Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.
0:02 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillahi rabbil alamin. Wassalatu wassalamu ala qaidil ghurri almuhajjalin. Ala nabiyyina muhammad wa ala alihi wa ashabihi wa man tabi'ahum bi ihsanin ila yawmid din. Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuh. Aziz wa muhtaram musulman bradarlar. Bugungi darsta. 0:34 Udken darsda sharxlab boshlagan Ramazan rozasini tuttush wajibligi, wa roza tuttush fazilati, wa shunga baliq masalalarinin bayani haqidagi babda zikir qilingan, nabatdagi hadislarini sharxlashga kiri sharikanmiz, Allah ta'ala dan faydali ilim wa salih amallarga muaffak qilishini surab qolamiz. Wa anhu, 1:02 Anna Rasool Allahi Sallallahu Alaihi Wasallam Qal Man Anfaqa Zawjaini Fi Sabili Allahi Nudiya Min Abwabi Al-Janna Ya Abdallah, Hatha Khayr Faman Kana Min Ahli As-Salati Du'iya Min Babi As-Salat Waman Kana Min Ahli Al-Jihad Du'iya Min Babi Al-Jihad Waman Kana Min Ahli As-Siyam Du'iya Min Babi Al-Riyan Waman Kana Min Ahli As-Sadaqa 1:31 Dua'ya min baabi as-sadaqa. Qala abu Bakrin raziya Allahu anhi, bi abi anta wa ummi ya rasool Allah, maa ala man du'ya min tilka al-abuwaabi min darura. Fahal yuda'a ahadun min tilka al-abuwaabi kulliha? Qala naam. Wa arju an takuna minhum. Muttafaqun alayhi. Yana abu Hurayra raziya Allahu anhi ruwayat qalishla rachaa. 2:01 Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam shunday digan ikallar, kim Allah yulida bir cuft, bir xilmal nafaka qilsa, cennat ishigilardan, ey Allahnin bandasi, singe buyurda yaxshilik bar, deyib chakiriladi. Kim namaz ahlidan bulsa, namaz ishigidan chakiriladi. Kim cihad ahlidan bulsa, cihad ishigidan chakiriladi. Kim ruza ahlidan bulsa, 2:31 rayyan ishigiden chakiriladi. Kim sadaqa ahliden bulsa, sadaqa ishigiden chakiriladi. Abubakir raziyallahu anhu, ey Rasulullah, ata anam sizge fida bulsun, ush bu ishiglerden chakirilgan kishinin, baska ishiglerge ihtiyacı yukku, birar kishi ushe ishiglerinin hammasdan chakiriladi mi? dedilar. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, haa. 3:00 Siz u shalardan bol shingizni umut qilaman didlar. Muttafaqun alay. U shbu hadis sharifda zikir qilingan, fi sabili Allah, yani Allah yol edadigan ibarani manasida, ulamalar ixtilaf qilashib, bazilara uning manasa jihad diishgan bolsa, yana boshqalara manasa undan kura umumi raq diishganikan. Anfa qazawjaini ibarasini manasa, 3:29 Molning har qanday turudan iki ta bir xilnar sana infaq ihsan qilish diganda. Masalan, iki tuya, ya iki at, ya iki dinar, ya iki dirham, vaha keza. Hadis dagi, hada xayrun ibarasi dagi xayr kalimasi, arad tili qaidalarda istimal xilna digan ismi tafzil manasta imas, balki bu yaxshiliklardan bire digan manada. 3:59 kilgan ikan. Wa undagi tanuin, shun arsana juda uluq ikanini bildirish uchun istimal qilinib, bu bilan gapdan kuzlangan maqsad kilib chqadi. Haza xayrun ibarasini bazilar singa bu yirda yaxshilik, sawab, warahat faragat bar digan manada diishkin bulsa, boshqalar bu ishiknin acri warahati kupligut fayli, 4:27 singa bashqa ishqladan korayax shiragdib u ilaymiz, shunin uchun, shu ishqdan kir digan manadadi ishqan iken. Ulamalar etxilarcha, kim qaysa bir amal ya ki ibadatna kupra qilib tanilgan bulsa, ushe amal ya ki ibadatga tigishli ishqdan chakirlar iken. Masalan, farz namazlarna ada etib, nafil namazlarna juda kup oqidigan kishi, namazga tigishli ishqdan, 4:57 Kob rozat u tushbilan tan ilgan kishi undan rozadarlar ginakira digan rayyan namli ishkidan chakrlar ikan. Waha kazim. Bu ishik rayyan dibat alishining bayisi, uning arab tili dage ar-riy, yani chankakni basish wa suga qanish manas dage fil negizidan alin biyas algan ligidir. Bu mananing istiq kunlarda roza sababli tashna bulgan kishining, 5:26 tizda chanqaqo basilishiga bulgan alaqasi, yakqal kurnib turibdu. Imam Bukhari, rahimahullah, Abu Hurayra, raziyallahu anhudan, marfu tarzari vayat qilgan hadista, jannatning bu ishqilarga charlawchilar, jannat xazinachilari ikalliga, achiq aydin dalilbar. Hadistagi, Abu Bakr, raziyallahu anhuning, 5:54 ma ala man du'ya min hadihil abuabi min darura digan suzlarinin manasi, bu ishqilarinin biridan chakiriligan kishi, cennatka kirishlik bilan maksadiga irishgalligi uchun, boska ishqilardan chakirilishiga ihtiyacı yukku, digan. Bu uslub, u kishinin, birar kishi ushbu ishqilarinin hammastan chakiriladima digan geplari uchun, guya ki, mukaddima idi. 6:24 Payganbarimiz sallallahu aleyhi wasallam isa bu sawalga, haa, siz ushalardan beri bolishengizni umud xilaman dedila. Allah wa uning payganbari sallallahu aleyhi wasallam tarafidan qilingan umud isa, ruyamka chikishligi muhaqqaq bulib, bu hadis, Abu Bakir raziyallahu an huning fazilatlariga dalalat qiladigan hadislar qataradan urn alarikan. Ibn-i Hibban, Ibn-i Abbas raziyallahu anhumadan, 6:54 Ruvayat qilgan hadista bu halat Abu Bakr r.a. uchun haqiqattan sadirbulishi achiqaytilib. Ha, ey Abu Bakr, u shakshi sin sandiyani kalla. Muhtaram musulmanlar, shunday ikan u shbu mubarak Ramazan ayida barchamiz yeng shimarib Quran tilawati, zikir, namaz, wa sadaqay u ihsan ka bi izgu amallarini 7:21 Allah Azza wa Jalla raziliyo uchun adaqilishga hareket qilaylik. Ruzadar halimizda, bir gunda bir merta qarni tuyub avqat yemaydigan biyva biycharalar wa yetim yisirlarinin atinarli halatlarini kuz ungimizga kiltirib, ularga Allah Ta'ala uz fazli karami bilan bizlarga in'am qilgan malu dunyamızdan imkan bariche ihsan qilib ularini silaylik. Shayatki Allah Ta'ala malu dunya, 7:51 Wabola chakani fawida asti ma yidigan kunda, bizlarga raham qalsa. 8:21 uqliqa falam yadxul minhu ahad, muttafaqun alayhin. Sahil ibn Sa'd, raziyallaha anhu, rwayat qilishlari cha, payganbar sallallahu alayhi wa sallam, jannatta rayyan dib ataladgan bir ishi gulib, undan qiyamat kunu rozadarlar kiradilar. Undan rozadarladan basqa hech kim kirmayda. Rozadarlar qana digil ganda, ular orunladan turadilar. 8:50 U ishqdan ulardan uzga hechkim kirmaydi. Kirishkandan song ishq bir kitilib, undan basqa baran kishi kirmaydi digan ikallar, muttafaqun alay. U shbu hadis ham rozadarlar fazilatiga dalalat qilib, aldin ayti butganimizdik, ularnin jannatdagi rayyan dib namlanadigan, wa uz namı bilan rozadarlarning tizda chankaglari basilishiga ishara qiladigan, 9:20 bir uluq ishikden kirishlarine vayan qilmakti. Allah subhanahu wa ta'ala dan bizlarine ushbu ishikden charlanib, undan kirishimizne nasib itishini suraybiz. Wa an Abi Sa'idin il-Khudri radiyallahu anhu qal, qala Rasulullahi sallallahu alayhi wa sallam, ma min abdin yasumu yawman fi sabilillah, 9:45 illa ba'ad allahu bi dhalikal yawmi wajhahu anin nari sab'ina xarifan. Abu Sayyid r.a. anhur vayat xilishlari qar, Rasulullah s.a.v. kim Allah yulida bir kun ruza tutsa, Allah unun yuzunu shukun sababli duzaqtan yitmish yil uzaqlashtiradi digan ikad. Ushbu hadisda Allah ta'alanin raziligini istab, 10:18 Ruzat tutush fazilati zikir qilinib, uning fazilati ushbu roza bilan zarar kurmay digan, u sababli uzgalar haqqana soy istimal qilmay digan, wa uning muhum wazifalariga putur yitgazmay digan kishiga taallukliyikan. Ushbu hadisda rozadar yuzunu dozaktan uzaq qilinishi, bilan onu dozaktan uzaqlaştirilib, undan salamat saklanishiga ishara qilin moqta. 10:45 xarifan lafzi yil manasta istimal qilingan. Wa an Abi Hurayrat radiyallahu anhu, anin nabiyi sallallahu alayhi wa sallam qal, man sam ramadana imanan wa ihtisaban gufira lahu ma taqaddama min dhambi. Muttafaqun alayh. Abu Hurayrat radiyallahu anhu ruwayat qirishlarichaa, payganbar sallallahu alayhi wa sallam, kim ramadana ruzasana iman kiltirib, wa ajir istabdutsa, 11:14 Unin utgan gunahlara ki chirlada digani kalla, muttafaqon alay. U shbu hadith sharif, Ramazan rozasana tutushlik fazilatiga dalalat xilad. Wa undagi imandan murad, Ramazan rozasana tutush farzdib etqad xilish. Ihtisabdan murad, Allah ta'ala adan sawab istash. Qattabi rahimahullah, ihtisabni manase azmu qarar, yani rozasawabini istab, 11:44 Bu bilan kumunu xushnud bulub, ruzadan malallanmay, wa ruzakunlarina uzaq sanamay ruzatutush digan ikallar. Hadistagi gunahlari digan suz, barcha gunahlarini uz ichiga oladi. Lekin kobchilik ulemalar nazdi da, u muayyan gunahlar bilan xoslan gan ikan. Wa anhu, radiyallahu anhu, anna rasulallahi sallallahu alihi wa sallama qal, iza jaa ramadan, 12:15 futtihat abuab ul jannah, wa gullikat abuab ul naq, wa suffidat is shayatin, muttafaqun alayh. Yana Abu Hurayra r.a. anhu vayat qilishlarica, Rasulullah s.a. agar Ramazan kilsa, jannat ishqilara ocladi, duzakh ishqilara birktiladi, wa shaytonlar kishanlanadi digani kallar, muttafaqun alayh. Halimi rahimahullah ay tadilar. 12:46 Shaytanlarda maqsad kimlar ikanligida iki ihtimal bar. Birincisi, shaytanlarda maqsad vahiyye qulaq tutub gap oğurlaydigan shaytanlar bulub, ular Ramazan kunlari deymez, belki unin kichalarda kishanlanadilar. Chunky ular Quran nazil bulayotkin vaqtda vahiyye qulaq tutub gap oğurlashdan man qilingan idila. Shubayiz, vahiyini saklash uchun, yana ham kishanlara ziyada qilingan idi. 13:16 Ikintisi, nusulmanlar Qur'an tilawati, zikir, wa shahwatlarine susaytiradigan ruza bilan mashgul bulgallari uchun, shaytanlar basqa ayilarda qila oladigan vasvasa wa yuldan azdirishlariga Ramazanda girishi almasikanlar. Basqa ulamalar isa bundan shaytanlarınin katta wa isyankarlari kuzda tutulgan diishgan. 13:46 shu ma'anada bir babtuzib, unda uzi, Tirmizi, Nasai, Ibn Maja wa hakimlar, Abu Huraira r.a. dan ruwayat qilgan, ushbu hadisni kiltirgan. Ushbu ruwayatda Ramazanning birinchi kicasta, shaytanlar wa jinlarnin kattalari kishanlana deyilgan ikan. Yana bazilara Ramazanda shaytanlar kishanlab quyulishida, 14:14 mukallaf bandanin bahanalarini bikar qilishga isharabar. Guya ki unga, shaytanlar sindan tib qoyilgan, xunin uchun ta'at ibadatni tashlab gunahlarini qilishin ga, ularini bahana qilma bilad. Baz ulamalar Ramazan sozini ay soziga xoshmastan alahu da zikir qilish caiz imas, bal ki Ramazan ay dib ay tishkira diishkanikan. Bu hadisda isa, 14:43 Ramazan sozini, ay soziya khushmastan, alahu da zikir qilish jayiz ikalliyiye dalilbar. Yani, Ramazan kirdi, ya Ramazan kildi dib, ayitish jayiz ikan. Bu mazhabni imam Bukhari wa muhaqiq alimlar tohru dib tapishgan. Aziz wa muhtaram musulman bradarlar. Ushbaida, sakhawat peysha Rabbimiz ataqiladigan. Bu ka bifursatlarna, barchamiz ghanimat bilib. 15:12 Amal sahifalarimizne acru-sawablar bilan tuldirishke hareket qilaylik. Allah tabaraka wa ta'ala dan hammamizne ushbu mubaraka ayda salih amallar qilishke muaffak qilishini, wa qilgan ta'at ibadatlarimizne uzu qabul qilishini surab, unda bilib bilmaya qilib quyan xata kamchiliklarimizne kichirishini surayimiz. 15:37 ... ... ... ... ... ... ... 16:06 Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, yangi ayini korishlik bilan Ramazan rozasini tutub, unu korishlik bilan rozani tugatinlar. Agar cheng tozan sababli sizlarga korunma qalisa, shabanin sanagini utdus gun qilib toluq qilinlar digan ikallar. Bu, imam Bukhari qilgan rivayatini lafzi. Imam Muslim rivayati deyisa, agar bulud ayini korishlarinizden tosse, utdus gun roza tutinlar. 16:36 Ushbu hadisda Ramazan ayi ruzasi qachan waqanday boshlanishi waqanday yakunlanishi haqda suz yurutiladi. Ramazan ruzasini tutush ta yangi ayi kirgani anix bulmaguncha wajib bulmaydi. Ramazan ayi kirmastan aldin uning ruzasi tutulmaydi. Chunky Rasulullah sallallahu alaihi wasallam imam Bukhari rivayet qilyan hadisda 17:05 brantalar ingiz Ramazandan bir ya iki kun awal ruzat tutmasin, lekin brant kishi aldindan tutub yurgan bulsa, u halda tutavirsin, dedilar. Yani, aldindan du shamba wa pay shamba kabi kunlarda ruzat tutub yorub, ki yin shu kunlardan beri shabanning 29-ci ya 30-ci kuniga toğru kelib xalsa, fakat shu kishi gagina Ramazandan bir ya iki kun awal ruzat tutish caiz bular iken. 17:34 Ramazan ayi kirganiga iki narsadan biri bilan hukum qilinadi. Birincisi, Ramazannin yangi ayini korish. Chumki Allah ta'ala sizlerden kim bu ayiga hazır bulsa, roze tutsun digan. Wa Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, agar yangi ayini kursengizlar, roze tutinlar diganlar. Uttefaqun alaih. Har bir kishi uchun yangi ayini korish shard imaz. 18:04 bal ki guvahligi bilan ay kirgani sabit boladigan kishi kursa, hamma musulmanlar ruzat u tishlari uchun kifaya. Yangi ay korilgani haqda ge guvahlig qabul qilin shi uchun, guvahlig birayatgan shaxs, aqli, balagatki itgan, amanatdarligi wa kozu utkirligi sababli gapiga ishaniladigan musulman kishi bolishi lazum. Balagatki itmagan yashbala wa jinnik shilarning, 18:34 yangi ay-kurganligi haqidagi guahligi qabul qilin meydi. Shuningdik, kafir kishinin guahligi ham qabul qilin meydi. Yalganchilik, shoshqalaqlik, wa kuzu otmaslik bilan tanilgan kishilarnin yangi ay-kurganligi haqidagi guahliglari bilan ay-kirganligi sabit bul meydi. Khususan, Ramazan ay-kirganligi bir kishinin guahligi qabul qilin adi. 19:02 Abdullah ibn Umar, Peygamber sallallahu alayhi wa sallamga yangi ayini korganliklarini xabar berganlarida, Peygamber sallallahu alayhi wa sallam roza tutub, adamlarini ham roza tutushga buyurgani kallar. Kimdakim, yangi ayini anix kursa, onu mutasadda shakslarga zudlik bulan xabar berishikirik. Shunindik, roza, Ramazan hayeti, 19:29 wa haj ka be shar'i ibadatlarga ta'alluqlu bulgalliga uchun, shawwal wa zulhijjanin yangi aylarni kurgan kishi ham kurganligini bildirishi kirik. Ikintisi, yangi ayni kurishtan bulud wa chanka binarsalar manqilsa, u xalda aykirganiga undan aldingi ayni tulq, yani utdus kunqilish arxala irishilada. 20:00 chunki qamari ay utdus kundan ziyada wa 29 kundan kan bolishe mumkin imas. Baz yillarda ikki aydan tort ay gacha, utdus kun, ya ki ikki aydan tort ay gacha, 29 kund bolishe mumkin. Lekin kupincha bir ya ikki ay tulq wa uchintisi naqs bolad. Qachan utgan ay tulq utdus kun bolsa, 20:30 yangi ay korulmasa ham, shar'an undan ki yingi ay kirgan deb hukum qilinadi. Chunki Peygamber sallallahu alayhi wa sallam yangi ayini korishlik bilan Ramazan rozasini tutub, unu korishlik bilan rozani tugatinlar. Agar bulut ayini korishlarinizdan tozsa, unu 30 kon xilib sablanlar, digan ikallar. Ushbu hadislardan ma'lum boladi ki, 20:57 Ramazan rozasini yangi ay kurmastan burun tutulmaydi. Agar ay kurunmasa, shaban ayi utsusgun qilib toluq qilinadi. Shabanin utsusunci kuni asman bulutli bulisaham, acig bulisaham, roza tutulmaydi. Chunki Ammar ibn Yasir kim shak kuni da roza tutsa, Abul Qasim sallallahu alihi wa sallamga asi bulibdi digan ikallar. Muhtaram, bradarlar! 21:29 Manashu hadis bilan ushbu darsimizgi ekun yasab, ki ingi darsimizda nabatdagi babning sharhiga kirishamiz. Allah ta'ala adan bu ayna bizlar uchun yaxshilik wa baraka ay qilib, unda faqad uziga gina ta'at qilishini nasib etishini, unga maasiyat qilishini saklashini, wa bizlarini wa ata'analarimizini maghfarat qilishini surab qolab.