Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.
0:00 أعوذ بالله من الشيطان الرجيم بسم الله الرحمن الرحيم إن الحمد لله نحمده ونستعينه ونستغفره ونعوذ بالله من شرور أنفسنا ومن سيئات عمالنا من يهده الله فلا مضل له ومن يهده فلا هادي له وأشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له وأشهد أن محمدًا عبده ورسوله أما ما 0:27 As-salamu alaykum wa rahmatullahi wa barakatuhu. Allah subhanahu wa ta'alanin qezal isimleri, buyuq sifatlari bilan bu darsligimizni, Allahnin raziligi uchun boladigan darslerden bolishini, uvala uzmiga qala yursa barchamizgan man faatli dars bolishligini Allahtan soraymiz. Ya'vi ishlar kofayganligi sepabdin cemaatimizni sani kama itdimini. Bu ya'viga, 0:58 Ramazan yesey Wallahu alam, yaki, üç, yaki, tört dərs boladi. Tört dərs bose, üçsi kitabdan boladigan bose, biri, üçe törtüncisi, Ramazan ayigət, tayyargərlik, körüşlik, haqıda, və Ramazan toğrusu da dərs ötgüzəmiz. Ramazanın kirpkili yetkənligi munasibeti biləndi. Çini üçün, dərsimizni Ramazandaki yentokta çituramiz. 1:28 Ramazan ayi, Qur'an ayi, Allah nasibikse, Xatim, Qur'an Xatim qilişlikke bil bağlanal. Dibengi darisligimiz kitabdan məs, bəlki İslam adabları darisligide toptalyatkan darislerden birini, ki darisini içide etiböyüşçünü münasib gördik. Bu, həm bolsa, musumallarini, hal satan musumallarga cidayan itiböyüşlik adablarınin biri. 1:58 Müslumallarinin güda kökləri də mənə bu adab yuqalib gitgen bir zamanda turgenləginiz üçün mənə şuni bügün bayan qoyişini istiyar qıldik. Bu mavzu haqiqi mü'min kishi kim ekenləgi, munabıq kishi kim ekenləgini əcrətib dira digen mavzulardan biri. Bu esə amanet, amanet. 2:29 Amanatdarlik, amanatgoy bolishlik, mumin kishinin sifatlari en asasi, birinci oranda turadigan sifatlarini biri, palanca namazhan ekendiyese amanatli yekendib, bi malal ishani aladigan daracida bolishligi. Hazirgi günimizde namazhanlarimizgi keliyatigan taksilerden biri, namazhanin shumi, mablaqinini aldi khaytari berimayabdi, namazhanin shumi, 3:00 tarazu mezanda uriyabdi, namazhanin shumi dib, bitun namazhan, mumil, musulman larda o she amanat sifati yuqalq gidi. Amanat sebabiden Allah subhanahu wa ta'ala payganberler yubardi. Payganberlerini in birinci sifati amanat goyli gidi. Payganberlerini in birinci sifati amanatdarlik. 3:29 digan sifat bilan Allah subhanahu wa ta'ala gibardi. Ular Allahdan nazil qolgan vahini, Allahdan tarafidan nazil qolgan risalatni, din, islamni, shariyatni, hic qayirini yashirmastan, ve birar caiga qiyanat qimastan, acik, toluq, bayan qilisdi. Manashinin ozi nimage kifaya qiladi. 3:59 payğamberlərini amanet göy, amanet dar ikenligge kifaya qilad. Amanet seberlik deydi, tarazu mezan kurul. Taraz mezaninin qiyamet günüdegi qisab kitabinin bolishliknin sebeblerden biri hem, yehsilik ve yamanlikler, amanet darlik bilen ada etilingen, ibadet bolsin, muameletler bolsin, ve xiyanet bilen, 4:27 ada itilmegen ibadatlar ve muamalalar, adamlar bir-birige aldi, berdilerde xiyanet kilingen nerselenli, ölket, hisab, kitab kilişlik üçün qiyamet günüde tarazimi zan hem şu sebeptin, şu baiz koyildi. Şu baiz seydi amanet sebebidin cennet ehlilirge ve cehennem ehlilirge insanlar acir eddi. 4:55 Wa amanatni Allah subhanahu wa ta'ala zaydi. Amanatni Allah subhanahu wa ta'ala biz, özümüz, in birinci amanatni, ketta amanatlarni kettasi, din, shariat, ibadat. Undan ki ingi amanatlar, bendalar arasta bogan amanatlar. Mene şu amanatni Allah subhanahu wa ta'ala bizge nazil kilişdin evvel, asmanu yir ve tağlarga alip gegeneken. 5:25 Allah subhanahu wa ta'ala asman, yer, taqlarga alib gelib, mene shuni kutara avasizlar mi, kutara sizlar mi degene de, asman, yer, taqlar, biz bunge berdash biramaymiz perverdigara degene kem. Biz berdash biramaymiz, bu amanetini kutara balib, ertige güni, nime, aza isalmaymiz, mene shundan korkarmiz, biz bu amanetini gerdanimizga amaymiz degene kem. Lekin insan, osha amanetini, ha min kutara mendeb Allahten, 5:55 Insan ışı amanatını aldı. Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la Ahzab Suresini 71-ci ayetide marhamat kıldı ki, إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَةَ أَلَى السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَالْجِبَالِ فَأَبَيْنَا أَنْ يَحْمِلْنَهَا وَأَشْفَقْنَا مِنْهَا فَحَمَلَهَا الْإِنسَانُ إِنَّهُ كَانَ ظَرُومًا جَهُولًا Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la bayan kıldı. Biz amanatını dedi. Asmange, yerge 6:22 unu kötaristan bas tartdi, asman bas tartdi, taqlar bas tartdi, yir bas tartdi, amma insan, shu amanatini min kötara mandib, insan unu aldi, insan özge zulum etuchi, ve kelecekde neme bolishini bilmaydiyen cahil bir bendedir, deptirib Allah ta'la bayan kildi. Bu yerdegi Allah subhanahu wa ta'la amanat, deptiribgen ayetdegi amanattan, 6:52 maqsad bu amanat digani din digani. Amanat digani din digani, dinni koterdi, qeriyatini koterdi. Xini için bu yerde qatadı, rahmetullah aleyh, özünün tazkirleri de etkeneken ki, amanat digani bu din ve Allah'nin fariz qilgen farizleri ve Allah subhanahu wa ta'ala qilishke mümkün de koygen ruhsatleri, 7:23 və qılıç mümkünməz degən, Allahnin kegərələ koygan kegərələridir, amanat şudur degən iken. Amanat degəni demək din degəni. Amanatdar degəni, dindar degəni. Amanatsız degəni, dini yox degəni. Amanatke xiyanat qılıç degəni, dinige xiyanat qılıç degən, geflər kip çıkayorar iken. Amanati yox adam iken sizdeyse, dini yox adam iken sizdeygan, gefl həm kip çıkayorar. Xünüçün biz bu amanatni, 7:53 Cüdeyendir yengin nersedir sanamashimiz gerek. Amanetsiz deken siziz deyse, hə, shunaqa mende ben koyad. Dinsiz siziz degengi etniyem, alip geledi amanetsiz degengi. Çünün üçün amanet degen nersege cüdeyem insan ihtiyak bolishi gerek. Amanetlerinin en kettesidini başlayimiz. Birinciden en amanetinin kettesi dindegi amanettir. Dindegi amanet. 8:23 Yeniyen çüntürüp ötəmiz, inşallah, bu yerdə payğambərlərinin xuluq, atuarləri, adablərinin in çözgə təşləngənlərdən biri, payğambərlərinin in maxta edigən nərsələrdən biri, amanat bilən maxtal genekən. Allah subh'ana ta'la Qur'an'da nuh, ad, hud, salih, lud, şu'id, bərca qavmlərigə xitab qiyan vaxtıda Allah ta'la, 8:52 Bərki təyğəmbərlərini qovmiga eytkən vaxtıda Allah Ta'ala nima dedi, Ubelliqukum risalati Rabbi, wa analakum nasihun amin, dedi. Min sizlərga Rabbinin risalatini, Rabbinin şeriatini sizlərga yetkiz yapman, wa min sizlərga nasihat qiluchi aminman, amanat darman, dedi. Allah Ta'ala menga birgen, buyurgen nasini, amanat bilan o, 9:21 Bizini halkimizgi toğru kele mi, kemey mi, bizi halkimiz unu aladi mi, amaydi mi, unu farki yox, unu Allah Ta'ala fariz qigan nasani, biz yeşirmestan nimaqilişligimiz, yetkizişligimiz, şinin özü amanet. Yeşirmestan yetkiziş, şeriatın yetkizişlikinin özü amanetdir, deyiz. Peygamber edeyhin salatu wassalamının, demek, əvvelgi peygamberlərinin bərçəsin istifati, 9:51 Amanat bilan sifetlengen bosa, bizi Peygamberimizin həm en birinci, İslamdın əvvəl, Peygamber buluşdun əvvəlgi sifetlərdən bir həm, Muhammet emin edilər. Isimleri Muhammet sallallahu aleyhi wa sallam bosa, nümələri, sifetləri Peygamber aleyhis salamni emindir, lakabləşgen idi. Emin, amanatdar, ishanışlik digən, manalarını ifadəl edigən bir sifet bilan nüməqi genidi, Peygamber aleyhis salamni sifetləgen idi. 10:22 Şunun üçün, şunun üçün, Mekke ehli, haçan, bir cayga kese digen bulib, koludagi mal dünyasını saklap bere digen birar adam barmikan dese, kim ge alip gelirdi, Peygamber aleyhis salam ge alip gelib, siz yertey günü tanip gitmeyisiz, soregen günümüzde qaytari bere siz, xiyanat kılmeyisiz, siz amanatdar adamsiz, mene bu mal dünyayimiz sizin aldinizde tursin, biz palan cayga barib kegin şeydi, Peygamber aleyhis salam ge. 10:52 qorxmestan nima qilishardi, tapishirardi amanatlarini. Hadir yukinda, misal, adamlar pulub, osa banhka koyub, nima, baska nasa, deyikin, u vaqtta, unaqa nasalar bomagan, bir ishanishlik kishini tapib, shungi bilishardi. Paygamber alayhi salatu wassalam, paygamber bolishidin awwalam, demek, xalib Mekke ahli, paygamber alayhi salamgi tapishirishardi. En mi qarang? 11:20 Peygamber alayhi salatu was salam, peygamber bolib geldi. Allah subhanahu wa ta'alanin haq risalatini, shariyatini xalqa gelib. Endi ayetini başlagan vaxtida, endi peygamber alayhi salatu was salamini üstünün tühmet taşları atıla başladı. Tühmet taşları yaqildi. Min Allahnin peygamberi men, min Allahnin elçisi men, sizlergi yuvargan deb, peygamber alayhi salam, car salgan vaxtlarda, Mekke ahli giğilib, 11:50 endi Peygamber a.s. ge birinç koygan namlari Yalqanchi deygan nar koyisdi. Ikinchisi Sehergar deyisdi. Ikinchisi Mecnun, Aqildin saygan deydi. Firtinchisi Shair deyisdi. Hamma sifatlarini ayitib gorisdi. Hazirgi kunda Haqq dinini ayitigan vahtinizda birinchisi Vahabi deydi. Ikinchisi Terorist deydi. Ikinchisi Irhabi deydi. En ahiri varganda Arabistanda koygan deydi. Hakkiti orad. 12:22 Tuhumet tashlari yagla gogaydi. Hu dushunga ox shigan tuhumet tash paygamber aleyh salam. Paygamber bogin qey shanib hamma amanatlarini qoyse, paygamber aleyh salam, paygamber bogin edin qeyin, oturu valiq, indi nimaqiliyasti tuhumet tashlarini yadiriyan. Paygamber aleyh salatu wassalamni harkana qasiga tosqiga hareket qalisdi. Hatta arkalarda özinin emekileri, özinin emekileri yurub, abu cehal, 12:50 Mənə bular yürüb Peygamber aleyhis salam, mən Allah'nin Peygamberi mən, desa, öşe davet kiliyatkan adamlariga gelib durub, isham mənglər, mən əmək isim mən bu yalqanchi, akıldan tayyib kaldi məni ciyanimdir, arkasida bir mə bir qadam mə qadam yördi. Xüncelik zərəzide Peygamber aleyhis salam yalqan yachqaldi. Hatta ki Mekkanin eşkilariga turub, Mekkegi kirib geliyatkan adamlariga, biznin şehrimizde ciyanimsel akıldan azib. 13:18 hərxil geb gebir yebti, unge qulaq salmaynlar, qulaqinlar, ge paqta tikinlar, dedi. Tufayl degan ki, sahabilardan, Allah ralqib olsun, Mekkegi keliyatgan vatda öshay, unin qadamlariga chikgan müshiriklar qorki tishti. Qulaqiga paqta tikib, Mekkegi kirib geldi. Qulaqlariga paqta tikib, eshtib, men shundin bir tasirlan pom edib, paqta tikib, qorkan edan shunday eshtim edib, kirdi. Mekkegi kirigandin keyin ayitdi, men özum, 13:47 qawminda en aqilli kishi bosan, qawmunnin bashlogi bosan, shir bosa, shirnin turlarini, rumizlarini biladigan kishi bosan, men nimi uchun buni? Haqda bilan, yashir ishim karay, agar eshti qoray, haq bosa qabul qoray, agar na tohri naysa bosa, men unga bayan qoray, deb kulaqday naysan aldi. Paygamber alayh salatu was salamni huzurlariga kildi, paygamber alayh salam bir ayat okigandi, bu dedi, insanin toki digan gatirmaz, shir hammaz, 14:15 min bungi iman keltirdim, debi iman keltirgen. Ana shunaka halatlar bolib turgen vaktida, bular kancanik tosik qilishke karamasin, bütün yer yuzige din tarqalib ket yetgenligini korgende, Mekke ahli, kafirler, myshrikler indi yigilisdi. Yigilib bir cari tadbir koreylik. Bu Muhammed a.s.nin ishi yer yuzige 14:43 tarqalib ketisden awvel, buni tosaylik digan bir maksadda yigilisdi. Yigilganlarinin ikide, shaytan ham, adam suratida, shu majlisga qatinasdi. Shaytan, adam suratiga kirib, shu majlisga qatinasdi. Bunisi, biz qanay qilib toqtatamiz diganda, biraytiki, buni hamimiz bir avazdan cinni digaytaylik, shunida adamlar ishtimasin digi. 15:10 vaydi ki, yox, Peygamberi Aleyhis-salamla ilan yeflashgan Adem, dedi, hixbir cinniga oxshetmaydi, dedi. Unda, dedi, sihirgar diva itaylik. Ademlar ilan yeflashsa, get bilan sihirla qoyar diva itaylik, degendi, sihirni turlarini bilamiz, dedi. Sihir bilan, shugullan gen, sihir turlarini bilamiz. Lekin, Peygamberi Aleyhis-salamla ilan yeflashgan getlari, bu, sihirnin bram nasasiga oxshemaydi, dedi. Unda hem ishammaydi, dedi. Geyin, 15:41 shayir dabaytaylik, shunday shir okuydi, ungi isham, tulaq samaynlar dabaytaylikdi. Shunday chitki yox, qaygambar aleyhi salaminin shirlari, Mekke ahli in shir boyica, osha vaqtta, in danmi chitkin, nima yedi, mamlaketladan dir yedi. Shunday chitki yox, bu shayirinin shirlariga okushamaydi, bu ilahi Allahnin perverdiqarinin sozlariga okushayan geflanmaytaydi, shunday shaytan ornu dinturdi, adam suratida. 16:12 Qaran, shaytanla fikrini qarasayn kanday, kuflik fikri berad? Öldürglər, de. Öldürglər, mutlulat silad, de. Öldürsak, deyisdi, Peygamber aleyhis salamini öldürsak, o Peygamber aleyhis salaminin kabilasi, Abdülmuttalib kabilasi, nima qalad, deyidi? Öldürgen adamini qasas alib, öldürgen adamini öldirad, de, de. Ona is yolu yok öldirishga, de. Indigalini da, shaytan ayittiki, yok, de. 16:43 Bizlar 12 qabila dedib, 12 qabiladan 12 dedib, bakuvat yigitlani alinlar, 12-tasi dedib, birdaniga payganbariga dedib, qilish ursun dedib. Ve payganbar a.s.nin qani 12 qabilaga tarqaydi, abdil-muttalib bir qabila 12 qabiladan qasas alishga qadir bomaydi dedib. En qasas alaman dedisi, bu qabila, u qabila 12-si ornadan turub, birdaniga tashlansi. 17:12 kucu yetmaydi oniki qabiliga. Mene shunla qisenilar diyidi, hiskimdan qasas alamaydi, sizlar diyidi, Muhammadsan kifayakilasilar diyidi. Shaitamni fikrini korgandan keyin, mene tafirlar, mishriklar hazar raydiyidi. Mene bu en togri fikir diyidi. Togri yoluna ektiniz diyidi. Oniki qabila, oniki yigitni cemlashdi. Oniki yigitni cemlab, tayganber aleyh salatu wassalamnin uylariga gelib, mene bugun bandah namazida, 17:43 Tañ azamda Peygamber eleyh salamni eşqan çıqgan vaxtida, on ikkisi bir zaniga cen bolib turib kilişini Peygamber eleyh salamga yuzlantirishga shaylamisdi. Peygamber eleyh salatu was salamga Allah subhanahu wa ta'ala, shukunu hicrat kilişga, madinaga keçlikga, Mekke diyarini tariz kilişlikga buyurdi. Peygamber eleyh salatu was salamga Allah ta'ala bildirdi bunu. Peygamber eleyh salatu was salam, Ali radiyallahu anhuni çakirdilar. 18:18 çakirib, köşeklərdə yatışge duyurib. Yəni, ulər gelib qarasa, Eşikdən Peygamber aliyyil salam uxla yaksiyan tingeri körünsün, deb, Ali radiyallahu anhunu orumlariga yaksiz. Yaqqızı və Ali radiyallahu anhuga tayyənləyən məsələri qarayib. Bizə it maqcib ogen ca'ib. Xuq sani zikir qılib gelib, toqta maqcib ogen ca'ibimiz, öldürey deb, Eşik'i də turibdi, Mekke ahli. 18:49 Qayramberi a.s. Ali r.a. yatsiz turbayt ki, eyy Ali, mana bu Mekkani adamlari minge qoygan amanatlar, mana u palancani ki, mana u kazancani ki, mana shularini min kitganimdankin igalariga taqshirgin. Duran cagasiga xiyanat kime gindib Ali ge taqshirdili. Arayn qayramberi a.s. Quluq. Asisiq Allah subhanahu wa ta'ala Qur'anda, inna gala ala quluqin azim, 19:19 Siz cüdeyem yüksək huluq egəsizdir, maxta gəndaqa sifətge egə bugən zat. Sizi eşiqnizge, ya qi bizi eşiqnizge bir adam kese, meselem, min dollor sizge amanat bir kün sore gənimde, qaçan soresan belə sizde qoliniz müjdesi. Lekim bir kün eşiqniz hazır hizni hendarlab, ya qi bir nimeblal öldürüqçül eşiqnizde turgen busi, nima qilasiz? Oğlun izni qarib, mana amanatini birgin. 19:47 Keynni maksa qisn deyisi? Yok, hixbirimizin deyatmıyo. Peygamber aleyhi salatu was salam aleyhi, radiyallahu anhuhu ge tafshurdular. Amanatni, Mekke ehline amanatlarini qaytarbiye için tafshurdular. Özleri, bazı bir rivayetlerde eytedi ki, Wa cealna min baynaydihim saddahu wa min qalfihim saddan faaghshaynahum fahum layyibusirun deygani yersindegi ayetini qutub deydi. Bazı bir rivayetlerde çikir. 20:15 işden çıxdilar. Öşe turgen 12-si biran tez Peygamber aleyhis salamini körmedi. Allah subhanehu ve ta'ala ularinin aldilariga ve arkalariga sed tosik koyup koygan edi. Közleri Peygamber aleyhis salamini körmedi yan kılip koygan edi. Allah subhanehu ve ta'ala deyidi. Peygamber aleyhis salam yerden turpax aldilar da, haliqa ayetini okub, her birini başlariga turpax töküb, Peygamber aleyhis salam çıxk gittilar uylardan deyidi. Çinda u zaten küzar tuturgen bir kişi, 20:44 kelev helegilerge sizler nima nifitiyafisler degendar, Muhammad alaihissalam nifitiyafimiz dedilar. Degendardar, Peygamber alaihissalam xazir çift gittidir. Degendardar, yox, biz onikimiz, hemmemiz eşki terminib turibimiz degendardar, sizlerini basinilerge turpaq sacir, çift gittidir. Basilarini ingestirgenlardar, haqiqatdan, hemmesini basidan turpaq nazil doldu, deyishadlar. Mene bu, Peygamber alaihissalamni, Allah subayna wa ta'ala, mahtagani daka, 21:15 haqiqi amanat igasi bogan, amanatdar, khuluqlik kishilardan biri idi. Keyn, bu payganberlarnin khulqa amanat bolarigan bolsa, parishtalarnin, meleklarinin ham, Allah subhanahu wa ta'ala zikir qiligan vaxtida, nimasi bilan maqtadi? Amanatdar ikenligi bilan, amanat igalari ikenligi bilan maqtadi. Mana Cibril aleyhi salamna Allah subhanahu wa ta'ala Qur'anda sifatlaganlardaydi ki, 21:45 «Nazala bihir ruhul amin ala qalbika li takuna minal munzirin» deydi. «Shu'ara» surasinin 192. ayatlarda Allah Ta'ala etiyyabdi ki, «Bu Qur'an Rabbil alamin tarafidan nazil bulgen» Allah'nin kalami. Allah tarafidan nazil bulgen narsadir. «Ve buni Qur'anni ruh jibriyid alayhi salam» «Amin in amanatlar ishanishlik» 22:14 həriştələrdən, mələklərdən biri Cibriyil Abqildi, Allah Ta'ala emindib, amanatdarib, shu yerdi eyt. Demi üçün Allah Ta'ala shu sifetini xoşdi, xoşligi Cibriyil Alayhissalam alıb geliyatgan risalatka, Cibriyil Alayhissalam alıb geliyatgan shariyatka, biran nəsani Allah Ta'ala eytgen nəsani xoşmaydi, və Allah Ta'ala eytgen nəsani kaldirib kitmestan toğluq töküs nazil qilgendigini, 22:44 Bəndələr, işanış hasılqlıştun, Allah Ta'ala, şu sifetlərin sifetlərdir. Allah Subh'anahu wa Ta'ala, yenə başqa bir ayetlərdə, bəndələrni, bəndələrni ikidən, Allah Subh'anahu wa Ta'ala'nin şəriyətini örgənir, və xalqga, şu Allah'nin şəriyətini, toğluqça yetkiz yetkənlər, 23:17 və uni yeşirib qalmayat gəndlər, ah u yeşirix özünün nəfs-i havayi üçün qosun. Bəzi kişilər nəfs-i havasi üçün bəzi nəsələni yeşirədi, şəriyyətini sorasay. Özünün nəfs-i havasi üçün, şəriyyətini sorasayniz, bəzi nəsələni yeşirədi. Bəzilər qurqanligi üçün, şəriyyətini yeşirədi. Allah subh'anahu wa ta'ala buzgə, shunday kişilərini, şəriyyətini tologu şeytiz gəndlər, 23:48 və unu yeşirməyətkənlər, nə deyidi? Rijaldir isimlədi, deyidi. Rijal degəni, erkeklər degən isimlən isimlədi. Künki, erkek kişi, ağırraq nəsədənli kösərişke və qiyinçilik vaxtda səbir-bardaş berə bilə digən sifetlər bogənligi üçün, ayallarda şu sifet bomagənligi üçün, Allah subh'ana ta'la, şəriyatini haqiqi yetdi deyətkənlərini erkeklər deyidi. 24:20 Shariyatni yirtizamayatganlar, haqiqi shariyatni qiyanat qilib yirtizamayatganlar isa, ular erkeklilar sinifiye kirmeyib. Ular ayallar taifasdan bozib. Allah Subh'anaHu Wa Ta'ala Qur'an'da ikabdi ki, وَمَا أَرْسَلْنَا قَبْلَكَ إِلَّا رِجَالًا نُحِي إِلَيْهِمْ Sizin awal diram tayganber yubarmadik, agaran yubargan bolsek biz erkeklilarin yubarizdiyib. 24:51 Və ulərge biz vahiy qıldik deyiz. Qur'an nazil qıldik deyiz. Vahiy qıldik, biz talamimizni, şeriatimizni nazil qıldik deyiz Allah Ta'ala. Demek, biz sizlərdin əvvələn haqqaq erkeklərini, haqiqi Allah'nin risalatini yetkiza ala digənlərini var gemniz, deyib Allah Ta'ala shumdeynima qıldi. Demek, əvvəl hayganberlərinin biran səsini mə bomagən, ayallərdin bomagən, hayganberlərinin 25:21 brantasi ayallardan bomagan, barchasi erkeflardan idi, chunki ular qiyinchilik vaqtlarda sabir, bardash beri ala digan, wa shu wahinin risalatini, shariyatini, mashakqasini koter ala digan bogannig uchun, Allah suansi, Allah sunus nima qildi, nazil quldikdi. An Abiy Hurayra radiyallahu anhu qala baynamal nabiyyu fi majdisin yuhaddisul qawmaca a'rabiyyun fa qala matas sa'ah. Abiy Hurayra radiyallahu anhu dan waridwagan hadisda itadi ki, 25:52 Peygamber sallallahu alaihi wa sallam bilan bir ikuni bir majlisda oturgan edik. Peygamber aleyhis salam qawm bilan oturgan da, gebleşib turgan vaxtimizda, bir arabi deydi, saharadan kegan bir qishlaqi, qishi, majliski kirib gerdi. Majliski kirib da, Peygamber aleyhis salam ge toridan tori, getirib turgan vaxtlarda, Ya Rasulallah, qiyamat qashan boladi, dedilar. Qiyamat qashan boladi, dedilar. 26:22 Peygamber aleyhis salatu wassalam indanestan getlari da davam ete verdilar. Kindi oturganlarini bazlari peygamber aleyhis salatu wassalam bu kishinin getlari ni yaktirmadi. Getrib turgan vaktida togurdan togur ortadan cikib getini bolib aragi get kistirganligi uchun yaktirmadi dedilar. Bazlari peygamber aleyhis salam ishtimay xoyan bosalarkerek bunu savalini deyishti. 26:50 Hayğambar alayhi salatu was salam geflərini tügetgeniden keyin, ayna sa'ilu anissa'a dediler. Qiyamat haqqıda sorayatkan qishi qayir da dediler. Qiyamat haqqıda sorayatkan qishi qayir da dediler. Qinda min soradim, ya Rasulullah, qid hali qishi olulardan turdiler. Hayğambar alayhi salatu was salam ayitdiler ki, ida duyji'atil amanetu fantaziritse'a dediler. 27:17 Amanatlar zaya qilingen vaqtida, amanatlar zayib ogan vaqtida qiyamatini qite verin, deyidi. Qiyamat qachan bolishini qite etgen Musayniz, amanatlar zaya boli etgen Musa qiyamatini qite verin, deyidi. Wa qeyfa iza'atuha, ya Rasulullah, amanatnin zaya bolishligit hana qadir, deyidilad. Qanday qilib zaya bolad deyigiladda, Peygamber alayhi salatu was salam etdilad ki, 27:43 اِذَا غُسِّدَ الْأَمْرُ اِلَى غَيْرِ اَهْلِهَا فَانْ تَضِيرِتْسَ اَدِيذْنَا 28:17 Men damlaman on surayatla waladda amirmariz qilib, arada cikib, xalqya davat qiligan vaktada xalqni buzib, ana öshay vaqtda qiyamatni qita verib. Xalqni icidagi topalan, fitna qasab, hamasi ilimsizlik davat qilishligidin kit qita verib. Huddi bunu baska nasalardayan tatbif qilayar. Ozi taxassusi bomagan, 28:50 işini qilayaqqan kishilar, kishilarga qapşilalingan vaxtida qiyamatni, quteverin qiyamatnin alamatlarinin biri mene shudur, dedilar. Haygamber aleyhi salatu wa salamnin Abdullah ibn Amr ibn al-As radiyallahu anhu rivayatilgan hadislarda eqadilar. Min haygamber sallallahu aleyhi wa sallamnin eshtim, dedilar. Innallaha yulghidul fuhshu wa ttefakkush. Allah subhanahu wa ta'ala fahshalikni, fahshalik, dimanilik, 29:20 Yamanlikni yamanköredi. Valladii nafsu muhammad biyadihi laa taqoomuslaa hatta yukhawwana al-aminu wa yu'tamana al-khaimdi. Muhammed alayhi salatu was salamni cani unin qolida bulgen zat yaqasam. Allah yaqasam ki. Allah yaqasam ki. Qiyamat bu maydi hatta ki dediler. Qiyamat bu maydi hatta ki. Amanat dar kishiler. Nime qilmadi? Tuhmet qilmimi agin chaydi. 29:51 Amanatdar kishilarini ustudan tuhmatlar yaqdirilmagin chay qiyamat bomaydi, deyidi. Hakna iti atgan kishilarini ustudan tuhmatlar yaqdirilmagin chay qiyamat bomaydi, deyidi. Toghrun ikni davat qigan kishilarini ustudan tuhmatlar yaqdirilmagin chay qiyamat bomaydi, deyidi. Qiyanat qiladiganlar, xayinlar isa amanatdar kishilardir, itibarkulna digan vahgolat, deyidi. Qeriyatini buzadiganlar, amanatlik kishilar. 30:24 Təllələr qiydirilə digən künlər bulaydı. Ənə şu vaqt bumə günçeydi, qayğəmbər a.s. qiyamat bumaydi. Və hatta ki, yeryüzde fahişəlik aşqara bub, zahir bumə günçey qiyamat bumaydi. Fahişəlik hazır yeryüzde aşqara, beymalal, açıq rövüşte zahir bub bub. Fahişəlik. Bazarlar fahişə, bazarlar açıq. Koynu tənlegendey. 30:54 qaxlagan day panlab, zinagladigan cailar asildi. Qati atiru alxam qiyamat bomaydi taki qarndash uruqlar bir-birlardan yuz ugurib qarndash uruqna xini uzmagunchay. Ata farzantdan xafabob arazlab qarndash ciliqni uzgan. Farzant atadin qarndash ciliqni uzgan. Mene shunaka vaqtlar bomaygun cheyin qiyamat bomaydi. Berisi golyat. 31:21 qiyamatnin alamatlari qiyamatnin alamatlari qiyamatnin alamatlari qiyamatnin alamatlari qiyamatnin alamatlari qiyamatnin alamatlari qiyamatnin alamatlari 31:51 Al-mühim qaran ki, nima qolyatdi? Hayganber A.S. etkenin hamas qolyatdi. Hayganber A.S. zamanasde ki, hali ki, satilgen üyne etkenidi. Bir kisi, etken, bazibir riwayatlarda, hadiste keltiriladi, bir kisi, üyyni satsi dedilar. Uyyni satsiyenlerden kin, uyyni satsik gitti, hali ki, uyyni agen adam, uyyni nima qolyatdi, sekin buzuq, eski divallarini yena togurlamaxca buzuq etkenidi. 32:22 devalini arasida nima chisti bir közde tillar chisti. Bir közde tillar chisti. Halegi kishi tillarini koterib, halegi uyuni satgan adanini izlib, kilib, tatib, mana bu dedi, tillar sizdiki, min yerini sativalgan idim, min közde de tillar sativamagan man sizdim, diye. Bu, sizdiki degendir, halegi kishi etki, min yerini, yerini tegidagi ve üstüdagi berke mülk bilan koshk satgan man, diye. 32:52 Yerli tupragi yami sizdiki, yerli kagibin chitkan tahshi yami sizdiki, tirlasi yami sizdiki, üstüde ginansi yami sizdiki, min satgenne, shunay satgenmendiye, karay. E bizdi zamanimiz da az chikqas ne? Tirlar chikqasin. Biro, satsit yetse, yersesile satgen, yiyinizden tirlar chikqasin. Hali gi, kisi gu ötgizami yattionge, u qabul qimeyati. Sunay qilib, biro, hakelimden huzuriga kilişti, alimni huzuriga kilişti. Kilişib, biz dedi, mene shunday, mene shunday, mesele de, 33:24 mənəşin dəy bol yersi degənlərde etsidi, sizdi qıziyniz barmı, ya bar? Sizde oğul fəridans barmı, bardi? Unda dedi, mənəşi ikisini bir-birige uylantirib, mənəşi mülikni şunge bersekdi. Aligini qızini bunyeb, onu balasige alib verib, mülikni beriyepsi ikgələsige taqsindi. Mənəşin dəy taqsin kumdi. Kördiyniz mi, qancarik, misalem, haziri isimde Peygamber a.s. etgenlərde, qoşniler bilen yaman alaqida bomay günçeyin, dedilər, qiyanak bomayz, dedi. 33:56 Walladhi nafsu muhammad biyadihi inna matalal mu'min ka matalin qita'ati minal dhahabi nafaqa alaiha sahibuha falam tagayyara walam samqusdiydi. Muhammad alaihi salatu was salamnin jani, onu qulidabu ligan zatikasam ki, Allah tikasam ki, dedilad, mu'minin misali bir nima bölek altininin misali yok şeydi. U altinini tiflesenem özger kitmeydi, başlasenem özgermeydi, ya ki bu mese, 34:25 kəməyb, həməyb, altın hıddişində, altın ligice turar diyib. Möminnin misali hıddişi altında oxşar, mən özgerib gitmesligi kerek, qırhı zavişte turishligi kerek, zaman özgerse, mömin özgerib gitmes kerek, zamanga qarab, həmme atrafimizdegiler xiyanat qiliyabdi, minem xiyanat qilişim kerek, demaydi mömin. Həmme bazarga çıxsay tarazdan uruyabdi, minem tarazdan uruşim kerek, demaydi mömin. 34:54 Zamanga xarab özger uçan buz gitmaydi. Zamanda ademlar buzulub gitsi, mü'min özge buzulganlar bilan qoşulub buzulub gitmaydi. Peygamber a.s.nin nafti ulin qolida bolgan zatka qasam ki, inna mathalal mu'min ka mathalin nahlatin akalat tayyibatan wa wada'at tayyiba wa waka'at falam tukir walam tafsud. Peygamber a.s. mü'minini başqa yana bir misalda uxshasti ki, huddi bir asalari yoxshaydi dedilar. 35:21 Yiyatgan naysalari taza naysaya konup, taza naysan aladi, ve çikariyatgan naysasahan en taza, en shifa bogan taza naysani çikaradi, ve birarcagi kongan vasdada sindirib, kongan naysasini buzub, yaki öshetini tefsud digani faqadini çikarib, sastib gitmaydi diz. Möminnin misalohu düşünde esalariga oxşigan bolish gerek, yurgan cahide yakshigatini getirish gerek. 35:50 yurgan caida, yaxshi halal naatalarini yeyishlik gereq. Biroge cikariyatgan vaktida ham, yaxshi, icidegi yaxshi naatalarini, xasad, dina, adawat, kura maslik, ing, gharat fiilarini korsatmaslik gereq. Ing, iddabiraamliyatganlar, hali gi, birolarini haqqini ura ala diganlar, kozini maax dayi acik geta digan sifat bomaslik gereq mümindi. Mümind, shu qongan asalari, qongan vakti ing qiraalik naatasini asalini cikarabilse, bir adamgi, 36:19 muamilak ikeninizde hali ginge shunday bal, bal tamgizin, asal tamgizin. Siz bilan kör gende, kör ishkende, siz bilan muamilak igende, yene ikinci merte aldi, berdi, qilgi tikele digen, yene sizni izlen yorub, siz bilan muamilak qilgi tikele digen, dereceda bolisliyikerek momil. Hazir ikinde momilladan korkamiz. Hazir ikinde aldi, berdimizde yem shunday korkamiz. Wa minal amanah, ikincisi amanatning, 36:49 Birincisi, dindegi amanet dola digan dosa, ikincisi, amanetlarinin ikincisi, faraizlardir. Qatada, radiyallahu anhu, rahmatullahi aleyh taksirlarda, din dedilar, keyin farizlar, Allahnin fariz digan narsalara amanetdir. Allah subhanahu wa ta'ala bizge fariz koygan namaz, roza, zakat, haj, Allahnin koyun ki, cemi buyurigan buyuruklari, 37:18 Bizni boynumuzda amanet, amanet, unu ada etmestin Allahni aldiga barsak, elbet de soralamiz. Bir adam sizge birise pulni amanetde koysa, palam muddetde kelib min alamandisa, u adam elbet de bir gün kelib şunu soraya. Unge ishansiniz tamil. Anit ishana sorayda şunu deyiz. Aligini buzmey takidin buzmesten uxtebtiras. 37:49 Allahnin namazı, rozası, zekatı, Allah buyurucan buyrukları, amanat, o elbette biz, özümüz şu dünyadan yumulish bilenak, qabirga koyulish bilenak soraladigan amanatlerdendir. Allah subhanahu wa ta'ala Qur'an'da itirti ki, Anfal surasının 27. ayetle, Ya eyyuhellezine amenu, la tahunullaha wa rasulahu wa tahunu amanatikumdir. Ey iman kiltirgenler, 38:19 deyidi Allah Ta'ala. Ey adamlar, deyimedi. Adamlar necide kökçüligi xiyanat qiladi. Çinçin Allah Ta'ala, ey adamlar, xiyanat qimenler, deyimedi. Allah Ta'ala ne deyati? Ey mü'minler, ey iman keltirgenler, deyib durub mü'minlergi xtaqtiliyati. Mü'minlergi xtaqtiliyati ki, sizler Allah ve Rasulige xiyanat qimenlerdi. Allah ve Rasulige xiyanat qimenlerdi. 38:49 Ozinlarni amanatinlargi qiyanat qigam bolaslar digiz. Ab hayganbar ayitigam bolsa, ayitigam bolsa. Allah tada tarif qigam bolsa, qilibdi digiz. Dib yura versek, ozinmizni amanatimizgi qiyanat qigam bolamiz. Allahni huzuride soralamiz. Amanatlardan üçüncisi, amanah fi hukukin nas, wazalike fil mal wal qar. Ademlarnin haqqidagi amanat. Ademlarnin haqqidagi amanatlar. 39:21 Khasatan mal aldi-berdi dagi amanatlar. Aldi-berdi. Qariz dagi amanatlar. Bro, din qariz asayniz. Shuni amanat goylik bilan, qoluk töküz, ada itishlik. Mena shu amanatlar xazirgi vaqtimizda, bizini davrimizda yuqalib kitiyatkan sikatlardan birik. Kana bi Mekke rojulun yudu'a Umayr ibn-i Wahd. Mekkada Umayr ibn-i Wahd digan bir kishi bogan. 39:53 Umayr ibn Vahibni, shu vaqtta, shaytan, yumassili shaytan fiqay dihi, bu qishi, muminlarga cudayan azar yetkizgan, musulmanlarga cudayan kub azar yetkizgan kishladan idi, qattaki, özinin xila, nangirayindilan nimaqladi, shaytanini lal kaldira diyan kishladan biriydi, Umayr ibn Vahibni. Qu qishi, bir güni, Badr, 40:24 Cengiden keyin, nedir cengiden keyin? Nedir cengige Mekkeden kafirlar kelib, musulmanlar bilan cen kilişib, kafirlar yengilib, yüde kökləri talafit itken. Xu cengiden keyin Mekkege barib, matam yili ilankıgen. Matam yili ilankı isken. Ölgenler için. Browning emeksi, yeri, yawvi, başkasi, çünki kök adam olgun. Çünde oturgenide, 40:55 Umayr ibn Vahid bilan Safvan ibn Umayyya digan kishi bir tashini tepesige cikib oturib, aishi Badirde bogan wakiyalani, kim kanday öldi, kanday qildi, naharini getlashib oturib. Getlashib oturgani da Umayr aytiki, Safvan aytiki, Safvan, Wallahi ma fil aishi balahum khayr, digi. Bizdi shunca kattalarimiz, digi, shu cayda olib gitti, ulardin keyin bizge yeshashda nima yakshilik var, digi. 41:25 En digen, axtaqallarimiz süvetli olib gitti. Nime yaxsilik bar digi? Digende Ümeyir, Ümeyir aykertiki, ha, toqrayt eten digi. Eger, digidi, eger, meni, digidi, qarizlarim bomagani digidi. Qarizlarimni tolay digi adamni ozi yox digidi. Eger, qarizlarim bolib, suni tolay digi adam bogandi digidi. Ve, menden keyin, 41:52 balacaqan zayab olub kocada tlenchi buqqamasili gidin qorki etman dedi. Shunday buqqamasa dedilar, min toqru barib Muhammad aleyhi salatu was salamni hazraq uldirgan bolardim dedi. Uldiradi və ulaman dedilar. Karangi, özü taqir bosa, özü payganbanini uldiraman dipturgan kishi bosa, yenə bunu qorki etkin nesasi, qarizlarini ötesim kerek, qarizlarini öteydigan adam boseydi diyak. 42:22 Bizi musulman bolsayan, olsan tabutini uslayman, qarizimini ber deysan, uslasan uslayver deydi. Tabutini uslamay, baskasini uslamaysan mi deydi? Kengi beladinyan kulum yok deydi. Ular cahil, ahiretten hish kandayi umidi qomagan adamlar qarizima oylayakdi. Biz ahiretten umidimiz botdurgan adamlar isa, bro'nin qarizilarini, ada etsini mutlaq hayalimiz geyim kendirmemizdi. 42:50 Şunday dedilər, degənləri də həlləgi hesaslan vaqtdan faydalanib. Ayet etkin sözlərdin faydalanib ayet ki, ey Ümeyr, seni qarızinni min öteymən, və seni bala çakın, sen ölseyn, bala çakın, min ballarını qan, baksan, nima yedirsan, şunu yedirib, şunu bilan bakamən. Sen hiç korkma, dedilər. Ümeyr, məylə, dedilər, min payganbər aleyh salamını aldiga baraman, payganbər aleyh salamını qoluda, 43:21 meni oğlum bar dedik, shunu bakana qilib barib, paygamber a.s.ni öldiremem dediler. Paygamber a.s.ni huzurlariga keldi. Kegenleride Omer radiyallahu anhu, Omeirini kordi. Kordi deyidi ki, bu shaytan biikardan biikar kemiyasi dedil. Fakat bu kishi yamanlik alip kemese, yaksilik ap kemaydi dediler. Shunde Omeir kegenleride kiliclarini otkurilab, uchlariga zaharlarini koyub, kiliclarini. Shunde eskigenidi, 43:49 Ömer radiyallahu anhuhu mähkəm qılıçlardan üçlə Peygamber aleyhi salamın hüzuriga südra bax ki, südra bax kirganlarda Peygamber aleyhi salam etdilar ki, qoy var ya Ömer dedilar. Hali Ömeriga qaraba etdi ki, ödönüyo deyildi. Yakınraq giyildi. Yakınraq giyildi. Nime sebepten keldin dedilir? Nime sebepten keldin deganlardaydi ki, ya Rasulallah, biləsiz, meni oğlum sizini nimenizde esir, çünge bir yamanlık koymanylar, dil sizin bir ötünüş. 44:19 Sohrab keldim, dedilər, iltimas. Degenlərde, tohru etkin, ustuk neydi? Tohru gefr, dedil. Tohru gefr yefmen, degenlərde, nime ge un da, dedil, kiliş taks geldin? Sinclik bilan kegan adam, o shababda kiliş bilan kemesegin. Fakat uruş maksadida kegan kishilar gina kiliş takarkin. Nime ge kiliş taks geldin, degenlərde? Ye, bu kiliş, dedil, Badirde fayda bermegen, endi fayda berarmidi, ya Rasulallah, dedil. Bu fayda bermeydi, dedil. 44:49 Degənlərə də, Peygamber aleyh salatu was salam etdilər ki, ey Umayr deyib, toğru gətirdiyib, sen və Safvan talan taqdı, talan taşını üstüde oturub, mənə şu, mənə şu gəfləmi gətirdin, və sen meni öldürüçləgini aittin, Safvan seni qarızlarini və bala çatayini bakışləgini aittilər. Degənlərə də, Umayr hayran buldular. Etdilər ki, ya Rasulallah, ey Muhammad aleyh salatu was salam, 45:15 Bu gətni, Safvan bilən, menden başda hiçkim yox idi öşe cayda. Haqiqatdan həm sizgə Allah tərəfidən, asman həbərləri yetib durar ikən, min sizgə Allahnin Peygambəri ikənlikinizde iman keltirdimdir, öşe cayda iman qabıl qıl. Iman keltirdilər. Bunun etşimizin səbəbiyyən, malda, tarzda, şu cahiliyat dəvridə həm, ular şunu ada etşilik insanının, adamlarının haqqı, hukuki dir, amanat digəndən səni. 45:46 bilishkendir. Mena, Ebu'l-Az ibn-Rabi, bunu hem biz evvel derslerde zikir qiyamiz. Bu kişi, xalaları, hadice analarimiz, Hayganber a.s.nin in birinci ayallari, hadice analarimiz, bu kişigi xalab oladilar. Ebu'l-Az ge, xalab oladilar. Xalasi. Vep, bu kişi, Hayganber a.s.nin kuzları zeynetge uylengenle. Bu, Ebu'l-Az ibn-Rabi, Mekke'nin inkette ticaret, 46:17 kilardan, tawdaqarlardan bir edi, deydi. Bir günü, Sham shahrigi, Mekkenin, deydi, bir yüz yetmişten köprak, tüye karvanini yeteklab, karvanini alqitkanda, ösheni ikide, bütün hemma, Mekke ehlinin, nimasi boladi endi, öshende tavari boladi. Hazir ikinde, misal, bir kitke, buyum çıxar etken, tawdaqarlar boladi genbosa, bir vagonge, iki-üç adam, 46:48 bir vagongi yuk urad. Xungi oxxad, ninxte vagongi urgen ikabi, huddi oxe vaxta karvange, tüyelerge, bir adam, iki adam, üç adam yigilib, bir tüyeni toldurad. Yena bir adam, iki adam, bir tüyeni toldurad, yuk bilad. Yağ, bashka, shakar, koladad, taful yanini salad. Ebu karvanini alib barib, Sham shahrigi alib barib oxeqda satib, uyaqdan arzan narsadanini, Mekkada arzan boyan narsadanini alib, Mekkegini maqlisarini alib gelisad. Mene shunday karvan, 47:17 170-dan artıq, cüdeyem kəste karvanini yetihləb, nime qıldı, Şam şəhrige çıq qedi. Yolda qedi etkən vaxtıda, Peygamber alayhi salatu was salam, bu karvanini çıqtənli xabari yetdi. Sahabelerge etdi. Ahlaynlar dede, öşe karvange çıqışlikke ruhsat verdi. Nime qed? Məhkəde musulmallarinin bütün mal, mülkünü Məhkə ehli alıqba qenidi. Bir andır çakasiniyem koyma qenidi. Kimi qece yeciv alib, nime qıldı, qaçib, 47:47 çıq qeçgan idi, dini bilan çıqgan idi. Şunu üçün Peygamber el-Salam ruhsat verdi ki, sizlər öşe Mekke'de kaldirgan mal mülikinlərini, şu karvandan alip alsaylar, ruhsat digali. Bunun musulmanlar karvanını salam-saraş qizanakan digan sözlük qamat gireydi. Özlerinin kaldirgan haqlarını alashlikke ruhsat verirgan. Ani karvanya çıqdi. Çıqgan vakti da karvanını tosib, karvanın narsalanini alashni başlaganda, nima qildi? 48:16 Abul As ibn Arabi qaçib getdilər. Qaçib getib putulib. Xünde qarangi boyan vaxtlarda bu vaxtda Zaynab, taygambar aleyhis salamın qızları, taygambar aleyhis salamın huzurlardaydi. Xünde Zaynab nini aldilarga gelib? Nime soradilar? Panah sorad. Düşmen panah sorasa, bir adam, min palancani panahimga aldim dilsa, boldi, uye, u vaxti, hic kim indi, onu öldirmesti. Düşmen bu sayan, öldirmest. 48:44 Xünde Peygamberi Aleyhissalamın qizlardan, yani öznin ayallari Zaynabdan, meni panahinizgi alin, deb kirgilerdi. Peygamberi Aleyhissalam bambat namazini okuyatkanida, Zaynab bildirmadilardi. Bambat namazini okuyatkanida, masjidinin arkasdan, men, abul asni, özümni panahimgi aldim, deb, bakim. Yevlarimi panahimgi aldim, deb. Deb, bakirganlarida, Peygamberi Aleyhissalam namazini okutbolganlardan kin, cemaati qarab etdilar ki, men ishtigan nasan, sizlarimi ishtigilarimi, deb. 49:14 ishtik dedi, meni dedi, xabarim yogidi qizim qilgen ishtan dedi, yoni panahiyayan. Endi dedilar, paygamberi d. salatu was salam etdilar ki, innahu yijiru minal muslimina adnahum, musulmanlarini dedi, ing pasiyan dedi, ing pasiyan, bira onu panahiyaya asa, oysa, nimaqil nadi, bashkalar onga tikishka haqqi yog dedi. Panahiyaya asa bolorat dedilar. O halanki qizleri aldi, shunga ruqsat dedilar. 49:45 Qanahiga aldala. Qeyn, thumma da'a ricala sariyya allati akhadatil air fa qala inna hadar racul minna. Qeyn, qayrambal ilayhi salam, o shaya qiyawlarinin nimasinin mal mulikini agen kishilani chakribaytiki bu kishi bizga qiyawgulab dedila. Algan nartalarini agar ozinlar, ixtiyarinlar bilan qaytarib berishini xakhlasaynlar, qaytarib berinlar dedila. Yox, qaytarmayman desaynlar, u sizlar niki dedila. 50:15 Qaytarmaymayman dediklar, siplani qidi. Degenlalda, bular aychitki, yoh ya Rasulullah, biz agen narsalarimizni qaytarib biremizdir, haligi narsalarini hamlasini qaytarib. Qaytariganda indi shunchi dunya, shunchi narsa, bit di kimlik otduribdi, abu'l-asr, unni rabiyanik otduribdi. Shunli aychitki hali musulmanlar aychitki, qayamari islami atrafida gidar, aychitki, ey abu'l-asr, islami qabirlasayin qidi, mana bu Mekkani kafirlarini, mulkinin hamlasi, 50:43 Bitte sene ki, buk en baik qiqi eylan eydib tursan, deyib. Hammas qaytar beriyab tuda. Hammasin mulukni qaytar beriyab. Shun muluklarnin hammasi islamni qabullasayn, hammas sene qolinda qalad, deyib. Unni Mekkega barib qayt, taqshirib oturmaysan, deyib. Sene ki, bolad, deyib. Shunda Abul Aas ibn Rabi'in imad eddilar. U qishi eddilar ki, An ab, faqala bi'isa ma da'autumuni an abda adinin jadida bi qadra, eddilar. Sidlar, meni chaqriyatkan nasaynlar, deyidi, 51:16 Meni davat qala etken mersinglar min qeyam yaman deyid. Islamini qabul la deyarsidlar. Islamini qabul la. Bu muluklar hemmas seni qibola deyib, eydiyarsidlar deyib. Bu min qeyam yaman get deyib. Men yangi dinimli deyib. Yangi dinini deyib. Qiyanat bilan başlayimi deyib. Qiyanat bilan başlayimi, shunca adamini karvanini alib cikib, meysherge keryamasta islamgi otib gettirib, hemmasini ozimni kitib ala deyib, qiyanat bilan başlayimi deyib. 51:43 Yox, min dinini qabirlamayman, dedilarda, nartalarini hamasini alib Mekkega qaytib getdi. Madinedan Mekkega getib, varix egalarini, Mekkenin har bir adamini chakrib, mana bu seni kim, mana bu seni kim, edib, har birini taksimla berib, birar adamini mende haqq qaldim, edib. Mekke ahla etdi ki, yox, sende hiç nasi haqqimiz qamadi, deganidi. Un dayi bosa, min iman keltiraman, ashadu an la ilahe illallah wa anna muhammada rasulallah, edib. Yemin, musulman bolaman, edib. 52:14 Haqlarini ada etib bolib, adanlarini hali birini ozini haqqini berib boganidin keyin barib nima qildi indi, indi musulman bolib. Bu, haqiqi musulmanlini sikat sunnay bolish kerek. Haqiqi, hadirgi kulimizdagi muminmen digan kishilarini sikatlari haqlarini ada etib bolishi wafadar, haqlariga wafadar bolishlayi kerek. 52:41 Deyikin, min afsuslar ki, hadirgi günümüzde amanat cüdayan kütərligan zamanlardan bir dəminiz. Amanatin törtüncisi amanat, an yu'tiyal acira acrahu, işçilərini işlətkenden keyim, haqlarini aba etiklinin özü bir amanat türlərgi kireyb. İşçi işlətinlədi, cüde kökcağılarda işçilər işləyabdi. Hah, özümüzünün vətəndaşlarını işlətib. Hah. 53:08 başqa caydan kegan ishchilarini et uylardar ishtatishk olsun, ishleganlar dan kegin, bu yeri yakmay qaldi, bu yeri dagawarini nimamizgi toguri kemay qaldi, ded turub, kili shringan bitimini buzub, haqqini kemaytirib, pulnu ber etgan vasda azaytirib, ber ishlik, manabu xiyanat bolad. Manabu xiyanat bolad. Qayganbar alayhi salatu was salam etdilar ki, a'utul ajira ajrahu qabla an yajuf fa a'raqu hu dedilar. Sizi uyunizde ishleganlay. 53:38 Sizin naskarini dedilar, ishlegen ishqinin dedi, peishana tirlarini, tirisi, qat guncay dedilar, peishana sida tirlayarken tiri qat guncayin, qatmestan awvel haqqini adaitin dedi. Peyshaninin tiri qatishidin awvel nimaqilin haqqini adait qoyin dedi. Qayamari ilayhissalam eddilar ki, thalatatun ana khasmuhu yawmal qiyamah. Ush kishinin, ush kishi var min qiyamat gunishilannin khasmimen dedi. 54:07 Şularinin düşməni mən, dedi Allah Ta'ala. Men, Peygamber aleyhi salam etdilər ki, Men şularinin düşməni mən, xasmi mən, dediler. Bulardan biri, Rajulul istacara acilan fastaw fa minhu wa lam yu'ti acrahu. Üyde işlətib, işini qıldırıva gənden keyin haqqını ada etməgen kişi, dediler. İşini işlətgənden keyin haqqını ada etməgen kişi, Men şunun düşməni mən qiyamətde, dedi Peygamber aleyhi salam. 54:37 Mənə məşhud küsədi, həməmizin haberimiz var, üç kişi ashab-ıl-ğar, üç kişi ğarga, üç kişi təfərge çıqenləri də, yamğır yağışını başlayanləri də, bir ğarga pənələniş üçün kirdi. Kirgeni də, hattı sil kilişliqi nəticəsi də, nüməqəldi ğarni tepesidən kət də bir taş ğarni ağzıga çüq yapıq oydu. 55:05 Yaq urunib, biyaq urunib, qarni algidan tashni, kulatishke haraket kildi, uchi yetmadi uchisini. Agar shu yerda kalsa, hichkim ularini bilmaydi, qarni ichdi oladi. Shunda etshtiki uchisi endi dedi. Bu yerdan bizini hichkim kutqarmaydi, Allahdan baska hichkim kutqarmaydi. Kiyan yaksiliklarimizini ortaya koyib Allahdan soraydikdi. Yapar var digar, men shunda yaksilik kilyanidim, seni chum kilyanidim, osha yaksilikni. 55:33 Mənə şu yaxşilikim, əgər sen qazib ogen bosan, qabul qigen bosan, bizni qutqardib, xinday soraynib, deyib. Hər birinin qigen yaxşilikini eslip soraynib, deyib. Ular sorayşna başladib. Birincisi soradi, atanasike qigen yaxşilikini. İkincisi, zinadın özünü tohtatgenligi, Allah üçün bir ayalini zinatima geldigi. Üçüncisi soray artdi. Üçüncisi saytadi ki, Allahumme stajartu ujara. 55:59 fa'ataytuhum ajrahum ghayra rojunin wahidin tarakalladilahu wadahar fathammartu ajrahu hatta kathurat minhul amwal faca'an ibadahim, deydi. Ya parverdi qara, men özin korit turtsan ki, bir kune uyumda, deydi, qanchiyan işchilarini ishlatbin, deydi. Hamasini haqqini berdim, bittasi, deydi, haqqini almastan kitib qaldi, deydi. Men shuni haqqini, deydi, bekardan bekar zayabub yatmasin, deydi, nima qaldim thammartu üsturdim, deydi. 56:28 Qanda yosturdi? Qanda yosturdi? Qanda yosturdi? Qanda yosturdi? Qanda yosturdi? 56:56 Men seniki da palaan yil awvel ishlegan man haqqimna amayik etgan idim. Xunu bir, dib sorat, did. Neci yillardan ki? Soraganlar da etdi ki, Qultu kullu ma tara min ajrike minal ibil wal bakar wal ghanam wal raqiq, did. Mana bu yurgan wadidagi tuyalar, koylar, mallar, korup turgan barchasi seniki, dib eytim, did. Diganimda hali ge etdi, men masara qilma, dib eyti. Men senge erzimege miktardagi bir mablaqni 57:27 almay kitgen men shunu soray etmen digenidi, men shunu östürdüm, öndürdüm, mene shu yiller davamidi, shunca dunyaga eylenib kitdi digi. Mene shunun hemmet seniki digenidi, haligi adam barib, bu adi digi mal, koy, tüyelerini yetekliyat cik kitdi, bir antasini teşlef kitgeni yox digi. Men shunu sendan korkganim için ve senin raziliqi için, ene shu bendegi hakkana ada etgendim. Eger sen shunu qabul qilgen bolsen, biz turigen mashaggattan bizni azad qil digenlerde, öse taş. 57:57 ornodan kozqalib, peske kulad, shundan hammasin acaqdabdi. Demek, qaran, neqi yillagdan keyim kelib sorayabdi, neqi yil davamida bu adam hizmat qiliyabdi, köpeytiri yabdi, ündiri yabdi, östiri yabdi, adr, adriya erzimeygan naysan, meskikda azgana kul yigilsa, mene shkul bekar turmasin, mene shundi sizgi bereyliyik, mene shundi ornogamda mal alib bakib berin, bundaymdaydiyisa, mene kanchi aciratatsilabdiyib? Kancasi mene ki deyib? 58:28 Ellik ki ellik mi deyiz? Ic ilaci yox bu. Allah uchun, yagana Allahni raziliqi uchun, melyi melyi o malime koshib, bir mal koshib koyay, Allahni deyishi yox bizde. Yaki berilingen haqni, bir adamini ki xab getken bolsa, uyunizde ishle, bir on yildan keyin keli, ey palanca, men sinizdiki de ishlegen idim, shinde men shimce haq qab getken idi, deyese, peske sheken sen deyiz. On yildan keyinem kev, shini soraysan mi deyiz? Ozymiz aslida, shariyete xilaf bulamiz. 59:01 Nima qiliyatmiz? Mironu istidin qilamiz giyib. Indi, üç adam, üç helasi qigan salih emellarini tapal. Allah razib ogan, Allah qabul qigan emellar tapildi. Veykin, biz indi Allah saklasin shundayi bir xalat giyib shukalib. Biz indi qigan yaxshi emellarini ortaya qoyib soramak siy osayib. Saqifelerini acaqmiz. Balagat giyitkendan baslad. Hazirgi yaxshimizgi qarayirigan bozayib, Allah ucun, mene shuni qildim, Allah haqiqatin seni ucun qigan mene shuni dibdurub. 59:31 bir ishans bilay aytamaynizda. Unata amal tapilmaydi. Xini-xini bu, rafidde qoyadi. Bizaydi manay pulni yediyin sesini pe peytir qoyoyoraysiz o, sotlimalarda, filifonlarda. Xungi o xxep, yaxshiliklani o sapqoyish gerek, rafidke. Kerek vaxtda da, Allahke nidaqisayniz, oysha vaxtda nimaqiladi, Allah Subhani Ta'ala, oysha nida'ingiz bilan Allah Ta'ala qabul qiladi. 59:58 وَمِنَ الْأَمَالَةِ أَنْ يُؤَدِّي الْآمِلُ أَمَلَهُ بِالْأَمَانَ بِدُونِ خِيَانًا 60:26 Məshinəni yağıya tıqıb, biyağıya tıqıb, əkki tıqamastan. Vargən cahini həməlləb bir nəzəni sütirəb çıb gitmastan. Amanat biləni işləşlik. Mənə bir eytədi, mizamiyyəndi stroike qil yapniz, sənsəl iyyetbetlərini örgən yapqisti. Bir eytədi, bir işçiləni işləbin işlətsin deyidi, pundamiyyəndi quydur işke deyidi. Pundamiyyəndi quydur yapman deyidi. Tönkeler varid deyidi, kesilgen tönkeler deyidi. 60:53 Hərbir tönkege rakam qoyb qoygan edin deydi. Birinci tönke, ikinci tönke, tokuzinci, oninci tönke. Xunlay kesen deydi, tokuzinci tönke yox deydi. Hudayiga varib kesen, tokuzinci tönke yox deydi. Xunbilan harasan iki metrse fundament quylian deydi. Aytim deydi, buzlarin fundamenti dedin deydi. Yox, buzmayniz deydi. Buzarsan deydi, buzdursan halygi tönken qavvaribdi. Bulujni qilib tönken qavvaribdi. Amanat qalin, atuni tönke bir beşindinkin qiridi. 61:22 Bu bronin imaratı, pundamentı bir cayi oturadi, çirigen cayi. Bir imarat kulab çiyadi. Bu amanat bilan işlenişlik gerek. Gördünüz mü? Amanat işleyetken işçi hem, işini amanat bilan ada etiştik. Anay, ayşin deyib ola digan bolsa, unda bir khatir cam, rahat bilan bir cayga, bir adamini işke koysayniz, haqqatnan rahat tapas. Bundanam yana başqasi, bir bradarimiz traktir koygan, sheriqlikke. 61:52 Kel yabdi, bir traktor keldi, nec pul ishladiniz deyabidi, bugun deyabidi, yigirme 5.000 tangi ishladim, deyabdi. Ikinci traktor keldi, nec pul ishladiniz deyabidi, yigirme 5.000, 30.000 ishladim, deyabdi. Meni traktor simni qaran, deyabdi, ali ki traktor çikegani deyabidi, nec pul ishladim deyabidi, 5.000 tangi ishladim, deyabdi. Qaygani qani? Qoriyasizmi sen shiriklikki ishlayafgani? Amanat, amanat yox, indi tefasida oturishiniz kerek. Unu için. Heme ishinizdi koyuz, ishlat yafgani ishcini tefasida oturish 62:23 Amanat buladi yambusa, manashina yasalar yuqal yambula abi. Rawa Ahmad wa Tayalisi wal Hasan ibn Arfa an Abdullah ibn Mas'ud radiyallahu anhu qala kuntu a'a ghanaman li'uqba ibn Abi Mu'ayt bi Makka fa'ata alaya Rasulullah wa Abu Bakr wa qad farra min al-Mushrikin faqala Rasulullah indaka ya gulam laba man tusqina. Ahmad wa Tayalisi wa Hasan ibn Arfalar ay tadilar Abdullah ibn Mas'ud radiyallahu anhu ay tadaydi. Min daydi? 62:53 Məkkəni Əqbə ibn Əbi Mu'ayt qabilətinin koylərini baxıb yurədiyən bir çofan edin, diyedi, Məkkədə. Əbdullāh ibn Mas'ud çofan boyayandı. Həliginin koylərini baxıb yurərdin, diyedi. Koyunu baxıb yurisan, Peyğəmbər əleyhi salatu wa salam bilən Əbu Vəkir Məkkədən, kafirlərdən qaçıb Mədinəgə kit yetkən vaxtı edi, mingar o barakildi, diyedi. Üç rap qaldı, Əbdullāh ibn Mas'ud ki. 63:24 Qayqambar alayhi salama itdilar ki, ey bala, dedilar, ey bala, dedil, bu koylarini icida, dedil, saqiladiganlari barmi, dedil, ha, dedil, sizge, dedil, bir sut vermaysam, misaqib, dedil, bir koylu sutunu vermaysam, dedil, karnlari aci, shankagan, sut soradilar, haligindan. Nima, dedil, Abdullahi Mimashut, itdilar ki, inni muqtaman, dedil, min amaniste koyuligan koylar, dedil. 63:54 qoylar menga amanatka qoyligan digil. Iga sidan soramay bir piyala sud biramayman digil. Qoylar menga amanatka qoyligan. Saqib bir varsa kim korib oturib gu yerdi? Qoynu saqib bir piyalasini. Ic kim korib oturigani yok. Lekin menga amanatka qoyligan digil. Men sidlarga sud saqib biramayman, sud biramayman digil. Deganlarida qayganbar ayasalanaydi ki, hal indaka min shakin lam yanzu alayhal fahlubat. 64:25 Haliqi dedi, hamiladar boğmagan, toğmagan, haliqi naka koyladan bağmı dedi? Yani suti yok koyladan bağmı debidi? Bağrı dediler. Alp geldi. Alp gegenlerde Peygamber sallallahu alaihi wa sallam yenilerini üçler, dua kildiler. Dua qilgenizde haliqi suti yok, toğmagan haliqi koy, süt yenilige togluq, özü cildirib sütler akıqca başlar. Berro Abu Bakir radiyallahu anhu shiyerden bir pashni çukulaklar. 64:54 qasasin garib ogan bir tashin alib geldilar, haligi tashga toldirib, Abubakir istilar, kayganbar sallallahu alaihi wasallam istilar, toyganlaridan keyin, kayganbar a.s.m. iqlis faqalasa, indi tartilib get, degani di, yenini, koyni yenini tartilib, oz halataya keldi, degi. Kayganbar a.s.m. bi mozizalari, Allah subayna ta'alanin bergan karamatlari, shunda, haligi, thumma ataytu ba'd hada, faquldi, ya Rasulallah, allimni min hadil qawl, 65:24 Abdullah ibn Mas'ud dərra keldilər, laş balar. Ya Rasulullah, dedi, hali ki, siz okuygan narsalanin örgetinchi mengi, dedilər. Dərra, örgeni vaixis keldi da. Hali ginda iqsa, yen tola veradda boylayabdi. Siz okuygan narsalanin mengi örgetinchi degendalda, Peygamberi A.S. Abdullah ibn Mas'udni başlarini sifalab, uxalab, aittilər ki, Yerhamukallah, fe inneke guleyyim muallam, dedi. Allah senge rahim qilsin. Sen, cüdeyem, yaxshi. 65:51 dərro bir nasadan örganib alishqaya kumar boyan bali ekansan dedila. Qayqan b.s. maqtad duaqit getdilar, Abdullah ibn Masud keyin Islamini qabul qolib, undan keyin en qarilarinin, allamalarinin biri boyan kishladan biri, Abdullah ibn Masud. Allah subhanahu wa ta'ala ge, Zibri'il alayhi salam, Parishta, Malak, kanday Qur'anini nazil qigan bolsa, hud dushindayi eshtisin haqilagan kishi, Abdullah ibn Masuddan eshtisin diganda. Ana bu kishladin biri, shuki, 66:20 Manashkini fayram alayhi salatu was salamina qadula dua qaldula. Yash bala yaduyo shanda. Yash bala boseyam. Min khiyanat kumayman diya. Min ya amanat ya qoyin jan diya. Yana Abi Zur'a, Abi ibn Umayra al-Kindi qala samiyatu Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam Man istamalnaahu minkum ala amanin fakatamna makhita fakatamna makhita fama fawqahu kana qalula yati bihi yawman qiyamadi. 66:50 Peygamber aleyhi salatu was salam etdilar, biz bir ademini, dedi, bir işke koysak, dedi, yani bir adem bir işke tutursak, şu işleyetgen caiden meqid, dedib turub, bir tikilingen kim, ya ki bir iğne bosayan, tike digendense, ya ki tikilingen bir kim ip, ipini asa, ya ipiden yukarırak bir meseni asayan, dediler, qalul bolak, dedi. Qalul, bu ismetler taksimlenmeyi turub, 67:20 qogurlab alingen qiyamatlik amallarini birix saflan oylaq. Va qiyamat gunu da öshalar bilan birgik gelat deyiz. Sunin uchun bu bir cagi ishqi kirpqasi bizda itamisti yaqilik cagi kirpqasi deyimiz. Aligi inisiyyaykan deyiz. Aligi kamyakan deyizse, aligi nayli, kamyosa nayli yaqidan amallar toldurvalat deyiz. Din nasa qilib, aligki itkizovalat deyiz. Aligkin baska yaqniyam oylaq nima ricalashtirib koyayamiz. Amallar 67:50 Al-amanatil bayi wa shira. Qal Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam. Al-tacir. Al-saduqul amin ma'an nabiyyina wa s-siddiqin wa shuhada. 68:20 ticaratchi kishi deyidilar, saduq, ticaratida togri gapirib ticaratilaygan kishi deyidi. Misalan, ticaratilaygan bolsa, togri gapirib ticaratilaydi. Palam, narhka agenman deyidi. Bizdegi o shayb yalgana itmaydi. Shunday kishi, payganbarilar bilan, siddiqlar bilan, shahshahadalar bilan birgay boladi deyidi. Shunday kishilar, payganbarilar bilan birgay boladi. Ticaratchi adam, togri gapirib, togri satib, togri buradigan bolsa, payganbarilar bilan birgay boladi. 68:51 Hayğambar a.s. a.s. a.s. a.s. a.s. a.s. a.s. a.s. 69:20 saudaasdan aynishi mümkündi. Mesalan, koltashlar palan nartka kilish qoysa, keyin, menge, oylak qordim yakhmaydi, ded turub kitibqasa bolawra diyaga. Hali acramay, majlis acramasdan turub saudaani bussa boladdi. Agar sauda qiliyatgan vaxtida tohru gapirib, ayiblarini aytib satsa, ikka uninyam saudaasiga baraka biriladdi. Ikka uninyam saudaasiga baraka. Hali satgan adaminyam saudaasiga baraka, 69:49 satibalyan, bagiyan, barakak veriladdi. Agar yashirsay, ayiblarini yashirsay, yalgan gapirsay, zaydi, muhaqqat barakati bayihma, ikta oniyam saudasinin, nimasi, barakasi ochiriladdi. Ikta oniyam saudasida baraka yok. Yalgan gapirgani uchun, nimaki gani uchun, aziri kunimizdi cidik ochiraydi. Mal alp gelaymisi, onta mal alp gelaysi, haraysi. Icida qaysinisi, yaxshi yemayabdi. 70:19 kəxəl, məntıraq, həl bir münasi aqit turuqdi, shuni, shunay bazarga apçıq satuvaraq. Ornu kekin başqasnaq gilaq. Bazarda sat yafkanda satuvaldi, mazi satuvar yapman, dev satuvaraq. On malni icli en rasvasi shuyakan apçıqdım demaydi iskin. Kəxəlikan shikilli shunya apçıqdım demaydi iskin. Yemansakan avqat shunya apçıqdım demaydi. Qanbay deysa, avqatki garantiya deyik. Shunay qılıb satilnaq. Muhaqqat barakatubay ikmi. 70:51 saudani berekeski, berekesi yoksun. Qalallahu ta'ala, qalim nabi sallallahu alayhi wa sallam, liman ra'a yukhfil balalasi ta'am, taygambar alayhi salatu was salam, bazarga chqib, bazarlarini tixiraydi. Bazarlarida adamlar togrit, taraziga karti yaptimi, naftalani togrinima qilib beri yaptimi, xiyanat qime yaptimi, amanat bilanmi yohmi, xarardi. Bir kini keldi, keldi da bir satiliyatkan shu, 71:19 buğday, arpa, şunlay nəsələlini aldaya kegən vahlarda dandunna aldaya kelib, Peygamber a.s. hali gini içigi qolunu şunla etiqtila. Qolunu etiqsa, tepesi şunlay qurgaq, tagi nima hali gini? Şunla etilarki Peygamber a.s. nima bu? dedila. Nima ge, birincidin höyl bolsa, agen nəsəniz bir peste köger getad. Ikincidin tarazga xoyligan vaxtda agil chikal. Hali gini höllab sata digan bolsayniz, tarazga xoyligan agil chikal. Aldashlikta bu. 71:49 Shundayitlar ki, nima bu deyganlagda? Uk shayt ki, ya Rasulullah deyda, yamgurda qab kitkan ekan deyadla. Yamgurda qab kitkan ekan, shundayi afchitim deyadla. Dib aligini darro toqurlayatganlagda etdi ki, afala ja'altahu fawqat ta'am, hatta yarahun nasu man ghashya falaysa minna. Ha shundayi ekan deydi, ha sen yamgurda qalgan ta'am bosa shundayi afchitim koyavirmaydin mi, onu üstiga deydi, qurgaqini sefmastan deydi. Hoel bosa, hoel gisa, shundayi aligini koymaydin mi, deydi. Adamlar koril, hoelini hoel, kerek adam hoel 72:19 keregəməsiz, qurgağını aladi. Nümə gəsen, min dəyqidin, deyidi. Kim yalgan gəpirib, mənəşin dəyqisə, bizdən məs, dedilər. Kim yalgan gəpirisə, kim əldəsə, dedilər, bizdən məs, dedilər. Hazır bazarlarının güdeyən köfisi, mənəşi nümə bilen keqiyat. Addi bir nümə sata digan bulsaniz, misal, meyve çevə, tepesi də en közge teçdən ediyani, onu tagi də mayda mayda kumalaq. Meni indi yanayan xayratım aşkani, eydetməmiz. 72:49 mana kurulush qisayin, sal, nchib nchini korararkans, onta reykalani baylangin, reykalani ikini axsayin, ortadagilari hammasi aligi qalbir chikararkan. Aligin aqa igri-bigri chirib kitkanini ortasiga cikib, chitlariga chiralik reykalar koylararkan. Ha, buni tepesiga koyub koysad omaydi mi? Keragi adam olagirat tepestan. Man qashshana falaysa minna, kim yalgan gapirsa aldosa, Muhammad alaihi salatu wassalamini ummatidanmast deyil. Ummatidanmast. 73:20 Keyngisi tarazu mezanda urayatganlar. Qasablar, ehtiyat bolisim. Alayatgan marxidi, bashqani marxibilan, özimizin tarazu tartu valamizdiyiz. Misal, kilasini deyidi, alti üstengi adamizdiyiz. Etim, men özim tarazu kelemem, deyisem, yüz kilikli tartmayamizdiyiz. Beş yüz kilikli olsa, beş yüz kilikli. Bir tonlenikli olsa, bir tonlen. Meshinebilan kelip tatamem, deyisem, mechinilik tarazu turutdu mahalimizde. 73:51 Məşinə bilən kirib tartıq çitkətəsiz deyisən, unday bilisə, 600-dən nə? 590-dan aləmiz deyiz. Özünüz tarazınızda tarsaynız 590, ulərini tarazıda tarsaynız 600-dən. Tarazdan vuruş, yazıb koyun tarazınız tepesigə. Bizini taraz 3 kil urədiyiz deyib koyun. İlanxıb koyun, halal bulayız, haram bulmayız. Yaqib olmaqta biz 590-dan aləmiz, 600-gə küçümüz yetməydi, çeməmiz yetməydi, bizde deyib aşqara etikerek. 74:23 Allah Subh'anaHu Wa Ta'ala Qur'an'da, وَيْلٌ لِّلْمُطَفِّفِينَ الَّذِينَ إِذَا اِكْتَالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْهُونَ وَإِذَا كَالُوهُمْ أَوَّذَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ أَلَا يَظُنُّ أُولَٰئِكَ أَنَّهُمْ مَبُوتُونَ لِيَوْمٍ عَظِيمٍ يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ ۖ ۖ 74:51 Dozaxnin vayl deygan en, vaydat deygan caib osun shularga, dey. Ulari kimlar qanday tarazdan urushari, deyse, ibektalu alannasi yastawkun, dey. Ademlerden tartib aliyasda, sizdin tartib aliyasda, girami gecey qoymastan, toluq tartib alad, dey. Sizdin alabiyan bosa. Amma, iza kaluhum awazanuhum, bravlarga tartib beriyatkan da, bravlarga olchab beriyatkan vaxtda, deyse, ulardi urub. 75:21 hala diganlar digi. Bizar digi isa hazir hem al-yatganda uradi, sizdin hem part ber-yatganda uradi. Allah subhanahu wa ta'ala bu yerdi, ya al-yatganda tohulu qubaladda, ber-yatganda namakalad digi arti. E la yazunnu la ikarnam mabuhusun, ey shu azamlar qiyamat günüde indi qaytib tirlir, shu qiyan ishlari haqqa da soralamiz digi oylamay arti mi digi? Qaytib tirlish barigi ishanadi mi yogmi shular? Bizi adirgi kunda shu yerda urayatganlar, musulmanlar mi yogmi ular? 75:52 Musulmanlarnin, herzenlarnin yormu ular, kar ardamiga diyanlar, li yawmin azim, in dahshatlik, in byuk kunda, Allahnin huzurida turganda, kanda yagilisadi bular, yawma yaqumun nasili rabbil alamin, baasha adamlar Allahnin huzurida turgan vaktdagi, turuske bular ishammaydi mi diye, qiyamatki ishammaydi mi bular, deptirib Allah Subhanahu wa Ta'ala Quranini kirtirdi. Yena baska, Rahman surasini Allah Subhanahu wa Ta'ala, 76:20 Allah Ta'ala qasam ishti. Asmanni koterib koygan, ve mizan tarazni koygan, Allah Subhanahu wa Ta'ala qasam diktir. Allah Ta'ala asmanni koterdi, taraz mizanini koydi, dedi. Allah ne aldi da taraz mizan barakan? Siz bu dunyada ki taraz mizandan tatgaw urmengdi. Bu dunyada taraz mizanindan uradiyan bosayniz, Allah'nin huzurda taraz mizanda qiqaw uradiyan. 76:50 Iyiş bu sap-sap gitməydi. وَأَقِيمُ الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تُخْصِرُ الْمِيْزَانِ Vazinni, ölçəgen vaqtta wazinni qis, adalat bilen ölçət birin. وَلَا تُخْصِرُ الْمِيْزَانِ Mezanın urmen deyib, harazdan urmen. Allah Ta'ala qayta, qayta, qayta, qayta keltiriyatdi. Harazdan urish en rasva, badbaq emal ekenligi, en habiz, yaman emal ekenligi, mömünnin sifati emet ekenligi, 77:18 xayinin isfati ekenligi, amanati yox kishinin im ishi, amanati yox digani, dini yox digani, dini yox kishinin qila digani ishi, dinsiz adaminin emali, tarazdan uris digani digi. Wallaha, alam, bizar, uyaqda, yana, amanat haqida demeler baridih, wallaha, alam, mene şu, Kur'an vahadisdegi digan, amanat haqida digi hibungi ishtigan, emir mariflarimiz, özü Allah s.a.v. nasibse. 77:48 Amanat haqqda kifayi haqqda sekerekde boylayimiz. Allah subhanahu wa ta'ala hammamizga amanatlar bolosh digimizi nasib etsin. Allah subhanahu wa ta'ala sudbitlar bilan, aminlar bilan, haygambarlar bilan siyamatında birge bolosh nasib etsin. Subhanika Allahumma.