqawayh, yani islam ulamalardan, danishmadlardan, asli qalibchikshi irani bugan insan, bukshina mera mashhur tahdibul akhlaq diyan kitablardan alinyan iqtabasikyan, u kishaytidilarki musawatni in az in kama kurnishi ikkikshi vortastibulada.6:35Walaqin naha takunu fi muamalatin, mushtarakatin bayinahuma fishayin amma aw aksar. Lekin, bonasta, bir munasabat, ta ya ki bir nesha munasabatlar da bolishi munkin, yani, orta da mushtarak bolgan ishlar nga tegishli bolada. Demak, en kichkina, en kichik korunashe, az korunashe, ikishi ortasta bolada, unan ki en kopaysa, kopayibkita bolada. Ikishi bir burga barabar bolishti, hukukta ham.7:03wal musawatu qimatun la tanqasimu wala yujadu laha anua.7:26Mualliflar echedi ki, musahabat bu uchinday bir qiymat qadriyat ki, u bolunmaydi, qisinlargi ajralmaydi. Yeni, basqa tushunchalar, basqa islarda, xulukladin, basqa korunuslarda, biza beli vodtik ki, harqal turlari boladir, bolunishlari boladir, dekin, musahabatda bunday bomaydi. Tinglikta, demak, taqsimatlar bomaydi, bolunishlari bomaydi. Bu xuluk, ban uchinday, bir yaxlit tushunchadan ibarat.7:52Wa hiya ashrafu nisa bil alaqat bayna al-ashiya, li anna hiya al-mislu bil haqiqa. Yana shu ibn-i miskawahi yazarlar ki, nasalar urtastagi munasabatlarin in ulugu, in mutabaraddiq qaralade nusawat. Nasalar urtastagi munasabat.8:10Yani dunyada narsa diganda hamma keredi, adamam keredi, hayvanam keredi, jansiz narsalayam keredi, tabiatta mawjud bogan narsalin hammasa narsa digiladi. Shularin ortastagi munasabatlarinin ing uluğu manashu musabat buladi, digiladi. Chinki bular bu narsa hiyal mislu bin haqiqa, haqiqatan shunin misli dib karaladi. Yani bunin misali imas haqiqat ayni.8:39shundi bir-birgi mutabog gelishi. Yani nasilani bir-birgi munasibati digandi xarxil munasibat bo. Yani bir-narsa katta, bir-narsa kichkina, bir-balan, bir-paz, bir-uza, bir-yaqan, digan bulani munasibat digiladi. Mano shundi munasibat digandi, shundi nasilani shunad. Shun munasibatlarini, en uluğu tenglik. Yani tenglik barabar. Unim vazniyam barabar, rangiyam birxil, jaylashiyam barabar, barabar, barabar, barabar.9:09Uzon, pas, qisqa, nar, veri, bu nasala bar ku dunyada? Egi, shunani, en uluğu barabarlik. En etibarlisi, çiraylisi, barabarlik. Dunyada hem nasalana, ikisa, bir xil nasalana kor, siz, yudi hem çiraylaygana deyiz. Nama uxun, ikilasa barabar bagan uxun. Bir katta, bir kishkana, uyan bazan çirayli korunada. Ha, bu, yaxish, tirti katta.9:31Lakin bu munasibat bilam, mana bu munasibatini farqishindaki bu tinglik munasibati afzal adamlagi itibarli vabu uluq munasibatlarinin ing uluğu dishada. Indi Qur'an-ı Kerimde tinglik kalimasi ne kiltirishgan ulamalar? Qur'an-ı Kerimde tinglik kalimasi bishqil manada kilgan. Yani mufasirlar bishqil manada...10:00Taqsil qilish qiyanandib, aytadlar Ibnul Jawzi, rahimahullah. Barindsi, almuadalatu walmumasala. Barindsi, ushi hamamizgat tanish bogyan, shu barabarlik banasad. Ting, barabar digan manada kiladab. Ikin si, adil. Adil korbot digan, adalat digan. Yani, har nasani, jaygi qoysh. Orni qoysh, adalat. Ornindan basri jaygi qoysh, basa, zulum bolad. Adil, manasim qigan ikan, yani,10:30Qur'an-ı Kerim'da, قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَائِن بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ11:00Uchunch manası, orta manastı ki genegen, Qur'an-ı Kerim'de. Yani, khuduhu fa'atiluhu ila sawa'il jahim digan ayatda. Unu alingiz wa jahannam ortasiga abarib tashlangiz digan ayat. Yani, kafir, bir mushrik, kimse haqda, bir yaramaz kimse haqda itilgan ayatda. Ila sawa'il jahim, jahannamning ortası digan. Yaki, sawa'it yolning ortası, orta digan manastı barakan, sawana.11:30Barabar digan managiyam kiladar. Ortasda bosa iki tomani barabar bogayam. Al-amrul bayyin. Açıq aydin isni ham Qur'an-ı Kerimda man uşu manadiyam kigan ikan. Beşintisi al-qasib, yani toğrilik. Bu ham Qur'an-ı Kerimda kigan, yani ansawa is-sabil. Toğr yoldigan manada. Shundayqilib, sawa kalimasi, yani barabarlik kalimasi Qur'an-ı Kerimda beşxil manada kigan namanakordik. Indi.12:00Al-adlu wal-musawadib, adil va tengilik ikdialasi birxil yammayan kilidi, lekin ortasini mi farkibar? Binin farkibar mi yok, yok ma? Adalat bilan tengilikini farkibar mi yok ma? Silar hech tafakir yurtu korga misilar? Oyla korga misilar? Adalat bilan tengilikini farkini haqda biran bir fikir kiga misilaga? Labay? Lafizda?12:31Yana, yana lahizan ikxilu, mahnasi birxil dimafchila, biyam tohru. Yana, basqa fikiran barma? Shuu, biz, kob ishqati yurazgan sudlar, laki, yaki, uzimizda tushunqalarimiz, ahlaqi minizanlarimizni, bizi tarifini bilmimiz, kob incha. Yana, bun min nima digana desa, itamimiz. Man hazram, oylanib torbimiz. Yana, adalat nima, tinglik nima, agar...12:57Muna ma naqadisam, bu naqaku digan bu qalamikin, digan mula haza toqlaza. Yand korelik, adalat blantinlikni vortasina qanday faqlashkan ulamalar. Al-farqu bayna al-adalati wal-musawat, al-musawatu hiya al-gayatu lati tas'al adalatu ila tahqiqiha. Musawat bu maksat, nukta, gaya ki, adalat shunga harekat qilada. Shuna amalga oshirishka harekat qilada, digan nukta.13:24Yani maqsad, amalga ashirish kozlanga maqsad bu, chokqa, nimaykan chokqa, musawat. Aski temadashdir qoysh munkin, nimaykan chokqa desa, kimdir adalatda varishyan munkin. Dimak, adalat bu, abaradigan yol, musawat, o, barladigan, irishladigan maqsad, chokqa.13:45wa hiya al-ghayatu al-marjuwatu minha, adalattan kozdat tu liyan maqsad, adalattan u min qilinyan maqsad bu musawat, wal-adilu fi majali al-hukum huwa al-hakimu bisawiyya, adil, wosa, ber adam, wu barabar hukum qilu qi adam digan, al-hakim bisawiyya, hamma qi barabar barabar haqqini biru qi adam adil liyan, liyannahu yakhlufu sahibat shari'a fi,14:11Hizdil musawat, çünki hakim, adil hakim, bu, şariyat sahibige orunbasardir. Yani, şariyat sahibi, Allah'nin Rasulu, musawatini saklaştı, orunbasar, bugün adamı hakim, adil hakim, digiladi. Digan, ıhtibas, bu tarif, yana, ibn-i miskavayinin, təhzib-ül-akhlaq kitablarından. Manaju, ulemalarini, isimlerini, va,14:37Kitablarin namini esti saklab qasili aqshi bolad. Shundi gapili hujjatli bolad. Shikim islan gapilin rad etamin, rad eti shuchun ushi ibrimis ka vahibolish kerek. Ya ushinga ushinin adam kelimi rad etsi bolad. Undan bashkasi rad etsi eti ushinun uzgi qayt pishivurad. Shundi shundi...14:54Ilim aganimizda, ya ki, shu chunchalarin organganimizda ulamalarin nami wa mambasini alib, organicimiz mustahkem kuchili boladi. Bu, dalil boladi, bu, hujjet boladi. Chuncum, baziba adamda iki ilada daftarchigi yazib oturganini korub, yaxshi isqilabdi dik oyriyimam ishaqda. Ki, harbi insanin yanda bir kichini daftarchesi, yan daftarchesi, bir qalamchesi bolsa, bu, shu adam akilli adam boladi, va ilimli adam boladi, inshaq Allah.15:22Wa min huna faqad jaa fi ta'rif al-adil annahu l-qistu lazimu lil-istiwa. Qist ham adalat. Adalati ki barabar likni ta'qaza qilad. Barabar likni kil tarib chikirada.15:52Wa yaani, faqad jaa fi ta'rif il-adil, uzur, adil nink ta'rif da ikan, adil nink ta'rif da shinday ki targan laki, jahiz, adil shugi istiwaana abkela dijan bar harakat ish, bu adil, yaani, adalatan ki natija istiwaa barabar lik payda bulada. Wa iza kanat il-adalatu khuluqan, fa inal musawat qimatun wahada, mana, biyam, yaani, birchirali kashiyat disa ik bulada.16:21Yani, adalat agar xulk bosa, musawat bu qiymat. Bana indi birdan, xulk bilan qiymatniyan farkini bilvalamiz quda qolasi. Biz qadr qiymat dimiz, qadriyat dimiz, keti oramiz uyalaya boldi. Biz uxani bilalamiz qolasi. Qadr qiymat va qadriyat dimiz, bunu azgina bir iki qalam yana ichgi yurib korsak, yaxshi bolard. Unun mazasini shimardik diyan.16:50Qadriyat, qiimat bu maqsad ekan. Qolq bu tabiat ekan. Insan tabiatda mawjud bogan narsabu qolq. Qolq yaxshi bolada, yoman bolada. Qolq izgu qirali qolq bolada, pas yaramaz razil qolq bolada. Auzumillah. Adalat yaxshi qolq. Insan tabiatda qalbda mawjud bolada. Yaqni yaxshi qorosh, tinglikki intilish. Ham manarsani barabar bosin, ornida, jayda bosin deyish bu qolq. Musawat isa qiimat. Yani maqsad.17:19qimat, qadr, qimat, qadriyat digani demak hayatta mawjud bogan yakshe maksadlar bunu qadriyat digani qimat, qadriyat17:49Vartabatar, tibatan, vasiqan, ikta ish bir-birga judiyam yaqin turadi. Bu ish bir-birga judiyam baliq, arlash birkan boladi. Yan al-adil, chunki adil, kishinin ishi daim tenglik boladi, hamman asana barabar usha birgan boladi. Ik kishin ortasniyam, basqaniyam, naoteksilarin tekstila bir-birga yaqinlashdirib yuradi. Fa innak ilayhima qad yusta'mal isti'mal al-akhar tasamuhan.18:19Mena Hasan Hakem ayitganlari bu yerdiki heladi ki, shu ishlar bir-birini orindan ishlatib yurulad. Bir-birga cüdyam yakim logan uchun, bir-birini taqaz aqigan uchun, bu iki lafiz bir-birini orindan ishlatib getiriliv urad. Yani tenlik diganda adalat nazarda tutulad, adalat diganda tenlik nazarda tutulad. Shu, agar bitti sozunu ozunu ishlatsiz. Agar yanmayan ishlatsiz, bu kopin cib yanmayan keledi, ali adluqal musawad.18:47Adalat və tenglik kofin qi yammayan keladir və bunda iqqil ma'na bildirad. Bunda asana yammayan iqqilat sez, iqqil ma'na bildirad. Bittasana alib, jufn arsana bittasana gafir sez, iqqil asana veru uradir. Uniyam, burniyam ma'nasana veru uradir. Qodd islam və iman qox shigan. Islam də sez, imanam tushunlad. Iman də sez, salamam tushunlad. Amma iman və islam də sez, Allah də ma'na bildirad. Adil musawatam shun deyikan.19:15Yanda islamda manashu barabarlik-tinlik orunlarga bir nazar salabotamiz min suvar il-musawad fil-islam. Al-musawad fil-islam, lil-musawad fil-islam suvarun adidatun fassal hashshal'un haqim. Dana shari'at bizga bon asanat shuntur birgan ki islamda musawadning barxayn chakor nuslaribar. Bon asa shari'atda hamas bayankilingan.19:44Shubu mavzu anin, basqa bolimlar diyam ki gani aytarlar. Takrimul insan digan mavzurda, maddida, bunal sanabza, tafsilatullan kitarganmiz diyashadi mualliflar. Bu yerdayam qisqa qilqil, isharakil otilada. Biz bu tertibdan burad almashdirayanmiz, darsimiz davamida, sukubat vaburganishimiz davamida, kitabda kiladiyan tertibdan sahib uyaqan, uyaqan almashdirishimiz muqin.20:08saad dastan boshla muraqqabiga qarab yurdiq. Barins, al-musawatu baynan abna filhibati wal-vasiyyati wal-nasmihima. Balaga urtista tinglik, nis haqlash. Balaga hadia uleshkanda, sawga berganda, ya ki vasiyat qiganda, ya ki basqa munasabatlarda tinglikni barabar korishkira. Buna adalatdib ham otdik, lakin tingraq, ya na xarabarsak, tinglik digan ibarayan qolashkira.20:362. Al-musawatu bayna al-rajuli wal-mar'a fi aza'i al-wajibati shar'iyya wal-isabati alayha. Wa shar'i wajibatlarini, zimmamizdagi shar'iyyat yukulagan amallarini bacarishda erkak wa ayalini barabar. Erkakka ham, ayalga ham, Allah barabar namaz farsqigan, rozana farsqigan, bayi bose zakadna, qadri bose hajna, wa haqaza amallana, erkak wa ayalga Allah.21:05bu oranda erkeg ayal barabar, yani har veri Allah ke qolizan kegen che ibadat qilad, vada sabab alish diyan barabar, Allah den sabab alivradi, kim qan che hareket qilish qarab, erkeg ayalinin farki yuk, xtimal erkeg pasti qop ketishi mumkin, ayal aldin qot ketishi mumkin, yani Allah huzurida, deneciz qotarilishi, sababu kob bulishi mumkin, bazan erkeg, bazan ayal, farki yuk, un ergu ayal ligi.21:33Barabar Allah zurda, ibadatta wa sawab alishta. Qunsa al-musawatu bayna al-zawujas fi hukuki al-zawujiya, fi halasi ta'adud, agar bur adamni birdan artat ayali buladigan busa, ular urtastagi munasabat, ular urtastagi tinglik. Bu ayallar urtastagi tinglik. Qunsa al-musawatu bayna al-ajinasi wal-a'raq fi al-tamattu'a bil-hukuki al-mashru'a li kullim minhum. Jinslar wa erqlar urtastagi tinglik.22:03qaysi xisladan, kim qaysi millatdan, kim qaysi irqdan, axtanli, qoratanli, sargimi, farki yok, tili vahakaza farki yok, bu musawat. Jinslar, millatlar, xalqlar, ilatlar vay irqlar ortasdaki tenlik. Shariat ulegi bergen hukuklarini ular baravar istifadaklar. Birini birdan ustun koyishke, hech kimi haq yok.22:30Arabni ajamdan ustunlugu yok, yoki ajamni başqadan, oknu koradan, hich kanday ustunlugu yok, hamme barabar ting.22:385. Al-musawatu baynan al-khusum fi majali sil qada, mahkema sud ishlarida ishtrak atiyatkan khusumlarinin tenilgi. Yani, bir-bir bilan talashib qogan adamlar, dava qola, bir-kinchin usudan dava qola digan buzda, mahkema qa shaqilganda barabal bolad. Fark yox, bir-padushya bolishi munkin, bir-adli gada bolishi munkin, gada shahin usudan shikayat qol, mahkema qa arz qolishi munkin.23:03İslam mahkemasi ikkelasini ishini koriyatkanini shah bilan qadani yonmayot qizib qoyadi. Ting ikkelasi mahkema aldi da qaza ishide barabar. Yaqi qasaste, vaha qaza. Denik shah agar qadani bir tarsaki urgani bosa, uxani qasasini alib qadayan shahini bir tarsaki ursi chun sudga, qaziga arzi qilisa, qazi ulan ishini korishin yonmayot qizib qoyadi barabar. Altinisa, al-musawatu fi haqqil karamatil insaniya.23:31Insani karamat, insanlik cihatadan bogan izzat, hurmata, abrosi, sahata, adam, hammas, barabar. Fala yuza ahadun bisababi loni, aw jinsi, aw mazhabi, aw akida. Yani, on mazhabi, akidasi, itqadi, dini, vaha kazasi, baska digi qarab turub, shunuchun unga aziyat biru, azar yitgazish, tahqirlash, humkinim is. Insanlik cihatadan barabar.23:59Qul ya ahlal kitabi ta'alaw ila kalimatin sawa'in baynana wa baynakumdi yukarda uqganan ayatamiz. Ayting, ey ahlal kitablar, kilingiz. Siz buduran, biz ortamizda bitda barabar, it kitabanga barabar bogan, bir kelishuga, bir sozga keli iliktikan.24:29Demak, si zan fikriti eytin, bizan fikrimizi eyti ilik. Demak, fikir belarish barasta barabar. Sakkidnisi, al-musrawatu si shurmati lima, wal-amval, wal-a'raz. Qan, mal, wa abroda, hamma barabar. Hechkin berbarni, berbarni, naha qanini toqshi, malini alishi, abrosini toqshi, munkini maz. Hamma barabar.24:53Tawqidinsa al-musawatu bayna al-muslimina fil-huduri li amakin al-ibadah kal-masjid al-haram walayri. Musulmanlar urtasdagi ibadatda turishta Allah huzurda ibadatka qayin bolishta. Ibadat orunlarga khazir bolishta ki varabarlik. Masjid al-haramda, masalan, ya ki basqa orunlada. Ibadat paytada, hamma aralash, puralash.25:16Al-Musawatu fi iqa'in jaza' bi kullin25:41Bi kulli man yantahi ku haddan min hudurillah, Allahnin qigaralardan bir qigarana buzgan odan bulsa, kim bulisdan qat'i nazar, unga ceza verisde, u ceza alisde varabar. Kim bulisda, u ceza alis gerekir.25:54Fala yu'fa ahadun minal uqubati li sharafihi, aw qarabatihi minal haqim. Hechbir adam haqimga, yana qaziga, hukum chqalatika adamga, yakim bogan uchun, ya ki ozini sharafi, obrosi, balan, ozini martabasi yuqar bogan uchun, jazadan azad qanishri mumkin imas.26:12Fatilka lati ahlakati l-umam as-sabiqa aldingi bizdan, islamdan awaldagi ummatlarini halak bolib, yok bolib ketishinin sababı, ya ki kullashinin sababı man shubugan. Yani, bu yerde adamlarinin tabakası bogan, alaqda tabakalar bogan, shularga qarab. Yani, kul bosa başqaca, kullar basa başqaca, yani, un cazalanadi, bu cazalanmidi, vaha gaza. Bu nesanlarsa, ushe tuzum sahablarini halagadga olub bogan.26:43Saliq amal qiladiyan adam, bu duniyadiyan, ahiratiyan, mukafat alishda, barabar aliyan. Adamdan huzurdiyan mukafat alishmumkin, ahiratiyan Allah huzurda mukafat, oki jaza, yaxshi amal haqdi kitab birda mukafat, saliq amalga mubariza adamda barabar.27:12Allahin qigarasinin buzgan adam kim buz iham jazaga layiq islam bujqa, unu azad qalish munkinimaz diboddik, manash unga bir misal kitarilgan. An Aishata radiyallahu anha, anna Qurayshan ahamat humul mar'atul maqzumiyyatul lati saraqat. Maqzumiyyat qavmadan bir ayal oğurlik ligan paytta Qurayshilar bunga tashvish.27:34bildirishti, tashishta qalishti. Yani indi bu, biz neyin qabilimizgi isnat boladi, bizden uğurlik qilib, nami chqib, indi unu qoli kisladigam, boladi ma, buqandi sharmandalik, faqalu, man yuqallimu fiha Rasul Allahi sallallahu alaihi wa sallam, bu haqda peygambar alaihi salam ilan barib geplasib, bir yorini qilisak bolardi, kim geplasib alarkin disdi. Kim bunga yura yutib, yura atqilib geplasib alidi, illa,28:03Usama, hibbu Rasulillahi sallallahu alaihi wa sallam, Peygamber sallallahu alaihi wa sallam, jüdayam yashkur ediyan Usama, qebleşe aladi, dib ki Usama dan iltimas qilisdi, barib Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamdan, shunarsani sorab, shu cezadan azad qilisgarini iltimas qilisayindi. U yigit razib olib, barib Peygamber alaihi wa sallamgi, bu söz niyet kezdi. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, nahayatta gazablendiler bu sözden. Ayetler ki, atashfa'u.28:32لَتَشْفَعُوا فِي حَدٍّ مِّنْ حُدُودِ اللَّهِ28:50Shunday ishqilishkan, ular ishlerden ber abrooli martabali adam oğurli qilisa tarqilishkan, agar ishlerden ber zayif, natawan, aciz adam agar oğurli qilisa unga had qayim qilib jaza qolashkan. Wa imullahi law anna Fatimata binti Muhammad saraqat laqata'a Muhammadun yadaha. Allah ka qasam ki agar Muhammadnin qizir Fatima oğurli qadiyan bolsa, Muhammad unim qilin albattaki sarda.29:20Bukhari rivayatlar.29:48Bugun amaldarlar, mansabdarlar, hakimlar, nin farzanlar qanaqa yurada, qanaqa turada, nima ishliqilada. Nima ishliqilada, atas nima qisa ushniqilada. Vatanaz xigan ishliqilada ulayam. Vatanaz jawab bermiydi, urdi ulayam jawab bermiydi. Manashundan demak bu tuzumlar abro stokilada, adamlar ishamm midi, adamlar yaman korada, adamlar indirkin orni kesi bashkotarada, qozgolan qilada, agdartashvidi.30:14Tupolan qiladi, yaqi jihad qiladi, yaqi vaha qazali. Sababi, adil yok, tinglik yok, vana shundi pastu balanlik onkur-chonkur. Onkur-chonkur yoldan yurgan arabyan qinayit qesad, bir kattara onkur bolsa, aganash munkin, tumtaralash munkin. Yani shundi natikslikdan, natinglikdan, tingisillikdan, natingslik, agalayan vaha qazalar, halakatlar, payda bolash munkin. Shundan islam dini tinglikke, adalatke, ciddiye hamiyat birad.30:44An ibn Abbasin, an il-Nabi sallallahu alihi wa sallam qal, al-muslimuna tataka fa u dima'uhum. Bay'ambar sallallahu alihi wa sallam dedular, muslimunlarin qanlari barabardir. Wa hum yadun ala man siwahum, ular uzlardan bashkalariga niru barasta bitta qoldirlar. Yas'a bi dhimmatihim adinahum, ular niz masuliyatlari bilan, ularin in qiyulara harekat qalar, in qiyulari qadamham muslimunlarin jamu'asin namudan harekat qala alada.31:14Wa yarudnu ala aqsahum. Bu hadisni sharqada edirilir, tataka faw. Ay tatasa wa qanlar barabar, musulmanin qani barabar, qasasta, diyada, vahagaza, tulawlarda, xun pulu tulashta, kimni qani tokelda, farki yok. Kambagalli mi, ya bayini mi. Addi mi, ya ki vahagaza. Unin farki yok. Vahum yadun.31:44Ular bit-ta-qol dirlar, yani bir munasibat bil-diri shikiyanda musumollar hammasi bit-ta-qol dirlar. Annal yadal wahida la yumkino an yami ila ba'duha ila janib, ba'duha ila janib. Bit-ta-qol diyab tula, bit-ta-qol ikitamanga harekat qamidi ku, ikit-ta-qol borsi ikitamanga harekat qalishi munkin. Lekin bit-ta-qol, ya uyaqqa, ya uyaqqa, xibbaqa, toro, harekat bit-ta-bolad.32:09Musulmanlar hammasi bir qoldirlar diganlar, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam. Bir ish boganda hammasi bita qol yoxshabalad, darro. Bashqa payda tarqala yoroshu mumkin, uzun ish bolan u kochada, bu kochada, bir masjda, bir ishta, vaha kazaboloshu mumkin. Lekin bir ish boganda, ala man siwaham, uzdardan, bashqalarga bir munasibat, muamala qizish giri boganda, hammasi birdaniga bita qol bolad, bita qol bolub.32:36Nima qiladi, qol bilan nima qilasi sunu qiladigyan di, musulmanlar sunu di ilar, va ularna, ularning adnasi ham bizim matihim yukarasinin masuuliyatibna harikat qiladi. Ebo man ishimmaz, o tipada bar, ozni bas naqatra digalda bar, bizga buna agrligi, o tashvishi yoq, ki biz chayimiza ishi urelik, baska qiladi ona, adam bar buna qiladigyan, ona qamaz.33:01Bitda qol bogandani ki mani bitda barmaq, ebi ingizka barmaq, bu nimi qibirad, ki biza azgini yatovalilik muni qiptur midi qibitda barmaq, hammasi tek turad, hammasi yuqaq bolad, hammasi barabar bolad, bu bir qol ishleganda, bunu qaynca, milyon milyon bunda hujayrala var, mayda mayda tamarla var, hammasi usha paytda sergag bobturgan bolad, hammasi kodna qachi yuqanib turad usha mahalda, basqa paytda uqlasiyam.33:28Ushe mahal-mahal-mahal-mahal-mahal-mahal-mahal-mahal-mahal-mahal33:59An Abi Hurayrat radiyallahu anhu an Rasulallahi sallallahu alihi wa sallam qal qad adhaballahu ankum ubiyyata al-jahiliya wa faqraha bil-aba. Rasulullah itilar ki Allah ta'ala asrilar dan jahiliyat kibrini yuqquldi kitkazdi. Zaa otalar bilan faqrilar sin yuqquldi. Mu'minun taqi wa faqirun shaqi. Adamlar ya mu'min taqwadar mu'min.34:30Yaqi, faajir, baxsiz, shaqi, faajir. Iki ta nukta bar. Shaqa qarab, harekat qilada. Iki ta bulim bar. Qan nasu banu adam, wa adamu min turab. Adamlar, adam balasidirlar. Adam isat praqtandir. Abu Dawud, Tirmizi, Ruwayqiyan, Haris. Bu yarza iki ta nukta bar. Ubiyatul jahliyat, yani jahliyat kibri, digan ma'na ikan. Ikin se,35:00Yaani, birinsisi, hech kimni ozi bilan tingilashtirmasli, cahiliyat kibri shu, ozini bashqa ge, bashqani ozige ting bilmasli. Bu nukta var. Ikinsisi, ata anasiblan maqtan ish. Dan shu ikita nukta. Biri, ozini hech kimni tingilashtirmasli, cahiliyat kibri shu. Cahiliyatda shunaka kibir barda ki, hama cahil, peste yerdiyatgan cahil basiyan, ozini Osman da digat arda da, ozini man palam mandim.35:31Ayaq asmandan boyatgan basiyam, man palanman dip durar. Bu kibir bu. Ozu yerde basiyam. Ozu tashlandiq basiyam, na'udu billah. Lekin kibir shunaka ki, ozunu palanca edib oyliydi. Allah bunu ketkezdi siladan diyatkila. Muslimanlarda yok bu. Bolishi munkinmez, aga qagam basiyam. Qarab duradi, lekin bolishi munkinemez. Allah bunu yok qiyan, silayan yok qiliyla. Allah bunu rad etdi, haram etdi, tashlamar ila. Hechkim ozun ozu...36:01qatda tutumasin. Tingsizlik bu qalbdagi narsabu. Adalatam qalbda, tingsizligam qalbda bulad. Insani dili da bulad shunasda. Man tingimaz man. Man unga barabarimaz man. U man ge barabarimaz. U man tingimaz. Man uni tingimaz man. Man shunakanga hangamala bunad adamdan ichida. Bu qalbdan kit chikadad. Qob orundi bu narsabu uzun korsadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadadad36:32Addi tutukuske miyidi, addi adamlar arasda boguske miyidi. Odon alahda ajirat turguske liyidi, alahda korunu, alahda kozga tashlanit turguske liyidi, astaghfirullah. Tingsizlik manashum. Adnana, masalan baz adam bashqa qol liyidi, ozga qiganda bashqa qe tarazab ki liyidi, darro. Bashqa qe olcho bilan, olcheyi baslaydi, ozun ikini. Buron ikini basan, onga tayyar olcheyi digani bar. Bashqa qe qaladiyan hukumma.37:02Khud doshiniqa wakiyya sadir basib, ozga chikar midi. Subhanallah, Allah hazrasin. Allah gunahlarimizi kechirib, khatalarimiz togrulasin. Ozimizga midi bir nazar sosaq, ozimizda koramiz, kobki digimiz sunasam. Manam ozimga bir qarasam, khud doshiniqa israq qiganga uxiiman bazan, astagfuruladiman. Odam oziga kobko murajahat qilish kerek, yani nazar salam, ozini kechirish kerek, buronu kechirishki ustamiz. Bu koz sunakaki, hamani koraddi, buronu koraddi, ozini kor mididi.37:30Adil, tinglik, bu uluq fazilat. Bu qabli bolad. Agar biz, basqaragi qollayatkan,37:57Olcholarimizni, bashkallargi qilatkan adalatimizni, adalatini qollab-qollab yuramiz. U shana ozimizgi qollasak, yaxshi bolad. U shanda cahiliyat ubiyyasi, cahiliyat kibri, ketad, ketkan bolad. Cahiliyat kibridan qutulmagan adamla, ozgiya unchi ahamiyyat bermeydi, ya ki ozgiya teyisli bugan islige ahamiyyat bermeydi. Xolal, sana bashkasi chikarad. Bashkana, bashkada musibat korsa, masalam, shuniyan bolad, ki, ha, bunu ozdan.38:27Ozu yaman tehti, bir musibat ki tushkan adam bosa, bir qim nalgan adam bosa, ozu shunga layog bo. Ozu qilmishi bo. Xuddu oza musibat, bunu baski tush qal, yanda barakil, ozi qilmishi zmi, ozi shunga layog mi, yanda sizam zi yok, bunu anu qildi, oza qigani tush nabob qaldim. Dib, unda aldar xal qaybni baska qagdara. O qildi, man shunga qaybni tush qaldim. Bunda isa, bu oza shunga qaydi.38:54oz shungi layiqdi astaghfirullah. Bu yam shu adil yoklikdan, yani tinglikni yoklikdan, yani bu qayda unge ishliydi, mangemaz, mange ki ganda basda oz ayibdar, manemaz digan. Qada asrasin, astaghfirullah. Allah hamamizgi tawafiq bersin. Günahlarimizna Allah kamishiklarimizi kechirsin. Wa fakruha bil aba, qatalar bilan fakrlanish, qata babalarinin qiganishları. Alhamdulillah.39:24Qob qirgimiz, nabafat, ata babalarimiz yaxsh islani qilib, ot iskani. Qulani islab, ibrat uchun, amal uchun, islimizdan qikarmib, irgashish uchun, islab turishimiz yaxshi. Likim baz adamlar maqtanishchun yapirad, faqat maqtanada. Hana ata mundiqigallar, babam mundiqigallar, anam mundiqigallar, mamam mundiqigallar. Ozin qachan qalasan, ozin mamanki genishna, babam yollan qachan genishna, ozin. Ya undan yaprimi, ya bu kushini ozin yoli ba.39:53Mamasi babasi ushi yollan kitkan unu maqtab yislab maqtanib turu chun kirik. Un daqam as. Shuni adamlana ushi ajdadlar yaxshi adam bugani chun unu adamlar qob inchi xurumat qil shayda. Hata babalaramiz xurumat edan biz xurumat qil shayda. Yaxshi adam balas edib. Lekim uzu shingi layi borsa xayr, layiq bomasa ch. Layiq bomasa islam unakha kutar-kutar qil shiyakhtar midi. Unu tamalluq yaki lagan bardarlik unan arsi islamda kit midi.40:24İslam qiyan amali ozniga oziga. Ata babasinin hurmatidan bunga adamlarine manasabati yaxshi bolishi mumkin. Likin bu adam ozini ishin tizra ozdi qirayi qilish kirik. Kimdi balasibosiyab? Marxamat, addiyadan bolish kirik. Sadda kamtar addiyadan bolish, parshani balasimisan. Yaki bur mujahidni balasim, yaki bur mujdahidni, alim ulamani balasim. Kimbosibosin, Allah da insan bu. Allah da jawab biradi.40:54Shunichum uzgiya harakat qirsin wa addi adam bolib, uzini addi insanlar qatarida ali shkirek, harbir adam. Kamtar addi sadda bolishimiz kirek. Ushan da bizi hurmatimiz ashad inshallah. Adamlar bil ishni qilayatgan bolsa, bizan ushan qilishimiz kirek. Agar o halal ish bolsa, agar bizgi yaqmasa qiyan, haram bolmasa, uniyam qilurishimiz kirek. Shungi ting bolurishimiz kirek. Haram bolsa, unay itishkirek, bu haram bolib. Qati, acil, qaytarishkirek, rat itishkirek.41:24Lekin, shunarsa agar haram mas, halal, adamla qiliyatikan ish, islam uchun kirey ish borsa aynisa, islam muslimanlarin faydasi uchun qilinatikan ishla borsa, chetti turushimiz kirey emas. Khushuzib kiti turushimiz kirey. Mano shu tenglik bolada. Tenglik verdi. Nuktasi shu, yox, bu ozu palam, pistan, deb, adam ozunu alaqda tutush kirey emas. Biz bunda ozumuzu naqsimizga qaragan bolamiz. Naqsimiz aurish kirey emas. Shunda halawat topamiz.41:55Addi adam bosa insanin imani iskat shoyad, imani bilinad, shundi imaniga insan marajat qilad. Agar tensizli bosa, nasti bilin gapda shoyad, kim bolad? Nasti xursan bolayad, kim bolad? Nasti rahat qilayad, kim bolad? Nasti rahatin topaman disa, moshi tensizlik ki kiti borad. Iman halavatin topaman disa, tensizlik ki xarab yorad. Yani iman, adalat, tensizlik.42:23إِنَّ اللَّهَ لَا يَنظُرُوا إِلَىٰ صُوَرِكُمْ وَأَمُوَالِكُمْ وَلَكِنْ يَنظُرُوا إِلَىٰ قُلُوبِكُمْ وَأَعْمَالِكُمْ رَوَاهُ مُسْلِمٍ اللَّهُ صِذْلَرْنِي مِن صُورَتْلَرِمِزْكَ وَأَمَالَرِمِزْكَ قَرَمِيذَ لَيْكِنْ صِذْلَرْنَا قَلْبْلَرِمِزْ وَأَمَالَرِمِزْكَ قَرِي42:54Ibn Abbas, radiyallahu anhu, Mu'ayda surasinin qira ikinshi ayati haqda tafsir qalib. Agar ular siznin huzurinizga kilsalar, ularini ortalarida adalat bilan hukum qilin, ya ki ulardan yuz ogirin. Agar ulardan yuz ogirsangiz, hech ham sizga, hech bir narsada zarar yok. Agar hukum chikarsangiz, adalat bilan hukum yurtindib, Allah ta'ala.43:19Mbyurgan bu Banu Nazir wa Banu Quraiza qabilasi haqdaydi didilar. Yani Banu Nazir qabilasi agar Banu Quraizadan bir adamni uldirib qoysalar, diyanin yarmini tolasharda. Agar Banu Quraiza, Banu Nazirdan bir orkisin uldirib qoysar, ulariga diyanin kami qolotolarda. Bular kimlar Banu Nazir, Banu Quraiza? Yahudilani kita qabilalara.43:47Madinada birga yashashkan. Ular uzara itte qabina bir-bir bilan shundi tingsizlik muamalak lishab. Ular peygambardan hukum sorab gelishkan faytta, fasawwa Rasulullahi sallallahu alayhi wa sallam, baynaham ularun ortalarda barabar qalib hukum cikadlar Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam. Mana bu hadisda peygambar sallallahu alayhi wa sallam, adamlarini qiyin kunda tingsizlik qaydasigi raaya qilishlarina ulula ganla.44:15Anabi Musa al-Ash'ari, radiyallahu anhu, qal Rasulullahi, sallallahu alihi wa sallam, inna al-Ash'ariyina iza armalu fil ghazri, awqalla ta'amu ayalihim bil madinati. Ash'ariler Ghazatda qinalib qalsalar, yani ta'amlara tugab qalsa, yaqi shaharda, madinada yashirken payitlardayan, ailalarda ta'amlara tugab, yaqi kemayib qalsa.44:42Hamalari uzlarida bar natan at çıxıb bir jage yigardilar, bir iliçka toplardilar, sum muqtasamu baynahum si inain wahid bisawiyya, kim ortalarda bir iliçdan hamalari barabarkılıb, tarqalatib, bolib, taksimlar çıxardilar. Fa hum minni wa ana minhum, ular mindan wa min ulardan, dedilar Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam. Bu hadisin awalam iskansila. Lekin nukhtas qayrda, qinglikta. Qim payt, yana.45:12Yengil paytta mas. Bu yengil faravan turmush paytta da asan bunga ama qalishlikim ushaniyam asan qa asanu. Yani ushaniyam ama qamasa adam qamidi. Amma qin shilik paytta rasi am qin. Guzu tavam tugab boryabdi.45:29Qiyinchilik kullari yakınlaşib geletken bosta ulari ustiga, adamlari ustiga, shundi imahalda u yizagini barini abchigib ortega tokish, bo unchi ab unchi adami qoldan kim yizi, hamani qoldan kim yizi, shundi qinam Rasulullah maxta gerlila. Bo nafayatli kushli iman va tawakkuldan payda boladigan ish. Ozim ma ahvalim nimi boladim, balam nimi yizi artiga, ozim nimi iman, o palam, stan, yo, o manga farzima abchigib ortega tokish.45:59Farz-i maz? Sunnat mi? E, unakayan bomasa gerek. Nima? Ha, yindibir? Sawab? Ha, sawab boladim? Oleykin, uzumu bolam baks farz. Bu farz mi farz? Uzumu canim bu farz. Manusundi fikirle, dono fikirle kilad, usunagafaytta. Bu mahalda tawakkul bor adam. Yani, tawakkul Allah ka suyanish. Isni hammasini takdirini Allah ka tapshurish. Allah birad. Manusundi birgan,46:30bugun bergan, erdigan berad xuda xalasa. Allah bu dunyagi yaratmastan, ketirmastan turub yazgan, nima tapishni, nima yiishni, nima yiishni, nima kiishni. Allah yazgani kiladi o. Yazmagan bosa, min saklab oturgan bilanar, keviydi. Tavakkul, Allah beradi, Allah tashab qoymidi. Agar yazgan bosa, olum, Allah yeb durbam olub qaladi kimdir.46:56Allah yazigan bozda acli dayam boladi, toqdayam boladi, acal birkum keladigan, yazilgan, va u yazilgan noktasdan narib yirisilcimi diganlarsa, shun-shun Allahnin raziligiga sabab boladigan, mu'minlar nin najatiga sabab boladigan, musulmanlarga fayda boladigan isinid qililik. Bu tawakkul. Bugunkunda kokna addi adamlar, addi adamlar niki ham ozli ornida, ulan iken neticesi, ozliki yarashiliyikin,47:24Mansabdorlarniki, amaldorlarniki, rahbarlarniki, davlat rahbarlarniki, kob narsiga qatliqtasir qilad. Kob kini rahbarlarda manshu ishanc yok. Davlat basolrda, kob kini davlat basolrda, xalqi kambagal, faqir, qayaqa qarab kitiyabdi, daxshat, vaha qaza, yekin padişasini ta'ami, padişasini maşinasi, padişasini kimlari, askarlari, milisilari qorxmidi.47:53Polisiyasi, mahfi qizmatlari, armiyasi, ulani hech qachan tashvishi bo miydi ulani? Ular Allah ki ishan gani dan, Allah ki tawakkul ki gani dan mi? Yok, ular Allah ki mas, padişahsi ki ishan gani dan. Lekin, u padişahsi Allah ki tawakkulu yok. Oşun üçün xalqı beçar, agar ular diyam şuna qa etqad borsaydi, ozun ikini borsayam xalqı abarab çıqib, yedirishi gani bolardı, va un xalqını...48:20O bimala ayaqa turgaza alarda, lekin u shiyirde tagakul yuk, u shiyirde Allah ki irtangi konga ishanq yuk, u shiyirde rahmo, shafqat yuk, tinglik yuk, shun uchun ulana xazina sahamana sabar, ular nini xisawda, chet, illarda, banklarda, milyon-milyon, bahkin milyardlardir. O adamda ki milyona chikarla, polan chi prezidenti ki polan milyona ken, onin qizini ki polan milyona ken, balasini ki polan milyona kende.48:50Bilim meydi gani, barkin ondan kopra hala bir. Yani, bu nimadan, tawakkulni yogli gidan. Bu usha malga sighinish, Allah ka sighinish yamaz. Malu dunyaga berlish. Uyana kimning pulidin? Uzun puli busi yam maylikan, uzun bayligi busi ham maylikan. Xalqning bayligi usha. Yani, davlatning bayligi bu xalqniki. Tabi'i bayliglar, zakhira, xazinalar, vaha kazan.49:17Adanlarini ki bugan, xalqini ki bugan baylikke baxallik qilish, bonarsa, shu yukardagi, yani iman, nim, ya yudiyan bir zaifligi, ya ki yukligidan, Allahke ishammaslikdan, va usha adilu, tinglikni, umuman ularini qalbadan çixib getganligidan. Qatliq kunda, agur kunda, adil va tinglikli raaya qilish, nimi salini korbuttik, adanlarini qilish,49:49qattu kunlada hannarsala achilib kitada, yani insannin qiyafasi achilada, ichidagisi hamasni ki shundi tashqarga qalada qalba. Lekin yaksh kunda tinsh zamanlada isa bilin midi, adamdani kopi ichida bolada. Insan hayatada, turmusida, kelejakida har khunarsala bol shumumkin. Shunu qun har iqtimal adamda tinshlik davrda faramanlik, faragaslik kunlada,50:19Yaxshi akhlaqi minzanlarga, yaxshi xuklarga amal qilisini mash qilis kerek. Organis kerek, koprak. Yaxshi zamanda, shul tinglikka yam, adilga yam, sahawatka yam, rahmu shafqatka yam, vaha qazan narsalarga amal qilis kerek. Yaxshi günlada, manashinbi tinglik qaidalarga raaya qilis. Bunin misallara manabu hadisdiyam keledi.50:47An-Nabi Hurayrati r.a. qal Rasulullahin s.a.w. La tahasadu, wa la tanajishu, wa la tabagadu, wa la tazabaru, wa la yabi'a ba'dukum ala bay'a ba'd. Barbarinizga hasad qilmangiz, barbarinizga dushmanli qilmangiz, barbarinizga adawat saklab yurmangiz, barbarinizgan uzulishib tezkar bolib getmangiz, barbariniznin bayi ustuge ikkinjimiz bayi qilmangiz.51:18Wa kunu ibadu Allahi ikhwana, Allahin aqawka bandelara bulimus. Bu yerda barana ustiga bayiqil masligi, yani bar adam, nasana aliyatkan bosa, ya satiyatkan, kishi qabda shidulgan bosa, shuda ta noqtasi giyatib, ya alamay amimandib, aniq qilib, zulib kitmaguncha, arlash hiriye masligi bar. Bu, addi kunlada uchidab turadiyan ish, rekin shungayan, bazo adamda amal qilmidi.51:49Tiz zamanda, halegi xuda asasan uruz zamani, ya ki qin zamanda, u nimag amakilad u adam. U heç nasi amakimi, unu qipaytd. U faqad müldiqa amakilisi munkin, quralga amakilisi munkin, qurali kuciga. Allah asrasin. Lekin tiz zamanda, birini haqqini ikinsi rayiqim isi, birini ustan bir basibketi urazgin busi, bekitib, yahshir bildirmastan turubam, odamla bazan sunaq isqiladir. Biladdi, bir jaydi birini iskidat galdigini.52:18ozini bilmagani esabdurib, tez ushani basalarishka, sudan yurib otib getishka harekat qiladib. Buna Allah bilib turib, bendesini yam bilirib qoyadib Allah, achib qoyadib. Buni deyisindan ixtirad bolishkiri. Birinizin ussingizga biriniz bay qimin, savda qimin, ya ki basqa istayan. Usha ham tensizlik, yani unna man layiq man shunga. Bir narsana usha amaxch.52:43kompütyurum ega ki, u yume başqasini amaxshi bobturgan, haraket qod, bi adam bu haraketini kuchili iraq qolib, bu ab qoyada. Nima digani bu? Bu man layiq man digan, shunga. U bradarim layiq mas. U pasraq mandan. U mandan kin yursayan bulada. Aldin man yur, man alishim kerek, man aldin toyishim kerek, kin basqa toyish kerek. Digan, falsefadan kit chqadar bo. N'audu billa. Bu tic zamanda. Enda, sozunuzin akhreda.53:14Qani iqtimaat sohbatimiz hazır yakuni. Yana ailada gey buladigam, bazibir munasibatlar bilan tukatamiz. Awali sohbatimizda getirganimiz bir hadiste, Peygamber sallallahu alaihi wa sallam, Numan ibn Bashirinin ayali unu oğluge hadiya birib, sunu hadiyana Peygamber sallallahu alaihi wa sallamdan guvahlantirisinde soragani, ve Peygamber alaihi salam unu raditkanlar nesligandik.53:45Bu mavzudiyam ulamalar shu hadisini misal qut kitib otishgan, yani bu orinda Peygamber a.s. man guvaq bomiyiman bunarsaga, mandam bashqani guvaq qil, agar guvaq kerey bolisaya digarla. Yani shu adalasilikke guvaq bolish kerey imas, tastigilash kerey imas, tingsizlikke guvaqlikten adam uzun uzaq olish kerey iligi chikadikyan bu hadistan. Yana shunda rivayatta itilgan ikan ki, bashqalar geyam berdin mi, bashqalar geyam shunak hadya qildin mi, yok.54:17Alaysa yasurru ka anyakon u laka filbirri sawa, bashqadarga shu hadiyana barabar kormagani kansan, singa ham ular yaxshili qilishta ham malara barabar boluslar niyakhtar meysam madillar. Mani buyardiyam qirali hikmat bar, yani balala bernishti bosa, ata anasiga, shu bernishti bala bernishti xil muamala qilisi bar. Tormi?54:45qaysidr bala kupra mruvat xilib, qaysidr bala sal yalqa ra, sal kin ra yuradi. O kasni korib kin xarikat xiladi. Ata anage nima yokadi. Shunaqa bogani yokadi ma? Yok midi. Ata anage hamma balasi burxil da atam onam dirturgani yokadi. Shunaqa mas midi dila Peygamber sallallahu alaihi wa sallam? Qala bala han shunaqa diganda falai zan didilar.55:13Yoq unaqibosa dillad, Peygamber Ahisan. Yani, unaqibosa, man guvah bomim man sangad dillad. Yani, sanad bitda balagyan maruvat qovassan dillad, xogan naajzat qovassan, asanina uzungi qaytadigan jawabda, barabar bosillad qovassan. Unaqibosa, man guvah bomim man bonga, chunki ula, barabar bomim sangad, qaytarishtaham, man uxnaqan natekis bolib qaytad dillad. Enda ayallarini ting korishta, mana bu hadisni qaraym. Yani, bu,55:43Aisha r.a. qalat, yabna uxti li urvati b. Zubayr, urvati b. Zubayrga, ey janimdir, Aisha r.a. qalat, qalat, qalat, qalat, qalat, qalat,56:14Baygammar, sallallahu alayhi wa sallam, taqsimatda bir mizni ikin qimizdan ustun qoymastilar. Mammakasahu indana, hatta kimnin uydiyatu qoyan bosalayam, ustun qoymastilar. Wa huwa yatufu alayna jami'an, hamamiz uyyumizi qirib qikardilar. Fayadnu min kulli mra'atin min ghayri masisin, hatta yabluqa ila allati huwa yawmaha. Nawabatlar kimde bosa u faqqa bargunchi, hamamani uyyiga bir bir qirib qikardilar.56:44Suhbatilashb shqadilad. Vala qad qalad salda. Yani, bu u shaq tingliknin misali. Yani, bugun mga uyaqqabarashim, bugun kunum mas mga uyaqqabara diganda. Qarzim yok. Dava qadmasiyam bolad, unaqqa mas. Unaqqa dimas qalad. U shaq kunigam kirib, azgina oturib. Yini, uz vechi aysa chaypa itxirib diganda. Ula edo chaypa gulmayankum. Azgina...57:12Mahamala qilib, yaxshi gap-gapirib, suhmadilashib, surilashib, kimotifki tazirib. Yani, bu, birimizni ikin chimizdan ustun qoymazdili, ar taksimat digandil, shunar sanan adalat susgani kirli. Yani, adalat, tinglik, shunak nazik noktaları barki, ushani etibargi alish, yaxshi lik, insha Allah. Yani, yana mani shundi, aila yi hayat kira tegishli bugan.57:42Bar hadis bar, buna hazır başlasak, biraz çözülüşü mümkün. Bu, inşallah, kirli üstü subatımızı qaladı. Subhanakallahumma wa bihamdik. Ashadu an la ilaha illa anta astaghfiruka wa atubu ilayk. Assalamu alaykum wa rahmatullahi wa barakatuh.Tampilkan transkrip lengkapKomentarBelum ada komentar. Jadilah yang pertama berbagi renungan yang bermanfaat.