Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.
0:00 Muhterem Kardeşlerim, Yüce Rabbimiz kitabında şöyle buyurur. 0:34 Muhakkak ki Allah emanetleri ehline eda etmenizi emretmektedir. Emanetlerin en büyüğü de senden parça olan çocuğundur. Ayet-i Kerime'de Ey iman edenler! Kendinizi ve ehlinizi yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun buyurulmakta. Bu koruma 1:10 çocuklarımızı dinlerinde, ahlaklarında ve dünya işlerinde eğiterek, onları her türlü şerden himaye ederek sorumluluğu yerine getirmektir. İnsanı üzen ise, ana babaların çocuklarıyla ilgilenmeyip onları ihmal etmeleridir. Böylece çocuklar kaybolur, işte asıl vela da budur. Onlar tam korumaya muhtaç haldeyken, 1:43 korunmazlar, iyilik ve takva üzere yetiştirilmezler. Ve maalesef pek çok ana ve baba çocukların, çocuklarının şekavetinden, çocuklarının bozulmalarından sorumludurlar. Akıllı Müslüman, çocuklarının hem Rabbine karşı, hem de topluma karşı gidişatını, gidişatına özen gösteren kişidir. Onun vazifesi, 2:13 kendi başına bırakılmış, terk edilmiş çocuklarla toplum içerisinde kalabalıklaşma değildir. Muhterem kardeşlerim, bakın İbrahim Aleyhisselam nasıl dua eder. Şöyle der, Ey Rabbim, beni ve zürriyetimden gelecekleri namazı devamlı kılanlardan eyle. Ey Rabbimiz, 2:46 duamı kabul eyle. Nuh Aleyhisselam ise, ısrarlı bir şekilde, nida ederek, şöyle der çocuğuna, Yavrucuğum, bizimle birlikte bin, sakın ha kafirlerle beraber olma. Yakup Aleyhisselam ise, son nefesinde, çocuklarından şöyle bir söz alır, şöyle der onlara, 3:18 Benden sonra kime kulluk edeceksiniz? Onlar ise senin ve ataların İbrahim olan, İsmail olan, İshak'ın ilahı olan tek Allah'a kulluk edeceğiz. Biz ancak ona teslim olmuşuzdur dediler. Ve Yüce Rabbimiz yine kitabında sadık kullarından bakın şöyle bahseder. Şöyle der o sadık kullar. Rabbimiz bize gönlümüzü aydınlatacak eşler ve zürriyetler bağışla. 3:49 ve bizi takva sahiplerine önder kıl. Şimdi kardeşlerim İslam toplumuna isabet eden en büyük müşkilatlardan en büyük belalardan bir tanesi de ana babaların çocukların korunmasındaki ve onların iyilik ve takva üzere eğitilmelerindeki kusurlarıdır ve eksikleridir. Allah katında sivrisinek kanadı kadar değeri olmayan bu geçici 4:20 Ve bu fani dünya meşgalesi maalesef birçok ana babayı çocuklarının terbiyesinden, çocuklarının eğitiminden, çocuklarının gözetiminden alıkoymuştur. Ama aslında çocuklar ana babaya emanettir. Ana ve baba bu emanetten sorulacaktır. Bundaki kusur, bundaki eksiklik apaçık bir hasar ve çok büyük bir hatadır. 4:54 Çocuklarımızın ilkokuludur. Toplumun binasını oluşturan tuğla gibidir. Allah'ın sınırlarını koruyan, dinini yaşayan, sevgi, saygı, merhamet, isar, yardımlaşma ve takva üzere kaim olan bir ailede ümmetin hizmetkarları yetişir. Ümmetin yöneticileri yetişir. Ümmetin alimleri ve büyükleri neşet eder. 5:27 Toplum ve okul tarafından eğitilmeden önce ev ve ailesi tarafından eğitilir. Eğer çocuk istikamet sahibi olursa bunu ana ve babasına borçludur. Tam tersine olursa yani kötü ahlak sahibi olursa büyük ölçüde baba ve ana bundan mesuldür. Evet nasıl ki ana ve babanın çocuklar üzerinde hakkı varsa aynı şekilde çocukların da 5:57 ana ve baba üzerinde hakkı vardır kardeşler. Yüce Rabbimiz, bizlere ana babaya iyiliği emrettiği gibi, aynı şekilde çocuklarımıza da iyilik etmemizi emretmiştir. Çocuklara iyilik etmek, dinin emrettiği şekilde eğitilmeleri için gayret sarf etmektir. Ve bu şekilde ancak emanet eda edilir. Diğer taraftan onların ihmal edilmesi, haklarında kusurlu davranmak ise, 6:31 Aldatmaktır ve emanete hainliktir. Konuyla ilgili dersimizin başında bazı ayetleri zikrettik. Burada da sorumluluk ve mesuliyetle ilgili iki hadis zikrederek iktifa edelim. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem bakın şöyle buyurur. Hepiniz çobansınız ve her biriniz sürüsünden sorumludur. İdareci çobandır. 7:00 vatandaşlarından sorumludur. Erkek ise ailesinin çobanıdır. Onlardan sorumludur. Bir başka sahih hadiste ise Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurur. Allah bir kulunu insanları himaye etmek için görevlendirdiğinde o kişi ölürken insanları aldatarak ölürse Allah cenneti ona haram kılar. Bu hadisi Bukhari ve Müslim rivayet etmiştir. Evet kardeşlerim. 7:31 Mesele bu kadar önemli olmasına rağmen insanların çoğu maalesef böyle önemli bir konuda kusurludurlar, önem vermezler, sorumlulukları altındakileri gözetmezler ve böylece onların eğitimlerini ihmal ederler. Onların ihtiyaçlarını sormazlar, onları yönlendirmezler ve böylece çocuklarımızı zayi ederiz. 8:01 şikayette bulunuruz. Ama asıl bozukluktan sorumlu yani daha doğrusu ilk sorumlu olan bizleriz. Çocuğumuza o eğitimi vermemişizdir. Hakkında ihtilaf olan, ihtilaf olmayan ve akıllı insanların tartışmayacağı bir mesele de şudur. Milletler, ümmetler ancak evlatlarının güçleriyle kalkınabilir. 8:34 iyi eğitimcilerin kucağında yetişenlerin omuzlarında yükselebilir. Bu yüzden her millet çocuklarına ve onların eğitimlerine özen göstermesi gerekir. Onları hedeflerini gerçekleştirecek metoda uygun bir şekilde yönlendirirlerse ancak böylece istedikleri gayeye ulaşabilirler. Bu yüce hedeften hareketle çocuklarımızın eğitiminde hatalarımız, 9:09 başlığı altındaki bu sohbeti sizlere takdim edeceğim. Muhterem kardeşlerim, her millet gelişmesinin ancak ve ancak çocukların ve gençlerinin eğitimine verilen öneme bağlı olduğunun bilincindedir. Her ümmet, her millet bunu bilir. Ve hepimizin yine şunu bilmesi gerekir ki, insan yeryüzü üzerinde kainatın en karışık varlığıdır, mahludur. Bu yüzden küçük bir hata, 9:41 Bu yüzden küçük bir yanlış hesap şahsiyetini yok edebilir. Ve malumdur ki insan kendisini kuşatan ve içinde yaşadığı ortamdan etkilenen bir varlıktır. Mesela anne karnındaki cinin, annesinin hareketlerinden, psikolojik durumundan ve organlarının faaliyetinden etkilenmektedir. Bu da demek oluyor ki insanın oluşması ve ilk ve eğitimin 10:12 ilk yaratıldığı anlardan itibaren başlaması demek oluyor. O halde eğitimin hassas ve sürekli yönlendirmelerle ve yoğunlaştırılmış uygulamalarla yürütülmesi gerekiyor. Zira önümüzdeki çocuğun eğitimi yanlış bir şekilde uygulanırsa, yalnız çocuğun toplumsal eğitiminden sapması ve bozulmasıyla kalmayız, yarın kötü bir baba, kötü bir öğretmen, 10:42 kötü bir eğitici olmasına sebep olur. Ve çocukların pek çoğunun sapmasının hem yanlış yönlendirmeler hem de aileden geldiği gibi okuldan da gelmekte. Ve vahye dayanmayan başka kurumlardan alınan eski ve başarısız eğitim fikirlerinden de geldiği apaçık ortadadır. Çocukların eğitiminde işlediğimiz, işlenilen bu hataları arz etmeden önce 11:16 üç noktaya işaret edelim. Bunlardan bir tanesi annenin sorumluluğudur. Anne daha evlenmeden önce çocuklarından sorumludur. Bu da kendisini anneliğe hazırlayarak gerçekleşir. İhtiyaç duyduğu bilgileri zaten daha önceden almış olması gerekir annenin. Sağlıklı alışkanlıklar edinmesi gerekir anne adayının. Kendisine özen göstermesi gerekir. Geleceğin 11:45 annesinin şahsiyetinin kurulmasında bu önem arz eder. Yine mesela genç kızların hastalıklardan korunmaları gerektiği gibi hastalıklarından tedavi de edinmeleri gerekir. Müşteki oldukları bir problemleri varsa yine aynı şekilde bedenen, ahlaken ve terbiye bakımından sağlıklı bir çocuğun doğmasının güvencesi olur. Aynı şekilde genç kızlar kuvvet, ahlak ve din bakımından 12:17 İslami dayanıklılığa sahip eş seçmeleri gerekir ki çocuk dünyaya geldiği zaman dikenli değil, rahat bir hayat imkanı bulsun. Çünkü çocuk üzerinde yönlendirmeleri yapacak olan kişi annedir. Eğer anne kültürlü olursa doğrudan veya dolaylı olarak bu kültürünü çocuklarına yansıtacaktır. Mesela kitap okumayı seven bir anne öyle ya da böyle çocuklarına kitap okumayı sevdirtir. Evet annenin sorumluluğu dedik. 12:54 İkinci olarak babanın sorumluluğu. Anne sevgi ve şefkatin kaynağıdır. Baba ise mani olma ve korumanın kaynağıdır. Baba korur. Baba himaye eder. Dolayısıyla baba çocukların eğitiminde anneye ortaktır. Ve muhakkak surette çocuğun eğitimi meselesinde baba ile anne arasında anlayış ve ittifak bulunması gerekir. Babanın eğitimdeki sorumluluğu 13:27 çocukların büyümesinden tutun, sonra onlar için uyulacak bir örnek, bir kuduva, kendisine sığınılacak bir yol gösterici ve güvenilir bir danışman olarak kalmasına kadar devam eder. Ve bugün bazı babaların bu yönü hafife aldıklarını ve bu konuda hiçbir şey yapmadıklarını görmekteyiz. Bazı babalar da görevlerinin sadece yiyecek, içecek, giyecek hususunda nafakayı temin etme olarak görürler. Esas babalık, 13:57 Eğitimde örnek olmadır. Yönlendirme ve koruma görevidir. Ama maalesef bu görev ya unutuluyor ya da unutulmuş görünüyor. Üçüncü olarak okulun sorumluluğu var kardeşlerim. Okul döneminde eğitimin rolü babanın rolünden aşağı değildir. Okul tam bir sosyal eğitim mekanıdır, yeridir, alanıdır. Okul döneminin esaslarından biri de öğrencilerine ahlaki temeli atmaktır. 14:29 Sahi ve düzgün bir eğitim, tertemiz dini bilgilerden kaynaklanan eğitimdir. Bu kısa mukaddimeden sonra çocukların eğitiminde işlenilen belli başlı hatalara işaret etmek istiyorum. Bunları böyle alt alta sıralayacağım. Bazı veliler çocuklarının eğitimini tamamen eğitim kurumlarına verirler. Tamamdır der, ben artık çocuğum için bir okul buldum, bir yurt buldum. 15:07 Hamdolsun onlar çocuğumla ilgilenecekler. Daha sonra çocukların davranışlarında bir yanlış, bir sapma ortaya çıktığı zaman hemen gelirler eğitim kurumunu suçlarlar. Buradaki programın başarısızlığından şikayet ederler. Buradaki eğitimcilerin ehliyetsizliğinden şikayet ederler. Ama açıktır ki bu şekilde davrananlar görevlerinden gafil kalan tembel insanlardır. Neden? Çünkü 15:40 Davranışlarında sapma görülen çocuk eğitim kurumlarına evinde belli bir yaşı tamamladıktan sonra verilmekte. Şayet evinde o çocuğa doğru düzgün bir eğitim verilseydi bu tür sapmalar gözükmezdi, görülmezdi. Çocuğa hayatında ilk verilmesi gereken eğitim çocuğun ahlakının ve terbiyesinin oluşturulmasıdır. Bunun yeri de evdir. 16:08 Yine defalarca üzerinde durarak kontrol etmeliyiz çocuklarımızı. Takip etmeliyiz onları. Çocuk kendi haline bırakıldığı zaman, muhakkak surette davranışlarında sapmalar ortaya çıkar. Tabi bu aniden ortaya çıkmaz. Bu eğitim dönemindeki isabetsiz bazı yönlendirmelerin ve ihmalin neticesidir. Gazali, ihyasında bakın, bu konu hakkında şöyle der. Çocuk der, yetişmesinin başlangıcında ihmal edilirse, 16:42 genelde kötü huylar ortaya çıkar der. Yalancı, haset, hırsız, laf taşıyan, ağzı bozuk, boş şeylerle uğraşan ve hileker olur der. Bütün bunlardan sadece terbiyesinin verilmesiyle korunur der. Ve çocukları terbiye etmenin başında onları kötü arkadaşlardan korumak gidir der. Ve çocuk aile dışına çıktığı zaman ailesinin bir temsilcisidir der. Çocuk ancak onların özelliklerini taşır, onların lehçesiyle konuşur. 17:13 Ve bir Arap atasözünde de şöyle gelmiştir der, çocuk babasının sırrıdır. Evet kardeşlerim, davranışlarında bozukluk gösterirse bundan dolayı gizlice azarlanmalı. Başkalarının önünde özellikle de aileden olmayanların önünde çocuk rencide edilmemeli. Ta ki kendine olan güvenini kaybetmesin. Ve çocuk babasıyla korkutulmamalı. 17:55 sıkça işlenilen bir hata. Anne, kendisine karşı gelen çocukları babasıyla korkutur. Bu durum, bu durum nereye götürür? Bu durum babanın saygı duyulmaksızın korkulan, çekinilen bir nesne haline almasına götürür. Ve ana baba, çocuklarını küçük büyük hatadan dolayı, her hatadan dolayı azarlamaması gerekir. Bilakis onların, kendi hatalarını anlamaları için, 18:26 Fırsat verilmesi gerekir çocuklara. İnatçılık ve tersliğin ortaya çıkmasına sebep olacak kadar azarlanmayı arttırmak kat'i surette doğru değildir. Ufak bir hata işlemiştir, küçük bir hatadır fakat bir saat annesi başının etini yer çocuğun. Aynı şekilde çocuklar haklarında, çocuklar haklarında aşırı hüsnüzanda bulunmak da doğru değil. Mesela bazı babalar bu hususta çok ileri giderler ve çocuklarının 19:02 Ve çocuklarının hüsnüzan dedik değil mi? Çocuklarının hallerini ve durumlarını araştırmazlar. Arkadaşlarından hiçbirisini tanımazlar. Güvenleri tamdır. Çocukları hakkında hiçbir şikayeti kabul etmedikleri gibi haksız bir şekilde çocuklarını da savunurlar. Ve özürler icat ederler. Tam tersinde nasihatta bulunmayı başkasının işine burun sokma adı ederler. Ve bunun tam tersi de çocuklar hakkında 19:33 Kötü zanda bulunma. Ve bazı ana ve babalar, özellikle babalar bu hususta çok fazla ileri giderler. Çocuklarının niyetlerini dahi suçlarlar. Hiçbir surette çocuklarına güvenmezler. Ve her türlü yaramazlığın altında, birkaç yaramazlık yapmışlar ama her türlü yaramazlığın altında çocuklarını görürler. Evet bunlar hep bizlerin çocuklarımızın eğitiminde o çatı altında yanlış tasarruflarımız. Ve ana ve babanın 20:03 Çocuklarının takdir ve saygısında kalmaya devam etmeleri için onların önünde saygınlıklarını korumaları gerekir. Her sözü, her fiili muhakkak surette düşünerek tarttıktan sonra sarf etmeleri lazımdır. Veya annenin yine evde gözükmemesi, evde görünmemesi hiç tartışılmaksızın çocuğun eğitiminde bir kusurdur kardeşlerim. 20:39 eğitimde annenin üzerine çok büyük hükmündür. Zira anne, zira anne çoğu zaman hem ev işlerini hem de çocuğun eğitimini bir arada götüremez. Yine babanın çokça kaybolması psikolojik, sosyal, eğitim, ahlak, vicdani olarak çocukların bakımını etkiler. Ve yine işlenen önemli hatalardan bir tanesi de çocukların korkutulmasıdır. Yani anne babanın çocukları 21:10 çocuklarını aslı olmayan hurafelerle korkutmalarıdır. Psikolojik ve sosyal hastalıkların çoğu zihne yerleşen korkuların sebebiyledir. Dolayısıyla vesveseye sebep olur. Kişinin oluşmasını engeller. Çocukların var olmayan hurafelerle, efsanelerle, hayaletlerle korkutulmaları gelişmekte olan nesli zincire bağlar. Tabi bunu eğitimde 21:39 bir metot olarak kullanan bir takım eski sistemler var. Ama bu ancak sorunlu bir neslinin oluşmasına sebebiyet verir. İnsan yiyen dev, çocukları yiyen cadı, öcü peri gibi isimler çocukları korkutur. Korkuya sebebiyet verir. Evet buna şunu da ekleyebiliriz. Bazı babalar, korkutma dedik ya, bazı babalar 22:06 çocuklarına korku hissettirerek mesajlarını o şekilde verirler. Ve böylece başarılı olduklarını zannederler. Annesi şikayet eder, telefonla, hemen babası çocuğuna bir telefon çeker, eve gelince şöyle yapacağım, böyle yapacağım diye tehditler savurur. Ve belki eve geldiği zaman bedeni cezalar verebilir. Sertlik uygulayan babalar da vardır. Ama bu tür vesilelere sarılan iflastadır kardeşlerim. Sözü geçmez olur o babanın artık. 22:36 Korkutmaktan başka ikna etmeye gücü yetmez. Eğitimde ise, çocukların eğitiminde ise korkudan yardım alan eğitimci ancak ve ancak karşı tarafın ruh sağlığını yıkar. Bu şekilde böyle bir metodu, metot olarak benimseyen kişinin çocuğunun gönlünden o kişi artık o kişiye karşı duyulan saygı, takdir kalkar. 23:04 Eğitimci o kişinin gözünde artık korkunun bir sembolü olarak kalır. O halde en doğrusu çocuklarla iletişim kurmak, onları anlamaya çalışmak, suça onları hangi nedenlerin ittiğini, hangi sebeplerin ittiğini araştırmak ve dolayısıyla o şekilde müdahale etmek. Eğitim arkadaşlarım yaptırımlar ve disiplin değildir tek başına. Eğitim çok daha geniştir. 23:37 Eğitimin içerisinde öğretim de vardır, disiplin de vardır, alıştırma da vardır, teşvik etme de vardır, sakındırmayı da kapsar eğitim. Eğitim çocuğa bu sıfatları ve şahsiyeti kazandırıcı özellikleri güzel davranışlarla birlikte işlemektir. Cezalandırma dışında başka ikna yolları da vardır. Fakat maalesef babalarımız, babalar bizler aciz kaldığımızda cezalandırma yoluna iltica ederiz. 24:09 Anne baba bu yolları yani cezalandırma yollarını aslında çocukların şahsiyetine göre belirlemesi gerekir. Ve başka vesileler fayda verdiği sürece kat'i surette ana babanın dövmeye itica etmemesi gerekir. Başvurmaması gerekir. Ve özellikle çocuğa zarar verilmemesi için ana ve baba gazaba geldiğinde öfkeli bir halde çocuklarına vurmaktan kaçınması lazım. 24:39 Ve çocuk ilk defa hata yapmışsa yaptığından pişman olup özür dilemesine fırsat verilmesi gerekir. Kendisinden söz almakla birlikte ceza verilmeksizin eğer birisi şefaat ediyorsa, aracı olduysa bu da kabul edilmelidir ve çocuk affedilmelidir. Ödüllendirme de bir eğitim vesilesidir. Lakin ödüllendirme de aşırıya kaçınmaması lazımdır. Zira bu çocuğun maddeci olmasına sebep olur. 25:16 Ödül olarak sadece ve sadece eşyayı kabul eder bu sefer. Evet kardeşlerim dolayısıyla eğitimin çok erken olması gereklidir. Nitekim çocuk daha anne karnındayken eğitilir. O esnada işitir, o esnada hisseder. Okunan Kur'an'ı dinler çocuk, onun sevgisine alışır. Gülümser, huzurlu, güzel bir hava içerisinde kendini hisseder. Böylece tebessüm ve sevgi üzere yetişir. Ve bu yakın zamanlarda keşfedilen bilimsel bir gerçektir. 25:50 Çocuğun ana karnında duyması. Ve yine ilk yaşlarda ilk eğitim aylarının eğitimi de böyledir. Çünkü gerçekten çocuk zeki bir varlıktır. Bu onun eğitimini kolaylaştırır. Şairin sözü ne kadar da doğrudur. Ağaç yaşken doğrulur. Odun haline gelmezse yumuşamaz. Edep küçük yaşta fayda verir. İhtiyarlayınca edebin bir faydası olmaz. Evet yine bir başka hatamız eğitimin yiyecek, içecek, giyecek. 26:20 ve rahatı bollaştırmaktan ibaret olduğunu zanneden bizler yine hatalıyız. Bilakis eğitim bunları da kapsar, aile sıcaklığını da kapsar, aile içi uyumu da kapsar. Çocuğun kültürünü arttırma, ona faydalı beceriler kazandırma, din ve dünya işlerinin öğretilmesi, aile fertlerinin bir araya gelerek farklı yeteneklerini ortaya koydukları programların düzenlenmesi, okumaya teşvik de... 26:50 Hep bunların arasındadır. Bunlar ve benzerleri çocuğun eğitiminde ve erken tecrübe kazanmasında büyük bir faya sahiptir. Evet her evde çocuklarımız için bir kütüphane oluşturmamız gerekir. Özellikle onlar için. Bu kütüphanede kitaplar olması gerekir. Onlara yönelik. Onlar için hazırlanmış, çocuklar için hazırlanmış CD'ler bulunmalıdır. Evet yine babalar, evet babalar... 27:21 çocukların önünde sertlik göstermemeleri gerekir. Çocukların önünde öfkeye ve infiale kapılmamaları gerekir. Zira çocukların bu dönemde gördükleri zihinlerinde yer eder. Bu da psikolojik arızalara ve duygularında karmaşalara, düşmanlığa ve eğitimde satmalara götürür çocuğu. Yine eğitimde yaptığımız bir başka hata çocuklara muamelede. Özellikle de erkekler, 27:52 ve kızlar arasındaki muamele de adaletli hükmetmeme. Ve neticede birini diğerine üstün kılarak çocukların arasında hasetliğin ve düşmanlığın oluşmasın. Tabi bu terdi, farklılıkları gözetmeyeceğiz manasına gelmez. Çünkü her çocuğun diğer kardeşlerinden ayrıldığı kendine has özellikleri vardır. Ve hediye verirken, bir mükafat verirken, 28:29 her çocuğun ilgi alanını göz önüne alarak bunu vermemiz gerekir. Ve maalesef birçok ana baba evet birçok ana baba maalesef çocukların arasını ayırır. Hem maddi hem de manevi olarak aralarında eşit davranmazlar. Adaletli davranmazlar. Kimi ana baba maddi bir şey verirken ayırır, kimine az, kimine fazla verir, kimi de sevme ve cena yakınlılıkta bu adaletsizliği yapar. 28:59 Şaka ve mizahta dahi adaletli olmamız gerekir. Bütün bu davranışlar çocuklar tarafından gözetleniyor. Çocuklar tarafından kontrol ediliyor. Çocuklar tarafından görülüyor. Ve dolayısıyla çocukların birbirine karşı tavır almalarına birbirleri arasında buğzlaşmaya ve düşmanlığa götürdüğünü biz görüyoruz. Bu aynı zamanda çocuklar arasında husumete sebebiyet verdiği gibi ana babaya karşı çıkmanın itaatsizliğinde 29:29 En büyük sebebi. Ana babaya karşı çıkmanın, itaatsizliğin en büyük sebeplerinden bir tanesi onlara karşı adaletli davranmama. Ve yine çocuğun sapmasının, nefsi bunalımlara girmesinin arkasında bu adaletsizlik var kardeşlerim. Bu adaletsizlikler çocuğu alçaklığa, kötü duruma ve suça teşvik ediyor. Allah korusun cinayete kadar götürebiliyor. Ve çocuklar arasında eşit davranmamanın bir göstergesi de 29:58 çocukların gidişatlarında ve psikolojilerindeki sapmalar. Çünkü bu tür tasarruflar haset ve nefrete sebebiyet veriyor. Korkuya, çekingenle, içe kapanmaya ve toplumdan tecride kadar götürebiliyor. Ve çocuklar arasına ayırma sebebiyle hasıl olan eksikliğin giderilmesi için bu sefer çocuk başkalarının hakkına tecavüzde bulunuyor. Yine bu adaletsizliğin bir başka belirgesi, 30:31 çocuklarda gece korkularına, sinir hastalıklarına dahi sebebiyet verebilmekti. Evet, bu adaletsiz davranma çocukların, yani çocukların çocukları hakkında da olabiliyor. Yani torunlar hakkında da olabiliyor. Baba çocuklarına adaletsiz davrandığı gibi, torunlarına da adaletsiz davranabiliyor. Yani dede ve nene eşit davranmayıp, bazılarını bazılarından üstün tutabiliyor. İşte bu tasarruf, hem çocuklar, 31:03 hem de torunların babalarına karşı, dedelerine karşı buğz etmesine, öfke duymasına ve nefretine sebeptir kardeşlerim. Çünkü cena yakınlılıkta ve sevgide eşit davranılmamıştır. Çocuklar ve torunlar hakkında adaletli taksim yapılmamıştır. Aslında dinimizin söylediği bu mudur? Hayır, dinimiz bunu söylemez. Bakın Yüce Rabbimiz, özür diliyorum, Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem, 31:38 Müslüm ve Nesai'de gelen bir hadiste bakın şöyle buyurur. Muhakkak ki adil davranıp hakkı gözetenler Allah'ın katında aziz ve celil olan Rahman'ın sağında nurdan minberler üzerinde oturacaklardır. Bu nurdan minberler üzerinde oturanlar Rablerinin sağında oturanlar kimlerdir? Adil davranıp hakkı gözetenlerdir. Ve hadis-i şerif devam eder. Onun iki eli de yevindirdir. Onlar ki hükümlerinde 32:08 ailelerinde ve sorumlu oldukları insanlara adaletli davrananlardır. Evet Müslümanın her zaman bu şekilde olması gerekir. Bunu kendisine haydi ve prensip olarak benimsemesi gerekir. Bukharda gelen bir hadis ise daha fazla detaya giriyor. Bakın Numan'ın babası Beşir İbn-i Sa'd Numan'ın babası Beşir İbn-i Sa'd Numan'ı yani oğlunu Resulullah sallallahu aleyhi ve sellemin yanına getirir. 32:43 Ben bu oğlum Numan'a bir köle verdim der. Oğlum Numan'a bir köle verdim der. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem çocuklarının hepsine bunun bir benzerini verdim mi deyince Beşir hayır der. Bunun üzerine Allah Resulü öyleyse bunu da geri al der. Subhanallah. Diğer bir rivayette ise Allah'tan korkunuz da çocuklarınız arasında adaletli davranın der. Ve Numan şöyle der. 33:16 Artık babam Allah Resulü'nün yanından dönüp geri geldi ve Numan'a yani bana verdiği hediyesini geri aldı. Hadisinde ifade ettiği gibi ya diğer çocuklara da bir benzeri verilir olmazsa verilen geri alınır. Adalet bunu gerektiriyor. Mesela bazı babalar büyük çocuklarını özellikle büyükler daha fazla gözetilir. Bir miktar para verirler veya çocuklarına ev alırlar, arsa verirler. 33:49 Diğer çocukların, ya diğer kızların nasibi nedir diye sorulduklarında, ya çocuklar daha ufak, onlar için bir şeyler düşünürüz, kızlar ise evlenip gidecekler, kocaları bakar onlara derler. Böyle bir davranış kat'i sureti doğru değildir, İslam'dan da değildir. Eşit davranmayla çelişir. Çünkü kızlar evlense, gitseler, kocaları da olsa, onların bu bağışta, bu hediyede hakları vardır. 34:20 Burada babanın yapması gereken çocuklarından birisine bir şey bağışladığı zaman diğerlerine de benzerini vermesidir. Bağışla infak arasını birazdan ayıracağız. Karışmasın. Eğer o an veremezse bağış ve hediyeden bahsediyoruz. Eğer o an veremezse onlar için bir kenara koyabilir, biriktirebilir. Veya bu büyüğün hanesine borç olarak yazılabilir. Eğer bu borçlu da eda edemezse... 34:53 Babası da vefat etmiş olursa mirasa hakkına düşen mirastan o meblağ düşürülür. Evet çocukların, baba çocukların bazılarına bir takım hediyeler verebilir. Mesela araba gibi yahut ev gibi. Diğerlerine de aynı vakitte verilecek diye bir kural yok. Ama daha sonra bu değişik şekilde bir misli onlara verilerek sunulabilir. Ne demiştik kardeşlerim? 35:25 Hediye ve bağışlarda çocukları birbirine üstün kılmak caiz değil. Doğru olan, burada doğru olan eşit olarak paylaştırmaktır. Birine diğerinden fazla bağışta bulunmak ancak şer'i bir mazeret çerçevesinde caiz olmaktır. İlim ehli bu gibi durumları mesela zikretmişlerdir. Mesela şöyle derler, çocukların bir tanesi oturaktır. Çalışmaya imkanı yoktur. Kötürüm bir hastalığa yakalanmıştır. 35:54 Böyle bir durumda olan çocuğa babası daha fazla verebilir. Veya çocuk doğru evlenmiştir, ailesini, evini kurmuştur fakat çok fazla çocuğa sahiptir. Aldığı para, kazandığı para çocuklarının bakımı için yeterli değildir. Böyle bir durumda baba bağışta bulunabilir. Veya çocuk ilim talebiyle meşguldür. Bakın ilim talebini ne yapıyorlar? Tercih ediyorlar. Gençler bunu... 36:26 Duyun inşallah sizler de sizin için bir teşvik olur. Ve ayrıca çocukların fıskı ve isyanları sebebiyle ana babaya karşı çıkmaları veya bidat işlemeleri sebebiyle diğer çocuklara verilirken bunlara ceza babından hediye yahut bağış verilmez. Fıskı ve isyanları sebebiyle, ana babaya itaatsizlikleri sebebiyle veya bidatları sebebiyle. Ne yapılırlar? Geride bırakılırlar. Bunlara tercih olunur diyelir. 36:58 Veya babasından aldığı bu parayla bu çocuk eğer isyan edecekse, baba da bunu biliyor ise diğer kardeşlerine verdiği o mükafatı buna vermeyebilir. Evet eğer olur da baba bir çocuğunu diğer çocuklarına tercih eder de ona bir şeyler bağışlarsa ve diğer kardeşler de buna muvafıklarsa, rıza gösterirlerse o zaman hiçbir beis yok. O zaman hiçbir beis yok. Ya da mesela çocukların birisi... 37:49 Baba ve annesinin hizmetiyle meşgul olmuştur. Onların ta vefat edene kadar işleriyle meşgul olmuşlardır. İşlerine bakmışlardır. Bu hizmete karşın ana ve baba çocuklarına bir şey verebilir. Yalnız o çocuklarına bir şey verebilir. Fakat ne kadar verecek? Miktarı nedir? Muhakkak bunun hesap edilmesi gerekir. Mesela diyelim aylık olarak 1000 YTL yahut 1500. 38:19 Ne kadar bakmıştır? 10 sene bakmıştır. Ne kadar yapıyor? 100 bin YTL yapıyor. Bu meblağın bu bakıma karşın çocuklara verilmesinde bir beis yok. Çünkü bu çocuk yorulmuştur. Dolayısıyla böyle bir tercihte bulunup baba kendisine bakan çocuklarına böyle bir meblağ bağış olarak daha doğrusu karşılık olarak verebilir. Tabi bu hizmete karşın verilmiş bir bağıştır. Ama daha fazlasını veremez. 38:48 Daha fazlasını verirse bu sefer çocukları arasında eşit ve adaletli davranmış olmaz. Bu bölüme biraz fazla girdik çünkü konu hakkındaki yanlışlarımız çok fazla. Yine mesela baba malından bir bölümünü çocuklarından birine veya bazısına sebepsiz olarak tahsis eder de ve akabinde baba vefat ederse. Tabi çocuklar arasında husumet, sayı rahmin kesilmesi. 39:23 nefret ve boğuzlaşma olmaması için ve babanın da bu günahtan kurtulması için o mal o çocuğa tahsis edilen mal ve diğer çocuklara verilmeyen evet o mal kız ve erkek çocuklar arasında eşit olarak paylaştırılır. Neden dolayı paylaştırılır? Bir babanın günahtan kurtulması için ikincisi çocuklar arasındaki bu boğuzlaşmanın bu düşmanlığın izale edilmesi için. Yine 39:55 Her kim malından bir bölümünü ölmeden önce çocukları arasında taksim etmek isterse, ölmeden önce taksim etmek isterse, biraz önce geçen Numan İbni Beşir hadisinin de delalet ettiği gibi, erkek ile kız çocukları arasında eşit olarak paylaştırır. Eğer bu paylaştırma malının bir bölümünü ölümü öncesi yapmak isterse. Ama ölümünden sonraki taksim, Allah'ın emrettiği gibi erkeğe kadının, 40:25 Erkeğe kadının iki hissesi şeklinde olur. Ufak bir detay var. Burada mesela kişinin akrabalarına olan bağış hediyeye gelince, akrabalara olan hediyenin herhangi bir sınırı yoktur kardeşlerim. Miras miktarınca verilecek bir şey de yoktur. Çünkü asıl olan kişinin malındaki tasarrufta hür olmasıdır. Ve akrabaların çocuklara kıyası doğru değildir. Evet burada önemli bir tafsilat var. 40:57 Ona dikkat çekmemiz gerekir. O da nafaka. Yani nedir nafaka? Harcama, geçim masrafları ve ihtiyaçlar. Ve diğer tarafta ne vardır? Atiye, hibe ve hediye vardır. Nafaka ve bağış. İkisi arasında fark var. Harcama babanın üzerine farz. Ve harcamada baba çocukları arasında eşit davranması şart değil. Çünkü bazısının ihtiyacı diğerinden daha fazla olabiliyor. 41:34 Mesela çocuklardan bir tanesi üniversite okuyor, diğeri daha aşağıdaki bir okulda, ilkokulda yahut ortaokulda okuyabiliyor. Hiç şüphesiz üniversitede okuyan öğrencinin masrafı diğerlerinden daha fazla. Veya çocukların bir tanesi daha uzun boylu, daha kilolu, ihtiyaç duyduğu elbise ona göre daha büyük bir elbise, daha pahalı bir elbise. İşte böyle bir durumda çocuklar arasında yani eşit davranmak gerekli değildir. 42:04 Çünkü bunlar nedir? İhtiyaçtır ve geçim masraflarıdır. Bunlar hibe ve bağış değildir. Yine mesela çocuklardan bir tanesinin evlilik vakti gelmiştir. Evlenmesi lazımdır. Ve babasının da maddi gücü vardır. Bu durumda çocuğu ihtiyacı sebebiyle babanın evlendirmesi gerekir. Ve buradaki evlilik masrafları nafakaya ve harcamaya girer. Hibeye ve atiyeye yani bunlar bağış değildir. Bağışa girmez. 42:34 Buna binaen babanın ihtiyaca göre harcaması gerekir. Bir çocuğun düğün masrafı diğerinden fazla olabilir. Çünkü karşı taraf çok istemiştir kız tarafı. Ne dedik? Çocuğun birinin düğün ihtiyacı diğerlerinden fazla olabilir. Karşı taraf fazla istemiştir. Yani 20 tane bilezik istemiştir. Öbür çocuk daha kolay olmuştur. Çok az bir mihirle çok az bir masrafa çocuğunu evlendirmiştir. 43:11 İşte bu durumda illa da hepsine eşit olacak diye bir şart yoktur. Yine mesela çocukların bir tanesinin tedaviye ihtiyacı vardır. Bunun için baba harcama yapar. Bu durumda diğerlerine de aynı miktarda bir şey vermesi gerekmez. Çünkü burada tedavi için bu harcamayı yapmıştır baba. Bu tür harcamalardaki, bu tür aslında durumlardaki harcamalar ihtiyacı harcamalardır arkadaşlar. Geçim için yapılan masraflardır. Hediye, bağış ve hibe değildir. 43:45 Tekrar bu uzun parantezi kapatarak dönüyoruz. Çocuğu hata yaptığı zaman kıymetini düşürüp aşağılayıcı sıfatlarla anmamak gerekir. Aşağılayıcı sıfatlarla anmamak gerekir çocuğu. Neden? Çünkü öğrenmektedir çocuk. Ona sen aptalsın, işe yaramazsın. Bak duvar bile benim söylediğimi duydu, anladı ama sen anlamıyorsun gibi sözler söylenmemesi gerekir. Eğer söylenirse... 44:18 Eğer söylenirse ve bu tekerrür de ederse çocuğun güvenini çocuğa kaybettiririz. Ve yine ailede derslerden geri kalan bir çocuk varsa o çocuğun elinden yumuşaklıkla ve rıfkla tutmamız gerekir. Ona hissettirmeden ve kendine güvenini kaybettirmeden bu problemlerden kurtarmamız gerekir çocuğu. Yani çocuğumuz derslerden geri kalan çocuğumuz, sınıfta kalan çocuğumuz... 44:48 Bu hayata layık olmadığı gibi bir hisse kapılmamalı. Ve pek çok aile ortamı bu tür çocuklara yapılması gereken yani geri kalmış çocuklara bu hususta derslerinden geri kalmış çocuklara yapılması gereken muamelelerde maalesef başarısız olmaktadır. Bunun sebebi de ana babanın şiddet ve sertlikle muamele ederek çocuğun gücünün yetmeyeceği işlerde zorlayarak onları sorumlu tutmalarıdır. Bunun neticesinde ise 45:16 İstenenin tam aksi bir durum maalesef ortaya çıkar. Bu konuda sopayı hazır tutan ve bu tür çocukları diğerlerinden düşürerek bedeni ve psikolojik cezalar uygulayan bazı velilerin ve eğitimcilerin, öğretmenlerin bu tür tasarrufları maalesef çok büyük hatadır ve çok büyük yanlışlardır. Onların bu üsluplara başvurmaları bir taraftan yaparken diğer taraftan da yıkmaktadır. 45:46 Çocuğun şahsiyetini, özellikle de eğitim gününü bozmaktadır. O halde bize düşen şey, anaya babaya düşen şey, çocuğun durumuna göre en uygun orta yolun bulunmasıdır. Evet, kız çocuk doğunca gazaplanma, erkek çocuk olunca sevinme. Bunlar bize anlatılan, İslam öncesi cahili toplumlarda olduğu gibi eskiden beri devam ede gelen adetler. Bugün düne ne kadar da benziyor değil mi arkadaşlar? 46:18 Erkek çocukla müjdelenince çokça sevinç gösteren ana babalar, kız çocuklarına müjdelendiklerinde üzgüntüden sesleri kısılmakta. Halbuki hangisinin daha hayırlı olduğunu bilmiyoruz değil mi? Hem kız çocuklarıyla kız çocuklarından dolayı öfkelenme, cahiliye işidir. Allah-u Teala'nın kaderine itirazdır, reddetmektir. Allah'ın bu ihsanını, bu hediyesini 46:46 Bu hediyesine karşı gelmektir, bu hediyesini reddetmektir. Aslında buna şükür gerekirken insanlar tam tersini yapmaktır. Böyle bir tavır kişinin cahil ve aklında bozukluk olduğuna dair bir delildir. Ve yine kadına taşıyacağından fazlasını yüklemektir. Çünkü kadının elinde olan bir durum yoktur. Ve yine bunda kadının kadrinin düşürülmesi ve kadını hafife alma da vardır. Yine yapılan hatalardan bir tanesi, 47:21 Çocuklara yakışmayan isimler vermek ve verilen isimlerin bazen hiçbir anlamı olmadığını görüyoruz. Yahut yakışıksız isimler olduklarını mesela görüyoruz. Çoğu zaman manası bilinmeden Kur'an'da vardır diyerekten çocuklara isim verilir. Ama Kur'an'da cennet de var, cehennem de var, ateş de var, şeytan da var, cin de var. İsim verilirken manası açık olan isimler verilmeli, seçilmeli. 47:49 Çocuk kendisine verilen isim ve künyeden psikolojik olarak etkilenir. İbn-i Kayyım'ın da rahmetullahi aleyhinde dediği gibi isim ile müsemma arasındaki alaka çok çok önemlidir. Ve isimler müsemmalarını etkilerler kardeşlerim. Ve nitekim Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem sahabeye ve onların çocuklarına isimler koymuş ve uygun olmayan isimleri değiştirmiştir. Bu yüzden ana babanın 48:17 yasaklanan isimleri koymaları doğru değildir. Mesela Allah'a has olan isimler vardır. Rahman ismi gibi, Halik ismi gibi. Bunların çocuklar üzerinde çocuklara bu isimlerin verilmesi doğru değildir. Çünkü bunlar Allah'a hastır. Yine Allah'tan başkasına ibadet etme manasına gelen Abdülnebi, Abdülhüseyin, Abdüali gibi isimler haram olan tesmiye çeşitlerindendir. Yine çocukları Yahudi ve Hristiyanların isimleriyle adlandırmak da doğru değildir. 48:48 Mesela George, David, Michael. Çünkü sonunda onlara sevgi bağlamaya götürür bu şekildeki isimlendirmeler. Yine kaçınılması gereken isimlerden bir kısmı cebbarların ve tağutların isimleridir. Mesela Firavun, Haman, Karun, Marx, Lenin, Stalin. Bu isimlerin verilmesi bu insanların yaptıklarına rıza ve metotlarına sevgi manasına gelmekti. Yine şiddet içeren ve insanların 49:17 hoşlanmadığı manalar taşıyan isimlerden de kaçınmak gerekir. Savaş ismi gibi, alev ismi gibi, ateş ismi gibi ve ayrıca çocuklara onlarla alay etmeye ve gülmeye sebep olacak isimler de verilmemesi gerekir. Çocuğun eğitim yöntemini belirlemede ana ile baba arasında muhakkak surette ittifak bulunması gerekir. Ve çocuğun şaşkın ve hayrette kalmaması için 49:59 yöntemde ittifak etmemiz lazım. Ta ki babasının emrettiğini annesi yasaklamasın. Yahut tam tersi. Nitekim annesinin teşvik ettiği bir şeyi babası karşı gelebilir. Dolayısıyla böyle bir tutum çocuklarda muhalefeti oluşturur. Yine çocukları televizyon cihazının önünde televizyon cihazının 50:33 avı olarak bırakmak büyük bir hatadır. Ve genellikle anneler bu duruma razı olurlar. Bilgisayar da böyledir. Zira bu sayede çocukların huysuzlukları çocukların huysuzluk etmelerine mani olunur. Kadınlar kurtulurlar bu şekilde. Ama televizyon hiçbir zaman fayda vermez. Sadece ve sadece zarar verir. Hem uzun süre televizyonun karşısında durmak malumunuz sağlığa da zararlı. Hareketi iptal eder, 51:04 Ve tembelliğe götürür. Bu yüzden televizyon seyretmek için belirli vakitler tayin edilmeli. Eğer engel olmamıyorsa imkan nispetinde bunun sınırlanması gerekir. Ve yine yapılan hatalardan bir tanesi çocuğu kontrol etmek için gereğinden fazla uğraşmak. Bazıları çocuğunu büyük bir çocuk gibi kontrol etmek ister. Ona oyundan alıkoyar, yaşına uygun olmayan birçok vazifeler ve sorumluluklar verir çocuğuna. Bu büyük bir hatadır. 51:35 Bu sınırlı durumda çocuk hareketlerinde ve aklında olgunlaşmasını tamamlayamaz arkadaşlar. Muhakkak ki çocuğun da gidermesi gereken zaruri ihtiyaçları ve istekleri vardır. Aksi takdirde çocuk içine kapanık olur. Karmaşık bir insan haline gelir. Çocuklarımıza çocukluklarını yaşatmamız gerekir. Evet çocuğu kendine güvensiz ve kompleksli olarak eğitmek de yapılan hatalardan bir tanesi. 52:06 Ve maalesef pek çok baba buna sebebiyet, buna sebep olmaktı. Bu durum çocuğun geleceğini ve hayatına bakışını kötü olarak etkiler. Kendine güvensiz, kompleksli olarak yetişen çocuk korkak olur, isteksiz olur, isteksiz olur. Reşit olduktan sonra dahi hayatın zorluklarını karşılamaya güç ve kuvvet getiremez. Muhterem kardeşlerim, küçükken şimdiye kadar aklımızda kalan, 52:41 sevindirici veya üzücü birçok durumla karşılaşmışızdır. Mesela şöyle bir geriye gittiğimizde, yani çocukluk günlerine döndüğümüzde, okulda bize verilen bir mükafat veya toplantı sırasında bize yapılan bir övgüyü hala hatırlarız. Bunun yanında çocukluk döneminde başımızdan geçen üzücü olaylar da vardır. Öğretmenin dövdüğü, 53:12 aldığımız disiplin cezası, okuldaki arkadaşlarımızla veya mahalledeki arkadaşlarımızla kavga ettiğimiz zamanları hep hatırlarız. Sanki zihinlerimize nakş olunmuştur bu tür hadiseler. Aile fertlerinden birisinin bizleri küçümsemesi veya övey annemizin bize karşı üzücü tavırları hafızalarımızdan çıkmaz. Yani çocuklukta olumlu veya olumsuz olarak karşılaştığımız hadiseleri 53:45 Hala hatırlamaktayız. Ve bu hassasiyet diyeyim ben buna. Bu hassasiyet çocuklara yönelik bu hassasiyet. Onlar bir tarafa anayı babayı dahi etkilemiştir. Diğer taraftan çocukların mustakbelleri üzerinde belirleyici bir etkisi de olmuştur. Bakın dikkat edin. Dolayısıyla küçük bir çocuğa gülümsemeyi sakın ha ihmal etmeyin. Küçük bir çocuğun kalbini kazanmayı hafife almayın. 54:25 Onunla birlikte güzel ilişkiler kurma hususunda sahip olduğumuz hünerlerin hepsini uygulamayı, sahip olduğumuz hünerlerin hepsini uygulamaya çalışalım. O çocuğa kendimizi nasıl sevdiririz? Nasıl yapalım ki o çocuğun kalbini kazanalım? İnsanlarla güzel alaka kurma sanatına dair yazan bir Müslüman yazar ve davetçi bakın şöyle der, bir Arap ülkesindedir. 54:55 Küçük öğrencilere namazla ilgili, namazın ehemmiyetiyle ilgili bir konferans yaptım der. Onlara namazın önemini anlatan herhangi bir hadis biliyor musunuz? Ezberinizde var mı diye sordum der. Onlardan biri şöyle dedi der. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki, kişi ile küfür veya şirk arasındaki fark namazın terkidir. Hadisini zikrettiler. Çocuğun bu cevabı o kadar hoşuma gitti ki der, 55:25 Gayrete geldim ve kolumdaki o kaliteli olmayan saatimi çıkardım ve o çocuğa hediye olarak verdimdir. Ve benim bu hareketim o çocuğu teşvik etmiş olmalı ki ilme olan sevgisi artmış ve Kur'an ezberine yönelmiştir. Ardından günler ve seneler geçer. Bir baktım ki namaz kılmaya gittiğim caminin imamı o çocuk. İlahiyat fakültesini bitirmiş. 55:55 Ve aynı zamanda kadılık da yapıyor. Kendisini tanıtmasaydı tanıyamayacaktım der. Dolayısıyla seneler öncesi karşılaştığı güzel bir tavır onu nereye getirmiş? Bu tür misalleri çoğaltabiliriz. Şimdi bizler insanların çocuklarla olan iletişimde, onlarla olan muamelelerde çeşit çeşit olduklarını görebiliyoruz. Ve burada biz de çocuklarla olan ilişkide, muamelede neredeyiz? 56:26 kendi notumuzu verebiliriz. Çok basit bir misal ve deney. Aslında buradaki toplantımızda nasıl davrandık, nasıl daha aslında günlerimiz bitmiş değil, bugün var, yarın var. Bu deneyi kendi üzerimizde görebiliriz. Mesela oturan bir gruba giren, oturan bir meclise giren bir kişi beraberinde çocuğuyla birlikte girer. Ve girdiği zaman sağdan başlayarak, musafaha ederek 56:58 Mecliste oturanları selamlar. Beraberinde çocuğu vardır. Çocuğu da arkasından gelir. Bir alt yanından gelir. Çocuğu da babası gibi musafaha eder. Ama insanların kimi bu çocuğu ihmal eder. Elini dahi vermez. Yanındakiyle konuşmasına devam eder. Kimi parmaklarının ucuyla öylesine bir selam verir. Musafaha yapar. Kimi de çocuğun elini gülümseyerek tutar. 57:31 Sıkar, hoş geldin koçum, hoş geldin aslanım, nasılsın bakalım der. İşte bu şekildeki karşılama, çocuğun kalbinde muhabbeti ve sevgiyi oluşturduğu gibi, ana ve babası dahi etkilenir bu güzel karşılaşmada, bu güzel karşılamada. İşte ilk örnek, mürebbi sallallahu aleyhi ve sellem, çocuklarla en güzel iletişimi kuran insandı. Enes İbni Mali'nin küçük bir kardeşi vardı. 58:02 Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem onunla şakalaşır ve onu künyesiyle çağırırdı. Ona Ebu Umeyr derdi. Ebu Umeyr'in oynadığı ve sonra da ölen bir kuşu vardı. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem onunla karşılaştığında, Ya Ebu Umeyr, ma fealennu gayr, ey Ebu Umeyr, senin küçük kuşun ne yaptı diye sorardı ona. Ve yine Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem, Ummu Seleme'nin kızı olan Zeynebe Latife yapar, 58:32 Zeynepçik Zeynepçik diyerek ona seslenirdi. Ufacık çocuklar bunlar. Karşıdaki insan koskoca Allah'ın Resulü ve Nebisi. Oyun oynayan çocuklara uğradığında Allah Resulü oyun oynayan çocuklara uğradığında onlara selam verirdi. Ensarı ziyaret eder çocuklarına selam vererek başlarını okşardı Allah Resulü. Ve Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem bir gazveden döndüğünde Medine'de kendisini çocuklar karşılar. 59:02 Ve o da onları bineğine alırdı. Bir gün Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem abdest alırken Mahmud İbni Rabi adında 5 yaşındaki bir çocuk ona doğru gelir. Allah Resulü ağzına su alır ve daha sonra çocuğun yüzüne suyu atarak şakalaşır. Badisi Bukhar rivayet etmiştir. Ve Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem insanlarla şakalar yapan onlara gülümseyen bir kişiliği vardı. İnsanların kalplerine surur ve mutluluk verirdi. 59:32 kendisi yumuşak davrandığından dolayı hiç kimse onunla oturmaktan bıkmazdı. Bir gün kendisine bir adam gelir, yolculuk veya savaş için bir binek ister kendisinde. Ve Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem ona, ben seni bir devenin yavrusu üzerinde taşıyacağım der. Adam şaşırır. Küçük bir deveye nasıl binecektir? Ve o deve onu nasıl taşıyacaktır? Dolayısıyla ey Allah'ın Resulü küçük bir deve yavrusunu ne yapayım deyince, 60:03 Allah Resulü şöyle der. Deve ancak yavru doğurur. Hadisi Ebu Davud ve Tirmizi rivayet etmiştir. Yani ben sana bir deve vereceğim ama hiç şüphesiz ki o deve başka bir devenin yavrusudur. Yani o da ana evladıdır. Büyük olsa bile o da ana evladıdır. Evet Allah Resulü bakın sahabelerin bir tanesine bir gün ya evet enesir o sahabe ya zel uzmeyn der. Ey iki kulaklı diye seslenir. Bunda bir şey yoktur. Sırf o çocuğun gönlüne 60:33 sürur sokmak için bu şekilde yapmıştır. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem ile de birisi şakalaştığında o güler, Allah Resulü güler ve tebessüm ederdi. Ömer radıyallahu anhu bir gün kendisine şöyle der, ey Allah'ın Resulü biz Kureyş kadınlarına, biz Kureyş yani Mekke'deyken, biz Kureyşler kadınlarımıza, kadınlara üstündük. Ve bizden birisinin hanımı kendisinden para istediğinde kalkar, hanımının boynunu sıkardı. 61:08 Ama ne zaman ki Medine'ye geldik, burada kadınları kendilerine üstün gelmiş bir kavimle karşılaştık. Bizim hanımlarımız da onların hanımlarından öğrenmeye başladı. Kadınlarımız bize karşı güçlendi. Bunun üzerine Nebi sallallahu aleyhi ve sellem tebessüm eder. Ve Ömer radıyallahu anh'ın konuşmasına devam ettikçe Allah Resulü'nün de tebessümü artar. Hadislerde Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellemin azı dişleri görünene kadar güldüğünü görüyoruz. 61:38 Evet Allah Resulü insanlara karşı dost, sevecen ve zarifti. İşte bizler kardeşlerim, bacılarım, insanlara yönelik bu güzel davranışlara, nefislerimize alıştırırsak gerçekten hayatın tadını hissetmiş oluruz. Evet çocuk yumuşak bir çamur gibidir. Verdiğimiz ilgiye göre onu şekillendiririz. Çocuk yumuşak bir çamur gibidir. Verdiğimiz ilgiye göre... 62:09 onu şekillendiririz. Bu sebeple ahlağın dindeki yeri çok büyük. Der yüce Rabbimiz peygamberine. Ve muhakkak ki sen yüce bir ahlak üzeresin. Neden? Çünkü ev tuğlalarla bina oluyorsa, çimantoda tuğlaları birbirine bağlıyorsa hiç şüphesiz toplumda tevhid ile bina olunur ama fertlerinin birbirine ahlak bağlar. 62:36 Dolayısıyla bir toplumun ahlak olmaksızın yalnız tevhidle ayakta durması düşünülemez. Bakınız yüce Rabbimiz Resulüne ne der? Şayet sen kaba, katı yürekli olsaydın hiç şüphesiz etrafından dağılıp giderlerdi. Yani bunun manası şu, ey Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem, senin sahip olduğun halis tevhide ve azim ihlasa rağmen, 63:07 Eğer öyle davranırsan, davranmış olsaydın, senin etrafında birleşmezler, bilakis ayrılıp giderlerdi. Çünkü ahlaksız tevhid, ne ümmeti birleştirir, ne de safı bir kılar. Ahlan önemine dair gelen hadisleri hepimiz biliyoruz. Belki defalarca okuduk. Bunların birkaçını hatırlatalım ve daha sonra mevzumuzu bağlayalım. Ahmet ve Hakim'in Ebu Hureyre'den rivayet ettikleri sahih bir hadiste, muhakkak ki ben, 63:41 en güzel ahla tamamlamak için gönderildim der. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem. Yine Tirmizi ve İbni Mace'de gelen hadiste Allah Resulüne hangi amelin cennete soktuğu, sorulduğu zaman takvallahi ve husnul huluk der. Allah korkusu ve güzel ahlaktır der. Yine Ebu Davud ve Tirmizi'de gelen bir hadiste ekmelul mu'minine imanen ahasinuhum ahlakendir. Müminlerin imanca en mükemmel olanı 64:10 en güzel ahlaklı olanıdır der Allah Resulü. Yine bakın Bukhari'nin Edebil Müfret'te, hakimin müstedreinde sahih olarak rivayet ettikleri bir hadiste, Allah Resulü sallallahu aleyhi ve selleme bir kadın hakkında sorulur. Bu kadın namaz kılan bir kadındır. Bu kadın gündüzleri oruç tutup sadaka veren bir kadındır. Ama komşularıyla diline eziyet eder. Allah Resulü'ne sorulur. Onda hayır yoktur, ateş ehlindendir der. 64:40 Bukhari'de ve Müslim'de gelen başka bir hadiste Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem bir bayram namazında kadınların namazgahına doğru gider ve sahabelerin hanımlarına bakarak şöyle der. Ey kadınlar topluluğu sadaka verin bana ateş ehlinin çoğunun sizler olduğu gösterildi. Dediler ki neden ey Allah'ın Resulü? O da şöyle dedi çok celanet edersiniz ve eşinize nankörlük edersiniz. Allah Resulü'nün hitap ettiği kadınlar kim? Sahabenin hanımları. 65:10 Hanım sahabeler, yine Bukhari ve Müslim'de gelen bir başka hadiste, akrabalık bağını kesen cennete giremezler Allah Resulü. Zikredilen, zikrettiğimiz bunca bu hadisler ve burada zikredilmeyen daha birçok ayeti kerime ve daha birçok hadis-i şerif, Yüce Allah'ın dininde ahlağın ehemmiyetini ve yüksek derecesini açıklamakta. Ve kişinin sahip olduğu tevhid ve ihlas, insanların daveti ve eğitimi için yeterli olmadığını beyan ediyor. 65:39 Ta ki davet ve eğitimi ahlakla süslesin. Yoksa insanlar etrafından dağılıp gider. Dolayısıyla ahlak Müslümanı cennete girdiriyorsa, bilakis en çok cennete girdiren amellerden ise ahlak, diğer taraftan ahlakın olmaması da insanı ateşe sokmaktı. Müslüman kişi sahip olduğu tevhide, kıldığı namaza, tuttuğu oruca, verdiği sadakaya rağmen kötü ahlak sebebiyle cehenneme giriyorsa, 66:08 Bu mesele üzerinde durulması gerekir. Tevhidin fazlını, üstünlüğünü biliyoruz. Tevhid cehennemde devamlı kalmaya mani olduğu gibi ahlak da cehenneme girmeye nedir? Sebeptir. Ahlak da yani ahlaksızlık da ahlaktaki eksiklik de cehenneme girmeye sebeptir. Ve bizler Müslümanların utanç verici bu durumunu düzeltmede maalesef ahlağın ehemmiyetinden gafil kalmışız. 66:37 Maalesef bu yüzden Müslümanlar birbirleriyle alakalarını kesmişler, karşı tarafı itham etmişler, kanların akıtıldığı dahi olmuş. Bizler yurt dışındaki camilerde ve mescitlerde ve İslam merkezlerinde bu kötü ahlakın sebebiyle birçok müşkülat ve birçok musibeti canlı olarak görmekteyiz. Ve maalesef Müslümanları aralarındaki ahlaki musibetler sebebiyle Yahudi ve Hristiyan hakimlerin önünde muhakeme olduklarını maalesef müşahede ediyoruz. 67:06 Bu bazı camilerin ve merkezlerin kapatılmasına dahi götürmüş. Bundan daha fecisi, bundan daha kötüsü bu sebeple, kötü ahlak sebebiyle davetçilerin tevakkufu, durmaları. Bir bakıyorsunuz bunlardan bazıları gazeteciler gibi birbirlerinin hatalarını avlamaya çıkmışlar. Telefon konuşmalarını kaydetmişler. Ve bunları dergilerde ve gazetelerde yayınlamışlar. Sanki Rabbimiz rezil etmeyi emretmiş. 67:39 Sanki Rabbimiz rezil etmeyi emretmiş. Sanki Rabbimiz yanlışları örtmeyi de haram kılmış. Evet ahlak meselesi Ebu Erba hocamızın da anlattığı gibi bahsettiği gibi çokça üzerinde durmamız gereken bir konu. Buna razı olan razı olur. Çokça kızan kızan da kızar. Razı olan razı olur. Kızan da kızar. Tevhidin tek başına öğretilmesi yetmez. İnsanları ahlak üzere eğitmemiz gerekir. Bundaki ihmal 68:12 başımıza birçok musibeti getirmiş ve Allah korusun getirecektirdi. Ve maalesef gençler yanlış eğitilmeleri sebebiyle kötü ahlak üzere yetişmişler. Tevhid ve sünnet üzere olmamız yeter demişler. Ama sonrasında ahlaktaki bozulmalar kardeşlerini cerh ederek davetçileri karalayarak cerh ederek kendini maalesef göstermiş. Eğitimde asıl olan örnek olmaktır. 68:39 Dolayısıyla tek başına derslerin ve sohbetlerin yapılması yetmez. Ahlak örnek olunarak terkin edilir kardeşlerim. Evet, güzel ahlak muvaffak olunmaya ve Allah'ın yardımına da sebep. Hiçbir yönden baktık mı acaba? Güzel ahlak muvaffak olunmaya ve Allah'ın nusretinin, yardımının gelmesine de sebep. Bu hadisi şerifle birlikte dersimi inşallah hatmedeceğim. 69:15 Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem yani kocasına şu şekilde hitap eder. Hayır Allah'a yemin olsun ki Allah seni katiyen utandırmayacaktır. Neden? Çünkü sen sılayı rahimde bulunursun. Ne demektir bu kardeşlerim? Yani sılayı kesenle sılayı rahim yaparsın. Akrabalarından fakir olanların elinden tutarsın. Zayıfa da destek çıkarsın. Akrabaların senden hayırdan başka hiçbir şey görmezler. 69:50 Doğruluktan başka hiçbir şey görmezler. Büyüklere küçük, küçüklere de baba gibiyiz. Devam eder Hatice radıyallahu anh. Hayır Allah'a yemin olsun ki Allah seni katiyen utandırmayacaktır. Çünkü sen sıla-i rahimde bulunursun. Sen doğru konuşursun. Ne demektir bu? Yani hiçbir zaman yalan söylemezsin. Hiçbir zaman aldatmazsın. Yalan yere şahit de olmazsın. 70:18 Hayatında bir kere dahi olsa yalan söylemiş değilsin sen. Sen doğru konuşursun der Allah Resulü'ne. Devam eder Hatice radıyallahu anh. Validemiz. Sen zayıfa yardımda bulunursun. Ne demektir bu? Yani zayıfa yardım eder. Onu taşır ihtiyacını giderirsin. Onun ihtiyacını gidermeden onu bırakmazsın. Devam eder. Misafire ikramda bulunursun. Yani sana misafir olarak gelen 70:50 insanların en çok ikram edilenidir. Misafirin ihtiyacını giderir. Misafir sende gecelediği zaman güvendedir. El üstünde tutarsın onu. Evden ayrıldığı zaman ise ikram edilmiş ve mutlu olarak ayrılır. Devam eder. Ne demişti Allah'a yemin olsun ki Allah seni katiyen utandırmayacaktır. Çünkü sen sırayı rahimde bulunursun. Çünkü sen doğru konuşursun. Çünkü sen zayıflara yardım edersin. 71:20 Çünkü sen misafire ikramda bulunursun. Çünkü sen dertlilere yardım edersin. Yani musibetlerin, dertlerin, elemlerin, çilelerin isabet ettiği insanlara yardım elini uzatırsın. Kederlilerin kederini giderirsin. Sıkıntısı olanlara destek çıkarsın. Yaralılarına doktor, yetimlerine baba olursun. Evet kardeşlerim, Hatice radıyallahu anha, Hatice radıyallahu anhanın, 71:52 Allah'ın Resulü'nü destekleyeceğine dair güveni tamdır. Bu sebepten Allah'ın yardımıyla onu müjdelemiştir. Neden? Çünkü Allah Resulü'nün güzel ahlakını ve güzel sosyal ilişkilerini bizzat kendisi gözleriyle görmüştür. Kendisi müşahede etmiştir. Evet dolayısıyla sahih akideye sahip, nice ilim sahibi davetçi, kötü ahlak ve kırıcı tabiatı sebebiyle 72:26 hem davetinde hem de çocuklarının eğitiminde maalesef başarısız olmuştur. Ve yine diğer taraftan bozuk akideye sahip kıt ilimli nice davetçi de güzel davranışları ve hoş suluklu sebebiyle hem davetinde hem de eğitiminde başarılı olmuştur. Başarılı olan Allah'ın muvaffak kıldığıdır. Allah'ım ahlakın, amellerin, 72:55 Ve hevaların kötülüklerinden sana sığınırım. Beni en güzel ahlaa hidayet et. Çünkü sen en güzeline hidayet edersin. Kötü ahlağı da benden uzaklaştır. Çünkü kötüsünü ancak sen uzaklaştırırsın. Allah'ım yaratılmamı ve şeklimi güzelleştirdiğin gibi ahlakımı ve huyumu da güzelleştir.