Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.
0:00 بسم الله الرحمن الرحيم الحمد لله رب العالمين والصلاة والسلام على أشرف الأنبياء والمرسلين نبينا محمد وعلى آله وأصحابه ومن تبعهم بإحسان إلى يوم الدين السلام عليكم ورحمة الله وبركاته عزيز ومحترم مسلمان برادرлер 0:33 Riyazis Salihin namli kitabi dagi haj kitabiga qilingan sharxning dawami bulib, unda haj Islamning bish ruknidan beri ikaniga, wa u umurda bir mertaf harz bulishiga dalalat qiladigan hadislarinin sharxiga bir az toxtalib utamiz. Wa Allah ta'ala dan bizlarga faydali ilim ata itib, salih amallar qilishiga muhafag qilishina sorab qalamiz. 1:04 وَعَنِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّ اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَاهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيْتَاءِ الزَّكَاتِ وَحَجِّ الْبَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانِ مُت 1:35 Rasulullah, sallallahu alayhi wa sallam, islam biyish rukunu ustiga qurulgan. Allahdan uzga haq ilah yuqligi. Wa Muhammad, sallallahu alayhi wa sallam, unin bandasa wa ilchisi ikaniga guahlig birish. Namazni ada etish, zakat birish, kaabaga barib hach qilish, wa Ramazan rozasini tutish digan ikanlar. Mutafakun alayh. 2:04 Ushbu hadisda islam dini beş ustunli qasarga uxshatilmokta. Ma'lum ki, ustun bina nying paydivari hesablanib, u siz bina kulab getadi. Bardiyo ustunsuz kurulsa, u tazaif kuruladi. Lekin islam mustahkem, kuchli bina bulib, Allah ta'ala unu bandalariga mashro qilib, u haqida bugun sizlarga dinin gizni kamil qildim. 2:33 Nematim nibi nuxsan toqis qilib berdim, wa sizlar uchun faqat islamini din qilib tanladim, dedi. Islaminin uxbo beş ruknudan birintisi, Allahdan uzga haq ilah yuqligi, wa Muhammad sallallahu alaihi wa sallam, unin bandasi wa elchisi ikaniga guahligi berish. Yani, Allahdan uzga haq ilah yuqligi, 3:02 Wa undan uzga siginiladigan barcha ma'abudalar batil ikanini til bilan etiraf qolib qalb bilan tasd qilab gu ahlig birish. Baz adamlar quyashga, bazilara ayga, bazilara sigirga, wa yana bazilar insan zikir qilishga uyaladigan narsalarga siginib ibadat qilishadi. Turlituman, millat wa ilatlar harxil ma'abudalarga siginishadi. Lekin. 3:31 xaqiqi ilah kim? xaqiqi sighin ladigan ilah buyuk, vayagana Allah ta'aladur. Shariyat wa aql shunu taqaza qilad, chunki xalayqni yaradgan zatkina ibadat qilnishka haqli bolad. Xoish barliqni kim yaradgan? Albatta, unu Allah tabaraka wa ta'ala yaradgan. Allah ta'ala tur surasida, balki ular hech narsadan, 4:00 yani yaradgochisiz yaralib xalgandrlar, ya ki ular uzlari yaradgochimi kanlara, digan bolsa, wakiyas orasida, sizlar toka digan mani uroq haqda hech uilab kordinlar mi? Unu sizlar yarator mi sizlar, ya ki biz yaradgochimiz mi didi? Agar xalayiqnin hammasi, bitta embriyan yaradishka jamlanishsa ham, ularnin bunga kuchlari yetmaydi. Allah ta'ala itadiki, 4:30 Ey insanlar, bir masal ayitilgendir. Shundey iken, unga qulaq tutungiz. Anıq ki, sizlar Allahni quyub iltijaqlayatikan butlar, agar barchalar birilashganlarida ham, bir çivin yarata almaslar. Agar çivin ulardan biran narsani tartib alsa, unu ushe çivinden ham, qutqarib alabilmaslar. Demek, ushe butlardan hacatini, ravaqilishini suragu uchi mushrik ham, 5:00 suralgu u cibutlar ham naa car, naa tawandur. Ajaba, naa haq sighin iladigan ma'abudalar, bar chasi jamblansalar ham, bitta chivin yarata almaz ikanlar. Yana Allah Ta'ala ayitadi ki, ayitin, qasam ki, agar bar insu jin, manashu Qur'an nu uxshashini kiltirish yulida birlashib, bir-birlarga yordamchi bulisalar da, unin uxshashini kiltira almazlar. Dimak, 5:30 Allahdan uzga bran zat, unin yarat shidik yarat almaydi. Wa bran zat, unin kalamiga uxshash kalamni kildir almaydi. Allah ta'ala itadi. Qasam ki, agar ulardan asmanlar wa yirni kim yarat gandib sorasangiz, albat da Allah dirlar. Ey Muhammad, qasam ki, agar siz ulardan uzlarini kim yarat gana haqda sorasangiz, albat da ular. 6:00 Allah dirlar. Ey Muhammad ayting, kim sizlarga asman wa zamandan rizq birur, ya ki kim qulaq guzlarin gizga igalik qilur? Kim ulikdan trikni chqarur, wa trikdan ulikni chqarur? Hamda kim barca ishlarini tadbir qilip turur? Ular, albatta Allah dirlar. Dimak, uxbu uluq sifatlar igasi gina, ibadat qilini shka layiq buladi. La ilahe illallah shahadati, 6:31 ibadatlar fakat usha bilangina toqribuladigan ikhlasni wa Muhammadan Rasulullah mazmunidan kilib chigadigan payganbarimizga irgashini uz ichiga aladi. Shunun uchun ham, bu ik shahadat bittarukun hisablanadi. Islamnin ikkinchi rukni namazni ada etishbulib, unin manasi, bish vaqt namazni uz vaqtida shart rukun wa wajiblarini toluq bacarib, 7:00 Unin mustahablarina kamil qilib ada qilis digana. Uchuncho rukun, zakatga haqli kishilarga zakat verish. Zakat, arab talida ziyada bolish manasida ishlatilisa, shar'i istilahta, zakat, maqsus mal igasiga, maqsus maldan, ma'lum ber qismini wajib qilisdan ibaratikan. Ma'lum mqdarda pul, sauda mallara, wa charwa mallara kaba, 7:29 Zakat berish vacib bulgan bayliklarga iga bulgan kishi, shu turdagi bayliklarda shariyat bilgilagan mqdardagi sadaqa zakatini berishi farz bolib, unin zakat kitabida zikir qilingan ma'lum shardlari var. Zakatki haqli kishilarni isa Allah Ta'ala Tawba surasida batafsil bayan qilib shundaydiydi. Albatta sadaqalar, yani zakatlar, Allah ta manidan farz bolgan halda, 7:58 Faqad faqirlarga, miskinlarga, sadaqa yuquchilarga, kungullara islamga ashna qilin uchi kishilarga, kullarana azad qilishga, qarzdar kishilarga, wa Allah yulida hamda yula uchi musafirlarga birilur. Allah bilim wa hikmat sahibidir. Mazgur kishilardan baska bravlarga birilgan zakat, islam nazarida makbul imas. Turtunchi rukun, 8:27 haj ibadati bulib, uning manasini yukharida ayiti buttik. Hadis dagi, haj julbaytda maksad, al-masjidul haramni, wa haj mausumuda bacariladigan, boshqa buyuk marasimlarini qasqilib barish. Bishinchi rukun isa, shaaban wa shawal ayilari arasi dagi, ramazan ayida roza tutub berish. Ramazan ayinin fazilati, wa unda roza tutub berishnin ajru sawablari haqda, 8:58 Riyaz As-Salihin Kitabu Da Geh, Kitabu Al-Fadail, Yaani Fazilat Laar Kitabu Da, Yitar Licha Tughtalib Uttik. Wa An Abi Hurayrat Radhi Allah Anhu Qal, Khatabana Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam Fqal, Ya Ayyuha Nnaas, Qad Faradallahu Alaikum Al-Hajja Fahujju, Fqala Rajul, Akulla Amin Ya Rasulullah, Fasakata Hatta Qalaha Thalatha. 9:27 فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّ اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمُ لَوْ قُلْتُ نَعَمْ لَوَجَبَتْ وَلَمَ اسْتَطَعْتُمْ ثُمَّ قَالَ ذَرُونِي مَا تَرَكْتُكُمْ فَإِنَّمَا هَلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ بِكَثْرَةِ سُؤَالِهِمْ وَاخْتِلَافِهِمْ عَلَىٰ أَنْبِيَائِهِمْ فَإِذَا أَمَرْتُكُمْ بِش 9:54 Abu Hurayra raziyallahu anhu ruwayat qilib didilar. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, bizgi khutuba qilib, ey adamlar, dar haqiqat Allah sizlargi hach qilishni farz qildi. Shunda iken hach qilinglar diba itdilar. Shunda bir kishi, ey Rasulullah, har yelem edib suradi. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam indemedilar. Hatta bu gapni uch martda itdi. Shunda Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, 10:23 Agar ha diganimda u vacib bolib qalib, unga kuchlarin yetmaya qalarda. Dedilar dasun, madami ki, min bu khususta gapirmay sizlarini tinch qoydummi, sizlar hammini tinch qoyinglar. Sizlerden aldingilarna, fakat ularinin kub surashlari, wa payganbarlariga ixtilaf qilishlari halak qilgan. Agar bran narsaga buyursem, unu kullarin gizdan kilgani cha qilinglar. Bran narsadan qaytarsam, 10:53 Unu tarq qilinglar dedilar. Muslim ruwayati. Boshqa ruwayatda bu sawalini Aqra ibn-i Habis raziyallaha anhu birgalligi bayan qilingi. Payganbarimiz sallallahu alihi wa sallamning, madami ki, min bu khususta gapirmay sizlarini tinç qoydummi, sizlar ham min itinç qoyinglar digan sözleri, asli da insanga birar bir ibadat vacib bulmasligi. 11:19 wa shariyat kelmastan aldin hech qande hukum yukhligiga dalalat qiladi. Tadqiqatchi usul ulemalari, Allah ta'alanin biz taa bran peygambar yubar magun che, u arqali uzimiznin amru farmanlarimizni yubarib, unge itaat qilishtan bashtart magullari che, bran kimsani azabla gochi imasmiz digan ayatini dalil qilib, u shbu fikirini toğridib tapishganikin. 11:48 Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallamning, agar bran narsaga buyursam, onu kullaringizdan kilgani chakringlar digan suzlari, Islamning muhum qaidalaridan bulib, Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallamga birilgan jawami ul kalim, yani sirmazmun suzlaridan sanaladi. Bunga san-sanaqsiz ahkamlar kiradi. Masalan, namazning bazı shart yarukunlarini bacarishdan aciz bulgan kishi qalgallarini bacaradi. 12:17 Agar ghusul ya taharat azalardan bazilarini yushdan aciz bulsa, yush imkani barilarni yuvadi. Agar taharat uchun ya najasatni kitgazish uchun yetarli sudan azragani tabsa, imkani barini qiladi. Agar auratinin baz qismini bir kita digan narsa tabsa, ya ki fatiha surasini baz ayatlarini yadlasa, imkani barini qiladi. 12:45 Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallamnin, agar, biram narsaga buyursam, unu kullarinizden kilgani cha qilinlar, digan sozlari, Allah ta'alanin kuchlariniz yetgani cha, Allahtan korqinlar, digan ayatiga muafiq geladi. Amma Allah ta'alanin, Allahtan haq rast korqish bilan korqinlar, digan ayati haqida, iki xil fikir bar. Birincisi, ux bu ayat, Allah ta'alanin kuchlariniz yetgani cha, 13:14 Allahtan qorkinlar digan ayati bilan mansukh, yani bikar qilingin. Ikkintisi, uxbu ayat mansukh imaz. Belki Allah ta'alanin kuchlaringiz yetkani ca, Allahtan qorkinlar digan ayati, unin Allahtan haq ras qorkish bilan qorkinlar digan ayatidan kuzlangan maksadini bayan wa tafsir qilmaktar. Manashu fikir, tuğruraq fikir bulib, 13:42 Bunu tadqiqatchi ulemalar qullab quwatlashgan. Ular ayetishlariche, Allah ta'alanin Allahdan haq raz qorkush bilan qorkinla digan ayatinin manasi, Allahnin buyuruqlariga buysunish, wa man qilgan narsalardan chitlanish digani. Halbuki Allah faqat imkanibar narsaga buyurad. Allah ta'ala Baqara surasada, Allah hechbir canni taqatidan tashqari narsaga takilif qilmaydi digan bolsa, 14:12 xaraj sorasi da, wa bu dindasizlarga, biran xaraj tanglik qilmada yadid. Shubilan, ushbu darsimizga, yakun yasayimiz, wa uning davamini, Allah xoklasa, ki ingi darslarimizda, itibaringizga, hawala qilamiz.