Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.
0:00 أعوذ بالله من الشيطان الرجيم بسم الله الرحمن الرحيم إن الحمد لله نحمده ونستعينه ونستغفره ونعوذ بالله من شرور أنفسنا ومن سيئات آمالنا من يهده الله فلا مضل له ومن يضلل فلا هادي له وأشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له وأشهد أن محمدا عبده ورسوله أما بعد السلام عليكم ورحمة الله وبركاته 0:31 Bugün biz Allah Ta'ala'ni fazli bilen insha'Allah mazhab boyunca imam Abu Hanifa, imam Azam dit tanilgan Norman ibn Thabit rahmatullah aleyhinin mesele kitaplaridin birini tanladik. Buhan bolsa Fiqhul Hanafiya wa adillatuha digan kitab. Hanafi mazhabinin fiqhları wa unin dalillari digan kitab. 1:02 bu içe yönelmahcimiz. Bu kitabnin dars başlashligimizdin sebab, iki tarabdin sadir boletgen hatalarini toğurlab ötiflik. Iki tarabdin sadir boletgen hatalarini toğurlab ötiflik. Birinci tarabdin boletgen hatalar, yashlar tarabdin boletgen hatalar. Yash yigitlarimiz hadisini okub, belki bu mesela başka mazhabdagi kitaplarini okub, 1:38 Məzhəb boyçə bu yerdə əməl qilyatgan yigitlərni həliyən bidiyyatda davam etiyafsizlərmi? Ə şündə hədislər kegan vaxtda ində əməl qilməsdən silər həliyən bidiyyatda yuribsizlərmi? Dib, u hədislərge əməl qilinişligi, ungi qaçan əməl qilinişligi, ungi fitnəgi alb baradimi, fitnəgi abarmaydimi, ungi qaramasdın, şündə qatage yol koyuşlikləri səbəblik biz 2:07 iqgala tarafini cunturib ociki haragat limaxcimiz. Ikinci xata, kekisalar tarafidin boli atgan xata, mazhabda yox masalalarini, nima qilis digi? Mazhabda yox masalalarini bizarini mazhabimiz dimiz bular. Bizi macitlarimizga wahabilar kopayib gittidi. Bizi macitlarimizda palancalar kopayib gittidi. Nima qi yapti bular digisi? Nima digidi? Namazinkin, 2:36 hariz namazdinki tasbihayt variyaktiq boyad. Yakibomasa, baska masaladan lukotirad. Shunu bizar mazhab boyi chasikin chunturib kitab, mene shu kitab, shu kitabda kegan masalalarga toqtalamiz, bizar maksadimiz, taqad bu kitabga gina chikhilanmayimizda, shu kitabdin, baska kitablardan, bunda ki, naqis boygan, bunda kemayxaygan masalalarini, mazhabda kemayxaygan masalalanin, baska mazhabga taallukli boygan kitablardan, nakil qilib, kocirib, 3:06 Shuni nima qalamiz, yetkiziki hareket qalamiz. Imam Abu Hanifa rahmatullah alay, madami ki biz şu kishinin mazhablari boyki yoylanmak chayganmiz, biz awvelgi mazhablar digan darsliklarimizda bu mazhablarini kelib chikishlari, mazhablarini tarmaklashlari, mazhablarini birbirini arasidagi ayirmachiliklari, birbirinin bogyan farklari, bular haqida yeterliyiche malumat verganidik, shunday bolchayan. 3:36 Muqaddime qalib, yani kitabini başlashdini awvel, imam Abu Hanifa rahmatullahi aleyhinin kichikine nimeh isimleri, tuğulgen nimehleri bilan tanishib gitemiz. Imam Abu Hanifa rahmatullahi aleyh, Kufe shahride dünyaya geldi, hicretinin seksaninci yillerde idi. Unin ataları sabit. Imam Abu Hanifa, bizde imam azam dibi itemiz, imam azam rahmatullahi aleyh, unu ismi Norman. 4:07 isimlari noman bogan. Oni dadalarini isimlari isa sabit deydi. Sabit bogan ekenlar. Bu kishilarni o apaklari, dadalarini, babalarini suristurib geyanda baz ulamalar ixtilaflashgan eken. Evvel ular bir kul bolub kiyn kullukdun azad bogan deyib. Bu kishay teptiki, u nasi deydi, u haqda men tohtalmadim. Oni kul boganligi, kullukdun azad boganligi niyan men xabarim bomadi. Lekin bir ayitmakci bogan nasim deydi, insan 4:37 Bu künçəlik kättə ilimgə ege boluçligi üçün, ya ki bu mese Allahnin bir nəzərigə, Allah Ta'alanin bir məhəbbətigi erişligi üçün, nima boluçligi, hür boluçligi, ya kul boluçligi, ya ki ərəb boluçligi, ya ki acan boluçligi, bu rol oynamaydi. Buna əhəmiyeti yox deydi. Mənə bu yada bəz bir kişilərinin hayatını kiltiriyabdi ki, Allah Ta'ala Kur'an-ı Kerimde, inna akramakum inda Allahi atxakum. 5:06 Allah ta'alanin huzurida en muqarram, Allah en yaqsh qor edigan kishlar, en hurmatli kishlar taqwa darlaridir, deyidi. Allah ta'ala yaqsh qor ediganlari en muqarramlari taqwa darlaridir, deyidi. Shunu için bu yedi bazı birlimelerin nakledi ki, Salman radiyallahu anhu, bunu biz bilemiz sahabilerden, bu Faris shahridan kegan, Faris shahridan kegan sahabilerinin biri yedi. 5:34 Lekin özü farisi bolusiga qaramastin, arab bomastan turub farisi bolusiga qaramastin, paygamber aleyhi salatu wassalam, salman minna ali bayt, salman bizdan ali bayt, paygamber aleyhi salatu wassalam ailalardan ded turub, xaber verdi. Xun calih derece gecayin, yitikildi. Endi nuk aleyhi salamnin farizantilarini qaran, paygambernin uyuda turub, paygambernin farizandi bolub, paygambernin 6:03 karamağıda, terbiyasida turub, dinni qabullamad. Nuh a.s. farzand. Dinni qabullamad. Allah ta'ladın soragan vaxtda da, Nuh a.s. namakıldı, Allah ta'la itdi ki, innahu laysa min ahlik, innahu amanun qoyru salihdi. O şey, namak yagan vaxtlarda, tufan yagan vaxtlarda, Nuh a.s. davrda, oğulları, atası bilan, dadası bilan, bir kemege minmadi. Oğullara itdi ki, men liyadi tağını tepesige kötarili balaman. 6:33 Tufan deyidi, mengi gitmeydi, meni alp gitmeydi, şeydin özümne can saklayiman degenlerde, Nuh aleyhis salam bugun, endi Allahdın başka saklavsi yok. Ki, men bilen keme gemin degenlerde, yok, meni shaka koterilemendi, koterildi, lekin tufan alp git. Shinda, Nuh aleyhis salam dua qilib Allah ye, şu oğlum menden idi, meni hailemdin, meni hanadanımdan idi, deb dua qildi, günahlarını maqfirat qildi, dua qiyan vahverdi, Allah talaydi ki, u seni ahlin denmez, deyidi. 7:04 sene balan bolsayam, sene qanadaninda qetta bolsayam, sene ahlindan mas, deydi. Çünki o, innahu amalun qayru salih, yani, nima qimadi, salih amal qimagani, deydi. Durs amal qimadi o. Çün üçün, nima deydi, sene ahlindan mas, deyib durub, Allah ta'la, çün dey xabar verdi. Demek, paygambernin zurriyatu bulushiga qaramasdanam, o en pash, en badbahtlik, nimasini maqamiga erisdoki. 7:34 Wa Bilal radiyallahu anhu bose bu xabashi bolusiya qaramastin, qaratanlik, qab qaratanli adam bolusiya qaramastin. Nime boldi bu kishi? Payganber ilayh salatu was salamnin en yakish gorgan sahabelerden biri boldi cikhti. Bilal radiyallahu anhu. Amma Aba lahabni qaray digan boseniz, Abu lahab öznin emekileri, payganber ilayh salamnin nimelariga qandash bogan, Quraysh qabilasinin bogan kishi, Allah ta'ala u kisini lanetledi. 8:05 təbbət yedə əbi ilə həbi yuvvət etdi. Əyaliniyəm, öziniyəm lanetlədi. Ularini cehennem bilan xabar verdi Allah Ta'ala Kur'an-da. Şunu üçün dəyqar ediyem bulsək, bu, yuyuk mertebegi insan qarındaşçılığı bilan, tanışligi bilan, tanış varb falancaydı, ya başqa naysa bilan yetməs iken, faqat iman bilan, aqiqi birnime bilan, Allahni merhameti bilan yetedi. Şunu üçün Abu Hanifa rahmatullahi aleyhim, 8:34 özü bir kufalik, bir nima boğgan bilan, mənəşunçalik katta bir ilim dərəcəsiga Allah ta'la uqşini yetişligiga nima qıldı, öz mərhamati bilan yet. Biz bir nəsani bilib qoyuşumus gərək ki, lügungi günda bizar mazhab boyca yapirib alib getemiz, lekin baz bir hadislar keladigan bolsa, mazhabimizdagi kegan masalalar, şu hadislarga xilaf boğgan caylarini, men özüm körsatib ötib getemem. 9:05 Məzhəbdə hədisgə, xilaf, məsələy, gəb, kip, qasə, mənə bunday hədis bar, məzhəbdə mənə bunday deyilin gən, dib durub, şücaylarni meni özüm körstövət gedimin. Adalat, adillik tarazi özünləriye xavala. Kim adalat bilan qalamandaysa, onu aladi. Kim amayman məzhəbdə qalamandaysa, öz biliyanını qiladi. Lekin insan xaq yegan vaqda, xaqna alışdın közdü yummaslik gerek. Xaq yegan vaqda, xaqna alışdın, 9:36 küzniyinməz kerek. Biz, bir adamın arkasıda bayrak götörib, ölüp getirdigin adamlar məsimiz. Biz, xaqt giygin, dinimizdeki giygin, xaqiqatni, nimaqlamiz, məyç xaq iken, məyç n'alamiz. Mano na xaq iken, munu amaymiz. Çünki, bütün imamlar şun ayitgin. Ida sahhal hadith, fahuwa madhabi digin. Men gapir yapben, ayit yapben, men adaş yapgen, bolusun mümkün. Erte, men ayitgin gapni, kitabdın korub ayit yapben, başqaq yapben. Lekin, men ayitgin gapni, 10:05 Ertege cikib Abdurrafi hatasini togurlasi mümkün. Erteg Abdurrafi dini hem köpraq okup kegen yigib, unu meni hatayimni togurlasi mümkün. Bu degengab, hemme natoğru degengabmaz. Kolumuzdun kegence togurluqke emelkulamız, hata bogen cayini bizdin köpraq bilgen adam togurlay verad. Bu alimlaram huddusunday bogen, bu alimlaram öz devrede yetik alimlar bogen, bularinin shanini, bularinin qadr qimmatini çurush degengabmaz. 10:34 hə, bulardin keyin-keygan başqa alimlar, kitaplardi, ularinin xatalarini toqollab ötgan. Ular ayatgan hadisi bilan, başqa bir, undanam kuxulik hadisini korusatib, bunu orniga, bunu emal kuldisa, yaxshi rahbolad, deyib korustib getgan caylari bar. Xun üçün, xularni hammasini bizar korustishga harakat qilamiz. Ikinci yana, ayatilmaxci bo gani, biz, qemba kungi darisga oxxab, islam adabiga oxxab, fakat kulaqni gini islatishga, kulaq, 11:02 bu yerdə xizmət qiladi gən azalar qulaqdi öz eyməsi də indi. Indi bu yerdə səhəl köpraq, indi bu fiqh en ağır məhz nimələrdən, dərislərdən, fiqh qiyin dərislərdən, en ağır dərislərdən. Çüncün bu yerdə həm qulaq, həm miyə, həm göz, həm kol, həm xalam, həmməsi işləş gərək volad. Həmməsi. Bi gün indi silərgi Allah'ın fəzli mərhəməti voddi, dama ala silərgəndi. Lekin kelesi nimədən başlab Allah'ın həfsi qısa, 11:31 shu tarizdaki etemiz. Cunki, mesele, bu, fiqih, həməsi meseleler. Mesele degeni, cunca ki, men qorka digen caim, həm mämürcan payankuni, meselede, henefi mezhebide, mana qadeyde, dek durub, men eytmeygin gecinde, eytvarishinlardan qorkama. Cunu üçün, hər bir adam yatsa, qaçmastin, xatircam, hər bir meselege tohtalamiz. Saval bolsa, biriladi. Bilmey digen bolsak, kitab yaqaraymiz. Bilmesak, yana soraymiz. 12:01 öryanamiz. Lekin, aytilmayan məsələni kötərib çıqib tarqaç yox. Bu, tühmət bolad. Bu, tühmət bolad. Bismillahirrahmanirrahim. Birinci başlaydiyan nəmələri ulamalarına adatda kitabını, fith məsələlərini açadigan bolsaniz, eyn birinci, Allah Ta'ala başlaygan nəsəsi bilan başlayşad. Allah Ta'ala birinci islamni, nəməkulli islamni bizge təlimini verd. Keyin, ihsan. 12:32 qeyn ahirat hadisini, məsələn, Əmər ibn ḥattabni hadiste, Cibriyil alayhi salam kib durub, Peygamber alayhi salamla aldaya kilir, Ya Rasulullah, islam nima dur, deyib sohra gəndə, namaz, roza, zakat, xajj, la ilahe illallah, deyixliyik, deyib Peygamber alayhi salam 5-sini ayiti birgən. Şunu üçün ulamalar, fiqh məsələlərdeyən, birinci okdurub, en zəruri, en mühimi, en birinci sohralar digəni, ahirattagi, nima boladi? Namaz boladi. 13:03 Lekin, demek ki, derro kitabnaşkeninize birinci namazda başlashmaydi. Ma'la yatimimul wajib illa bihi fa huwa wajib deygan bir qayda var. Bir wajib nasa, bir pariz nasa deysegan bizarda, şu bir wajib nasa mükemmel bolamaydi, onu mükemmel bolusun başqa nasalarga muqtaj boladi. Şu başqa nasaya demek wajibde kusaplanad deyishat. Shunday bir qayda koyishat. Misal, namaz tohuluq mükemmel bolamaydi. 13:31 Muqammal bolushtun taharat. Taharat qarab. Taharat qe muqtaj namaz. Taharatsiz namaz namazmez. Demek taharat ham nima bolad vacib bolad. Xuni qun ulamalar birinci namazdun başlasmaydi da, nima qalad namazdun aldin taharat qilish kerek. Xuni qun taharat qe qutshad. Taharat haqid edar rogab başlasmaydi da indi, taharat qilish qun su kerek. Su. Su bomagasa tayammum, turpaq bilan. 14:00 Demek, taharatın aldın ki, kerek nəsələni eytib ötəd, örgətəd. Suni və təyammumni örgətəd. Demek, hāz bizər, birinci başlaydigan nəsələrimiz, öşə alımlarını nümələri boyce, kör setgen kör gezməti kitafları nüməsi boyce, yazgan təlifatları boyce, əlmiyahallati tecüz bihattahara, vallati lətecüz bihattahara. Taharat qılış mümkün bogən, caiz bogən sulər, 14:30 Wa taharat qilish caiz bomayan sular. In birinci. Birinci meselemiz, bugungi mesele. Taharat qilishi caiz bomayan sular. Wa taharat qilishligi caiz bomayan sular. At-taharatu minal ahdath caizah. Ahdath dib hadath. Adam taharatik etgan bosa. Taharatsiz bosa. Ya ki cunib bogan bosa. 15:01 ya ki hayzik egan ayallar bosa, ya ki nifasdagi ayallar bosa, endi shundin pakilanishlik davrik egan vaxtida, ular, mene shu sular bilan pakilansa, bola veradi, shu sularini ishlasa, caizdeydi. Birincisi, shu sularinin birincisi, bima issema, asmandin chushgen her kanday sular taza sudi qisaplanatdi. Yamur suyu bosun, asmandin chushgen her kanday sular, yamur sulari, 15:31 Nima qil nadi? Tazadi, qisaqli nadi? Unu kelehke alip koyub, ya ki buran nasege alip koyub, shum bilan taharat qilse dürüst deydi. Allah subhanahu wa ta'ala Kur'an'da Wa anzalna minas samai ma'an tahura Biz sizlerge asmandan pak sularini çürdik deydi. Tahur, oysa pak sularini çürdik deyib Allah ta'ala e. Demek pak bugendenki usubilan taharat qilisligi caiz bolad. 16:01 Ikinci taharat qilish durs boladiyan sularinin ikincisi bima'il bahar. Dengiz sularida taharat qilsa durs bolorad. Madami ki, onda shor bolsayam. Dengizdi sui, shor bolsayam, onda taharat qisa bolorad. Bizal azir kelamiz, sularinin limasi özgarsa, tami, hidi, rengi özgarsa digan masalalarga kelad. 16:30 Qunda itishiniz mümkün ki, dengizni nisuvi tami özgergen o. Deyish mümkün. Lekin, o dengizni suvi qe Allah nima qildi, unge qeriyatta ruqsat berilgen. Qunda itishiniz mümkün ki, dengizni nisuvi tami özgergen o. Deyish mümkün. Lekin, o dengizni nisuvi qe Allah nima qildi, unge qeriyatta ruqsat berilgen. Qunda itishiniz mümkün ki, dengizni nisuvi qe Allah nima qildi, unge qeriyatta ruqsat berilgen. Qunda itishiniz mümkün ki, dengizni nisuvi qe Allah nima qildi, unge qeriyatta ruqsat berilgen. Qunda 17:01 Etdiki, ya Rasulullah, biz dengizge dedik, kemelerde dengizde yuramiz dedik. Ve özimiz bilen az gina gina su albolgen bolamiz. Eger u suni iship koyadigen taharat kisek dedik u suge, nimaqiladi, itishimizgi yetmey qalad, çanka palishimiz mümkün. Dengizdi su idin, içi almaydi adam. Nimaqilamiz, def soradilar. Dengizni suge taharat kilsek boladimi dediler. Degenlerde peygamberi a.s. etdiler ki, 17:30 huwad tahuru ma'uhu, al-hillu maytatu hu deydi. Qayamal aleyhi salamidin bit tane asasi orasdi. Dengizdegi su ge taharatisa bola mi deyganlar da, qayamal aleyhi salam iki tane asasi ge jawabib giddi. Biri ge, biri alaqasi bo gancun. U deydi, Dengiz deydi, suvi taza deydi. Tahur. Taza. Hem başqa nasani en tazalay ala digan su deydi. Özü taza, ova başqa nasani en tazalay alad. Neces timlarni yuseyniz taza bolad. 18:00 Takharatiniz yox bolsa, takharat alsayniz, taza lanas. Demek, shuna itdilar, paygamberi islan. Ikincisidir, dengiz suvi taza, ve unin alhillu maytatuhu, dengizdagi olgan olaksalar ham xalaldir, deyid. Suni icida yashab, suni icida olgan nasalari, xalal xisaflana uradi, manan baliqlari. Dengiznin nimalari, baliqlari, olub qaladi yam bolsa, nimaqilna uradi, xalal xisaflana, deyid. 18:31 Şunu üçün ala balıqni soyub kellesini alı şertmez. Bismilladi. Bunu tutuvasanız karmakda çıxsa boldi. Balıq. Üçüncüsü, bima is-selci vel-barad. Selç. Qar. Ve dol. Suları. Qarını eritib, qarını alıb durub, su bomasa, çelekke salib af gelib, otka koyub eritib. Şunu suda taharatsa, ya ki çömülse, ya ki işse, ya ki birar nacasat digiyen kimni yuse, 19:03 Quddushundaydi, dol nikiyam quddushundaydi. Bunga dalil, Abu Hurayra radiyallahu anhu ay tadlar ki, kaina Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam iza iftetaha solat sakata hunayha. Qaygamber alayhi salatu was salam namaz başlagan vahlarda iftetaha, nesalan, Allahu ekberdi, brinchi namaz yikiras, takbiratil ihram deyimiz, durdurusmi? Allahu ekberdi kirgan vahlarda, indanim aqlinadi, istiftah, dua il istiftah okuladi. 19:31 Du'al istiftah okuladi. Sana deyimiz bizere. Sana deyiladi, ya ki du'al istiftah deyiladi. Subhanika Allahumma wa bihamnika wa tabarika ismika wa ta'ala caddika wa la ilaha qayruqdi. Bizere bittasini okuyimiz. Lakin, bu arada yan, mashi'in nimelerinin her bir du'a orunlarda, Peygamber alayhi salatu was salamının her xil du'alar kegen. Her xil du'alar kegen. Xunaysani yakshi bilu alaylik. 20:00 Mesalan, dua, kunut dualar dayam. Kunut dualar dayam. Anima qalamiz? Wajib, wajib namazin uqla waqlarimizda kunut duas uqlamiz. Allahumma inna nastainika wa nastaghfiruka. Anash dua uqladi. Yana basqa duas bar. Allahumma hdina fiman hadayt. Waafina fiman aafayt. Wa tawallana fiman tawalayt. Wa qina sharra ma qadayt. Innaka takdi wala yuqla alayt. Digan dualar uqladi. 20:32 Bəz bir caydagi, bəz bir imamlar, shu duanı okuyatgan yigitlarni ayiblashibdi. Mazhabdagi yigitlar maz ihtiyat boynlar dibdi. Gu digan qayaqtan alp kedi bunu. Dualar hərxil boloshu mümkün. Hərxil dua okushlik bilan adam mazhabdin chikik etdi digan yapmaz. U dualarini hərxil qilishliknin sebeblari ve hikmatiyam, faydasiyam cide köb. Birincidin, siz birxil dua qila digan bosayiz, 21:04 Allaha ekber deyistan Subhanka Muhammadu wa tabarakasimu wa ta'ala jahwa la ilaha ghayrim tebturub hali keyin alhamdini okup keyin boganinizin keyin sana mi okudin mi yok mu deyis. Deme get, siz tiliniz shunge, shunde örgen qayan hayaliniz baska yaqda turusayan, öz okuy verediyan bu qayan til. Bu dua, dua il istiftak deyidi, başlanish duası, namazini acish duası deyidi. Laki bu mese, dua sana deyidi, Allahni maktaşlik. 21:35 Allagi en yituk hamd sanalar bilan maqtay digan waqti bu dualar. Anay shu waqtda bizar tilimiz bilan ayitib, dilimiz, qalbimiz, aqlimiz başqa yaqda tursa, innallaha la yaqbalu, ad-duaa min qalbin sahin. Allah Ta'ala duanı, haligi beyparwa qalbtin qilingen duanı qabil qumaydi digi. Namazni basida yaqdu dua nima boldi? Dualarimiz qabil qumaydi digan bolad. Salat, namaz digani aslida nima digi? 22:05 Namaznin bir manasi dua degani. Men salli alaiya, salli allahi alaihi ashara. Kim minge bir merte salawat etse, Allah ta'ala unge on merte salawat etedi. Salat, salat debi etedi. Namaz degi manada etedi. Salat debi, namaz debi. Allah qanday bir oga namaz okuydi? Ya kibir oga namaz okuydi? O dua qiladi. Unge Allah ta'ala özün rahmetini varadi degi manalar buladi. Xini üçün namaz degani, asli dua degani. 22:35 Duanin en basi istiftah duasi. Eshi dualar qabul bolusluğu uchun qalib bilan, Allah bilan haqiqi qalibdin geplashti. Oylab turub, har bir duanin zikir qilis kerek. Xun uchun biyada edyabdi ki, eshi dualardan yena biri, vaya sanan onnig oqil yakdan dualardan yena biri, paygamber a.s. edadilar ki, Allah huqber diganlardanki az gina turardilar. Xun da eddim ki, atanam sizge fida bolsun ya Rasulullah, siz öshe tekbir bilan, 23:04 Qira'a, Alhamdu surasını okşu, Allah akbar deygan bilan, qel, Alhamdu lillah, Rabbil alamin da başlaşta, az gina toqtaysiz. Xu toqtayan vaxtinizda, caida, qanaqana saytasiz deyganlarda, Qayram alayhi salam etki, Allahumma, ba'id bayni, wa bayna xataya, Allahummeni, wa meni xatalarimna arasini uzaq qiyin. Huddi, maşrik bilan mağribni, arasini uzaq qiyan indi. Maşrik bilan mağribni, arasini uzaq qiyan indi qa, 23:32 Men bilan xatalanin arasin shunday uzaq qigin. Wa naqqini min xataya kama yunak qistaw bil abiyaz min ad-danas, meni xatalardan shunday paq qigin, atbaq qigin, huddi atbaq kimni sen kanday atbaq qilib koygan indaka, meni ham xatalardan atbaq qigin, dedilab. Allahummaq sinni min xataya bil ma'i wassalji wal barad, dedilab. Wa menin yunaklarimni su bilan, xar bilan, dol bilan, yugin, debdirib duaqilad. 24:02 shujayda ushe duani ishletladi. Bu yada alinadigan faydalardan biri, demek dualarini her xil qilsa insan, Allah ki hakiki oylanib turub okuyisiz. Marav duani oksanmikin? Nargi duani oksanmikin? Deb oylanib turub okuyisiz. Hakiki bir baglanish boladi. Allah ta'ala bilan nima, akil bilanan, qalib bilanan baglanish boladi. Ekinchisi bu yada etkin geplari biz niman ayeti eptiz? Gol ve karning sulari taza degende, payganberi a.s. ayetdilar ki, 24:32 qar bilan, dol bilan, su bilan, min qataymin yu, ded. Demek, shu nasalar, qatahalar, niyam nimaqladi? Taza lay bilar iken, pak nasa bulgani gucun, Peygamber Aleyhis Salatu Wasalam, shu edi, unu zikir qilibi. Taza nasa bulgani gucun, Peygamber Aleyhis Salatu Wasalam, shu nasalarini zikir qilib, etdi. Uchunchi, taharat qilsa, durs boladigan, caiz boladigan, sularinin, uchunchi qismi, torunchi qismi diganim, torunchi qismi, 25:02 Ma'ul beri wal'uyun, kuduklardan çıxiyatkan sular, va' nimalardagi bulaq çeşmelerinin sulari taze su dep qisaplanat. Abu Sa'idinin khudiri radiyallahu anha etki, marartu bin nabi sallallahu alaihi wa sallam, wa huwa yata wadba min beri buda'a. Peygamber aleyhi salatu was salamni aldidin ötkenimde, Peygamber aleyhi salam deydi, buda'a deygan bir kuduknin, 25:31 çixturgan suudun taharat qilyatkanligini kordim digil. Bu da'a digan bir cayda, shu quduqna, ismi shunaqa, shu quduqna qayamayda sanaf suuda taharat qilyab. Shunda itdim ki, atatawadda'u minha wa huwa yutrahum fiha ma yukroh minannatin, shu suuda taharat qilyab sizmi. Bu suga harxil nasalar tushadi. Bazı alimlar itishkanakan ki, yaxida u su quduq nima bogan iflaslanit gitkan quduqdi. 25:58 Shamallar bilan, nimalar bilan suyiga harxil nasilad uchib gelib kushardi, deyil. Yaxi da itxadi ki, munafiqlar, kafir kishlar ataylab oysa suyiga harxil nasilad tashashardi, deyil. An muhim qaysini si boseyam, su taza su me sasli, qanday taharaqili yafsi, deyil, savalini derdi, deyil. Vergay mahlarda paygamber eysalam etdi ki, in alma'u la yunadjisuhu shaydi, deyil. Su unu hic nasi nacasat qilmaydi, deyil. Yani hic nasi nacasat qilmaydi sunu, deyil. 26:26 Biz azi u hadiske toqtalamiz. Qaçan naqasat bomaydi? Qancha miqdar bosa naqasat bomaydi su? Elbetda suga eger bir ahlat tashlansa, ya ki bomasda suga, akramakumullah, bavul, insanin peyshabi suga qarab, qatirasa, baska bosa, su kan bola digan bosa, az bosa miqdari, u naqasat boladi? Qayamir a.s. bu sunin miqdari katta ve nimaydi kök boganligi üçün erzimegen, kiçkin atashlangan sular, ungi naqasatlar, 26:56 unga tasir qilamaydi, deb turub ayitgan nasasiydi. Endi, shuyada yana bir niman ayitamizki, bir günü sahabilar bir hawuznin aldidin ot yetgan vahlarida, nimaqiladi, bir sahabilardan biri kelib, shu hawuzdun, ya su isaydi, ya ki shu hawuzdun taharaf qilad. Uyan vahlarida, sahabilardan biri turub ayitadi ki, öshetde yesaydi yan kishiga, ey, hawuz egesi, bu hawuz tazami, deb soraydi. Soraganlarida, 27:26 Wallah halam Umar ibn Khattab bolsa da firak ay tadiki, ey xawuznin egasi, sen munga jawab verma, deydi. Sen munga jawab verma, deydi. Çünki madami ki su, nima bobturgan bolsa, su rengi da turbti, nima bobturkti, taza bobturkti mi, onu tagini sorab, çukur ketib masalaga, bunda iqsa qanday bolad, bunda iqsa qanday bolad deyishlik, karyatda yaxshimaz. Soray verishlik. 27:55 Men egesidin barib sorab, keleych aaxir bu suyunin imesidindi. Allah ta'la yengillik vergin. Yengilliklerden biri, öshe meseleni aaxir gecey kirib, sorab, örgenib, xavuzin egesi, mehalla, kishlatdayilardin kelib, siler shusubda taharat qilad, silar mevzi yoxmi, deb, keyin, ishan, shasil qiyaninin keyin barib taharat qilishmez. Madami, kishinday boladiyan bosa, taharat qilib, addi özimiz örgengen mesele boyce, korib turib, örgenib, haqilsa bolavradib, qitgete verishlik. 28:24 Shunay nimaqlin shiyan. Wa in taqayyara ma us-sama awul-ber awul-uyun bitul il-muqsi ya cuzu tatahur bihi dedi. Quduqta turgan sular, yaqib omasa bir bulaqt sulari, xavuz sulari, yamgur sulari yaqib turub bir caigi yigilganda, shu yerda turb paldi. Rangi yaqib omasa turub özgerdi shu su. Shunay turub özger paldi öz. Nechiyem vaqt turganligin on kummi bir aymi turdu da, shu suni nimaqsi özgerdi. 28:55 Rangi, sifati özgerdi. Taharat kilsa, bola dimi, shu suga yoxmi, deyib. Bir hawuzga keseniz, nacaqsa tushmagan, ish nasa bomagan, turub özger kaya. Ya ki bomasa bir dimaya keseniz, su, yamgori su, yaqgan su, bircagi toplangan da, shuyatda özger kaya, tura verib. Shu suda, deyib, mazhab, boycheketiyab biz bizar, shu suda taharat kisa, bola verib, deyib. Shu suda, özgergan suda, taharat kilsa, bola verib, deyib. 29:26 eger nacaqsat tushmagan bohsa. Yaqibomasi, mesalan, qazanda turq qaldi, yamqur yaqgan vaxtda qazan qaq qoylun yanda, shu qazanda bir aydinkan qarasan izayliyi sapsaqar qov kitkan su. Ushe suda taharaqtisa boladi, deyid. Nima qadisa? Li anna tulul muqs la yunad jizuhu fayabqa tahira. Qob muddat turushlik, nima qilinmaydi? Nacaqsat defqsaflanmaydi, deyid. Unin özgarishliginin sebebi, qob turganligidin özgaridi, deyid. Xunu uqun, qob turushlik, 29:54 nacasat dep qisaplanmaganligi uchun, u asli tazayidi qazanga koyilganda, yakiturgancayida, shu tazali ischa qalawiradi özgargan bosayam, chunki uni sulik inaqasidin chikarvaradigan, bir tashqaridin qoshulgan biran nasani bizar tapamayagmista. Shuni uchun u asliden imabu olawiradi, taza dep qisaplanawiradi. Endi pavuzlariniki, yerge yalpaqyan yamgurlariniki, ular albetti usta acik oladi, amma, 30:23 qazan qaf qoygan, qelehlar qaf qoylingan surlarini Peygamber Aleyhis Salatu Wasallam ustuni qaf qishqa bizariga buyurganla. Qorumuz bulan qaf qoylingan nasalarini, sepesini, kecasi qaf qoyishlikka buyurlingan. Peygamber Aleyhis Salam ilishlarinin berchesini qaf qoyishlinlar digan. Eger qaf digan nasa tatmasaynlar, ustuge bir cok qoyinlar diganla. Enni wallaha alam, un hikmatlari yana cok qosikarik, baz lamalarini zikir qigandimalari bu oiche. Brar nasa eger bayaqin, togrudin togurun, emagi cok gitmesin. 30:53 oysa idishga chukketa digan bossa endi awvelgi zamanlarinda dimasi da qarangi mana huddush qarangi halatda taharat tulunadi mamdatda quftanlardi. Siz chilehni ichige chayan yigilib chusdimi, baska boldimi bilmestiginiz mimkun. Sunda kolonizdi yaki burda idishni chikarib turub alib kete verisiniz mimkun. Agar cop koynib koysa oysa choptin dimakiladi ichige chukmayi otib getishi mimkun digan ehtimallarinda itikgan, vallaha halam bunun hikmati ondondan kopiragdi. Lekin bizgi qilinlar digandiki bizar unga itaq qilib. 31:22 qabulqula uramid, shariyatdi. Wa yacuzu bima inxalatahu shay'un tahir faqayyala akhtara awsafihi. Suge, yana başqa dimasi, mesele, suge, taza nasa aralashgan bolsi. Ve unin suni 3 desifati bar. Suni 3 desifati bar. Rangi, suni rangi, hidi, tami. Suda 3 desifati bar dimayi, dimayikan, rang, hidi, tami. 31:54 shu sifetlarni hemmasini, yaki ikidesini, yaki birini özgertirib. Taza nasa aralashsa, bizar yaman iplas nasa dimi yapmiz, necasat dimi yapmiz, taza nasa aralashib, shundan üç sifetini, birini özgertirse, yaki hemmasini özgertirse, su, eshe su, minakilin adimi, taharif qisa boladimi, shu suda yoxmi deyid. Xu suda taharif qisa boladimi, yoxmi deyid. Boladi, yox, ene, boladi, bomaydi, boladi, bomaydi. Shuni qinin bradarlar, 32:27 Ertey kuni, məyə də, Abdurrafi, bradarımız, dərs öt yebti. Vallah, hələm, subulus salam mə nəmədin? Bulu qul maram mə? Bulu qul maram dən öt yebti. Mən bilan, u kşinin eytekken məsələsi, asman bilan, yerçelik fark qılışı mümkün. Oylak qamaynlar, bu, bu, ikke dəsir dasa nəməyekən, deyibdi. Məsələlər, mənə iki adam, biri biyaktan boladı, biri bomaydi, deyibdi. Bitti cayda oturub. Bizlər ikke mə çit eti yebsi. 32:58 fiks məsələləridə cüdeyəm ixtilaf qöb. Cüdeyəm ixtilaflar qöb. Diyədin örgəniyətkən fiksinizdiyəm yazıb barə oriyin. Uyetti örgəniyətkən fiksinizdiyəm yazıb getə oriyin. Keyin yenə başqa adam kesə, yenə örgətse, yenə yazıb getə oriyin da, keyin barib turub, əşi iki, üç, töt adamni örgətkən fiksi və kitab boyiça, çuk kitapların həmməsini, nimaqlasız, ortaya koyub salıştırişiniz mümkündə məsələləli. Salıştırir parayız. 33:26 Mena azi bizarini mey sheytik kendimelarimizde, elbet de bu nese boladi. Xun için hayran buqqamaynlar, ulamalar meselelerde ixtilaf qiyan, bogan, bogotkan, haziran boli yapti, ki inam kelecik diyan boladi. Fiqh meseles shunaka mesele. Taza nese aralashkan bosa qaralad. Taza nese aralashkan nese camadatlardan bosa. Yani, kuruq neseler. Suyuk nese emesdii mahcumanda. Suyuk nese aralashmasdan taza net. 33:57 qoyux nasalar aralashgan bosadaydi, öshad sifatlari özgarib ketsayan, taharab qisa bola varad diganakan. Misal, suga baryk quqal, daraqnin barygi. Baryklar quxdda suga, bir cherek suga, daraqdin baryklar quxddi. Ertasiga qarasayniz haligi su, rangiyam özgarib kitgan, hamiyam özgarigan, hidi bir rang, anaqa hidi keptirib digandi. 34:26 shu su'da deydi ulamalar echkin ki, mashi mazhab boychaytadi ki, bu su'da taharat qilsa bola verat, deyib. Taharat qilsa bola verat. Nigya? Taharat qilish bol ushligi sababli unga aralashgan nasa, birinchidin suyuk nasa mas, nimah? Ushlasayniz bola digan nasa, barik. Iginchidin, ashi, nacasat mas, tahir nasa, pak nasa. Shuni uchun, taharat qisa? 34:53 Bola veret diganigan. Huddi chunga oxxab, alma, chupasa, baska bosa digib, bu yerda baz bir misallarini keltir botganigan. Dalilq, bunga dalil nimadise, paygamber sallallahu alaihi wa sallam bilan, bir kishi khaciga ihram oradi. Khaciga kitiginda, e shum, ozi miqabdiki genvahlarda, nimaglada, ah kim tepesiga ve pesiga apbaq nimani oraydi. Ihram digidi chuni. Hamman kimlarinin yechib, shu apbaq nasabilan kafangi oxxab, 35:24 ölümgi tayyar bogenday, tayyar bovalad. Xu kimini orad, yolgi chikigan vahlarda, tüyadin yiqilib, boynlari uzuldi da, shuyari can beldi. Shunida paygamber sallallahu alaihi wa sallam etdi ki, iqsiluhu bima'in wa sidr deyidi. Uni, nima deyimiz bizar, mayyitni yuvush, ghusul qildirish deyidi. Mayyitni shunima qigan vahda, paygamber sallallahu alaihi wa sallam etdi ki, uni su wa sidr bilan yuginlar deyidi. 35:54 Sidr degani darax, daraxnin barygi, u baryhni suga salsayniz, darax rangiyam özgarib getayda, aliginima bilan, sidr bilan. Oysa sidr bilan yugunilar deganligi, rangi özgarisayam, demak u taza degan manana etdiladi. Daraxnin barygini salib suga, kumbilan yugunilar degandi, unin birinci ölikni taharat kildirib, kegin bütün azasini yuvchikiladi, usul kulib. Demak, shunaysa, shunge caiz ekanligini, paygamber a.s. şu hadiste etib etdi. 36:24 Qaza naysa aralashgan bosa, camadat, camadat digani yani suyuqluq mas, uflasa bola digan qattik naysalardan aralashgan bosa, unge taharat qisa bola urad. Ikinchidin, baska bir hadiste, Ummi Hani radiyallahu anhudin kegan, anhadin kegan hadiste, Iqtasala Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam wa maymunah min ina'in wahidin qas'atin fiha atharul aji'in. Qayganbar alayhi salam bilan maymunah, analarimiz, 36:52 bir idishda yuungan larida, dede, shu idishnin icilarida, dede, acin, dede, xamur qilungan idish keken, dede, shu xamurnin inakalar barit, dede. Unga su quyligan vaqta, tami, xamur tami keli shumukun. Shun naka idishda yuungan qoylungan, dede. Shunu qun, shunla taza nasaral aralashgan su, unda taharat qilsa bolayorati deyishgan. Walla halam ki, shunarlik bo se keregi. Indi keyngisi, 37:22 vayacuzut tatahhuru bima immata fihi maal adama lahu sa'il suge qani köp çıxmaydiygan narsalar çuxub ölyb qasa yani qani akadiygan dərəcizde çıxmaydi ursaniz qani çıxaydi məsələn qivin, pashya, qigirtka, xunga oxxaygan, kana dəyidimi məy shinday narsalarini məsələn ursaniz, öldürsaniz nimakiladi su qani çıxaydi amma akadiygan dərəcizde çıxmaydi 37:53 Shunaka qani akadigan dəraccada chikmay digan narsalar suga chushub olub qasa, shu suda taharat qilsa boladi mi, yox mu, deyabdi. Elaytadi ki, agar shunda chushub, shunaka narsa oladigan bolsa, u suda taharat qilsa, bola verad, deyabdi. Orgim chek bolsayam, hatta ki, chayanam, deyabdi, akrab, deyabdi. Hatta chayan bolsayam, chushub olgan bolsayam, boladi, deyabdi, taharatga. Hatta ki, zanabirdaydi, ali ki, arlarini kattasi boladiyali, 38:23 Uchubira deyan. Ashkatda arlar qushub olup qasayan, qushusularda taharatsa bola verat deyan aqyan. Chunki bunga dalil payganbar sallallahu alayhi wa sallam ajtlar ki iza waqaa azdubabu fi ina'i ahadukum falyagmizhu kullahu thummal yatrahuhu fa inna fi ahadi janahihi shifa'an wa fil a'khar da'an deyan. Agar pasha qibin uchubkab birauni avqati qed qushubqasa deydi. Yaqi qa'i qed qushubqala deyan mohsa biyadat. 38:53 avqatiga dep geltiribdilar, idishiga dep, silani birinlani idishiga cuxsa dep, ya chayiga, ya id nimesiga avqatiga cuxsa, unu depdi, sal batirvarsin, depdi, dali geni, bir batirvalib keyin alqta shasindi, keyin shu avqatini davam etib iqeveysa boladi, ya ki chayini iqeveysa bolay orad digan, chunki unin bir kanatida, nime yuradi, kasal, bir kanatida esad digan, shu kasalga qarishi alib yuradigan nimesi shifasi bolad digankan. 39:21 Shunu-shunu, shunu, bir batırva alip turub içe veysin digan. Dalili shu. Shunu, demek, bunu hatta itishqeyam ruhsat vergandin ki, indi taharat qilishligi, u beymalan naysa. U cifqayan naysalar bolsa, alp teclanib turub unge taharat qilinna verag. Mawtu ma ya'ishu fil ma'i fihi la yunajjis, ay la yufsiduhu, suda tughulub, suda yashab, suda nefes ala digan naysalar. 39:50 suni icide olup qasa, shu suge tasir qimaydi, shu suni buzuarmaydi, shu suda taharat qisab olawarad. Misalan, misal, baliq suda tughulub, suda yashab, suda nimaqiladi, nafas olawarad. Shus baliqni agar olup qaladiyam bolsa, u baliq suge nimaqimaydi, nacasat qimaydi. Yaqib olmasa, adzif daadibdi, qurba qadaymisi. 40:20 qurbaqaniyam keltirib, shu qurbaqa qishib olub qaldi suda, shu suda tahara qisa bola verad, deyid. Wa, agar suda yamira verad, lekin, nima asli suda tughulmaydi, va suni icide nafas alamaydi, digan, hayvanlar bolad. Qurukluqda yam tukad, suqa yam tushad. Shunaka hayvanlar suni icige qishib olub qalad, digan, bolsa, u suni necasat qilad, digan. Unge, misal, qanaka hayvan bolish, mumkun? 40:52 ördək və suu kuşlari dəbdi suu kuşlari dəydi keladda suu qeyam urulub sunu icdegi bağlaqni aaladda tepeg ucub gedad ayşinata kuşlar əgər suu qa cuq olsa qelekdegi suu qeyami bir qicqina suu qa cuq oladi yammosa unani maqladi na casat qilb qoyadi dəydi ki ingisi wala yacuzut tatahur bima'in qalaba alayhi qoyruhu minal ma'i wa azala anhu tab'al ma'i əgər bu zaytlik baya suu qeya əgər 41:22 kuruq naisalardin taza naisa aralax suuni sifatini bulsa, nimaqimaydi dedik, taharat qisa bola verab dedik. Endi agar suge, suyuk naisalard, suyukluqlardin taza naisani qoçsaniz, suyuk naisalardin qoçsanizdi, qu, uxta sifatini birini nimaqiladigan bolsa, özgatir varadigan bolsa, ya ki bomasa, sunin tabiatidin çikar varadigan bolsa, unge taharat qisa bomaydi dedik. 41:52 Qanday, suni tabiatini madir? Ah, suni tabiati taza bolusluq Suni tabiat tiniq bolusluqi, aqib olmasa sa'il Suni tabiati aqishluq, suyu qopturusluqdak Agar suni taza nasirgargi koshadayam olsaniz, misalayan, shorva qilsaniz, hindi u su deylim maydi? Unga baska isim berilad, dursmi? U shorva diba itililad. Bu yam suyu, shorvani suyu taharatqisa bolamidib soramay istayimdi? 42:22 xalax, ismi başqa nimaqol yapdi, unga indi su deyilinmaydi. Ismi özgar pit yapdi. Yaqib olmasa, sunin aqishliq tabiyyati yokal yapdi onda. Niga, unga koyuk naysalar koshul qal yapdi da. Ikinci tabiyyati, sunin ikinci tabiyyati, chankaxnit kandirish uchiladi su. Shunaka tabiyyat su bolusluğu kerek. Mena bu yada ayitibdi ki, suyuk naysa, taza naysa aralashsa. 42:50 Ya bir sifetini buzuşu mümkün, ya ikite sifetini, ya üçte sifetini buzuşu mümkün. Buzadigan bolsa taharat qisab olmaydi deyabdi. Süt, suge süt aralashdirsayniz. Süt aralashdirsayniz, hem rengini buzadi, hem temini buzadi. Süt aralashgan suge taharat qisab oladim yox mu? Meshunge binaan aralashib, agar shungar sudun qalib kese, yani suni shunchalik özgar turvarad biladigan derecegi yetse, dimakimay taharat bulunmaydi. Lekin, 43:22 suge iki tamchi, üç tamchi sud kisse, sunin nimesini ozgater varmadi. Tabiatini yem, hidini yem, rengini yem, sifatini yem ozgater megem bosa taharatkisa bola vrat. Shunarli boli yaptimi? Chay. Bizal hazi suni sekin keliyatbiz. Hud di shungi oxshab, misal, pepsiko oladaydi, yaki chay pepsiko olalar, hud di suni hukmi da boladi, nige u brincidin 43:51 su debi, eytmaysiz endi, chay saganninki, endi onu özne Allahi da ismi var, pepsi kola desayniz, misal chun, nima qilasiz, birincidin kolalarini rengi özgerib getidi, ikincidin ismiyam özgerib, ghalaba alayhi degani sudun ghalib geldi, özgertiri vardi, sudun köpırağı, ashir rengini köpırağı beriside, su rengini yok atadide, shunasalarini taharat qisa bomaydi, ikincisi, alvird vaz zahirdaydi, az zahirdaydi, 44:23 Güllarinin sulari ge, mesala. Güllin sulari. Misal üçün, bir litr güllin suyini aldi da, yarim litr suge arlaştırvardi. Yarim litr suge arlaştırvardi. Qaysanis köpraq keliyatdi? Güllin suyu köpraq keliyatdi. Endi öşa suda taharatkisa bomaydi. Demi üçün, unga qalib keldi. Unga qalib keldi. Ya hidi, sudikidin köpraq hidi keledi, ya keyir. 44:53 Rangiyam, gulni rangib olushi mumkün, mənə shun için nima qalad? Shun için, hazırlik gunda bazı icimliklani rangili sargash, sarix rangida bukturgan icimliklar, hər xil nimani almani anaqasidin, baska apilsinlikidan tayallan yapgan icimliklarni, nima isti, shunu alipturib, shunda taharatlisa durs bomaydi. Nima için, u qalib, suga qalib kegenlik için. 45:22 suni ismi dinam, ve rengi din, yaki tami da, unun qalib gegenlik uchun shunida taharat kisa bomaydi deydi. Taza nasa eger aralashda, ve unga qalib gela digan bolsa, demek, suyukluk bola digan bolsa, hicbirige taharat kiliqe bomaydi deyken. Al-ma'ul jari iza waqa'at fihi najasa, akit turgen su, akim suge, najasa qisha digan bolsa, taharat kisa boladi mi, yok mu? Akit turgen suge, bizde, 45:52 Qirxmerta dumalasa su taza volabdi. Suni qirxmerta dumalaganini qa'dan bilasin. Iza waqa'at fihi najasa cazal vudu, agar najasa chushgan bosa, wa lam yura lin najasa athar, najasatta chushgan. Suni suda indi, suni najasatni athari yok. Na hidida, na tamida, na rangida. 46:21 Asari korunmasa akit turgan suda, kunda taharat kilsa bola verad deyil. Kunda taharat kilsa bolad. Nisal kyun, hazir u kunda bradarlar nima bolin yapdi, baz adamlar suga bi parva bol yapdi. Hasatan su akadigan akim suluk caylarga, baz kishilar malxanadin chikadigan mallarinin nimalarini sidiklari... 46:49 akramakumullah, shu arqa toqra adamlanin ikadigan, yaqi, shun aladigan arqa qarab akqiz qoyyabdi. Su keganda aligi chikan nima ahlad shun bilan koshilib akib getiyabdi. Gahida, aniq, korasiz aligi suni rangi özgergan xaladda hidiyem, o shanaqa nima bubturub, hid bilan kelyabdi. Malak bolub, yaqi, malni sidigi nimesi bilan bub kelyabdi. Gahida, azgina, 47:19 çıxargan bolsa, su'nin köplügi səbəbli onu bilməsliyginiz mimpi. Bu nəsə də dursməz əsli. Bu, su'ga aqqızıq qoyuşlikləri yaxşiməz. Lekin, şunlay bogan vaqtda, şunun hükmünü örganiyatimiz, əgər rangi özgərgan bolsa, ya ki, bolmasa, hidi, şunlay özgərgan bolsa, anıq bayağı, nima, ahlatini, ya ki, bolmasa, nacasatinin hidi, ya rangidin, körnib turgan bolsa, u su'da taharat qılsa, bomaydi. Aqqit turgan bolsaya. Amma, 47:49 Bu, 3-da naysa, xix naysa korunmaydi. Lekin, o tepede bir adam xunlay qildi. O, aqibki gün cheyin, nima qilinmadi? Suge erzimegen azgina na casat boldi. Lekin, onu bilmaydiygan dara cezab olsa, o suda kaharat qilsa, bolla uğrad. O suda kaharat qilsa, bolla uğrad. Bu, nima, amma suda anit bir, nima, bir hayvanin olaksasi, olganini tashlak koydi suge. Bir hayvan olgan, sunu ortasiga xit tashlak koydi. 48:19 shu su, shu hayvaninin ötüb akh keliyakti. Öshen suya taharat kılsa boladi mi, yox mu? Əgər deydi, shu hayvan arxnin ortasda yatgan bolsa, itni mi, bir nasan öldirib taşagan bolsa suya, shundun su ötüb keliyaktgan bolsa, siz ösheni dimaqildiniz, bildiniz, öshetin ötüb keliyakti. Lekin suyun hiç kanaka özgar isi yox. Özgarmagan bolsayam, shundun ötgenligi uchun, u nacasat boladi, u suda taharat kılishke bomay. 48:51 Amma, deydi, shu hayvannin bir azgina cayi suga chushken, deygin, baska cayi chushmeyi turbti, deydi. Azgina cayi suga chushken, yaki su, chunu bir chek kestin ötüke teyepken bolsa, deydi, tegib ötüke teyepken bolsa, taharat kisa bolovrat, deygin. Köp mqdari teyimegen bolush gerekti, imakçıda. Yarimidin azı bolush gerekti, deydi. Shu teyepken bolsa, suga taharat kisa bolovrati, yarimi, yaki yarimidin köpsi teyib tursa, suga, 49:19 unga aqit turgan suga bolsayam taharat qisa bolmaydi deydi. Al-ma'ur raqid iza waqa'at fihin najasa la yajuzul wudu bihi Ma'ur raqid turgan su, axmaydi gan su. Bizar aqaz aqadiganini etdik, indi axmaydi gan su. Bir cayda tur. Tawus sulari axmaydi. Shunga oqshaba aqzir nimalarga aqqoylingan, kakti-kakti idishlarga aqqoylingan sular. Agar shunga najasa tushadigan bolsadiygana kallar. 49:48 Un din taharat qisa bu maydi deydi. Peygamber aleyhissalatu wassalam etdi ki, La yabulanna ahadukum fil ma'id daim, fimmayatawadda'u minhu aw yashrab. Silani bittalarinlar, ahmay turgan suga nima qimasin, bawul qimasin, peshabini ushatmasin shu suga keyin, shu sudun taharat qilib, shu sudun ishmasin dedilar. Un nun maksad, birin ki Peygamber aleyhissalatu wassalam, ahmay digan sularga nima qilisdi, 50:17 Qala ashabul mazahib illa iza kanil khawzu ashara azru'in fi ashra wa unquhu shibir. 50:47 Bizi mazhabimizde ayitadi. Bu, azirga ayitifkenge, bizi mazhabimizdegi azirga ayitmaksiboyen gebi, xavuz deydi. Xavuz. Yaqibomasi, öyde ijlat boylingan nimalar. Sukuya digan idijlar. On metriga on metr bola digan bosa digan iken. On metriga on metr bola digan bosa. Xunga, nacasa kusha digan bosa digan iken. Misalan, biradan bavul kuldi, piyashab kuldi. On metriga on metr ini. 51:18 çukurligi bir qarish. Bir qarish. Yaqib omsa, minda xovuc bilan alsayniz, qorlinizgim daya alabila digan daraca. Demi bir qarishlik caydın, dem alal, xovuc bilan su asa bolar. Xu bir qarish bola digan bolsa digan iken, xu evde peysap koya digan bolsa, yash bala digan. Yash bala keldi da, nima qıldı? Sidi, shu suga. Kelib digan iken, shu sudun taharatkisa bola orad digan iken. Bu bizni mezhabimizdi. Nima ge diganda, bu köp suga xisaplanadi, balanin sidigi azdi, bu sugan nisbetan, 51:48 az mixtar deyib xisaplanadi, shumichin su su da takharab kisa bol orad digan. Yana baz ulamalar, bizi mazhabimizdagi alimlar, onga on namaz, onbeshga onbesh digan, bazilar yigirmaga yigirma bol ush garek digan, ki, bunun namazini ma, ushitgi kitadigan su köp deyib xisaplanadi, shu köp bolsa, nacasat bomaydi digim axchida. Yana bazilara etkin agan ki, agar suni, bu tarafini namla qilib qimirlasayin, 52:17 sunu nargi tarafi qimirlamay digan bosay digan aqyan, xinda, bi malal taharat qisayin boladi, ali balanikab sitiygan sidigi nima qimaydi, u suge tasir qimaydi diganda. Xindiniza, nacasat qushgan, nacasat tasir qimaydi digimakdi. Nimagi, u bircaga qushganda, ikinci tarafi gecayind, nacasat kitibqamaydi, xuncalik, yani, qipraq digan mananay itmakcidi. Amma, bu nasilarga biz, nima, bu hammasi mazhabimizda yigablar, 52:45 ulamaalarinin, özlarinin akili bilan oylat tapishgan sozlari, o dalil, paygamber a.s. yaki baska bir nimadin dalil bilan ayitirilangan yapmaz bu. Xini üçün, bular ayitishgan ki, bayaq, nacasa tushgan cahidin nargi tarab gechayin, ötib gitmese boldi digan masalani alishganda. Amma, bazı bir hadis giygan paygamber a.s. bunu baska mazhab alimlari 53:11 shu hadiske amal qilishgan, ayatadi ki, iza kanal ma'u kullataynin lam yahmil xabath digan. Agar su kullatayn, iki kullatayn dibi itin digan, iki kulla dib kiygan. Az kullasini çunturamiz. Iki kulla bolad digan bosa, unga naca, iki kulla bosa, shunga chushgan naca asad, unga tasir qimaydi. Agar shundin kan bosa, naca asad dib, unga taharqisa bomaydi digan. Iki kullasi kancha bolad digasa, bir yus toxsan bir, ru yigrima bish, 53:40 litr diganakan da, yani 200 litrga yetmay diganakan. 200 litrga, nima qimasakan, yetmay sakan. El shi 200 litr atirafi dagi 200-dun tepe bosa, unga baya bala sidigi chuk yetti, ya ki birar bir nacasatlik naysa chusdi, shinday bosa, u suga taharaqsa bola urad diganakan. Undun agar ken bosa diganakan, 200-ga yetmadi, 180 litr bola digan bosa, nima boladi? U nacasat qisaplana urad. 54:10 bunda taharat qisa bomayit deyish ganyakan. Bu hadisini bizini mazhabimiz, Abu Hanifa rahmatullahi alayhi, imam azim rahmatullahi alayhi, bu hadisini alishmaygan. Bu hadisini almasliginin birinci sebebilari aytishaydi ki, bu hadis zaif diganyakan, zaif hadis, sunucun bunu amayganlar. Ali ibn-il-Madini digan, bu shaykh-il-Bukhari'nin shaykhlari zaif diganyakan, Hafiz ibn-i Abd-il-Barh, bunu zaif diganyakan, Ismail qadi zaif diganyakan, sunucun bular bu hadisini zaif diganyakan oylar. 54:39 unu amaganda haligindakin özlarinin özce nimasini xoyishgan, tunin köpligi 200 litrmez, bayaq 10 metrga 10 metr, yaqib omasa bayaqinday nima deyishgan, bir tarafini qimirlassaniz, ikinci tarafi qimirlamaydiyan daraca bolushkarikdeyib, özlari shunaka xoyishgan. Amma valla halam bu hadiski amal qilisaygan bula uradi, chunki bu hadisini baska alimlar, hatta shaykhil islami ibn taymiyalar sahih, hasan hadislardib edishganaygan. 55:07 Çünçün, qaysin qisaya amal qilinsa bol orad. Vayacuz zuttatahur bima'in fi ihabin dubiq. Bir hayvanni terisi alınıb, ashilanib, şunun meş işlendi. Su turadigan meş qilindi. Xu su turadigan meşdin alingan sularda, meşdin alingan sularda taharat qilisa bol orad dedi. Çünki Peygamber Aleyhisselam etdi, iza dubiqal ihabi, fakat ihab, fakat tuhir. Tuhira. 55:37 Terelar ashilansa diganaken, pak boladi diganlar. Tere ashilansa, pak boladi. Xini uchun, o ishe ashilangan terelar da nimaqtisa boladi, su bolsa, unun alipta haraktisa boladi. Fakat, itniki, ve coxkaniki, ve insanniki, mexingi oxshigan nimalar, taza bomay digaykan. Nima uchun digasa, birinci din coxkaniki, Allah ta'ala özini, nacasat dibayt digaydi. Özini, 56:07 Nacasat diba etdi diganlar. Av lahmahin zirin fa innahu riziz. Lahmahin zir, coxqanin goyshi u riziz. Riziz deyan nacis. Nacasat diba etdi. Qilin qun coxqaniki ashilansayan taza bomay. Coxqani terisidin qilingan nimalar bar. Tuflilar bar. Sumkelar bar. Kukkelar bar. Nassilar bar. Meshnaqan asalar bilan. Namaz okusligan durs bomay xalad. Coxqani terisidin qilingan nasalar da. 56:37 namaz okushligam durs bomaydi, chunki Allah ta'la ulu eynini, özini, nima qildi, nacasat davaydi. Ha, baska hayvanlar, meseleli, olub qala digan bolsa, nima, onu terisi xalal bolushi, mumkin, ashilasa, deykin, özini soyulmaganligi uchun, undon kan chikarilmaganligi uchun, xaram boladdi, olub qalsa. Amma terisini alib, ashilan varsa, xalal bolora digan hayvanlar bo. Amma choshqani kese, u hergiz, nima qilinmaydi, onu tiriklay soyub, keyin ashilasanizam, u xalal bomaydi. 57:06 Çün üçün həley qilniyəkən məslər ihtiyatlı oluşluq gərək. Kürt gələrgə ihtiyatlı oluşuq gərək. Əgər, deyidi, suni aftafka koyub, istiç üçün aftafka koyulunsa, digənəkənlər, nima qiladi? Məkruf qiladim. Bizde məkruf qilad, deyidi, suni kündə istiç qibumaydi qoyuşadi. Lekin kündə, nima xacat üçün, 57:37 kunde istise, u mekruh bomaydiyem, u caizdir deyish keneken. Mekruh bomaydi, caizdir deygeneken. Kunde isilgen su'lar. Amma adamni kunde, yarimi tanasi kunde oturub, yarim tanasiga kunchmeyi turuslu qudun, Tayyam a.s. qaytar gen. Kunde otura digen bosayniz, yaa hemme tanayniziga kunchuslu ikerek, yaqib omase, hemmesiga kunchusmey digen caiga oturusgerek. Unu sebebi nimadise, 58:04 Aligi, kun chushturgan cahilarda erganizmdagi baya haraketlar basqaca bolar ikanida. Qun chusmay turgan cahidagi, erganizmdagi, azadagi haraketlar basqaca bolib. Iki insanlin bir, insanin iki haraketi birbirga kanakuz, yani basqaca haraketlanishlik derecesi de, neticesi de, insanda kasal payda qopqalishmikli. Quni qum, Peygamber aleyhis salam, ya otursan quni toluq hemmal azayin qungi tegib dursun, ya bomasa qungi hemmal azayin tegimesin diganini aytiyan. 58:33 Amma su'nu qoyub turub istib taharat qilişli, onda ix enaka zarari yox, künge qoyub turub istib, ixlatsa bola verad. Wallaha əlem, biz kengi, shu nime bilan kifayalanimiz, kengi nimelerde ahgan miyahil abar, quduq, su'larınin hukumlari, quduqda quqetgen narsalar, braq narsar quqet edigan bosa qanday tazadanlarday, qiçqan quqedigan bosa, miqq quqedigan bosa, it quqsa, yaqib olmasa atlar. 59:02 keçib ötkən mallar, hayvanlar keçib ötkən sularni, yəni, taharat qılıçlikləri, ikey, unnin keyngisi, ahkam surul hayvanat, hayvanlarını içkən, sudun qalgan, qaldıqlarda, taharat qılıçlarki yaki itiçliklər, məsəllələrgə, vallaha, alam, keyngi dərisliklərdə, sekin-sekin tohtalib ötəmiz. Vallaha, alam, subhanika Allahumma, bihamnika astaghfirullah, wa atubu ilayk.