Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.
0:00 بسم الله الرحمن الرحيم الحمد لله رب العالمين والصلاة والسلام على سيد المرسلين محمد وعلى آله وأصحابه أجمعين اللهم علمنا ما ينفعنا وانفعنا بما علمتنا وزدنا علما يا عليم 0:30 Abdu'l-Karimu'l-Zaidan, Yazgan, Qawa'idu'l-Fiqiyya, Kitabu'l-Nubu'l-Shaymiz. Muqaddima, Ta'rifu'l-Qa'ida, Lu'gata'n wa istila'han. Qa'ida na ta'rifu'l-Qarimu'l-Zaidan, Lu'gawi ma'anasa wa istila'hi ma'anasa. Al-Qa'idatu fi'l-Lugati ta'ani al-Asas. Wa fi istila'hi al-Fuqaha, Huqmun kulliyun yan tabiqu ala jami'i juz'iyyatihi aw akthariha. 1:00 Qaida digani, logawi manasi asas digani, bir nesani asasi qaida digani. Fundament digani, istirahi manasi, fukahalarini istirahida, cidaham kub ciz'i masaralarini özini astiga ala digan kulli hukum. Kub ciz'i ahkamlarini özini astiga aganda, shunu hukma, 1:30 Bayan bölüşü üçün, belinlişi üçün. Demek biz qaydana işlatkanımızda, şu qayda bir neçte cüz'i masallarını özünü astiga olad. Demek şu özünü astiga olgayan barcha cüz'i masallar şu qaydaya peygiçli bulad. Hukmuş qaydadan çıqad. Wa fil fiqh il-islami, jumlatin kabiratun min hadiyyil qawa'id, alladhi tu'tabaru kullu qa'idatin minha, dabitan wa jami'an li masaili fiqhiyya kifira. 2:00 islam fiqhida judaham kub qaidalar barki, shu qaidalar harbira judaham kub fiqhi masalalar uchun jamlawchi wa dhabit bar qanun qaida bolib sablana dha wa kullana dha. al-farqu bayn al-qaidat al-fiqhiya wa al-dhabit al-fiqhi. qaidat al-fiqhiya bilan dhabit al-fiqhini urtasda nima farq ba. urtasda yi farq an al-qaida 2:29 tajma'u furu'an min abuabin shattad, wa ddabitu yajma'uha min babin wahidin. Buyerda qawa'idil fiqhiyyabar wa ddawabitil fiqhiyyabar. Qaida binan ddabit, nif harqana buyerda chuntirliyabti, qaida bar nishta babtan jamlayda. Harqil bablardan, shu qaidana astiga kira digam juz'i masallarini jamlayda. Dabit busa, 2:58 bir babni özeden gene cemnaydi. Bir neçte babdan maz. Farki shuyaydi. Endi misal kitirli yabdi, min amthilatil dabitil fiqhihi. Dabit diganda, namanit shunamis, akhracil imamu tirmidi fi jami'ihi, an ibn Abbasin radiyallahu anhu qal, qala Rasulullahi sallallahu alihi wa sallam, ayyuma iha bin dubiq faqad tahur. 3:25 wal-ihaabu huwa al-jildu ma lam yudbahu, wa al-dibaghu ibaratan an izalati al-ra'ihaa al-karihaa wa al-rutubata al-najisaa bi isti'amali al-adwiyati aw bi ghayrihaa, wa an abi hanifata an hamad an ibraheem qala kullu shay'in yamna'u al-jildu min al-fasad, fa huwa dibaghu fa qad tahur ay tahura zahiruhu wa batinuhu. Imam Talmizi, rahmaha Allah, Jamia' l-Arda. 3:54 Abdullahi ibn Abbas radiyallahu anhu dan hadisna uksha itadlar Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam itdilar ayyuma ihabin dubyub faqad tahur harqandi tira oshlansa paklansa yani ishlawu birilsa pakiza bular ihab diganda oshlanmagan tira nazardat tulman oshlashlik diganda u karih 4:23 idilarini kitgadish, tiradan. Va, nacasat bugan, rutubatlarini, namligilarini kitgadish. Qani yapishgan bolishan mulkun, yaq bolishan mulkun, shilarini kitgizadi. Ya bur khas davariladilan, ximikadishun, yoxshayan, kullaniladda, shu tiradan naman kitgizadi. Abu Hanifa rahimu ahlaytadla, ukshi hamaddan, va ibrahimni xailan. 4:55 Naqil qilna da, kulli shay il-yamna al-jil da min al-fasad, fa hu dibag. Tirana, bozuli shtan saklayan har qanday narsaw dibagdi da, o shirashligani. Faqat tahura diganda, zahara ham, batana ham, qakbolda digam mazmunda. Bu yarda, dabitul fiqhi dibu hadisni kitiralda. Fuqahalar, fiqhi qayda da, bazan hadisni, 5:23 qamili che shunday qollan janlar. Ihab diganda, bitta bab nazardat tunniyabti, tira faqad. Harqil bablarni ozini chegi omiyabti, faqad tira babini. Shunu uchum, buna dabutil fiqhiy didi. Dabutil fiqhiy, bitta babtan jemlaydi masallarini, qaida fiqhiyya, go bernishta babtan jemlaydi. Min amfilatil qaida fiqhiyya, al yaqinu la yazulu bish shik. 5:52 An qa'di al-fiqhiyyadan misal kitarlayat. Dabit al-fiqhiyyadan bitdan misal kitarildi. Cilt babo. Faqat kina tira baboda ta'alluqli bugan hadisini kitarildi. Qa'di al-fiqhiyyya busa. Al-yaqinu la yazulu bish shak. Yaqin diganda aniq bugan ilim. La yazulu bish shak, shak bilan kitme. Bar narsa aniq busa, ona hukma aniq barada. 6:22 Siz taharat aldis, taharat agenizdi bilasiz, esleisiz. Demek u yakini, taharat agenizgiye shakli qimeyiziz. Bu yakini hukumni shak kitkizmeydi. Ondan kin shak kildi, siz taharatizdi buzduzmi ya yogmi digan. Agar anq eslemasayiz, buzganizdi taharatiz bar sabana. Chunkki shak yakini ilimini kitkizmeydi. 6:45 Wa min al-qawa'id al-fiqhiyyati qa'ida al-yaqinu la yazulu bil shak. Fahadhi al-qa'idatu tan tabiqu ala kull mas'alatin fiya shay'un mutayiqqan idha tar'a alayhi shakum mahma kana ma'udu'u hadhi mas'ala. Wal-baab al-fiqhiyy alladhi tantami ilayhi wa ala hadha fa'inna hukmaha yasri ala furo'in kathiratin min abwaabin muhtalifa fil fiqhi al-islami. Fa kullama tayiqqana wujuduhu 7:15 qaw'aida fiqhiyyadan qaidan kitrlar, alyaqinu la yazulu bish shik. Yaqini bugan, anak bugan, narsar shakbina kitme. Bu qaida bar nishta masalarga tor kilar. 7:45 Mutayaqqin bugan, aniq bugan busa bir narsani hukma, onu xilafiga bir shak kira digan busa, kanday masala bumasin, o har kanday babtan bumasin, bu yakini bugan, aniq bugan ilim shak bilan kitmeydi. Yani shak, aniq bugan narsani kitkizalmeydi. Yukarda taharatna etdik, o dushunindik taharatna buzulganini esleysiz, lekin taharat qiganizdi esleyalmeyiz. Demek buzulgani aniq, yakini. 8:14 bugan ilim taharat qiganiz, shakni anag esliyar meysun. O halda taharatiz yox sablanada agar taharat agan buseyizim. Shunayn uchun bu qayda qava'idil fiqhiyya muxtalif bugan bablardan judaham kub far'i hukumlarga tor kiram. Harqan daynarsa agar vucudu anag bogan buseyizim. Ya ki, adami anag bogan buseyizim. Vucudu anag boganlagi taharat aganiz. 8:44 Taharat mavcud. Oganiz aniq. Eslayis. Ya inki taharatna adami aniq. Yani buzulgani aniq. Taharat yoğligi aniq. O halda, shu aniq bugan halat özger meydi, hatta yakini aniq bir ilim bama gunchi. Wa min tatbikatihadir qaida, bu qaidani tatbik qirishli gucim bir nima kitiriyatlar. 9:07 Man tayaqqanna thubutat daini bi dhimmatihi la yazulu hadal yaqin illa bi thubuti ibra'it daini lahu aw bi ada'it daini ala wajhil yaqin. Bar kishini zimmasida bar qarz barligiga anq biz bilamiz. Masana bar kishidan qarz ogan, unu biz bilamiz. Bu anq bogan ilam kit meydi, hatta inki uzege oxshagan anq, masana etalik. 9:36 qarzini uzganligi haqqida anaq bir hüccat sabit buysa, shahidlari bilan, o halda anaq buyordu, tamam demak qarzini uzdudimiz. Dalilsiz, shahidsiz qarzini uzgan buysa, qarz bergen kishi esli almasa, tan almasa, qarzini bermadi izdib turvasa, o bergen kishi qarzini uzgan kishimin uzdum disa, o halda qarzini uzganligi dalil bilan sabit buymayanligi uchun, bu. 10:05 Aniq bulgan narsa, hujjat bulgan sabud bulgan narsa, usha halida qalad. Shun uchun, bir kish shahid bulgan qarza uyanmulsa, shahid bulgan qarzini qaytarish qerek ki, usha aniq bir hujjat bulsun. Belki qarz agan kishi, yalgan ayet etgen bulishlayim ihtimali bal. Shun uchun, bazı urunlarda, duaq ishinatunladi, aniq bir hujjat bulishlayim uchun. Qarzda qaytargan kishi, yalgan soyulayishlayim uchun. Ya inki, bermagan, 10:34 halda, birdimdib uylaşı mümkün, başqa kişini qarzini birgen busa, bu kişini qarzini birdimdib uylaşı mümkün, çünki oxşigan, shak böle digen busa, shak xaçan yakini ilimni ketkezmeydi. Çünki uçon, bi aday daini ala wajhil yakin, la yazulu hadil yakin illa bi subuti ibra idda inrahu, sabit bölüş girak, ibra özəni zimbasını poklashlik, şu zimbasadan tushirishlik, şu qarzini. 11:01 Wa man thabata nikahuhu yakinan, la yazulu hadha nikah illa idha tara alihi ma yuziluhu ala wajhi l-yakin. Fala yakfili l-qawli bi zawalihi mujarradi turu'u sh-shak fi baqaihi. Ikkinchi misal, nikah yakin bilan sabut buldi. Birki shwilani yanda nikah qilindi. Nikah qilindi yana gu yakini sabut buldi. Anad sabut. Ikin bazibar nasada buzulda mudiyan shak kiri shwafi. 11:29 U shak bilan nikah buzulmaydi. Yakini sabut boygan narsa, shak bilan buzulmaydi. Yakini sabut boygan narsa, özgi oxshagan yakini narsa bilan buzulaydi. Açıq talak qoygan bosa, talak lafıza ağzıdan çıqqan bosa. Ya inki, xunga oxshagan, ortasana, acirata digan, talaka oxshagan söz ağzıdan çıqqan bosa, u halda nikah buzulaydi. Bu masam shak bilan buzulmaydi. As sunnatin nabawiyya, wal qawa'idu, wal dawabitul fiqhiyya. 11:59 nabawi sunnat wa fiqhi qaidalar wa dhawabitlar. Hatha wa qad ja'a fi sunnatin nabawiyyati ashsharifa ahadithin kathira. Yu'tabaru kullu hadithin minha qaidatan fiqhiyyan. Bal qaidatan tashriyyiyyatan lima yatadommanuhu min hukmin aamin yasri ala jami'i ma yandariju tahtahadihi qaidati. 12:27 min cüz'iyyatin aw furu'r. Rasulullah sallallahu alaihi salam'nin sunnatlarada juda hamkub hadislar kiya. Bu hadislarini harbira fiqhi qaida sadala. Belki tashri'i qaida. Tashri'i liq qanunlaştirish, yangi bir qanun qarish. Bu hadislar omomi hukumni uzini ichiga agan, juda hamkub far'i hukumlarina 12:57 Ustadan hukum vera digan, bir asasi, bir qaidaga ilan yan. Ka qawlihi sallallahu alayhi wa sallam, kullu sharabin askar, fahuwa haram. Fa qawluhu kullu muskirin haram. Ekta hadis ki tillat verda, harqan daya sharab, ichilna digan bir icimlik, agar mast qala digan busa, u haram digan, bu qaidaga ilan. Bu icimlikna... 13:23 namuqanday bu masin, farqay harqanday ichimlik mast qiladigan musa u haram. Birinchi hadista, qullu sharabindil. Ekinchi hadista, qullu muskirin, haramu, harqanday mast qiluchi, aqilna kitkizadigan narsa, haramdardil. Faqad aqarajil imam musnidi sahihi an Aishata radiyallahu anha qal, su ila rasulun lahi sallallahu alaihi sallam, an ittibi'i. 13:52 Qala kull sharabin askar fahuwa haram. Qala imam al-Nawawi fi sharhihi li hadhal hadith. At-tib'u huwa nabiyyidhu al-asar. Huwa min jawami'i kalimihi sallallahu alayhi wa sallam. Wa fihi anahu yustahabbuli almufti. Iza ra'a bis sa'il hajatan ila ghayri ma sa'ala anhu. An yu dhamminahu fil jawab ila al-mas'uli anhu. Aisha radiyallahu anha. 14:21 Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam suradlar tib'a haqqda suradlar. Tib'a u asaldan alinyan vina mastqiladiyan icimlik. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam addilar kullu sharabin askar fahu haram. Harqanda icimlik agar mastqilsa u haram dali. Imamun Nawawi muslimnin sharxada aytadlar, shu hadisinin sharxada, tib'a asaldan alinyan icimlik. 14:50 Naspiradiya chimi. Bu, Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallamni jawami' kalim dandir. O kishige jawami' al-kalim verir. Yani, bir söz bilan, köp mananı özünü içigi oladigan söz yapiradilar Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam. Hadislarida, shunday, mana, yani, ser mazmun bulgan balagati verildi kishige. O aytadlar, mufti uchun mustahab bulad. Agar sura uchi, kishi bir nasani sura ganda, 15:21 shu suraygan masaladan bashqa masaladargi ham shu sura uchini xajiyati barlaygani mufti eger his qilsa, bilsa, uzini ichiga bashqa masallarini ham ona digan qilib jawab berishlik mustahab bolada, derla. Yani, king raq, umumi qilib kumni berishlik. Chunki Rasul Sallamdan faqad tibi haqida suralinda, u kishi tibi haram demadlar, harqanda ichimlik mas qila digan bosa haram demadlar. 15:49 Un ichiga tib'a ham karda, bashqa saham karda. Wa akhraja al-imam muslim fi sahihi aydan, anabi Musa, radiyallahu anhu, anahu qal, ba'athani Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, ana wa Mu'ad ibn jabal ila al-Yamal. Faqulti ya Rasulullah, inna sharaban yusna'u bi'ardina yuqalu lahu almizru min al-shair, wa sharaban yuqalu lahu atib'u min al-asal. 16:19 Feqar sallallahu alayhi wa sallam, kullu muskirin haram. Imam Muslim takhirish qiladlar, sahihtan. Abu Musa radiyallahu anhu qaytadlar, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, men bilan Muaz ibn Jabalini yamangay barlar. Men uqshiga ittim Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, ya Rasulullah, bizne yerimizde sharab qilnad, icimlik qilnad, mizr dip isimlanad, u arpadan alinad, mast qilvci icimlik. 16:47 wa asaldan alnadigan tib'a digan ham sharab qilna. Shundar As-Suslam jawab edilar, kulli muskirin haramun. Harqanday mas qilvch iqimlik haramdardidilar. Bu jawabni iqiga, sha'irdan qilinyan mizr ham kirdi, asaldan alnadigan tib'a ham kirdi, wa qurmadan, busum, uzumdan, wabashqa, narsarardan alnadigan mas qilvch iqimliklar ham bu jawabni iqiga kirdi. 17:15 Wa akhrajal imam muslim fi sahihay, an ibn Omar radiyallahu anhu, anna nabiyya sallallahu alayhi wa sallam qal, kullu muskirin khamrun wa kullu khamrin harama. Imam muslim yana sahihlarda tahrish qayganlar bu hadisna. Abdullah ibn Omar radiyallahu anhu haytadlar. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam shunday didlar. Har bir masqlu qe narsa khamrdir, wa har qanday khamr haramdir didlar. 17:46 Wa ala hadha wa fi daw'i hadhihi ahadithi shsharifa, fa inna alxamra yutlaqu fil istilaax ala kulli muskirin. Dimaq bu hadislardan ki chqan halda ayta muski, xamr diganda harbar masqla digan narsagya aytan nadi istilaaxan. Fa kulli muskirin xamrun wa kulli xamrin haram. Harbar masqla digan narsagya xamr wa harqan digan xamr haram. 18:17 Wa xaqada fahima fuqahaul hadith wa shurraxuhu. Hadisni fuqahaulara wa sharxbirucilara manashunday hadistan tshunishtir. Bi'anna l-xamra yutlaqo ala kulli muskirin, fa kulli muskirin xamrun wa xaramun tanawuluhu. Chunki xamr dib harqanday masqil uchinarse ga'ituna. Wa harqanday masqil uchinarse xamr wa u haram. 18:48 ḍḍḍḍḍ ḍḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍ� 19:18 Farkı yok keyfiyyati onu qandaya qalib bu xamirni işlab qarishi. Wa onu qob iqsi masqiladimi, ya azi ham masqiladimi. Wa shu masqiladigin icimlik xamirdib isimlanyammi, ya basqa isimlar bilan isimlanyammi. Masanay yangi qan icimliklar xamir diilmaydi. Turlay qil isim bilan, isimlanyammi bölishi mumkun. Bularin ismini ham farkı yok. Agar azi masqilastan qob iqkanda masqiladigin bu sahamdi. 19:48 xamir sadala, ura haram sadala. Çünki ibrat, narsaların hakikatları bilen, isimleri bilenmez. Meslan, bir mast qırıcı içimliğini çıkarip durup, yakşı at qayışı mümkün. Meslan, halal deyip qayışı mümkün. Ya, başqa bir meyvani atını qayışı mümkün. Farkı ya, isiminin iç qanday etibargi alınmaydı. 20:14 Al-ibratu bi haqa'iq al-ashya' wa laysi bi asna'iha. Ibrat, darsalatna, haqiqat la rablan dhir, ism la rablan, imas dhir, liliyat. Sahih muslimdakiya, Ali ibn Abbas, radiyallahu anhu, anna nabiyya sallallahu alayhi wa sallam qal. Law yu'ata al-nasu bi da'wahum, la dda'a nasun dima'a rijalin wa amwalahun, wa lakin al-yamin ala al-mudda'a alayhi. 20:44 wa jaa fi sharhihi fi riwayata al-Bayhaqi wa ghayrihi bi isnaadin hasanin aw sahih anin nabiyi sallallahu alayhi wa sallam bilafudh walakin al-bayyinata ala mudda'i wal yaminu ala man ankar qala al-Nawawi fahadar hadith qa'idatun kabiratun qi qawa'id al-sharaq wa ala hada fayasri hukmu hadhi al-qa'ida ala kulli da'wa'a 21:14 Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam etadlar, agar adamlarini da'valariga kura beriladigan busa, naman da'va qiganda, harqandi da'vanı qabul qilib, ushana da'vasiga kura hukum beriladigan busa, adamlar baska kisilarini, qamlarini ham da'va qiladi, mallarini ham da'va qiladi. Lakin, mudda'a aleyhi diganda, mudda'i dip da'va aci uch kisar. 21:42 Mudda'a alayhi dawa achirin yan kishir. Yan shikayat qigan kishir mas, shikayat qilin yan kishir. Shikayat qilin yan kishir ya qasam itishkiri bilad. Masalan, Zaid dawa achdi, amr dostudan, haqarat qil didib, ya in kimi zulum qil didib, dava achdi. Zaid mudda'i bilad, amr mudda'a alayhi bilad. Zaiddan talab qilin adi dalil. Qob, sizda haqarat qil didib, ya... 22:11 Zulm qulbdiygan daliliz barm. Dalilisis qabolqulum mi edib? Zayidna dalili bu masa, amirdan qasam talab qulnadi. Allah ki qasam ki, men shu ishna qimadimdi qasam icad. Qasam icad digan buysan, bu da'wa sakit gulad. Hukma Allah qala. Iman bayhaqi rwayatlar da kirad. Hasan, ya sahih hadis gulan digan. Rasulullah s.a.v. itadlar, boshqa lafiz gulan gigan. Walakin albayinata alil mudda'i. Bayina, dalil yadi. 22:41 Dava qiyan kishi dalil kitirish kirak, shahidi bilish kirak, sharan muatabar bilgan, sharan qabul qilna digan, dalil bilish kirak. Shahid diganda harqanday shahid qabul qilum maydib. Bugungi qilna bilibam, yalgan, kupaygan, adamlarna haqq, qoqi, hurmati, paymal qilinyan, yinyil sanalgan, bir qilda ciddi, salih bilgan, Allahdan qorqa digan, baronga. 23:11 toqmat qilishtan qorqa digan, vaa shu taqwasi bilan, akhlaqi bilan, tanilgan, motabar bogan, kishilarnan guvahligi qabilgolada, ogan kishilardi guvahligi qabilgomaya. Walakin nal bayinata ala mudda'i. Mudda'i dalil kitirishkira. Wal yaminu ala man ankar. Toqmat qilinyan kishir, shikayat qilinyan kishir, u kishini ustan shikayat qilinyan buysa, shu kishini mudda'i ala hidi ilan. Ya inki man ankar. 23:41 qimadim digan kisha, agar mudda'i dalil kitir digan busa, mudda'i alayhidam qasam talak qilimmaydi. Agar dalili gumasa, mudda'i alayhidam qasam talak qilimmaydi. Allah ki qasam, men shuna qimadim dig qasam icad. Imamun Nawawi ayitadlar, bu hadir hadis qaidatun kabiratun fi qawaidil sharaf. Bu hadis, shari'at qaidalarinin icida buyut bir qaidadir. 24:11 Nima u chun? Chun ki, har qanday da'vaga, shu qayda toğur kira. Har qanday babqan da'va açsin, ayni shu qayda, hamaziga toğur kira. Oğırlad disahan, qarz aganda pulun aldi bermad disahan, zulum qılda disahan, har qanday da'vanı açsin, bu qayda toğur kira. Bu hadis, shu da'va açil, har qanday da'vaga toğur kira. Har qanday da'va açilsa, 24:42 Qarzar qarzar imas. 25:10 Hech kimdan qarzi yok aslida u kishini. Qarzi bar dep, ustiga bir qarzini yuklashimiz uchun, dalil kerek. Qarzdar halda toqilmadi insan. Bir kishidan qarz böl toqilgana yashkir. Zimmasi pak. U kishini qarzdar dep hukum chikarish uchun, dalil kerek. Dava ochi etgen kishi, dalil getirish kerek. Agar dava ochi gen kishi dalil getir almasa, ondanki, dava ochi gen kishidan, qasam tarab qanladi. 25:39 ḍḍḍḍḍḍ ḍḍḍḍ ḍḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ �