Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillahi Rabbil Alamin. Wal aqibatu lil muttaqin. Wassalatu wassalamu ala Muhammadin wa ala alihi wa sahbihi ajma'in. Wa ba'd. Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuh. Hurmatli mumin bradarlar, bu shamail-i muhammadiya kitabadan yigirma yittinchi darsimiz bulub. Bu darsda paygambar sallallahu alaihi wa sallamning tawazuli sfatlarina bayan etochi babdagi hadislar bilan. 0:29 ba hali qudrat tanshamz. Babu ma ja'a fi tawadu'i Rasulillah sallallahu alayhi wa sallam wa fihi thalatha ta'ashara hadithan. Rasulillah sallallahu alayhi wa sallamnin tawazulilarini bayan etu uchi bab. Bu babta un ushta hadiz ruwayat qilinada. Albatta payganbar sallallahu alayhi wa sallamnin tawazuliliklari haqda kilgan ruwayatlar nihayat darajada kup. Lekin bu kitab muqtasar kitab bolgalligi uchun. 0:58 Uruwayatan bazibr larinigna faqat misaltari qasta kiltirlada. Qala hadathana Ahmad ibn Mani'a wa Sa'id ibn Abdurrahman il-Makhzumi wa ghayru wahidin qalu. Akhbarana Sufyan ibn Uyayna an Izuhri, an Ubeidillah, an Ibn Abbasin, an Ibn Umar ibn Al-Khattab. An Umar ibn Al-Khattab qal. Qala Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, la tutruni kama ataratin nasara Aisa ibn Maryam. 1:26 Indama ana abdun, faqulu abdullahi wa rasuluh. Bu hadis Umar ibn Khattab, raziyallahu anhu, dan ruwayat qilin adaytadilar ki, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam ayittilar ki, Meni nasaralar, Isa ibn Maryamni muqaddas lagandik, muqaddas lab yubarmaylar. Men addi birqulman, meni Allahnin qulu wa rasuluddir dinlar. Ibn Hajar rahimuhullah, 1:54 Muqaddaslab yubarmanglar digan soznin sharhida shunday marhamat qiladilar. Meni maqtashta haddan otib ketmanglar. Natijada bu ishlar ingiz sizlarini kufurga alib barada. Khuddu nasaralarga uxshab ki, ular Isa a.s.ni maqtashta chegeradan otib getib, onu ozlariga ilah qilad algan edilar. Va incildagi ayatlarini ozgartirib yubargan edilar. 2:21 Ularga Allah ta'alanin lanatları yaqılsın. Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallamga ham xud düşünge oxşash halat yüz birib. Bazı bravlar uzadka, siz uçun sacda qılsak digallarıda, Peygamber sallallahu aleyhi wa sallam, agar men bravni brav uçun sacda qilishka buyurganimdaydi, ayalini eriga sacda qilishka buyurgan bolardim, dedilar. Walikin, mahlukka ibadat qilinmaydi, deb, ularni, 2:50 Bu ishlaradan qaytargan idlar. Qala haddathana Ali ibn Hujrin qala anba'ana Suwaydu ibn al-Abd al-Aziz an Humaydin an Anas ibn Malikin radiyallahu anhu. An namra'atan ja'at ilan nabiyi sallallahu alayhi wa sallam faqalat lah. Inna li ilayka hajah. Faqala ijlisi, fi ay tariq ilmadinati shi'iti, ajlis ilayki. Anas radiyallahu anhudan ruwayat qanin adi, uzat ay tadilar. 3:19 Bir ayal Peygamber sallallahu aleyhi wa sallamning aldilarga gelib, meni sizda bir hajatim bar edi didi. Peygamber sallallahu aleyhi wa sallam, Madinanin xakhlagan kocasiga otur, meni o shayirga bar amen didilar. Mulla Ali Qari aytadilar ki, bu hadistan alunadigan faydalardan, manashunday hajatlar uchun, kocanin bir chetida oturish mumkun. Madami ki bu oturishdan, bravlar aziyat çekmese kallar. 3:49 Yolboylarda ultur ishtan qaytarilgan hadislardan maksad anashunday aziyatlar sababli idi. Asqalani rahimahullah muhallabdan naqil qilib aytadilar ki, uxbu hadisnin rawisi anas raziyallahu anhu, peygambar sallallahu aleyhi wa sallam bu ayalini kucanin xahligan jaiga otur diishlardan maksad, adamlar korumay digan yerga imas, belki adamlar bu ayalinin muammasini ishta almay digan, 4:18 yirgi ulturishi ekalligini nazarda tutkan idilar. Paygambar sallallahu alaihi wa sallam addi bir ayal uchun Allahda makan wa vaqt ajratib. Uning muammasini xalqili birishlari ham albatta u zatning nihayat darajada tawazuli zat ekalliklariga yarqin dalildir. Qala haddathana Ali ibn Hujrin, qala anba'ana Ali ibn Mizhar, an muslimin il-A'war, an Anas ibn Malikin, 4:46 Razi Allah ta'ala anhu qal. Qana Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam ya'udu al-marda wa yashhadu al-janayiz wa yarkabu al-himara wa yujibu da'wata al-abdi wa qana yawma bani quraithata ala himarin makhtumin bihablin min lifin wa alayhi ikafun min lif. Bu hadis ham anas ibn Malik razi Allah anhu dan ruwayat qalana da'i tadlar ki Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam kasallarni kuryana barariyadalar. 5:14 janazalarga qatnashar idilar, wa ishak hamminar idilar. Agar kul ziyafat qilib chaqirisa, albatda barar idilar. Bani quraiza kunu, yani bu madinada yashadigan yahudlarga mansub xayin qabilani qamal qilingan kunda, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, khurma daraxtning poslaqdan tukulgan, arqam bilan jilaw langan ishakni minib algan idilar. Wa bu ishakning ustudagi, igar tukumi ham, 5:43 Khurma daraqtinin poslaqdan ishlangan edib. Ajaplanarli jaye shundaki, Haygambar sallallahu alayhi wa sallam, Makkadan Madinaga hijrat qilib kilib, Madinada musulmallar, Ancha muncha kinchiliklarga irishkallardan kinhan, Manashunday xalatda yurgan edilar. Qala haddathana Wasil ibn Abdel A'la al-Kufi, Qala haddathana Muhammad ibn Fadailin, Anil A'mashi an Anasi ibn Malikin, Radiyallahu ta'ala anhu qal. 6:12 Kan Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam yudua ila hubdhi sha'iri wal ihalati saniqa fayujib. Wa laqad kana lahu dir'un inda yahudi. Fama wajadama yafukkuha hatta mat. Anas ibn Malik raziyallahu anhu dan ruwayat qilin adayitadilar ki, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam arpanona wa izkirib hidlanib qalyan moiga mihman qilib chaqrilin salarhan. 6:42 Qala haddathana Mahmud ibn Ghaylan, qala haddathana Abu Dawud al-Hifri, an Sufiyana ani Rabi'i ibn Sabihin, an Yazid ibn Abanin, an Anasi ibn Malikin, radiyallahu anhu, 7:12 ḥajja rasulullah sallallahu alayhi wa sallam ala rahlin rathin wa alayhi qatifatun la tusawi arba'ata dara'him faqal allahumma ja'lhu ḥajjan la riya'a fihi wala sum'a Anas ibn Malik raziyallahu anhudan ruwayat qilin adaytadlar ki rasulullah sallallahu alayhi wa sallam igar tuqumi iskrib kitkan tuyani minib haj qilgan idilar. Unin üstuda 7:40 Turddir hamge ham arzimas mata bar idi. Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam, ey parvardi yara, bu hajni riyasiz, sumasiz haj bulushini nasib qilgin digan idilar. Makka fatih qilin gandan soy, botun Arab yarim oraliden, va unga yakin atroflardan, Arab qabilalari islamni qabil kulush için, Peygamber sallallahu aleyhi wa sallamnin huzurlariga, boyin egib kele bashlayan, 8:08 İslam dini xarbir xana dangi kirib, musulmallar xazinasi tulib, uning ahli izzat u ikramni bulib bariyatkan demlarda ham, payganbar sallallahu alayhi wa sallam, kamtarana xayad kichirib, bu bebaqa dunyadan yuz u gurgani edilar. Qala haddathana Abdullah ibn Abdurrahman, qala anbana Ahmad ibn Salama, an Humaydin an Anas ibn Malikin, radiyallahu ta'ala anhu qal, lam yekun shakhsun ahabba ilayhim min Rasulillah, 8:38 salallahu alayhi wa sallam, qal, wa kano idha ra'ahu, lam yaqumu lima ya'lamuna min kara'atihi li dhalik. Anas ibn Malik tan ruwayat qilin adaytadilar ki, sahabalar uchun, paygambar salallahu alayhi wa sallamdan kura, suyukli raq shahs yogidi. Ular urzatni kursalar, urunlardan turmas edilar. Chunki bunda iqilishlarini, paygambar salallahu alayhi wa sallam, yog turmas edilar. 9:07 Paygambar sallallahu alayhi wa sallam insallarni uzlargi uxshigan makhluklarga ibadat qilishlaridan, yakkayu yagana Allah ta'ala ga ibadat qilishlariga alub chqishuchum yubarulgan mihriban paygambar idilar. Qala haddathana Sufyanu ibn Waqi'a, qala haddathana Jami'u ibn Umar bin Abdurrahman il-Ijli, qala haddathani Rajulun min Bani Tamimin min Waladi Abi Hala. 9:35 Zawji Khadijata yukna Aba Abdillah an ibnin li Abi Halata an il-Hasan ibn Ali qal. S'altu khali Hindabna Abi Halata wakana wasafan an hilyatin nabiyi sallallahu alayhi wa sallam. Wa ana ashtahi an yasifali minha shay'an. Faqala kana Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam fakhman mufakhkama. Yatala'la'u wajhuhu tala'lu alqamari laylatal badri. 10:04 فذكر الحديث بطوله. 10:32 qana idha awa ila manzilihi jazzaa dukhoolahu thalathata ajzaa juz'an lillahi azzawajalla wajuz'an li ahli wajuz'an linafsih thumma jazzaa juz'ahu baynahu wabayna annas fayarudd thalaka bil khasati ala al'amma wala yaddakhiru anhum shay'a wakana min siratihi fi juz'il ummah itharu ahli alfadli bi idhni faminhum dhul hajati waminhum dhul hajatayn waminhum dhul hawayj 11:02 Faya tashagalubihim wa yushghiluhum fima yuslihuhum wal ummata min musaalatihim anhum. Wa ikhbarihim billadhi yanbighi lahum. Wa yakul li yuballighu shahidu minkumu alghaib. Wa ablighuni hajata man la yastati'u iblaghaha. Fa innahu man ablagha sultanan hajata man la yastati'u iblaghaha. Thabbatallahu qadamayhi yawmal qiyamati. Wala yudhkaru indahu illa thalik. Wala yakbalu min ahadin ghaira. 11:31 يَدْخُلُونَ رُوَّادًا وَلَا يَفْتَرِقُونَ إِلَّا عَنْ ذُوَّاقٍ وَيَخْرُجُونَ أَدِلَّةً يَعْنِي عَلَى الْخَيْرِ قَالَ فَسَأَلْتُهُ عَنْ مَخْرَجِهِ كَيْفَ يَسْنَعُ فِيهِ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْزَنُ لِسَانَ إِلَّا فِي مَا يَعْنِي وَيُؤَلِّفُ 11:59 min ghayr an yatwiya an ahad minhum bishrahum wa khuluqa. Wayatafaqadu ashaabah. Wayas'alun nasa ammaa fin nas. Wayuhassinul hasana wayuqawih. Wayuqabihul qabiha wayuhih. Mu'tadilul amri ghayr muxtalif. La yaghfalu makhafata ay yaghfalu. Aw yamilu aw yamilu. Likulla halin indahu atad. La yuqassiru anil haqqi wala yujaweezuhu. Alladhina yalunahu min an nasi khiyaruhum. 12:28 أَفْضَرُهُمْ عِنْدَهُ أَعَمُّهُ نَصِيحًا وَأَعْضَمُهُمْ عِنْدَهُ مَنْزِلَةً أَحْصَنُهُمْ مُوَاسَاتًا وَمُؤَازَرَةً فَسَأَلْتُهُ عَنْ مَجْلِسِهِ فَقَالْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمْ لَا يَقُومُ وَلَا يَجْلِسِ إِلَّا عَلَى ذِكْرٍ وَإِذَا انْتَهَ 12:57 An ahadan akrama alayhi minhu, man jalasahu an fawadahu fi hajah sabarahu, hatta yakuna huwa al-munsarifu anhu. Wa man sa'alahu hajatan lam yarudahu illa biha, aw bi maysul min al-qawli. Qad wasi'an nasa basduhu wa khuluquhu, fasa'ara lahum aban, wa sa'aru indahu fi al-haqqi sawa. Majlisuhu majlisu ilmin wa xilmin wa haya, wa amanatin wa sabrin. 13:23 La turfa'u fihi al-aswatu wa la tu'banu fihi al-huramu wa la tuthna falatatuhu muta'adilin. Bal kanu yatafadhaluna fihi bit-taqwa mutawadhi'in. Yuqiruna fihi al-kabir wa yarhamuna fihi al-saghir. Wa yu'thiruna dhal-hajati wa yahfadhuna al-ghareeb. Bu hadis Hasan ibn Ali r.a. yadqilina da'ita talarki. Tagham Hind ibn Abi Khaladan suradm. 13:50 Tağam, Peygamber sallallahu alaihi wasallamnin sifatlarini kup tariflam yurar edilar. Xunin uchun men uzat suzla berselaru, men uzatnin sifatlaridan, yani Peygamber sallallahu alaihi wasallamnin sifatlaridan bilib alsam derdim. Tağam eytilar ki, Rasulullah sallallahu alaihi wasallam hurmat itibarli ali canab shahs edilar. Yuzlari tulun aidik nurafshan edi. Keyin hadisini ahir gece itib verdilar. 14:19 Bu hadis kitabinin awalida ham zikir etilgan, Hasan ayitadilar ki, inim Huseyndan bir vaqt gece bu hadisini bir kitib yurdum. Keyn unga bu hadisini ayitib verdim. Qarasam o menden awal taqamdan muhaqda surab bolgan egan. Hatta Atamdan, yani Ali raziyallahu anhudan ham, Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallamnin kirish chikishlari va butun shakillar haqda surab, u suramagan hech narsa qalmabdi. Huseyin ayitadiki, 14:47 Atamdan Peygamber sallallahu aleyhi wa sallamnin uyge kirishlari hakida soragan edin, atam ayittilar ki, Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam, agar uyge kirisalar, uyda vaxtlarini uch qisimge bolib koyar edilar. Bir qisim Allah uchun, yani ta'atu ibadat uchun, bir qisim ahli ayallari uchun, yani ularinin dardlarga kulaq salib, agur yumishlarini utab birar edilar. Bir qisim yese uzlari uchun edin. 15:15 bu ahirgi uzlarinin hissalarini uzlari bilan adamlar ortasda qilib qoyar edilar. Va shu asnada khas kishilari arkali ammaga manfaatlar yetgazar edilar. Yani, adatda uzlariga yakim bolgan kishilar, uzatning huzurlariga tez-tez ziyarat qilib kilib turar edilar, va payganbar sallallahu alaihi wasallamdan turli tuman masalalarini sorar edilar. Uzat ularinin sawallariga qanqarli jawablar birib, ular vasitasi ila 15:45 botun xalqa ilmu marifatni yitgazar idilar. Va uzatning khuzurlargi kilgan kishilardan hech narsani ayamas idilar. Uzatning adatlari khuzurlargi kirish uchun icazatta ahli din wa ahli amal taqwadar kishilarni bosqalardan ustun korar idilar. Va dindagi martabalari wa amallargi qarab han vaqt aciratar idilar. Umarubna khattab halifalik davrlarda ummatning ishlarida uzlariga ahli ilimlarini 16:14 Maslahatdaş qilib algan edilar. Ibn Abbas raziyallahu anhu, Quran tafsirini yaxsi bilgalliklari uchun, ya shigit bolishlarga qaramay, anashunday maslahatchi qilib tayillangan edilar. Umar raziyallahu anhu, Quran hukumlari aldada, hech kanday narsiga iltifat qilmas edilar. Rasulullah sallallahu alaihi wasallamnin aldalarga kiladigan adamlarinin, bazilari bir hajatlik, bazilari iki hajatlik, bazilari isa bir neche hajatlik bolar edilar. 16:44 Peygamber sallallahu aleyhi wa sallam, ularinin xajatlarini otab, wa ular soragan muammalarga yechimlar berib. Nime qilishlari dar karligini bayan etib, ularini, ular uchun, hamda Islam ummeti uchun, manfaati boladigan ishlarga yollab koyar edilar. Wa aytar edilar ki, bu majliste ishtiraq qilgallar, kilmagallarga istikallarini yetkassillar. Xajatini yetkaza almaydigan kishini, meni khuzurunga xajatini yetkazinglar. 17:13 Kimi ki manashunday ahvaldagi kishinin hajatini sultanka yedkaza bilsa, Allah ta'la unin qadamini qiyamat kunu da sabit qadam qiladi. Rasulullah s.a.v.nin khuzurlarida faqat kina manashunday chirali wa gozal suzlar gaprilaridi. Ba uzat bundan boshqa bifayda suzlarini hech kimdan qabul qilmas yedilar. Sahabalar uzatnin khuzurlariga yakhshilik maksadida kirib, katta katta manfaatlar bilan chqib kitar yedilar. 17:43 son xalayqni yaxshiliklarga yetakilay digan rahnamawlarga aylanar yedilar. Hasan raziyallahu anhu hadisinin davamida aytadilar ki, enim Huseyn aytadi ki, atamdan peygambar alayhis salam uydan çıxsalar, nima bilan shogullanar yedilar, deb soradim. Atam aytdilar ki, peygambar alayhis salam uydan çıxsalar, na'urun sozlardan tillarini tiyib, faqad gini manfaatli geplarini gebrar yedilar. Adamlarini birbirlarga ulufat lab, 18:13 ortalardan nafratni yokatar idilar. Harbir qabilanin muhtaram kishilarini hurmatini oz ornige koyib, ularini oz qavmlariga rahnama itib tayyilar idilar. Adamlarini Allahnin azabidan korkutar idilar, va ularinin brantasini marhamatlaridan mahrum qilmagan halatta, ularidan ihtiyatta bolar idilar. Ashab kiramlarinin ahvallaridan xabardar bolub, adamlardan xalayik araste sadir boli edikan, 18:43 xadisalar xaqida sorab durar edilar. Chirayli narsaga chirayli dib baha berib, unu kollar edilar. Xunikni esa, xunik dib, unu badnam qilar edilar. Hamma ishlari orta miyarda bolib, bir-birga ziddiyatlik yok, yani sozlarga amallari tez kari kelmas edil. Ashablarini ghaflatka kiri ketishlaridan, ya ki mallallani qalishlardan chochot, daima ulardan xushar bolardilar, va ularni oz xallariga tashlab koymas edilar. 19:11 Harbir ish uchun, awaldan tayargarlik korub qoyar edilar. Hakikat yoloda qasirlik qilmastan, haddan ham otub kitmas edilar. U zatka yakim bolgan kishilar, adamlarinin enyakshilari edi. U zatning itibarlarida, adamlarinin enyafzallari, eny xalislari edi. Eny ologlari esa, yakshilik wa taqwa yoloda birbirlariga komakdashlari edi. Enim xusayin aytadi ki, u zatning ultirishlari haqda ham soradim. 19:40 Shunda Atam Ali raziyallahu anhu aittilar ki, Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallamnin ul turishlari ham, turishlari ham, faqad gini Allah ta'alanin zikri bilan bolar idim. Agar bir majliske kilsalar, majliste qaysi jay bosh bolsa, oshe yerga oturar idilar. Yani majlisning turiga barib, bravni turgozib, unin orniga ulturmas idilar. Garchi qan ozlari jay bersalar ham, bunday qilishlikni, 20:08 ozlariga hech rawakormas edilar. Va bashqalarini ham manashunday qilishka buyurar edilar. O zat bilan sohbat qurgan kishini shunday hurmat ikram qilardilar ki, hatta o, paygambar alayhis salam, hech bir kimsani mindan artiq suyimasalar kirakdib oylar edib. Kimi ki o zat bilan sohbat lashib, ya ki birar hajatda mzakira qilsa, o zat undan kura andishali raq bolib, o, ozi turib ketmagungi qadar sohbatni buzmas edilar. 20:37 Uruni kilganda aytib otish faydadan xali emaz, boshqa ruwayatlarda kilishiche peygambar a.s. brav bulan kol ushlasib salamlasisalar ham, u adam kolini almagunche peygambar a.s. kollarini tartib almasi edilar. Husayin hadisini davamda aytadilar ki, kimi ki u zatdan brar hacat sorasa, albatta uning tilagini berar edilar. Ya ki, berish ujun hech narsa bolmasa, 21:06 qiraylii soz bilan jonatar idilar. U zatnin bagri kinliklari wa gozal akhlaqlari har qanday insani xushnit qila alar idil. U zat ular uchun goya ata bolib, hammalari haq yolu da u zat uchun barabar idilar. Yani paygambar alayhis salam haq parvar insan bolib, haqnin qarshisi da katta yu kichik ba yu kan bagalini farklamas idilar. Balki ularin hammalarini ting hukukli dibbilar idilar. 21:35 Majlislari ilm wa halimlik, haya wa amanat wa sabir majlisiydi. Majliste awazlar kotarilmaz, mukaddasatlar paymal qililmaz, unda aytilgan sozlar tashqariyat harqatilmaz idi. Hammalari barabar, balki birbirlardan taqwa bilangina imtiyazlanar idilar. Barcalari kamtarin haqisar bolib, kattalarini khurmat, kichiklarini izzat, hajatmad kishini ozlardan awal ishini rasa qiladigan, 22:05 qarib musafir begana kishiga bar mihribanchiliklarini khursata digan zatlari dilar. Bu, Peygamber sallallahu alaihi wa sallamning tabazulilarini bayan qiladigan babda, manashu aakhirgi birgini hadisini uzini ruwayat qilinganda ham, bu hadis uzatning nihayat darajada akhlaqli, qalbi saf, botun bashariyatka yakshilikni rawakoradigan ali janab insani ekalliklarini ifada qilishta kifaya bolari dilar. 22:35 Shuu yerda darsimizga yakun yasab Allah ta'ala dan bizlarna ham manashunday ali khulqlar bilan bizashini ba yaman khulqlardan asrashini suraymiz. Wa sallallahu wa sallam ala nabiyina Muhammad wa ala alihi wa sahbihi ajma'in. Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu.