Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillahi Rabbil Alamin. Wassalatu wassalamu ala Sayyidina Muhammadin wa ala alihi wa sahbihi ajma'in. Amma ba'd. Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuh. Hurmatli wa aziz mu'min biradarlar. Bu Shama'ili Muhammadiyadan uttuz uchunchi darsimiz bulub. Bu darsimizde paygambar alayhi salamning wa fatlari haqadaykilgan 0:28 babning hadislar bilan tanishamiz insha Allah. Babu ma ja'a fi wafati Rasulillah sallallahu alayhi wa sallam wa fihi arba'ata'ashara haditha. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamning wafatlarini bayonitu uchibab bu babta imamu tirmizi unturta hadisni ruwayat qilganlar. Qala hadathana Abu Ammar al-Husayn ibn Hurayth wa Qutaybat ibn Sa'id wa ghayru wahidin qalu 1:03 ḥadathana Sufyanu ibn Uyayna an Az-Zuhri. An Anas ibn Malikin qal, Aakhiru nathrati nathartuha ila Rasulillah, sallallahu alayhi wa sallam, kashafa as-sitarata yawma al-ithmayn. Fanathartu ila wajhihi ka'annahu waraqatu mushaf. Wa annasu yisalluna khalfa Abi Bakr. Fakada annasu an yattaribu. Faashara ila annasi an ithbutu. Wa Abu Bakr ya ummuhum. 1:33 wa alqas sajfa wa tuwfiya Rasulullah sallallahu alayhi wa sallama min akhiri dhalikal yawm. Anas raziyallahu anhudan ruwayat qilin adayitadilar ki, ahirgi merta Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamni kurganim duyshanba kuniyidi. Uyilarinin pardasini acib bizlarga qaragan idilar. Shunda yuzlarga qarasam, goya yuzlari nushafning, yani Quranning, 2:02 sahifasi ge uxsharidi. Adamlar Abubakirning orqasda Abubakirga iqtida qilib namaz uqyatkan yedilar. Namazlara da bezautalana bashladilar. Peygamber a.s. adamlarga urnlarindan qimirlamangilar digan ishara qildilar. Abubakir jamaatka imam yedilar. Kiyin yesa pardana tushurdilar. Wa anashukunning ahirada wafat qildilar. Qala haddathana Humaydu b. Mas'ada 2:33 Qala hadathana Sulaymu ibn Akhdar an ibn Awnin, an Ibrahim, an Aswada, an Aisha taqalat, kuntum musnidatan nabi ila sadri, aw qalat ila hijri. Fada'a bitasdin liyabula fih, thumma bal, famata Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam. Aisha raziyallahu anhodan ruwayat qilana da'ita dilar ki, Paygambar alayhi salam, boshlar nukuk ragimga. 3:03 Qala haddathana qutayba, qala haddathana layth, an ibnil had, an Musa ibn Sarjis, an ilqasim ibn Muhammadin, an Aishata annaha qalat, 3:30 Rā'aytu Rasūla Allāhi sallallāhu ʿalayhi wa sallam wa huwa bilmauti wa ʿindahu qadahun fīhim mā. Wa huwa yudkhilu yadahu fīl qadah, thumma yamsah wajhahu bilmā. Thumma yaqul, Allāhumma ʿinni ala munkarāti, aw qāl ala sakarāti l-mauti. Aishāna mizdan ruwayat qirana da'itat l-arkī. Min paygambar alayhi s-salamna, ulim waqt l-ardā, shāhid buldum. 3:59 U zatnin aldilarda bir qadahta su bar idi. Kollarini shu qadahtagi suga batirib, kin kollarini yuzlarga surtar idilar. Kin isa, ey parvardigara, meni ulim qiyinchiligiga rawi shak qilib aytadiki, ya ki ulim sakiratlariga uzing bardash qildirgin diridilar. Qala haddasana al-Hasan ibn-i Sabbah al-Bazzaz, qala haddasana Mubashir ibn-i Ismail, 4:29 Abdu'r-Rahman ibn al-'Ala, an abiyhi, an ibn Umar, an Aisha ta qalat, la aghbitu ahadan bihawni mawtin, ba'da alladhi ra'aytu min shiddati mawti rasulillah, sallallahu alayhi wa sallam. Qala Abu'Isa, sa'altu Aba Zur'ata, faqultu lahu, man Abdu'r-Rahman ibn al-'Ala hadha? Faqala huwa Abdu'r-Rahman ibn al-'Ala ibn al-Lajaj. Ibn Umar, Aisha namizdan, ruwayat qilish la rija, 4:58 Aisha anamniz aytadilar ki, Peygamber alayhis salamdaygi, ulim sakaratlarini korganimdan ki, indi ulimni hech kimgi asan deb bilmayman. Abu Isa Tirmizi aytadilar ki, Abu Zuradan Abdurrahman ibn al-Ala kim deb surasam, u Abdurrahman ibn al-Ala ibn al-Lajaj dede. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, agar kasal bolselarham, 5:26 boşqalardan iki barabar agur kesal bolar idilar. Bir merta hasta bolub qalgallarda sahabalardan biri u zatnin qorlaradan ushlab, u kishidagi istimanin qattigligidan ta'acublanadi. Shunda Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, min sizlardan iki kishige biriladigan kesallik bilan bitablanaman, idilar. Ha, Allah ta'alanin suygan bandasi, manashunday agur kesal bolar idilar. Wuham bolsa, 5:54 u zatning ajir sawablarini kupaytirib, darajalarini balant qilish uchundir. Ulumlari ham khud dushunday agur bulganidi. Mulla Aliqor aytadilar ki, Peygamber alayhis salamgi ulumni agur bulishi ham, u zatning darajatlarini kutarish, wa ajir sawablarini ziyada qilish uchundir. Qala haddathana Abu Quraib, Muhammadu binul ala, qala haddathana Abu Muawiyah, an Abdurrahman ibn Abi Bakrin, huwa ibnul maliki, 6:24 An ibn Abi Mulayka, an Aisha ta qalat. Lamm qubida Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam ikhtalafu fi dafni. Fa qala Abu Bakr, sami'atu min Rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam shay'an ma nasi'tuhu. Ma qabada Allahu nabiyyan illa fil mawzi'in ladhi yuhibbu an yudfana fihi. Udfunuhu fi mawzi'in firashi. Bu hadis ham oysha radhiyallahu an hodan ruwayat qilana da'i tadlar ki. 6:53 Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam ghafat qilgallara da u kishini dafin qilishta sahabalar ixtilaflashib qalishtilar. Shunda Abu Bakir radiyallahu anhu aittilar ki, min Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamdan bir narsayi ishtikan man, hanuz gacha unnutkanim yuk. Aitkan idilar ki, Allah ta'ala qaysi ki payganbarini janini algan bolsa, albatta u payganbar dafin qilin maqlikini hohlagan yerdan janini algan. 7:23 Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam naham shuyad kantushaklaruriga dafanqlinlar. Qala hadathana Muhammad ibn Bashar wa Abbas al-Anbari wa Siwar ibn Abdullah wa ghayru raahidin qalu anba'ana Yahya ibn Sa'idin an Sufyan al-Thawri an Musa ibn Abi Aishata an Ubaidillahi ibn Abdullah an Ibn Abbas wa Aishata radhiyallahu anhum an Aba Bakrin qabbalan Nabiyya sallallahu alayhi wa sallam ba'da ma mat. 7:52 Ibn Abbas wa Aisha r.a. r.a. r.a. r.a. r.a. r.a. r.a. r.a. r.a. 8:22 dakhal aalam nabiyi ba'da wafatihi fa wada'a famahu bayna inayhi, wa wada'a yadayhi ala sa'idayhi, wa qal, wa nabiyyah, wa safiyyah, wa khalilah. Aisha r.a. dan ruwayat qilin adaytadilar, Peygamber a.s. ghafat qilgallaradan kin, Abu Bakr r.a. u zatnin aldilarga krib, Peygamber a.s.nin blakilaradan ushlab, fishonalarga lablaran u quyib ubtilar. 8:53 Keyin, ey payganbarim, ey safiyin, ey xalilim dedilar. Safi deb arab tileda dostliknin bir paganasige aytiladi. Xalil yese dostlikni undan ham balant raq paganasidir. Goya safi deb yakin dostke aytilse, xalil yese judaham yakin dostke, yani dostligide hech kanday xalal, hatta qil ham bolmayan kishige aytiladi. 9:20 Qala hadathana Bishr ibn Hilal, As-Sawwaf, Al-Basri, qala hadathana Ja'far ibn Sulaiman, An-Thabit, An-Anas qal, Lamma qana l-yawm il-ladhi dakhla fiihi Rasulullah, Al-Madinata adha'a minha kullu shay, Falamma qana l-yawm il-ladhi matafihi, Adhlama minha kullu shay, Wama nafadna aydiina min al-turab, Wa amna lafi dafni, Hatta ankarna qulubana, Anas r.a. an hudan ruwayat qilana da'ita dilar ki, 9:50 Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam Madinayi Munawaragi Kelgallarida Madinanin hamma yeri nurafshan bolib ketgan idi. Wafat qilgallarida isa hamma yer qaran gu zimistangi aylandi. U zat ustulariga tupraq tokub, hali qollarimizni tupraq changidan qakmay turub, balki dafin marasimini tugadishka ulgurmagan ham edik ki, qalblarimizni inkar qila basladik. 10:18 Qalblarimizin inkar qilabashladik deyishlardan maksad, yani iman quvvati avvalgiga nisbatan zaiflasha bashladi degallaridir. Lekin payganbarnin trikiligida ozadan tarbiya algan zatlar, albatta ozatni kor magallar bilan barabar imaslar. Shuningdik ularini maktab, Allah ta'ala Qur'an-ı Kerimda qiyamat kechi oqiladigan ayatlar nazil qildi, wa ushi ayatlarda ulardan raziligini ham bayan qildi. 10:49 Muhaddis ulamalar hadisni sahih qabul qilinadigan, wa ungi amal qilish lazim, ya ki zaif qabul qilinmay digan, wa ungi amal qilish mumkun bolmagan turlarga ajratishta, hadis isnadinin har bir tabaqasdagi rawiyilarnin tarjimeyi hollarini, yadlash, wa zakawat qabiliyatlarini, hamda dimdagi taqwa darajalarini tikshirib chikishka, macbur boladilar. Lekin bu barada sahabalarinin tarjimeyi hollarini, 11:18 Vaa itadilar ki, sahabalar Allah ta'alanin shahadati ila adalatli shakhslar dilar. Ulardan dimda yalgan sadr bulishi asla mumkun imas. Qala haddathana Muhammad ibn Hatim, qala haddathana Amir ibn Salih, an Hisham ibn Urwata, an Abihi, an Aisha taqalat, tuwuffiya Rasulullah yawmal ithnayn. Aisha raziyallahu an hadan ruwayat qilana da itadilar ki, 11:49 Duyushanmakun wafat qilgani dilar. Qala haddathana Muhammad ibn Abi Umar, qala haddathana Sufyan ibn Uyayna, an Jaafar ibn Muhammadin an Abiih. Qal, qubidha Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam yawmal ithnayni, famakatha dhalika liyawmi walaylatathulatha, wadufina minallayl. Wa qala Sufyan wa ghayruhu, yusma'u sawtu lmasahi min aakhirillayl. Jaafar ibn Muhammad atalardand ruwayat qiladlar, 12:19 atalara aytadilar ki, Peygamber a.s. du yushanba kunu wafat etib, usha kunu ham, irtasiga siyishanba kunu ham, dafan qilinmadilar. Kin usha siyishanba kuninin kechasda dafan qilindilar. Sufyan, va yana boshqa rawilar aytadilar ki, kechanin ahirada, kureklarinin awazi ishtirib durar yedib. Yani, qabir kaulayatikallara da, unin awazi ishtirib durarda demakchilar. 12:49 Qala hadathana Qutaybatu ibn Sa'id. Qala hadathana Abdul Azizi ibn Muhammad. An Shariki ibn Abdullah ibn Abi Namr. An Abi Namirin. An Abi Salamat ibn Abdul Rahman ibn Awf. Qala tuwufiya Rasulullah. Yawmal ithnayni wadufina yawmal thulatha. Qala Abu Isa. Hada hadithun gharib. Abdul Rahman ibn Awf. Raziyallahu an hudan ruwayat qilana da'i tadilar. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam. Duyushan bakunu vafat qilib. 13:19 seishanba kunu dafan qilindilar. Abo-Isa tirmizi, bo hadis gharibdir, didilar. Gharib kalimasi mustalah ilmige ayit atama bolib, manası, hadis sanadinin qaysidir tabakasıda, avvali yaki ortası, yaki ahurada, bitta rawi, yalgız uze rivayat qiligan bolishidir. Ulamalar aytadilar ki, hadisinin gharib bolishidan, hadisinin zaifligi kilib chikmaydi. Lekin aksar hallarda ghariblar, 13:48 Bozhqa sabablar ge kura zaif bulubch qadalar. Qala hadathana Nasr ibn Ali al-Jahdami qala anba'ana Abdullah ibn Dawud. Qala hadathana Salamat ibn Nubayt an Nu'aym ibn Abi Hind an Nubayb ibn Shariit an Salim ibn Ubaidin wa qanat lahul sohbah. Qala ughmi'a ala Rasulillah sallallahu alayhi wa sallam fi maradihi fa afaq. Fa qala hadarat is-salah fa qalo na'am. 14:17 qala muru bilalan falyu addin wa muru Aba Bakrin an yusallya linnas aw qala bin nas qala thumma ughmi aleyh fa afaq qala xadarat issalah qala na'am qala muru bilalan falyu addin wa muru Aba Bakrin falyu salli bin nas qala aisha inna abi rajulun asif idha qama thalika almakami baka falayastatia falaw amarta ghaira qala 14:46 ثم أغني عليه فأفاق فقال مر بلالا فليؤذن ومر أبا بكر فليصلي بالناس فإن كن صواحب أو صواحبات يوسف قال فأمر بلال فأذن وأمر أبو بكر فصلى بالناس ثم إن رسول الله صلى الله عليه وسلم وجد خفة فقال انظر لي من أتكي عليه فجاءت بريرة ورجل آخر فاتكأ عليهما 15:15 Falamma ra'ahu Abu Bakrin dhahab liyan kusa, fa'awma ilayhi an yathbuta makana, hatta qada Abu Bakrin salatah. Thumma inna rasool Allahi sallallahu alayhi wa sallam qubib, faqala Umar, wallahi la asma wa ahadan yathkuru, anna rasool Allahi sallallahu alayhi wa sallam qubib, illa barabtuhu bisayfi hadha. Qal, wakana annasu ummiyin, lam yakun fihim nabiyun qablah, fa'amsaka annas. 15:44 Fqalu ya Salim intaliq ila sahibi Rasulillah sallallahu alayhi wa sallam fada'uhu. Fa'ataytu Aba Bakrin wa huwa fil masjidi fa'ataytu hu abiki dahishan. Falamma ra'ani qal, aqubitha Rasulullah? Qultu inna Umar yaqul, la asma wa ahadan yadhkuru anna Rasulallah sallallahu alayhi wa sallam aqubith illa darabtuhu bisayfi hadha. Faqala li intaliq, fan talaqtu ma'ahu. 16:13 Fajaa wa annasu qad dakhalu ala rasulillah salallahu alayhi wa sallam. Faqala ya ayyuha annasu afriju li, faafraju lahu. Fajaa hatta akabba alayhi wa massah. Faqal innaka mayyitun wa innahum mayyitun. Thumma qalu ya sahiba rasulillah. Aqubidha rasulillah salallahu alayhi wa sallam. Qala na'am. Fa'alimu an qad sadak. Qalu ya sahiba rasulillah. 16:41 Sallallahu alayhi wa sallam. Ayyusalla ala rasulillah. Sallallahu alayhi wa sallam. Qala na'am. Qalu wa kayf. Qala yadkhulu qawmun. Fayukabiruna wa yusalluna wa yad'u'un. Thumma yakhrujun. Thumma yadkhulu qawmun. Fayukabiruna wa yusalluna wa yad'u'un. Thumma yakhrujun. Hatta yadkhula annas. Qalu ya sahiba rasulillah. Sallallahu alayhi wa sallam. Ayyudufanu rasulillah. Sallallahu alayhi wa sallam. Qala na'am. 17:11 Qalu ayin? Qala fi almakani alladhi qabadha allahu fihi rooha. Fa inna allaha lam yakbidh rooha illa fi makani tayyib. Fa alimu an qad sadak. Thumma amarahum an yughassilahu banu abihi wajtama'al muhajiruna yatashawarun. Fa qalu intalik bina ila ikhwanina minal ansar. Nudkhiluhum ma'ana fi hadhal amr. Fa qalat ila ansar minna amir wa minkum amir. 17:40 Faqala Umar ibn al-Khattab, man lahum mithlu hadhihi thalath, thaniyathnani idh huma fil ghar, idh yaquli li sahibihi la tahzan, innallaha ma'ana, man huma, qala thumma basata yadahu fabaya'ah, wabaya'ahun nasu bay'atan hasana jamila. Bu hadis Salim ibn Ubaidtan ruwayat qilanadi, uzad sahabalardan bulgan ikenlar. Aytadilar ki, 18:10 Peygamber alayhis salam ulum toshagida yadgallara da bir vaqt khushilardan ketib qaladilar. Soy khushilarga kelib namaz vaqti kirdimi dedilar. Hadib atraflarda turgan kishilar jawab qilishti. Shunda uzad, bilalga aitinglar, azan aitsin, abubakir isa adamlarga, ya ki adamlar bilan imam bolib namaz okub bersin dedilar. Rawi aitedilar ki, keyin yana khushilarini yokatdilar. 18:40 Bir azdan son ozlarga kelib, namaz vaxti boldi mi, dedilar. Atraflarda turgan adamlar, haa, deyishti. Bilalga aytinlar, azan aitsin, Abubakir yese adamlarga imam bolib, namaz oqib bersin, dedilar. Shunda Aysha anamiz aytilar ki, Atam cuda kongullari bos adamlar. Agar siznin orningizda tursalar, ozlarini yigidan tututura almaydilar. Bos qabiralga buyursangiz chi? Son gana xusulardan ketib kaldilar. 19:10 Bir azdan soy ozlarga kelib, Bilalga ayitinlar, azan ayitsin, Abubakir yese adamlarga imam bolib, namaz oqib bersin. Sizlar khuddu Yusufnin sahibalariga oxshaysizlar, dedilar. Mulla Aliqar ayitadilar ki, Yusufnin sahibaları, kopliksi iqasda kelgan bolsada, undan maksad, Zulay Khanin ozidir. Ungi oxshatiliyatgan adamhan, bir kishi bolib, u Aisha anamizdirlar. Tashbihdan maksad, 19:40 Zulaykha haqda shaharda, shawshu tarqata yatkan ayallar aldi da, Zulaykha uzini malamattan poklash uchun, ularini mihman qilib uyuga chakirib, Yusuf a.s.nin cemallarini ularga kursatish maksadda da, Yusuf a.s.ni ular aldilarga chikargan idi. Aisha r.a. ham, Peygamber a.s. utib ketkallaridan ki, Adamlar Abu Bakr r.a.ni, 20:07 bu maqamda turuslarini malamat qilmasliklari uchun paygambar alayhis salamdan namazda iman bolishke boligan bu buyuruqni qala versi, bu ummetke paygambar halifasi bolishlarini takitlab olgan idilar. Hatta bu manada Ayşe raziyallahu anhanin uzlarinin fillaridan ham anıq xabarlar kilgan. Ayitgallar ki, min bu sawalini qastan Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamga birgan idim. 20:37 Rawi aytadilar ki, Bilalga xabar qilindi, u azan aytdi. Abubakir isi cemaatka imam buldi. Kin Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, uzlarini az maz yengil xizqilib, kim bar men bilan kultuklashkani dedilar. Barira azat qilgan cariyalari, va yana boshqa brav kildi. Peygamber alaihissalam ularga tayanib, ayaqa turdilar. Abubakir uzatni korub qalib, 21:04 Darhal mihraptan uzlarini artka almakchi buldilar. Shunda Peygamber a.s. orningdan qamirlama diganda ishara qildilar. Keyin Esa Abu Bakir namazini cemaatka imam bolub tugaddilar. Soyn Rasulullah s.a.v. bu fani dunyadan kuzyumdilar. Vafat etkallardan keyin umar etdilar ki, Allah ke qasam ki, agar kimden Peygamber a.s. oldilar diganini ishtisan, 21:33 shu qilicin bilan kallasini tanasidan jida qilaman. Malum ki, arablar sawatsiz xalq bolub, ularda Muhammad a.s.dan awal branta ham payganbar chikmagan idi. Shuningi chun ular nima qilarlarini bilmay khayran bolub, brar narsa digani ham tillari barmab. Yani, Umar ibn Khattabni bu sozlariga hech kanday jawab qilmay qaldilar. Song, ey salim, darhal Rasulullah s.a.s.ni sahiblariga barub, u zatni chakirib gel deyishtilar. 22:04 Salim aytadi ki, men shu Zahatiyaq, Abu Bakr r.a. huzurlarga bardim. Qarasam uykishi masjidde ikallar, aldilarga yigligan halda kirdim. Meni korgan Zahatiyaq, Peygamber a.s. wafat qildilar mi, dib yubardilar. Umar, kimi ki Rasulullah s.a.v. uldilar diyatganini eyshtisam, shu qilicin bilan basini tanasidan cida qilaman diyabdilar. Yani Umar ibn Khattabni, bu qiligan hukumlaridan qorkib, uldilar digani, 22:34 Abubakir qan yur men bilan birge didilar. Men u kishi bilan birge yulge tushdum. Barsak Rasulullah sallallahu alaihi wasallam khuzurlarida katti alaman toplanib turgan iken. Abubakir adamlarga qarata, ey adamlar, mengi yul birinlar didilar. Adamlar uzadga yul boshatdilar. Abubakir payganbar aleyhis salam aldilarga kilib, payganbar zatini bagrilarga bastilar. Hishanalaradan uubdilar. 23:05 Ushbu ayatni uqudilar. Innaka mayyitun wa innahum mayyitun. Ey Muhammad, hej shak shubhasiz siz ham ulguv chidirsiz. Ular ham ulguv chidirlar. Adamlar, ey Peygamber alayhi salamning sahiblara, yani Abu Bakirga qarata, Rasulullah sallallahu alayhi wasallam vafat qildilar mi? Deyishti. Abu Bakir hadib jawab qildilar. Shundan ki in haqiqatini tshundilar. 23:35 Mulla liqar aytadilar ki, adamlarinin hech ikkilanmay Abubakirinin sozlarga ishanib getishlariga sabab, chunki uzad hayatlarida barar marta yalgan sozlamagan edilar. Kin yese, ey Rasulullahnin sahiblari, Peygamber alayhis salamga janaza namazı uqimizmi deyishti. Ha, janaza qanday boladi? Bir guruh adamlar uzad huzurlarga kirib janaza uqidilar, son uzad haqqilarga dualar qilib chikib getadilar. 24:06 Geni isa yana boşka qavm huzurlarga kirib, takbir aytadilar, va cenaza namazı uqub, dualar qiladilar. Son, çıqib getadilar. Xu tersda, hamda adamlar kirib çıqadilar. Ey Rasulullahnin sahiblari, Peygamber aleyhis salam dafin qilinadilar mi? Ha, qayirga dafin qilinadilar. Allah uzatni canlarini algan oringe. Çünki Allah ta'ala, Peygamber aleyhis salamnin ruhlarini, 24:35 albatda pakize yerde algandir. Adamlar Abubakirnin sozlarini tastiq qildilar. Soyn Abubakir, tayganbar alayh salamnin amaki wachalariga u zatni yuvushka buyurdilar. Sho asnada muhajirlar bir-birlari bilan maslahat qilishib, helinlar, ansari bradalarimiz aldilarga barub, ularna ham bu masalaga koshaylik. Ansarlar, amir bizlardan ham, vasizlardan ham tanlana da didilar. Umar aytilar ki, 25:05 Kimda mara bunda yushta xislat bar dib, yusbo ayatini uqidilar. Thaniyath nani idhumatil ghar, id yaquli li sahibihi la tahzan, innallaha ma'ana. Ushanda ikka olan gharda bolgan faytlarida, hamrahiga ghamgin bolma, albatta Allah biz bilan birgadir. Kimbo ikkisi dib son qollarini çozib, Abu Bakirga bayat qildilar. Kin adamlar han, Abu Bakirga bayat qildilar. 25:34 Bayat nahayatda gozal buldu. Bu bayatta urtalarda gabrishka arzuguli ixtilaf ham bulmagan idi. Chunki boshqa hadislarda kilishcha, payganbar alayhis salam ulum toshaklarda yotkallarda qagaz wa qalam kilitrishlarga biyurdilar. Kin yasa, qagaz wa qalamni tashlab, Allah wa musulmanlar Abu Bakirdan boshqasiga razi bulmaydilar didilar. Yani, uzlardan kin Abu Bakirna. 26:02 Ummatnin bashiga xalifa itib tayillamaxchi bolgan idilar, lekin adamlarınin hammasi Abu Bakirga razi bolib. U zatka ummattan hech bravni ting qilmasliklarini bilgalliklari uchun xalifalikni yazib tayillab oturmadilar. Peygamber a.s. oylagan guman topba toğri çıxdi. Çünki u zat Allah ta'alanin xabar birisica uzlaridan imas, belki vahiy arqali sözler idilar. 26:30 Qala hadathana Nasr ibn Ali, qala hadathana Abdullah ibn Zubayr, shaykhun bahiliy qadimun basriyun. Qala hadathana Thabitul Bunani an Anas ibn Malik qal. Lama wajad Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam min kurabil mawti ma wajad, qalat Fatimatu radiyallahu ta'ala anha wa kurbah. Fa qala an Nabi la kurba ala abika ba'da liyum. 26:57 innahu qad hadharan min abika ma laysa bitarikin minhu ahadan, almuafah yawmal qiyamah. Anas raziyallahu anhudan ruwayat qilin adaytadilar ki, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, ulim sakiratlarini tatiyatkan damlarda, Fatima anamiz, ey otamning musibatlari, didilar. Shunda paygambar alayhis salam, otanga bu kundankin qaygu yuq. 27:24 Khazir atangin bashiga hech kim qutulub kitishi munkun bulmay digan narsa chuti didilar. Indi qiyamatta uchurashamiz didilar. Bazilar bu aqirgi lafzini, yani qiyamatta uchurashamiz digishini urniga, ulim qiyamat dimaktir, dibham tafsir qilishgani ikallar. Qala haddathana Abul Khattab, Ziyadubni Yahya al-Basri, wa Nasrubni Aliin qala, haddathana Abdurabbih, Ibni Bariqil al-Hanavi, 27:52 Qala sami'tu jaddi Aba Umay, Simaq ibn al-Walid, yuhaddithu annahu sami'a Ibn Abbasin r.a. anhumaa, yuhaddithu annahu sami'a Rasul Allah s.a. yqool. Man kanalahu faratani min ummati, adkhalahu Allah ta'ala bihima al-jannah. Fa qalat Aisha r.a. anha, fa man kanalahu faratun min ummatik, qala wa man kanalahu faratun ya muwafqa. 28:21 Qalat, fa man lam yakullahu faratun min ummatik? Qal, fa ana faratun li ummati lan yusabu bi mithli. Bu darsimizda ahirgi hadis, Ibn Abbas r.a. an hudan ruwayat qilin adi, u kshi paygambar a.s. dan ejtkan ekalar. Paygambar a.s. ayetkan ekalar ki, ummatimdan kimnin ikki farata, yani kshi ikki cigar goshasidan ajralib, 28:51 bu farzandlari undan aldin aqiratka rawani bolid, unu kilishini kutub turgan bolsa, shu sababdan Allah ta'ala unu jannatka kirgizadi. Aisha raziyallahu anha aittilar ki, ummatinizdan bir faradli, yani bir cigar goshasdan acraligan kishi bolsa ki, paygambar a.s. bitti bolsa ham, ey Allah ta'afiq birgur, dedilar. Aisha anamiz, bunday faradsiz halatda boligan kishilar ki, dedilar. 29:19 Shundar Rasulullah s.a.v. 29:46 wa u zatnin qollardan hawzi kawsar sularini ichlikni nasibu rozu aylasin. Wa akhiru da'wana anilhamdulillahi rabbil alamin. Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu.