Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.
0:00 بسم الله الرحمن الرحيم الحمد لله والصلاة والسلام على رسول الله أما بعد السلام عليكم ورحمة الله وبركاته 0:29 adam a.s. haqqa da yaradilisligi haqqa da haqqa da tohtali botkan edik. Chinki bu Allah s.w.t. nitcimin san-sanaqsiz bogan maqluqatlarini yaradikan bosa, shun maqluqatlarinin hitidi en ulogi, en abzali bu insaniyat, yeni sizi bus ikalligimizni 0:57 Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la uzenin kalamda, Allahda takitlab otta. Çünki, وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِ اٰدَمَ Biz, ādam və unin zirriyatını mukarram qılb qoydik. Yəni, uluqla qoydik deyib, Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la bay'an qıldı. Və, Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la nin azali ilmi bilan, ādam ʿalayhi ṣ-ṣalāmnin yaradda, 1:24 və cənnətədən Allâh subh'anhu wa ta'la böngə qarar birdi makan və cüftəni, xavani, özəlin Adem aleyhissalamdan yer etdi. Vaqdi ki, Allâh subh'anhu wa ta'la bulariga cənnətten caib birdi. Və bu yerdə Allâh subh'anhu wa ta'la bulariga həmə cənnət ni'matlarına mubah qıldı. Xahlələngin yidiga, 1:53 qahlagan narsasini icadigan raqat, faragatini berdi. Lekin, Allah subhanahu wa ta'ala, uzenin azalimi, azali bogani ilmiga muafiq, bir darahtan bularini nahi qaldi. Yani, shu darahtan tanavul qilishlikni. Lekin, ushbu daraq haqidi, qobchilik adamlar, baz birlarimiz, qanaka daraq yigan, ne meydu digan narsa, tartishu, 2:24 shun masallar koterlidi. Shunun chun, biradarlar, bu darahtnin, baz bu ramalar, unda, yani, anjir digan, vaha qaza basqa basqa daraht edib, etib, etib digan, uzum digan. Lekin, bu narsinin bizga itibariyog okel digani, Allah Subhanahu wa Ta'ala'nin uzi Qur'an da bayaq qaldi. Eger bizga bu darahtnin qaysi darahtni iganligi muhim bogandi, Allah albatta onu zikir qigan golardi. Shunun chun, 2:53 nima qaniqa daraq ekalligina, nima ekalligimilan, bon arta bilan mashqul bolishigimizin xajati yok, kiragi yok. Bonu orniga biz, Subhanallah dedigan bosak, anashu jannatda, bir dumatda Subhanallah deyishi evadziga, Allah jannatdagi jayimizde bir daraq otqizarigan. Sunu uchun, sunu qayin kiragsiz masala, yani insandi bilmazahan zarari yok bugan ilimde, mradarlar, 3:23 Bizi tartishiyo, mesele, ixtirab bolishiki hech khaceti yok. Bu insani elbette cahali, cahalligini alamat. Sahabalar, bir-birlerden eger bir mesele soray digan busa, bir nasihat soray digan busa, soray shargarlar ki, bizge bir shundan söz eytin ki, bizge fayda busun, özizge ziyan bomasin, digan savalman soray shargarlar. Yeni, bizge fayda eshtigarlar, yeni shunga manfaatman adan. 3:53 duniya ahiretta. Lekin, aytkan adamga ziyan etmeydi. Yeni, aytkan adamga, Allah subhanahu wa ta'ala qiyamat gunda, har bir ağzıcan, ağzıdan, çıqqan bir söz üçün, qayirdan olub gafirdin, namaga bundak dep sözledin, didigan sovaldan aman qala digan, saklana digan, yeni, shundan bir söz eytigin, dirkeldi. Bundak söz qayiz söz? Bundak söz, 4:22 Yani, yu Allah wa Rasulina yu sozi wa tohru sozi, haqq sozi, gunah buğmagan sozi. Shunu için bu daraq meselesi de tartishib umrimizi beyhudu ötkizgenden göre, umrimizi başqa faydalik qalbimizge, dinimizge, manfaatli bogan yoluna ahtarishimiz gerek. Wa uxbu ayat, Wa qulna ya adamus kun anta wazawju qal jannah, wa kula minha raqadan hayfu sha'tuma, wa la taqraba habihin shajarata fatakuna minad dalimin. 4:51 Biz etiki adamgi sen və zawcin vənə ahlin bilan uxbu cennetdə qarar tabgin. Və bu narsadan xaysu shi'atumaa xaxilagan narsalarini yingda. Lekin uxbu daraqa yaxqilashmaylar. Agar sizla bu daraqa yaxqilashib, bu daraqan tanavun qiladigan busalarin, fatakuna minal zalimin. Sizlar uzlaringa zulum qilgan ahaldan bu qalasladib Allah qaytardan. 5:20 Limak, uxbud daraxni yixligan qallahning azali ilmi bilan, bradarla. Cunki, cennatda gunah bomayda. Cennat gunah bomagan, salih adamlar uchun xazirlab koyilgan. Allah subhanahu wa ta'alanin ta'atida bogan, kuz kurmagan, kulaq ixtimagan, bashariyatning xayaligi kimagan, nimatlar bilan xazirlab koyilgan. Makan, cennat, 5:50 Bu, Allahnin taatida, Rasulinin taatida bugan. Hala hayatli vahtida, yani Allahka istighfar qigan, tawba tazarruq olub, yakshi bir, salih, halal bir yulda yasheb utkan, insallar Allah wa Rasul iman kiltirib, halal yulda yasheb utkan insallar uchun hazırda koyulgan, muraadallah. Demek, Adam aleyhissalam, Adam wa Hawa'nin cennetten çıxşligi, bu Allahnin azali ilmi, 6:20 bu taradirde bitilgen, adam ve hava yaratilmesten aldin hem, bu kalemgi Allah subhanahu wa ta'ala uktub, yazdib, emir birgende, kalem yazgenden ta qiyamat kece boladigene, heme vaqih hadiselerini Allahning uluq birik, buyuk ilmi bilen bit koyilgen. Xu ilmiga muafiq, demek ular cennette yashadi, ve ular cennette cikarildi. Allah subhanahu wa ta'ala demek uxbu, 6:49 jannatdagi bir darahtnin nahi qilisligi ham bu Allahni hikmati bilan. Allah subhanahu wa ta'ala tasawruq ila xaman arsaga yalatib muhayyag qoisan. Lekin bir darahtan nahi qilisligi ham haqli bogan zat. Lekin shu darahtan nahi qilisligi, qaitarilisligi demek bir hikmat asnasıda bogan. Demek, Adem wa Hawaish bu darahtni yedan. Shaytan alaihin la'nanin. 7:20 hasati bilan, va unin vas-vas qiliştigi bilan, Adam aleyhis salam, va hava u shubu darahtan yedan. Çünki, şeytan qasam içti ki, qasam içemən, bu darahtan eger sizlar yedigan buzların, bu cennette ebedi xolaslar. Allah subhanahu wa ta'la'nin bu shubu darahtan qaytar içtigi sizlarni, sizlarni ebedi qamasigilari uçindi qasam içti. Va Adam aleyhis salam, 7:47 Hech hayaliga kemigandi ki qasam ichigan adam yolgan gapirishigin. Yani, Allah namiga qasam ki, ushbu masalada masalada bir adam shunda davda qasam ichigati digin busan, qasam ichigan adam yolgan gapirishigini oylamagani edi. Lekin, ushbu qasamiga muhafiz shaytanin yedi ve cennetten chikarildi. Demek, aqibati nima bondi? Aqibati, birinci orinda. 8:14 Ādam wa ḥawā'nin libāslari cennet libāsıdan edib. Və libāslari yecildi. Və shi Allāhke isyanki emrigi itaat qilmasligi səbəbi bu günah. Kimni günahkar adam dimlisi? Kimki Allāhnin emrigi itaat qilmasi, bu adam günahkar hesaplan edib. Demek ki Rasūlin sünnatigi amal qilmasi, bu adam günahkar hesaplan edib. Allāhnin emrigi itaat qilmasligi səbəbiden uladinin libāsları yecildi. 8:44 madam ki shu gunahnin qilishlik barabarinda ulanin libaslari auratlari qashirib qaldi. Va jannetdagi darax yapraqida auratlarini yapishti. Demek, insannin auratini yapilishligi, unin gunahtan bir mu'minnin ya ki bir mu'minenin auratini yapilishligi, uladning gunahlardan xalira ikaligin. Yeni, baska, 9:14 bèzi günahladdan xalira ekernigli qalbida imaninin dərəcəsigi qarib insannin əvrəti yapriştigini kursatdi. Ickinsi, dərəhni yincliblan Allahni itaatadan cikdi. Insan aqil adamgi, insan qarenki, eger sizu biz bir adamgi yaxshini qisay, unu etkenni muhaya qalib yordan qisay, dekim bizlergi itaat qimasay, 9:46 Bizde etkin yapimizge kirmese, bizlar, biradalar qin calib bunla xaba bulamiz. Hatta sökemiz, uramiz. Lekin, bu, aqil bilan oylasey, biradalar. Allah subhanahu wa ta'li yer etse, bir satsiq sudan, unin hayadligiden asar ham yok, bugan, insanni Allah öz xudratini yer etse. Unge çiralik xilqat verse. 10:21 Unin azalarini gozan qilib yaradisa. Una shaklinin chirali qilib yaradikoygan busi. Una Allah subhanahu wa ta'ala hama nimatlarina nimatlan tirib qoysa. Wa halikin bu insan yaradikan Rabbusiga isyan iqsa. Bu, hama bir akil mino uledigan busi, biradarlar tohrib omasa gerek. Allah subhanahu wa ta'ala yarad. Qayzi birimiz, biradarlar qadrimiz. 10:54 Кесилген колы улакойшили ким қадыр? Хич ким? Аллахтан башкан. Шунин чина Аллах сунту ва маа бикум мин-ни'аматин ми-фа мин-Аллах. Сизлерге берилген ni'mat faqad bu Allahtandir. Demek bizlerge berilgen ni'matlar qaysi burishdan qati nazar. Sağliq busu uzimizdi, yaratilişigimiz. Ahli ayal, ota'ana farzant, mal dunya wa haqaza. Sanaksiz bu. 11:23 Demek, isyan qilişliyi bilen ular, Allah nahiqi gen darahtini işirme ikginci derecide ular Allahke asi bolidilar. Lekin, bu asiligi ularini ebedi qomadi. Allah ulargi qala rabbana zalamna anfusana wa illam taghfirlana wa tarhamna lana kuna namiyana khasirin. Adem wa Hawa alaihi suram etdilar ki, 11:55 iya parvadigara bizlar özlarimizi, nafslarimizi zulum qildik. Agali sin bizlarini, gunahlarimizi kechirmasayin, bizlarga rahmi qimi edigan busayin, bizlar khasara tabkocher, yani ziyan tabkochilerden bu qalamizib, ular Allahka, fatalaqa adam, min rabbih kelimatin fatahba alaih. U shu fatalaqa adam, yani Allah subhanahu wa ta'ala u shubu etilgan Adam a.s.nin kelimasini, u shubu ayette, A'raf suraste bayan qildi. Yani Adam o hava, 12:24 qaligan gunahlarini arqasidan Allah ka tawba tazarruqudilar. Uchinsisi, Adama isramitlar ki, ibn Abbas radan ruhadxin hadisladda, qal, qala Adam, etki Adama nismi, ya Rabbi, e farwadigara, min uz qulin bilan yaratmadima, qilalahu bala, unga itildiga, ha, bala, wa napakta fiyamin ruhik, wa mingi uz ruhinin huladin. 12:53 Fulamadima qila bala. Etiki bala. Qala atharayta intubtu hal antaraji ilal janna. Agar min singe tawbaqsam parvadigara. Qiyan bu gunahamge tawbaqsam. Sin mina shu jannatke qaytargu uchu misan? Nib sor adib. Allah s.a.w. qala na'am. Limak, insan gunah qala. Agar unge tawbaqla digan usah, Allah gunahunu maqfirat qala. 13:22 kim bolusdan qati nazar? Wa qanda gunah bolusdan qati nazar, bradalar. U gunahlari qaisi darajda bolusdan qati nazar. Agar shu insan qilgan gunahiga tawba, haqiqi tawbatu nasuha, usha shariyatta begilat berligan, shardlariga muafiq tawba qaladigan, musa, bradalar, Allah gunahimizin. Uylamayni ki biz, bizi bolarimiz bol da, baz birla uzlari hapa boladi. 13:53 e biz bollarimiz bollda, qigan ishimiz bollda, enda ma'ilindig, nima bollsay bollda, bu yaqdi ishal. Demek ushe, bu özlariga beligan hukumdir. Bir insan, agar shunna beligan busa, bu adam öziga özü hukum qildi, vah hukumiga muafib ushe bollari bob kitadi. Agar shunaka vaqtida, biz gunahkarimiz, Allah gunahlarimizi ma'firatisi, Allah kemin haqiqi tawba qilama, tawbanin shatlari bilan, 14:23 Bu qigan gunahiga absus nadamat qilişlik bilen. Ve qigan gunahdi ikkinci qas qilişliki qitmaslik. Ve şu gunahtan çikişligi Allah bilen bende urtasi bose gunah. Demek, tawbani şartlari, Allah bilen bende urtasi gunah qilingan bose, şu adam birinci şarti ixlas bolish gerek. Astayden, qalbden. 14:50 Wa ikinci, afsus nadamat qili shkirek, yigla shkirek. Men shu gunahni qildim. Chinki, biradallar, gunahtan hech qisimus xalimiz. Hatta, peygamballara ham kicini gunahtan xalimiz. Ular, deki, Allahnin fazi bilan maasumda. Dekim, peygamballardan baska branta bir insan gunahtan xalimiz, biradallar. Gunahkarimiz. Chinu uchim? Afsus nadamat qili shkirek. Bir gunahni qiladigam usik. Afsus nadamatlar qili. 15:19 Keçelere turib Allah ki tahajjud, namazlar okub, istighfar etib. Tawba tazarukla digan busay, albette bu ikinchi ayd. Wa unnankigin qas qilish gereki, azim bulish gereki ikinchi shu gunahti qimeymendi. Marandallar, ikinchi bu gunahti qimeymendi, tilimiz bilan, milyon merte eysay, lekin qalbimizi bir merte etmese, bu tawba, tawba umeydi. Cinki tawbani kim qabul qilaydi? Tawbani Allah qabul qilaydi. Demek Allah, insanin sizi bizani qalbimizde, 15:49 Qul in kuntum tuqfu maa fisum aw tubduhi alamu Allah. Sizlar, eytinki ulariga, ee, Muhammad, qalblarda in kuntum, yani sizlar qalblarinizda yashirib turgan minarsanahan, qashqara qigan narsanahan bilgu ucizat. Demek, qilishi gerek. Ikinci, shu gunaxni qamimi. Va uchintisi, demek, shu gunahtan chikishi gerek. Shu insa manay shu gunaxni qitturgan busa, shu gunahtan chikib gechi gerek. Bu gunaxni qitturib, insa, mesan, yolgan yapirib turib, 16:21 İtkinchi yalgan geyab, pir miri mandib. Qisa, tovba qisa, bu tovba omeydi. Bu, ki anna istihzaa bole. Sizgiye, mesele, bir oğliyiz. Bu onda atacan, man qimey, man bu işni dese. Leki, şu işni qiturarsay, siz nima deyiz? Meni mazharlayibsem deyib, biz hama hapa ulamiz. Bu dünya, bu halan ki xalq, manikul muluk bogan zat, muluk begasi bogan Allah Subh'u wa Ta'ala geyab, bunda istihzaa qirishlikin gunahi yenayan qattara. Indi, insam insam bole. 16:51 ortasda gunax busac, yani bir bradariga xiyanat qigan busa, bir bradarniga zulum itkizgan busa, bir bradarni malini agan busa, nima qilan? Hali qi usht tepedagi shartlarban, ahirunan sharta tortantisi, shu amaratini qitarish girek, qitarib berish girek, qitarmasa bomaydi. Shu agan mulkini bradariga xiyanat qigan busa, shu mulkini qitarib berish digibla, shunda tawbasi qabul qolan, wa illa tawba-tawba bomaydi. 17:21 Çünki Allah qiyamat gününü keçirsə həm, dekin bende keçirməsə, yox paradigara mən bu biradarından razı mən keçirdim demesə, insan bu Allah s.w.t. bendesini keçirməsin. Cehennem, ahlidan bu qoradi. Çünki için biradarlar, kendi cum'amızın ahiride, Nawas ibn Sam'an radiyallahu anhu ru'adqini hadisedi, imam muslim rahmatullahi aleyhi ru'adqini hadis, Nawas ibn Sam'an diyen sahabi radiyallahu anhu den, anil nabi sallallahu aleyhi salam qal, 17:49 Al birru husnul khulq wal ithmu ma haka fi nafsik wa karihta in yattali'a alaihin naas. 18:23 Wal ism dedilar, gunah dedilar, xaq insalnin qalbanin tindali digan nars. Nars. Insalni bro etmese sen gunah qusen demese ham, digan qalbi qina lad. Wa adamlar ne shu qigan gunahni belisli gidan qor qad. Qor qo, xapa bolad. Ya man qorad. Ya ne shu gunahni adana belib qamasin. Ya falanchi bilmasin, falanchi kurmasin, falanchi bilmasin. Digan nars qalbda dayin qor qo bolad. 18:53 Demek, biz günahladan xalib usak, qancha qolumizdan qeyganca, fattakullah maslatatm, Allahdan qorkanimiz ki, taqwa qilib, shu günahladan saknay digan busi, biradallar, qalbimiz, özmizdir, özmiz qalbimiz qinalmaydi. Birunumaz, özmiz qinalmaymiz. Hu mal dunyay kopeysiyinay, biradallar, insan hatircan bomaydi, belkim aksi bolaydi. Shun usun ham, halik etganimizin, gunahtan, qolumizdan qeyganca, 19:24 qorqishimiz kerek. Bunun uchim nima gunah, nima sawab ikaligini belish kerek, aylam bolish kerek. Wa nima nisa sawab, nima nisa haram, nima nisa gunahligini belishimiz kerek, biradarlar. Nima uchimisi, Allah subhanahu wa ta'ala fa azallahumma shayta'an hafa akhrajahumma mimakana fih, qula anna Allah subhanahu wa ta'ala nima qildi, jannattan chqarildi. Qigan gunahlari yansha. Wa Allah subhanahu wa ta'ala qula anna hamasin jannattan yeryuziga churildi. Adem, Hawa, Shaytan. Wa, 19:55 ixbitu ba'dikum libadun adu, yani sizlər birbirlarinizga düşmansinlar. Və sizlər ta Allah Subh'ana Ta'la muvaqqat özü taqdil qiyan vaqti gecəs sizlərgə, yani sengi və sengi zurriyotlariñga yeryüzü də qarar tabadlar. Və Allah Subh'ana Ta'la ulan, Allah, Adam və Hawa yuqad etkani mizik Allahdan tawba tazarru quldan. Allah ulanı günahlarini maghfirat quldan. Qul naqbitu minhə jami'an. Demek, hammalariniz bu cennetten çiqi iladli, Allahın emri bilan çiqadildi. 20:25 فَإِمَّيْ أَتِيَنَّكُمْ مِنْ نِيْحُدًا Sizlerden bazı bellariniz, demek, hidayatta. Yani, min kursatkin amrimge itaat qiladigan halatta qilaslar. Kim bu halatta qiladigan busa? فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا أَعْثُمْ يَحْسَنًا Bu insange qurqu yuq, qiyamat günde. Yani, Rabbisinin huzurida hesab, tercimansiz, Rabbisi bilen hesab kitab qilnadigan günde, katteni kicik amalida. 20:51 xama utkizgan omrinin basidan ahiriga chaklingan amallardina hesab qiladigan kunda qorkubumiydi. Kimga? Faman tabi'a hudaya. Kim? Allahnin hidayatiga erigasi. Wala khawfu wala hum yahzan. Ular utkange qigan gunahladan xafabumiydi. Yani qaygu cikmidi. Cinki Allah ularini maghbarat qiladi. Adam wa Hawa yeryuziga churishlig bilan ularning 21:19 Allahni amri bilan hikmati bilan çürüldi, çürüliştigi. Wa bu nirsi elbette miradallar. Wa innama falaa uqubati ba'da tawba bu iqabmasi idi. Çürüliştigi ulariga cezamasi idi yericigi. Belkim ular nasil nasabnin davam itkaziştigi uçin. Wa amalning salih amalda buliştigi bilan. Wa Allahki itaat itiştigi bilan. Wa Allahning hakumini ta Allahning... 21:46 Amribga muafiq, taqdiriga muafiq qiyamati qecek eladiga insallar yitfazisi uchun Allahini hikmati edi. Eger ozimiz oylaylik, Allah subhanahu wa ta'ala cennet ve cehennemde yaraddi. Adam wa Hawa alaihi salam cennette qogandi edi, cennette fakat gunaq qimagan insallargina cennet egeladi. Eger cennette qogandi, Allah do zahni, nimi uchi yaratigan? Bu abas bu qalad, bihuda yaradiligan bu qalad. Allah hakim uzal. 22:14 har bir nasede hikmet egesi bugan zabi. Yaretken bir zerre yaratim, albati buna ham hikmeti bar. Demek, yaratini shi hikmetiga muafiq, uladini yeri yuziga churdi, ve bu darahtan nahi qilisdigi, u shi hikmetiga muafiq idi. Ve uladinin nesil nesilin davam itizib, kim salih amal qisi, u shi adam. Allahnin rahmatin tabbadi, kim günah qisi, Allahnin azabiga sazavar muladi. 22:43 Demek, wa mazala nnaz, ba'da Adam alaihissalam, wa Adam alaihissalamnan kin, adamna ta kopayib barda, Adam alaihissalamnin surriyadlari Hawa alaihissalamnan qirqta, yani, wa qal, wa razaq Allah ta'ala Adam wa Hawa awlad, fa kanit Hawa tahmili fil ishirini batman, yani, yigirmatta, cuf cuf bogan farizant qorda. Adam wa Hawa farizantlari, 23:09 yigirmatda hamiladar boldi, yigirmatda, wa hamasi egizak, cuf-cuf edilar. Demek, 40-ta farizandi bugan. Wa bulardin nikahlanishligi, birinci qarin bilan ikinci qarin nikahlanaydi. Iki togulgan cuf, bir nikahlanmazdi. Bu, shariyati, usha vaqtadaygi shariyatin hukumi shundaydi. Bu, bugunkina Islam, nanki bunarsa mutlaq haram bugan, qiyamat gece. Demek, opa singillerini, aka ukallari nikahlanishligi, 23:35 bu kokcidigimizgi malum, demek nikahlanin shiki haram, abadi qat'i haram bulersin. Lekin bu Adem aleyhissalaminin sunneti de, bu zamani de, shunersi, Allah'nin hukumu bilen bu halal bu ganyida. Bizlerni meselemiz, ayallar mesele istiyidi, shiqa'ul insan, wa bi'an fuhatmun lazimin kullama israfi insan, annihud Allah ta'ala. Demek insanin bahtsizligi, wa uzinin harab bulishligi, wa har bulishligi, elbette lazim buladi. 24:04 agar bu adam Allahnin hidayatadan çıxsa. Wa Allah aslida yarad qoygani fisretten qanci insan uzaxlasib barsa, bu insan albette uzenin xarlika tashlidi. Wa uzenin baxsizligini, uzenin halagatka tashlasigini alamati bulani. Wa ma la'an nizamil nabishira Allahu ta'ala lahum. Eni Allah Subhanahu wa ta'ala korsatib qoygani halal yoldan yurmasan, haram yolga uchislig bilan insan demek, 24:32 abadi özinin duniya ahiratda xarlik vabaxsizlika yini yusutada. Hud dushinindik, islam insallarinin eyn quluq mahlukatlarin ikalligina, mukarram ikalligina dayan qilda. Vat tarixiyaga bir nazar saladigan musayq, yunan tarixiga busin, hind tarixiga, rum tarixiga busin, yaki islam... 24:58 dan aldingi arablarinin arab tarixiga nazar saladigan busak, ayallarinin hic qanda qadri bomagan. Buna kitablarida addi cahil, musulman bomagan, ghayri dillara ham itiraf qilinga. Yunan tarixida ayallar bir matagi oxshagan edi. Ular ozlari va qizlari bilan xaxilagan vaxtida bazarlarida satilardi. Va ular kannan bir mata buyungi oxshaganlasi edilar. 25:30 ular mirasa mahrum edilar. Wa ular din hukumin sozi hechqanda itibarga inabadka alinmagan. Wa Rum daxam hud dushundaydi. Rum tarix daxam. Ular peqad yedkiyilar ucin bir mataga ushegan nirsa. Xalisa unu xatan qiladi, xalisa unu sotvaradi, xahalagan nirsasina unu hechqanda biran bir mal, mulka eganik haqq hukoku yogidi. Wa xin tarix daxam, agan qaysib bir ayalini yeri uladigan busa, 26:00 Demek, xin taarihda, agar ir uladigan busa, ayalini quduqa tashdina ad. Ulam yabqali zawjatih, unu ayaliga hech qanda ir ulganakin yashash uchun sabab qaldi mazdi adamda. Shaka zulum kuchaygan idi. Vodemek, Arab taarihda chi? Arab taarihda, ayallarinin bir insan itibari yok. 26:30 Unin hirmati yox. Bir mal duniya caligi ham qatri bomagan. Islamdan aldangi camiqi tarixlarda. Fakat ular, nafslari erginli shahwatlari uchini faydalangan. Ularini kirey bosa nasi satovagan. Bazarda satilardi. Vey kirey bomasan, satov yubarlardi. Arablarda ham hud dushun daqidi. Allah s.a.v. Allaha da wa idal maw'udatu su'ilat bi ayyidan bin qutilat. Ayatin azil bolishigi, ayan qis farzan toqladigan busa. 27:00 arqiladilar. Ular namuslanadilar. Va atasi oladigan Musa, onu hatinni, vizi anasi makamida boganda, miraslib ugollar bolish olad. Ular mirastan mahrum edin. Yani, mirasli ichige kushubi varilad. Tasaur qirila, biradallar? Mal dunyayimiz var. Lemak, biz, wafat oladigan Musa, mal dunyayimiz, mirasfullarimiz olad. Shunu ichige, ayallarimizin kushubi varilad. Nima qimati bar? Islam, dan aldin tarih, ayallarini shu qadar. 27:31 xarlagan. Wa uladni triklayin komishlik. Triklayin, trikturgan qizni abarib komishlik. Arabinada bugan. Limak islam geldi, nima ab geldi? Limak islam ayal qishiyya laqad a'dal islam bil marati ilal hudal ladhi anzala Allahu ta'ala l-khayra lil-bashari alal insalini awwal a'dam alayh salam. A'dam alayh salamgan nazilqigan hidayatni islam yena qital. 28:02 Erkek ayallariga. Uladinin barabar ikalligini, bir-biridan, hech qande farq qilmastigini, Allahnin nazdida hammasi barabar insani, barabar ikalligini Allah Subhanahu wa Ta'ala korsaydi. Wa dinimiz urgaydi. Arayta siddiq wal amani wal hayya hubbunil khaylin naz. Wa uladinin insaniyatlik halata barabar ikalligini urgaydi. Uladinin ten qildi islam, bradallar. Erkek ayallinin ten insaniyat ikalligini, 28:31 Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la Nisa surasda ey adamdan rabbilarinizan qurqnilada. Qaysiki sizlarina bir naqistan yaraddi. Yani adamdan. Wa khalaqa minha zawjaha. Wa undan juftini yaraddi. Wa batta minhuma rijalan kafira wa nisa. Wa undan kub erkek wa ayallarini tarqashiga sabab kundi. Jumki adam wa havanim farzantlardan sizi bizdan tarqaldi. Wa taqullaha. 28:59 Allahdan qurqiylar ki sizlar albatta rahim haqqada soralasa, yani qarindash uruqchilik haqqada sili rahim qiganisilar mi qilma qiganisilar mi albatta hisab qilnasilar. Innallaha kani alaykum raqiba. Albatta Allah subhanahu wa ta'ala sizlarini muraqaba qilib turgucizattir. Wa Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam saymetlar ki innaman nisa'u shaqa'i qurrican. Albatta ayallar ergeklarinin bradadlar, yani tohu shikallari. Yani farqi yok. Bu ayal kishi 29:28 Dib ona, hama narsiga o erkek kishi hojayin boladigan. Ya fakat erkek kishini hukumi bilan hukum qilladigan narsiga imasigini korsaydi. Belkin, ayallarinin ham uzun qadri baligini korsaydi. Farrijal kulluhum awladi nisa varrijal. Cinki, sizi buz erkeylari ham, shu ayallarinin wa erkeylarini zuriyadimiz. Agar erkek kishi ozi bosa, ayal kishi bomisa, insaniya tarqamagan bolad. Demek, sizi buzlarnin tarqashiminizga sebab, 29:58 shu ayal wa ithkaktir. Wa qayqambarimiz s.a.w. ditlari qullu moludin yuuladi alil fitra fa abawahu yuhawidani. Har bir tughul etkin chaqalaq fitratta saf islamda tughuladi. Unu ata anasi yahudi qiladi, ya nasiran ya ki majusi qiladi. Demek, har bir tughul etkin insan nima uchil islamda boladi ata anasi unu musulman qiladi dib zikir qimal. Chunki insan yangi tughulgan chaqalaq qayirda kim bulishtan qati nazar, qaysi aida dan ujusdan gelishtan qati nazar, 30:28 albatta islamda tughulariga. Lekin buni dinge qaysi yolga, zalalatka, batil yoli kechdiyga qatana sababbo la dedilar. Fa abawahu unin qatanasi dedilar. Wa khilqatta ham barabar yaratil shida. Ala hin kanal isban yaqul, isban, husha'i ta'albin, ihbaril mar'atil fasida, yani fasid, fasiq ayaldan qachgan, wa la tarkan ilal mar'atil fadila, wa fazila ayalga ham, 30:55 boyin egmagen dedila. Uladda qayda, shiyari shundagida. Av yun sab ilad Tauratil mubandala. Islam kegenden kegin, lukarrira annan nafsar raci wal malasawa. Islam kegenden kegin, erkeg wa ayalinin nafsin barabar ekalligini korsadda. Yusamu biha imanun wa xulk. Wa uladnin faqad farqi imanda wa xulkta farqlanisigini. Wa kim aziz bola mandi digan Musa, bo insan, 31:23 iman wa xulqa ega boladigan Musa, qirayni xulqa, bo adam azizidir. Erkeg wa ayal bolishdan qad nizan. Yash qatda bolishdan, bay kan bagal bolishdan qad nizan. Kim xarliginin alamatligi? Imandan wa xulqtan, yakshi gozan xulqtan, yani xalas bolishdi. Ega bo, misal, bo adamning xarliginin alamatidir. Cingi Allah s.w.t. wa nafsim wa man sawwahim. O zat, uladning qiraynik bar fitratta qayin qibirat. 31:50 Fa alhamaha, fujuraha, wa taqwaha. Ulariga haq yolunu korsatdi. Wa gunah yoluna ham Allah subhanahu wa ta'ala korsatdi qoydi. Bu Allah'nin rahmati. Qarayn ki Allah subhanahu wa ta'ala sizi bizani yaratib. Yeni bilgallarini qil orinilari. Mani sidadi yaratim. Sizlagi mani cennet dozahdi yaratib qoydim demadim. O shi Allah subhanahu wa ta'ala yaratikan nimatlarinin çiraynig bir tertibde bolisdik ucin. Yeni bu cemiyatinin bir-birige akibette, muhabbette bolisdik ucin. 32:18 Aslida bir ikalligini korsetti Allah sunat ala. Ve Allah kimge cennetini ve kimge duzzahini yaratigini, cehannini yaratigini bayaqilin. Qad afliha man zakkihim. Kim batahqi u nacittapadi, kimki nafsinin Allahnin ta'ati bilan, salih emal bilan, halal bir kesk, rizq, sawab emallar bilan, nafsini pakligan busa, bu adam albette batahqi nacittapadi. Wa qad ahaba mandassaha. Buna aksibu saci, bu adam albette uzinin. 32:48 xarqigan, cehannan, ahladan bulan edib. Wa musawat fil karamat wal insaniyya. Demek insani karamatda ham barabar ikaligin, erkek ayalna. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam suradilarki, Abdullah il-Masud, su'ila, yani suralda, in katta gunah namadib suradim. Shinda qayqamani sallallahu alaihi wa sallam atarki, an taji ala, 33:09 nillah niddan waqada khalaqaq. Sen Allah subhanahu wa ta'ala qe shirik qilisligin. Mahluqlarnin, Allahke, biranta bir mahluknin Allahke shirik qilisligin. Wa khalaqi u seni yarat. Sunratlar ki, sunrati ya Rasulallah, dedilar, an taqtula waladaka khashit an ya'kula ma'ak. Wa, sen tarzantinli öldirisligin. Bu öldirisligden sebab, senin ta'aminge shirik bolisligden qorqul. Gani, 33:37 Ballar kufay piti yapdi, ya qibumisi, men rizqim azib qaladi, buladi qana baka men, deyib qorku bolan ballar indi uldur ishqini dedi. Çünki cahiliyatda şun lagaydi. Ballarini trik turigan, öziden vücutikigan, öziden, brotherlar, başkadanmaz, öziden, kushti kamaradan dunyakigan qizni triklenik uymis bariydi. Va bunu ne qadar katta gunah, haram ikalligini, en katta, shirktenki en katta gunah ikalligini, 34:08 qorsat ıslan. Waj sonra qidudlar, an tuzani halilata carik. Waj sen qushininni ayali bilan, mahrami bilan zina qilishchegin, dedin. Chinki insan özinin bashka zina mutlaq haram. Waj zinanın aqabatları bu fakat özgemez. Butun cemiyetke ham katta ziyan, afat, musibat akilishchegin gunahni, yena bunun üstüge, yena gunah üstüge katta gunah qilishchegin. 34:38 kushinisinin mahrami ayali bilan, ya ki qizlari bilan zina qalishlik dedilar. Aylawi cema'at bolub namaz okushla. Okumakci bolsay dedilar, aylawi dimek, uzi, ahli ayali, opa singil, analari bilan oqidigan busa, bu elbetta cema'atli oxsa boladi. Mesalan, bi ote, ayali bilan, ya analisi, opa singil, qizlari bilan, cema'atli oxsa, cema'at boladi. Lekin, munun tertibi qanda boladi. 35:09 imamgı ötə digən adam əgər arkasıdı, imamgı ötə digən adam əgər ayallar iqtida qıla digən bussan, ayallargi həm imamçilikdi niyat qi gəlligini niyat qiliş girik, miradallar. Yani mi arkanda, şu ayallara həm niyat qiliyabdi digən nersab ilan, u shi ayalgi həm imam iqtidagini niyat qiliş girik, imam. Və tertibi, awala imam buldu mu, unnanki qatda balagat yashi giyib, itkin itki ila bulani, safti. Unnankigin yashi balala, oğul balala. 35:39 Unna arkasida ayallat duradi. Demek, ekti, safti, bir namazgi, bir imamgi ixtiraqliyngendi digan, ayam kishi boli, unu yanida erkek kishi boli digan, misal, barabar biti sati duradi, misal, namaz-namaz bomaydi digan. Namazi bomaydi bulani. Fasit boladi. Ali, arkada turgan, adami. Imamdiki namaz boli oradi. Shunun için tertibi, imamnin arkasida birinci, tatta adamlar, erkekliyat oradi. Balagat yashi yitgerli. Unnanki ingi safti, 36:09 yash balalar, balaqat yashi itti magan, uql balalar. Unnanki yini sefti, ayallar turayda. Uql demak, anagi imamliku utsi bulaydi mi? Bulaydi. Demak, adam ata daurlada, adamlar, am cahil bogamdi digam salibirtlar. Bradallar, biz etki paygamberlarnin awali adam aleyhim salam. Adam aleyhim salam, paygamber bogam. Demak, cemik utkin paygamberlarnin in awali adam aleyhim salam. 36:42 Sizi bizleni atemiz Adem eklaligini. Endi kimdidir ata anasi maymun bogan bolishmukun? Lekin bizleni braderlar hatircan boyla. Atalarimiz, ajdadlarimiz Adem bogan. Insan bogan. Wa ulanin en awali Adem a.s. bogan. Wa peygambar bogan. Peygambarlar naqsatil akil bomagan. Yalanga curadigi auratlarini achadigin Adem bogan. Buna qangi gunahlar peygambarlardan munkunmaz. Mahsun bogan zatlar. 37:11 Bradalar, peygambarlar katta gunahladan. Lekin kici gunahladan qigan, neki Allah Subh'anaHu wa Ta'ala bildirib, ulari tawbaqigan. Huddi Adama nes-soran qoqshan. Lekin ulari ami bumigan. Cinki peygambarlariga bu xilaf narsta aqiliga. Ularinin fazilatiga xilaf narsta. Allah Subh'anaHu wa Ta'ala ularini yaraddi. Wa Allah Subh'anaHu wa Ta'ala ulariga hamana san isin sifatini. Wa allama Adama al-asma'i kullahi. Thumma aradahma al-al-malayka. Bir insanda Allah Subh'anaHu wa Ta'ala yaradsa, bunu ami qalib akhri itmi ediyan qibuysa. 37:41 Bu bolishi mungkin, lekin bu bizlerki o shelerini yaratiliski bizlerki hekime. Lekin Adam a.s.ni alo u yaksini bilmiye, uqad filasini bilmiye. Bu nesrini Allah subhanahu wa ta'ala ruwayat kod, İsrailiyata dikin, baski tarix ulamalarini zikirgigan, Allah subhanahu wa ta'ala bularini Cibriyan a.s.ni arkali Adam a.s.ni urgatgan. Ta'an bi shirishini, ve isimlerini hama nesrini, kim kandani maklisigini, ve ula auratini yapisigini, ve irhatin ortasigini maamalilarini, farizantlarini hamasini urgatgan. 38:12 peygamballarga vahiyin xilin bildirgan. Bir kitabda, adam ataadan aldin, ham adamlar ceması yashayan, deyib yaluddi. Yok, mradallar, bomagan. Adam alayasolamdan aldin, adamzat insaniyat bomagan. Çünki, mradallar, biz bir nesan agenimizde, 38:31 Qaybi narsab uganan kim? Biz bur narsab iske haqqimiz yox. Illa Allah va Rasul etgan. Indi kob narsab isra'itlardan, bani isra'il qovmidan kegan ruwayat, afsanatlar kegan, din ruwayat, afsana bilanmaz. Din, bu, Quran ve sünnat bilan. Kim dinini salamat saklayiman dedigan musa, Allah va Rasul uga topshirman ince dinin de salamat bomiydi. Demek Allah va Rasul'u bizga shunda hukum keldi mi? Buldu shunda hukum. Falanji ruwayat etganan kan, 38:59 hunda bu geneken digendirse, biradarlar dinde kit meydi. Masallallahu alaya sayyidina nabiyyina muhammatu wa aliyyani wa sahibi ajmain. Allah amalarimiz imanda ibadata sabit adam qisin, uzina haq yuludan adashtirmasin, Allah qalbarimiz islah qisin. Biradarlar, yana teqra teqrit amal, qanti gunah qimasalarin, faqat uzlarind raqatlarin. Na faqat ahiratda, belkimi shu dunyada ham, raqatlanishlarind asasi sebebi, biradarlar, bu, sawab, salih amalda. 39:31 Xunqun bezbe endi bradarlar ko bradlar sabib ilisaydi, nimaqsi iman ziyada bolaydi. Imanini ziyada qilaydi qenlaysa ilacini barici bradarlar qolumimizin kegenlice cemaatda namazina adaqil isligimiz. Ve Allah sumasali bergan nimatlariga, iman nimatiga, mana bu berirdikan tinclik, yurtimiz, vatanimizin tinclik, hatircamlik nimatiga, bergan Allah bergan akil nimatlariga shukranilani ziyada qisaydi. 39:57 Toğur fikirlib, inşa Allah, bradırlar, imanımızın ziyada bölüşüge, ve Allah s.a.v. bergen nimetini kim şükür kıladigan musa, Allah va'da kıldı men, eger şükür kısa, men ziyada qıbberi men, dedi. Allah yenihem ziyada bölüşün sebeb bolar. Mabadi ege bran temiz günah kıladigan musa, bradırlar, elbette günahdan xalimizmiz. Likin arkasın elbette darhal istighfar, tawba, tazarru kulib, yiglab Allah ki, bir xayirlik amalini, sawab amalini qiboylar. Şunda qigan günahını diqqatçiligini, 40:27 həligin nartda kit qizadim. Cünki Peygamberimiz Sallallahu Alaihi Wasallam diledi ki, ətbi'us sayyi'atal hasinatam huha. Əgər bir sayyi'a günah qiladigan bu sayyinin arkasindarxal, yaxshi bir sawablik amalini qiligin dedilər. Cünki həligi günahini yuhadi uchiraydi. Qalbini paklaydi. Wa sallallahu alaihi wa sallam. 40:53 Salih bir cift halallar soraganagi Allah. Hammalarimizin uzlarimizi Allah salihlerden qigin. Ciftlarimizin salihlerden qigin. Parvadigar uylanmigan biradarlarimizin saliha, musliha, din yudiyan xayalig, iffatlig Allah salihlerden, qizlerden nasib eylegin. Qizlarimizin parvadigar ayallarimizin salih, muslih, imanda, ibadda salih, yini irkaylerden Allah cift halallardan nasib eylegin. Allah yudlarimizi tenc qigin. 41:22 Allah kaspi qilayatkan bradalarimiz kasplariga barakatla ataqigin. Dekanchili qilayatkan, carua, ticarat qilayatkan bradalarima hammalagi Allah islariga ruwac bergin. Shara'i netlariga Allah uzi muvafaq digin. Shara'i kalsitlariga barakatla ataqigin. Farwadi gara bu camatimize ibad uskudirigan kop atalarimiz var, beymar, hazir, mranir. Allah ularini hammalani dertlariga shifa bergin. 41:40 Wa ushubu cemaati oturgin atalarimizi Allah dertlerge shifa berib, ularini ham tencalan sihhat salamat qigin. Iman da, ibadet da, hamishi bizlerge namuna borishki Allah muhafaq qigin. Wa bizlerini ham ularini sarih amallargi ergerishliyishlikki Allah bizlerge ham nasib eylaygin. Wa sallallahu ala sayyidina nabiyyina muhammadin bi rahmatik ya rahman wa rahimin.