Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.
0:00 بسم الله الرحمن الرحيم 0:31 Allah ta'ala qe ahamdi salam paygambar as-salallahu alayhi wa sallam qe salawatu indirudlar bolsun. Sizlar bilan biz paygambarlar tarixini qisman Allah haq subhanahu wa ta'ala qadir qigan ichi örganib, chikgan bolduk. Bugun sizlar bilan paygambarlar tarixidi nawad Muhammad sallallahu alayhi wa sallam qe kib tohtagamiz. Paygambar sallallahu alayhi wa sallam tarixlarini 1:05 har kancay örgansak, har kancay izlasak bu azli qilada. Indi biz Peygamber sallallahu alaihi wa sallamga yakim boğan din, nasrani dini, min tariki haqidayan qisqa caslarga malumat berib getisligini özimizga durustib billik. Allah subhanahu wa ta'ala özünü 1:36 ahirgi zaman Peygamberi Muhammet alayhis salamni yuvararken, u Peygamber Muhammet alayhis salam, barche zamallarga, hemme zamallarga, hemme mankallarga, Peygamber qalib zyon etkan idi. Peygamber alayhis salam itadi ki, baska Peygamberlarga birilmagan, bish qislat manga birildi. Cümleden, dedi Peygamber alayhis salam, min hemme butun alamga Peygamber boyk birdim, dedi. 2:07 Amma baska payganbarlar isa özünü xas ümmetlariga payganbar qilib yunatildi. Hazirgi kundagi nasrani dini, fakat kinah bani İsrailga yuvarilgan dini idi. Una Isa a.s. özü itiraf qilib itedi ki, mendi idi, bani İsrailna edeshkan qozlariga payganbar qilib yunatildim digi. Fakat bani İsrailna üstiga payganbar buk gegen idi. Amma hazirgi kundagi halfi milletlarini, 2:40 Mənə bu dinge üzlərinə mənsub görüşləri nasara, yəni İsa a.s. dinige bu xilaf bolab. Şunun üçün, mənə bu xilaflardın, bu ixtilaflardın özümüzge bir xilasa alışlığımız üçün, şu Peygamber a.s. gece boğan, dəvrdəgi bir din haqqıdasıyla bilən yapılaş ediyan bosak. 3:07 Muqaddas Kitab Muqaddas Kitab Muqaddas Kitab Muqaddas Kitab Muqaddas Kitab 3:36 Musa a.s. qa nazil bogan tavratgan ispat derilad. Hamda Musa a.s. din kiyin kiyin payganbarlarin xabarlari yazilgan kitabni bitte cemlab turib eski ahd deyishad. Undin kiyin kiyin kitab ikkinci qismi isa yangi ahd deyilad. Bu yangi ahd, baska bir tilda itiladigan bosa mene Allah Subhanahu wa Ta'ala bunu incil deyib atad. 4:07 İncil bu ibraniyke suz borbturib hushabar biris, adamlarini khursan kiliş digan manalarini englatadi. Ularini koludagi bu incil, Isa a.s.ga nazil bugan incil mi? Allah subhanahu wa ta'ala Isa a.s.ga nazil bugan incil mi? Baxsimiz bugün inşallah mana şu mavzuda davam etadi. Awalan bar, ular hazır kunda özlerini, 4:37 masihiler dib ataydi, hamda dinin atini, masih din edib yurdi shaydi. Hamda shu bilan birgerlikte, nasiranilaram dib konyushaydi. Biz hazi bu arab tili de yablash yapmiz, arabcasi, masihiler, va bizni özbek tili ge tarjimasi deyam, masihiler dib yurdi lada. Amma bu lugat durusamaz, chunki Allah Subhanahu wa Ta'ala Quranin karimda ularini ahli kitab, ya ki ahli incil, 5:07 ya ki, nasaralar, deb atadi, bizara mana şu termirlardin tashiqara chikmastigimiz kerek. Hop, masihi degan suz qaytin geb kaldi? Masihi degan suz, kingi nasaralarda payda bogan. Awalda bu, sökish manasida islatiyan, ayblas manasida islatilyan, huddi hadrigi paytiyan, masalan, karmatiler deb koyadi, bir adashgan, kaabana tashini ogilab ketkin bir taifalar bardi, shiyalan isida, 5:34 şularini, məsələn, qarmatiyilər, deyib türüb, ya bir yaman, bir manada işilatilad. Hu düşün qoşab türüb, awalida, rumluqlar, bularini qattik, özlarini qol asda aqan payitlari da, bularini söküş manasıda, məsihiyilər, deyib ataygan. Keyim, barib-barib, özlarini, ular, biz məsihiyimiz, deyib türüb, bu söküş manasıda qamaz, bir fahir manasıda qı, kalimagi aylan qaqan, legin, musulmallar, Allaha subahana wa ta'ala, 6:02 isteimal qigan sözlərin işlətgəni yaxşı, bu sözlər nasara, ya ahli kitab, ya ahli incil, dib aytaidugan bosaq, bu maqsatka, hayatta muvafq bolala. Isa a.s. asmanga Allah'ın subhanı vatalanı kötərdi. Kötərgen diyin ki, u kishige iman kiltirgin kishlər qigan idi, u iman kiltirgin kishlərini adadlari haqqata özleri türli ixtalaflarini aytaidi. Buruyuz. 6:31 yigirmata 130 adam iman kildirgan ediyani. Hullaskalan bu ularini bizargi beriyan habari boladigan bossa, amma Isa alaihi salamna hawariyilani baraydi. Hawariyilar digani manasi fidaiyilar digani. Caniniyam, maliniyam Isa alaihi salamga shundan Allahini yolga tikadigan kislarini hawariyilar dib etaladi. Bu hawariyilani sana 12 tabi ogan. 6:57 İsa a.s. kötərilgəndin kin, İsa a.s. mu onluqa bitləsi oxşatıldı, Allah tamandın, ənə şüksini qatıl kılıçdı, ənə şüksini asıçdı xaçqa. Qundin ki, ingi sahabilərigə, unu atba'lərigə ergeçgən xavarilərigə, halaqa kanaka buldı, xalq bulan diliyomda olsa, cüdyem qatdiq ularga, tazyik, ularini qinaş, ularini yokatış işləri alıb barıldı. Bu, 7:26 Diyarli, taqriban 300 yil davam edad. Taqriban 300 yil xristiyanini qaytda koradigan, mosu öldirish, yok atish, matihilarini ushladinmi öldirdigan shiyarlar bolad. Bu masihilar, millat kim idi? Millati yahudilar idi. Millati u kishlani yahudilar idi. Ular ikkiga bölunishti. Bazilari Isa a.s. tan alishti. Ularini atini nasara digishti. Nasara digani, 7:58 shu isa alay salam tukulgandin kin yas bala bub katta bub yurgan payitdi da, xabar kildi ki, shu ghumni katta patshasi ga xabar itdi ki, bub balani koloda seni olumin boladi, degin gap etkandin ki, unu uldirish payi qedishkandin kin, aynisi bilan, misirga hicirat qilsad. Bu patsha wafat etkandikin qaytib qilad tagin, turgancayi nasira degin shahargi kek durub ornashlad. 8:27 Anashiyurdin davatini baslaydi, shud jaydin davati baslanqalligi uchun, ularini nasaralar dib atadi. Hazir kunda shu shahar bar, nasira digan shahar, anashiyurdin baslanqalligi uchun, ulargi ergesgan kislarini nasraniler dib ataladi. Demek, nasranilani qayirde uslay digan bosa, ulargi judem qattik taziklar baslandi. Ayniqsa, u kislarinin shagirdlarga bogan taziklar judem qattik cayib getdi. 8:56 Bu tazyiklar qahida masixilani ozyga boladugan bosa, qahida umumi yahudilarga bolad. Silar bilan biz ötyamizki, yahudilarini yeryuzda iki merta fasad qalazilar, va iki merta silar buzgunchilik krandin kin, silarini üstinizlardan fasad bola depdurub, Allah ta'ali mene isra sura deyik caneyda. Ikinci tadveri, ularini yok atislib, yahudilar bir koti aralib durub, 9:30 shu Rumni kattasiga karshi kozgalan qiladi. Bu kozgalanla yengiligandinkin Titus, baschilgidagi komandallig bilan, kilib turib Yahudilani hammasini tekisilaydi. Bilan bir Yahudini koymaytagin shaharilardini haydab chikadi. Ani undiki, yana ikkizi marta Yahudilar toplab turib, kush toblab turib, bu Rumniqlari karshi jan qiladi, bu payittagi imperatorin ati Adrian bogan. 10:03 Yudiyam cahili cikrandin gen yahudilan brantasini qoymaytdaqin ahirda qibdurub, baytil maqdisdagi, hazir kundagi falasindagi ibadatxana, yani yahudilani ibadatxanas baridi shubaytda, anashi ibadatxanani tekstilab, yogatibdurub, orniga faykal ornat qoyad. Yani, bud parasilikni ramzoydi. Yunan, hamda, rumallar, rumliglar, ular bud parasiydi. Ular budga ibadat qiladugan xalqlar idi. 10:34 ozlarini, butini, haykalini shuyariga orinashdardi dagin, biran bir yahudini kirgizmadi. Fakat kini, bir kancay illardin kin, illige bir merta kirishlikke ruhsat verdi, katta bir mablaqdagi pulunu toylagandin kin, kin kirishlikke yahudilarga ruhsat verdi. Un qoçayn, biran bir yahudi kirmad. Bularini ikide, rumluqlarga farki yogidi. Bu nasrani mi, bu yahudi mi, un farki yogidi. 11:04 Çünki nasranilərəm yahudiləri idi, yahudilər isə Musa a.s. dinidi, Mäkkəm üçlər nasrani dini isə a.s. qa irgeçməgen kişiləri idi. Rumluqlarqa bunun farxı yox idi, milləti bir boğandik, həmməsini həydab çıxardı. Çünün üçün, bular qiyam tazdik qüçayib qetidi. İki mertə, yeryüzdən, bularını sürgün kılıç nəticəsi də, bularını, özlərinə, əsil kitaplarını, əsil dillərini, yokatçılık qamana sabab boladı. 11:34 mənə shi ish 300 yil gecise davam etken din ki, 300 yil din ki, Rumliqlarınin imperatoru, Konstantin, bun arabcası, Konstantin deyil, nadi? Ruscası Konstantin mi? Shunaka mi? Mənə shi Konstantin, taht başqa keb oturad, tahtka keb oturgan din ki, elan qiladi ki, bu masihilarga boylakkan, nasaralarga boylakkan, dağıt, qisu, qistan, 12:05 tazyik toqtatsilsun deydi, bularga hrriyat berinlari deydi. Ana undin kin, 300 il ötdendin kin, ularin köhreyiye shamal teyad. Un qocha ular beginib, qarlarda, özlarini dillarina davat kuturib, manajinda isbilan shukurlan isqan. Paygamar alay salam, hatta ingi ularin avvallarini mahtaqan, isa alay salam havarilergi uxamayizlarimi deygan, ularini baslarga arra tartu argan paytiyam, dinini qaytikan amazakyan. 12:33 Va ularini katilgigan, har xalatda katilgigan baytlar diyan ular dillardin qaytmagan. Va bu isni hawarilar kolga alip turib, atraf atrafka adamlani yuvarad. Adamlarini atrafka yuvar yakan baytda qarasangi yahudilergi qaragan da, yunallar bu nasirani dinini qabur kullakan diyin kiyn, uzlarini ikideg bitte vakilini saylayt diyin, bu vakilini ismi Barnaba digan kishi qolad. 13:05 Asli ati unu Yusuf ozi qibirislik hadirgi Kipir aralibara tukulgan da oladi. Qibir aralibara. Qibir aralibara tukulgan da oladi. Qibir aralibara tukulgan da oladi. Qibir aralibara tukulgan da oladi. Qibir aralibara tukulgan da oladi. Qibir aralibara tukulgan da oladi. Qibir aralibara tukulgan da oladi. Qibir aralibara tukulgan da oladi. Qibir aralibara tukulgan da oladi. Qibir aralibara tukulgan da oladi. Qibir aralibara tukulgan da oladi. Qibir aralibara tukulgan da oladi. Qibir aralibara tukulgan da oladi. Qib 13:35 Yahudilani ailasidin bolmiz Shaul isimli bir kisik yudeyin qattik bularak turad. Ozu edasi Rumluqlarga yanbaskan, ve Yunan, yani Yunanimiz bu Greklar, Yunanini falsefasini yudeyin Yunan maktabi do okturib, Yahudilarga karsi, Nasiranilarga karsi ish alib bari yakan payitda, ozlarini aytishi boyca, bir günu damash sakit yakan bolad, 14:04 çun nasranilerinin qinasilik uçun. Kit yakan faytta aldada bir nur çikal, özüne itishi boyca. Bu shaulunu iti boyca. Xun bilan sen ne gemini qini yassan dey, sen kimi san dese, man ashi qini yakan yaso' bolaman deydi. Ahli kitaplar Isa alay salami ismini Isa dimaydi, ular yaso' dibi atasad. Arabca ismi, Arabca incillerdeki ismi yaso' 14:33 Man yasu'man degidi, negi menetini yaslan degindin ki, hər xil özden rivayetlari bar, bazda ki özü korubab qaldi degidi, bazdar man tavba qaldim degidi, shukundim başlab turub degidi, man nasrani dindigi yardam vereman degidi. Kumbila u havarinan aldaraki degindin ki, havarinan etadi ki, bu sha'ulni koshmaymiz degidi, kunku bu bizargi dushmaniliqi bar bunu degidi. Bu sha'ulni özü ismi, yahudice ismi, lekin rumlikce ismi isa, bolus. 15:05 Rumca atibunun bolisi volad. Va kitaplar diyam hazirikunga iken bolisi deyib turib atalad o kish. Kirganda yahudiyilar baya havarilar itaydi ki bunaqa adam bizagi keyriyagamaz deyib. Cunki mene su dinini bizariya qarisi turiyakan adam deyib turib. Hema havarilari bir avazin keyriyagamaz bunaqa insan bizarigi deyisa. Hali ki barnava deygin orta qisturib, yok bu dinge qaytib, bu yahshi deyib turib. Shun ortalqa, orta kashli qilatdaqin ap kiradi. Kin davatini baslaydi. 15:35 Davatini baslaqandinkin, bu Yahudilergi bogan tazyik, yudemqat kuchayikbetad. Yami, Rumliglar tamandin bogan kuchayikbetkandinkin, anashu qistan, sqin, tazyiklar netijasida, Nasirani dili baska bir dinge shakirlana baslaydi. Anashu payitda Rumliglar, hamda Yunanliglar bu dinini qabul kulad, ularinin dini bud parasiydi. Allahtin baska ibadat qilishiydi. 16:05 Demek bun arza bayaqa Boluska judiyan kol gelad. Bolus Rumluqlarini imperatorlarga barib turib yakillik maksadida harxil fikir, harxil oyularini tapib baslaydi ki, ulani koldagi Musa a.s. dinini davam ettir yakan Isa a.s. sablanar. Etadi ki, yoh. 16:26 Bu Musa alaihissalamın shariyati qaldiriladi, mümkünemad bize amal qimaymiz. Bizargi Isa alaihissalam shariyati yedi, yed adliyatdagin Musa alaihissalamın shariyatini bekar qilad. Bekar qilatdagin bu bekar qilashini zimmida hatna qilashlikini yokqa çikirad. Uan bazibir najasatlarini, yeyishlikini halalga çikiribirad. Qullas qalam unu qigan ishlari güdeyim köb ishlar qilad. Nasirani dinini güdeyim buzukdaşayid. 16:54 qara buzgunu qörgəndin keyin həligi yukardagi barna bal, bunga qarşı çıqad. Hatta inki bu qishi incilini yazishlikka mana macgur bolad. Demek nasirani dinini buzganini en avvalgisi mana şu bolus digan qishi buzgana kan. Qirib nasirani dini qirgəndin keyin rumluklarga bar turub etadi ki, bu ilah deyid. Bu ilah? 17:25 isa alay salam ilah deydi, chunki ular dayan uxta xudaqa ibadat qalard, ularan uxta xudaqa ibadat qalard, o bizardan itkelamin zana birqil kellati degangi oksab durub, ularga sekin-sekin yanbastaqin kirvaldi iskergi, shunu uchun gharbda bolusni itqadidaqi nasiranilar kopayib getdi, lekin sharq qirka ular bunu qabul qimadi. 17:51 Yani, Sharq Cherkavlari, öz başlangan cayi, Salastin, Damashq, Lubnan, Anashulani Sharq tip aladugan bosan, bu, bolisni etikatini hammasini koterdi. Lekin, Rumlihlari, Europa tarab qabol qaldi. Nimi uchun? Ular chunki, Bud perasyidi. Ular, yakka Khudadim, baska ibadat qilishardi. Hususan, uchitayi Khuda baridi ular da. Ularin ati harxiliydi. Hayat Khudasi, Zulumat Khudasi, Vashungo Okshaqan bir Yahshirlik, Gamalik Khudasi, Karangili. 18:20 Wa haqqaza ulan xudalara kubibiydi. Bolus ulargan barturusunu etkandigi ulargan sekin-sekin yakilashattaqin, ularini da'vatini, bolusini da'vatini ular jude yaxshqabli qilad. Shunun uchun, Yorobada bolusini da'vatini jude kusayib kitattaqin, natijada butparas nasrani dini shakillana baslaydi. Amma, sharktaigi nasrani ilan qerka uyasa, bunu inkarktur, bunu kotartashaydi. Yo, bu munkunamaz buna qadar. 18:52 dep turib ortalarda ixtilaf, halage taziklar bilan sekin-sekin shakirlanim, shakirlanim, bularini kohiragiye quyash tegimayin. Qullas kalam ular manashu xaladda 300 zil ichida qinalib yashagandikin. Ahirada imperador Konstantin bu masihidlinini qabulqumaydi, lekin ularga hurriyat berad. Silar bemalal ibadatinizdani bacar verinlar. 19:21 deyib turib, ularga hurriyat berad. Bu, ortalikta kiyeyin yigilislar bar, inshallah, unga tohtalib otamiz. Awalan bar, haziri kundagi nasar alani koloda torti incil bar. Birinisi, incil-i matta, matta-ni incili degilinad. Matta, özlarini etkib olsha, Isa a.s. havarisi xsab xonad. Isa a.s. korgan, birgi yorgan. Lekin bu, gab, kizib, yalgan gab. Ular qaytdin kib qogan, 19:49 bu kandak bizagi geti kegerligin ispatki berishanmaydi, fakat kini ismi togun kepi qagaldig usun eti birisht. Amma, Paygamber alayhis salamni, ummetlargi sunday bir katta bir nimet berildi ki, bizgi isnad nimeti berildi. Isnad degani, kimdi rivayat kildi? Palancidin. U kimdi nisht? Pustancidin. Bir yigin turyizildin ashib getkani bolsaym islami kegerligi? Xabarilani hammasi zanciri bilan kegledi. Palan adamdim, palanga. Pundan pustandim, punga. Bundim, punga. Hammasini hayatlarin tariki barib. Yalgancimi, rasmimi, qaycidavir deyashib otkin. 20:19 Nasaralarda un agamiz. Bu incilini kim yazgan? Khususa mana Matta incilini yazgada agam bosa, birinci, bunu ibrani tildi yazgan Matta'nin ozu. Bunu Nasaralani ozu tanalad. Lekin, haziri kunda ibrani tildagi incil yok Matta'nin, belki Yunan tili dagisi var. Girehce incil var. Kim tarjimaqa onu? Ichkin bilmaydi. Hazir bizarga, ki de yetipeygan, matta incili, girehce incildin tarjimaqilib yetipeyled. Lekin, unu yazgan payita Matta'nin ozu, 20:51 unu, uzlarine ibrani itilidi yazgan. Xunun uchun, xazirgi peytin musulman alimlari ularga itlirtiki kan, tabirilinin isinadi kingi bari takarladi, kim yazgan bonu disi, palanchi bosa gereg, pustanchi bosa gereg digan, anik yapilani itmaydi. Bolub hem bu incilini matta, uzdin kingi tartista turadigan, Markusni inciliden kocirib yazgan digisaydi. Markus, bu havarilerini shagirtib oladi. Yani, bolusunu shagirtib oladi. 21:23 havarilerdin qiyin qiyin bosataygin yukardaki havari bunu incilidin yaziyatdi. Bunu ozaryen bilibodur isit. Kandaq Isa a.s. öz gözü bilan qoyurgan adam, qoyurmagan adamni kitabidan kociradi. Demek bu tamallamayan ularini incili Isa a.s.ga barib takalmaya qalliga dalil buladi. Uchinci orunda turadogan incili isa Lukanin incili saplanadi. Bu kitaplarini 21:52 harxil neshtaligi bolek-boleklari bularda bölüm-bölümgi acilat isyan, bulana harxil birini, ikidegi ixtilaflarini koru ediyan bolsanizda, jüriyem katta ixtilaf var. Amma üçüncü incili bu loqa isa, bolusni yakkal özgü közü korungyan shagirtib olad. Özü bilan birge, ishqigan bulad, bolus bilan birge. Amma ahirgisi isa, yuhanna isa, bu, isa alay salam havarisi deyiladi, lekin bu, unga barib. 22:22 Taqiladan kisiyamaz bu, çünki bundagi gaflani köpçiligi, bayaq 3-te incili yikaraqanda köprak acilat duradan tamani, İsa-ni huda digan bunda. Baqqa 3-tasi da İsa a.s. huda digan gaflari kamirak boladan bulsa, likin bu Yuhanna incilini asas yikaratkan nuktasi, Allah Subahana wa Ta'ala-ni bu İsa a.s. deyib talqin qilashadi. Demek bu 4-tara incilini istinadi yok, taqiladan cayi yok, bunun nalan öziyami taniladi. 22:51 Amma buzani Qur'an qandax yazılqanlığını bilaslar mi? Payqambar sallallahu alaihi wa sallam davridi yazılqan idi varaka varakalarga, ki, hint edisi qaqazlarga, wa haqaza yazılqan idi. Abubakirini davridiyem, Umarimli Khattabmi mashvarati bilan, qarlar wafat etiketiyat usun yazı koyah digandin ki, sahabalanin kuclilariga otkuzul koytaqin yazasanlardir. Sahabalan oturub, barini yazda. Wa, koldun kolga, hazır kum gecay, 23:22 Kim, qaisi yol bilan, kimi revayatgan, bütün bari qaisi sahaba yetipigan, qaisi sahaba ekkep koshgan bunu, həməsi yazılgan. O Qur'an-ı tashqara hadislarımızdan kud düşünnək yetipigan. Amma bularda burahan bir isnan yok. Matta incili kimge gelin, u kimdin yazıvaldi? Həməsi biladi ki, İsa A.S. yazgan. Bularını bütün bari ittifakı bilan, tört tiri incilen, İsa A.S. din kiyn, hənca davirdin kiyn yazılgan. Özlar etadi ki, ahırda bu ilham bilan yazılgan deydi. 23:55 Bunu Allah Ta'ala bu ilham qogan qalbiga, shu ilham bilan yazilgan deydi. Birinciden Allah Subhanahu wa Ta'ala bularini kitabini saklaştini özini zinmasi, yaqanamasi idi. Lekin Qur'an-ı Kerimini inna nahnu nazdallan zikra wa inna lahu lahafidun. Biz Qur'an-ı özümüz nazil qıldı, özümüz saklaymiz dedi. Qur'an-ı bitti harbigen putur yetmaydi. Atayla bozgar tishki haragat qilashad, lekin qolun gelishmaydi. Hattanki yalgandı baslahanalarda Qur'an-ı xata, 24:24 bas turub tarq atilgan, shaharlar bogan paytda, Allah ta'la, shu shaharlin kidan qarilani kub paytdur vargan tagin, shunu ikizdagi nomorlari qacay, rakamlari qacay, bittalib tervab turub, un hamdasi niyak walislika musulimallar muvafaq bogan. Allah haq Subhanahu wa ta'la, özü va'ida birgin, bittan nukhtasiyam qiyamat qaci özgirmaydi Quran-ı Kerim. Amma bularini kitaplarini saklasiliqni, öziga hawala qigan idi. Yukardagi etkin, taziklar cüdeyn kuchayibki etkin din kiyin, 24:54 ular sakla palanmadi bu kitaplarini. Hamda mene, yanabitte, ular ten almaydi kan incil bal, bu incilini ati Barnaba incili degiladi. Hop, Barnaba kimdir? Yukarda ekende İsa a.s.mi, Şagırdı, İsa a.s.mi, bu en yakın havarisir saplandı, ismi Yusuf boladı ona. Bu incilini takhila koyuşgan, bu incilini 492. ilde, 25:25 Papa Tamanıdın taqiqlanadi ki, okulmaydoqan kitaplar deyilatdagin, aso Papa Tamanıdın taqiqlanad. Buna baska bir caydaqi, bir, shu pop, debi apirturayuk, ulanı kattalari, nigi un aqil digin detdagin, papa bilan yaqilashatdagin, papa qa dos bolatdagin, shumilin kub yorub, ahir maktabasa kirib, birga chikib, birga yorub, bir günü papa uxlap qalad. Uxlap qagan payitde, bayaqi, Barnaba incilin shundak dastazdan alatdagin, 25:57 qimigi oraydi. Qimigi orabdurub, bayaqi uyganganin ki, indi mangi ruqsat beras tip chikadi. Oqib korganin ki, haligi kishi musulman bolabdi. Musulman bolabdagi manashi kitab, hazirgi bizani gunimizgi, arap tiligi tarzima qilingan, amma bu kitabmi tarqalib kitis, isa 1707-gi kegan payita, amma bi surata tarqalib kitadi. Kop özini imperatorlar maktabasini kingaytiris uchun, bunu nusxalarin kopayitirib, kopayitirib, akhirda bu, 26:27 ingilisili din arabdili geyim tercima qinlad. Xob, bu kitabi nimi qun okumanlari degidi. Aslida bu qishi, eytadiki, men kitab yazicimdi maqsad degidi Barnaba. Bolus uqun yazdim degi negin. Bu bolus, hem meyakni, inda etkendi, biljerat qoydi degi. Hem meyakni buzdu degi. Men shun uqun yaz yapman, deg turub. Bu incillerdin ajiral turadugan tamani, birincisi, Masih a.s. u insam. 26:57 O ilah emez, Allah'ın oğlu emez, deygan qayanın yukarı surat. Bu birincisi. İkincisi, İsa alaihissalam, Ismail alaihissalam'ı qurballı qigan oğlu deydi. Yahudi leyt dedi ki, Ishaq alaihissalam'ı qurballı qimahcib ogan deyse, İsa alaihissalam'a barna basalav saval bergenenken ki, negi undah deydi deygan da, onu Allah'tan qurmaydugan, Yahudilerini, ruhbalları özgertir vargan. Lekin asrida soyililmahcib ogan oğlu, o Ismail alaihissalam deyibdir, toqrusini, 27:28 xabar mirgan. Veki, incildarida ulan tauradlar deyisa, ishaqni soymakca bogan deyib turub, manasunda yalgan gafbarini itada. Uchunci aciral turadgan tamanu, Muhammad alayh salamni kelisidin xabar birgan aga. Manasunda xabar keladislarga, halaskaladisizlarna diganda, ismi kimdir diganda, Muhammad diganda, isa alayh salam, atrafdagi cumhur adamlar bakir vargan aga. Muhammad, kachan bizani halaskal usin keladib turub, hammasi, bir avazin haykirishi orad. 27:58 Mənə şug yaplar, Barnaba incilide kelelim. Törtüncü, başqa incillerdin acral turadan tamanı, İsa a.s. haçka asılmaqan dibi itiyatti Barnabanoz. Belki Allah'an subhanahu atal bunu asılmanga kotergan dibdirib. Bu haqiqatini yam axib bir adam. Indi nasranilerdagi yigillar bar. Nasraniler üçün bular, hatta inki baz orunda incildinem artı turad. Nasranilerga, köhregi shamal tek kendin ki, 28:28 Kostantin Qarabturat 29:00 bolusla shagirtlari yinib chikturib, Isa bu ilax digan kararga kek toqtashad. Bu, Konstantin qayttinan bilad, onu ilax amasligini, kynki ozlarini dinigin yaqin bogallig uchi, anasyonin aqsit xalab qalad tagin, baskalarini quvad, baskalarini lanatlaydi poplani ozib, kafirga chikirad birbirlarini. Ve bu majlisinin hukumi, şu ilaxligi boca bitad. Bırak, Konstantin ahirada, şu ilax amasligin sozgiye, qaytgan digin, 29:31 qablari bar. Lekin, u kichini birinci kurdirgan mazlisi isim bilan yakun tapadan. Bu mazliski yigili qallani cida manalaka etikatda kichlar baraydi. Masih va un ayisi ikkalasiyan ilahtar. Masih atadin payda bogan huddu bir otka oxshaydi. Otka alav qoxshaydi ki, alavni ikkige bölvarsa yahtayan yam veradi, biyahtayan yam veradi. Allah tabana, Allah ne öz yam ilah, u ata, bu oğul atasi suqulgan din ki, bu yam ilah digan. 30:00 pikirdagi adamlaran barayda. Bazlar itadi ki, Maryam'in karnida, deyidi, astaghfirullah, bulan gafana karan, Allah ta'ala Maryam'in karniga chukeniga. Bazlar tokuz ay toluhturdi, deyidi. Yemizili chakalahti, bobbi ishti yatta, deyidi. Musulmanlar üstan, ulan üstu kulu itadi ki, hudafimda Maryam'i chikip durub, kam bilan necasin ortasi yatta, ma, deyidi. Bala, anana karnida turgan peyti, ikide kam var, necasata var, hemen asab var. Qunarasi yatta, ma, deyidi, astaghfirullah. 30:30 Ularini bazilar itadi ki, yuk, shunla iqe kir diyu, tarnaudun, jurgadun, su, yam orda cushkan peyti, shunla cikib, tukulib getdi, digan, gafni etqadini yukara sura digan adamlaran baraydi. Bazilar itadi ki, bu, insan, makhluq, braq, ilah, o huddu maşin qoğuşan gaflar cidiyem köp idi. Bu ilahlar üçte, bu ilah, masihni ölü ilah, digan adamlar yigilat, taqan ahirada bunu, qarar tapganı bu, isa. 30:57 xuda degengi keb toqtashatdaq, sun bilan yakunla zinadar. Ana undin kengi ikkinci toplanishi bolay, ikkinci toplanishi da, üçta xuda degengi yapka karar toqtaydi. Vaqtimiz qisqa boqalini uchun, manan qisqa qib etkiyit yapman. Ikkinci yigini ularini, 371. yilda, bu ilah, Allah, üçdadir degengi etqatga keb toqtashad. Üçünci yigini, 431. yilda, 31:29 İsa alaihissalamın ikide tabiatı var, bəshari tabiatı, həm də insani tabiatı digən, qarar bilən yekun yasalad. Nikengisi isə, 351. yildəgi yığın, İsa alaihissalamın tabiatı bittə, lekin unda özü də ikide sifat bar, digən yap bilən tohtalad. Şunun uçun, bəzləri katolik boldi, bəzləri pravaslavimi nima digil? Pravaslavimi, şuna bölülük gedişdi. 31:57 Bir xillar etdi ki, tabiat ikida dedi, ikinzi tabiati bitta, barak oda ikida digin gaflarini surishti. Ana undin ki, yittiyuz ellik tortunci yilda Konstantin V imperator bogandin ki, bu hukum qiladi ki, basqalabdini yigin qillarini degi. Basqalabdini yigilisadi kristallani var, poplar. Yigilip etdi ki, suradlani bittasi shirkavda kormayi degi. Hach, isa alay salam asil turgani degi. 32:26 tarishtalarini, haykallarini, bittasini kerkavda kormaydi. Agar bittani kerkavda korsan, huamandi ittagin, butun bari kerkavdaqna barin teksilaydi. Bilan bir kerkavda na surat qaladi, na haykalini koyadi, bilan bir narsa qamaydi. Uvafat etkandiki, hatun onluq oturadi. Hatun etkandiki, hamma surat, hamma shakil timsallar qaytundib buyruk veradi. Yena kerkava qaytadi. Qullat qalam, manashunga uxshagan yigirlarini, 32:54 adı etməyiməm etti, jüriyəm, köbi yığıllar bogan, ahirada 1215-ci yilda etadigi pop keçirishlikke ruqsati bar digan qarar bulaniya kirlanad. Keletdagi günahkar adam zinagib, oğurluq keletdagi pop maldaki isa, na başqa su alatdaqib, na sunundaq, saciqaq qoyadigin, bol qeyin günahin keçdi, keçdi, veri Allah tali keçdi, deyid. O ahirga yığını bu kitabdaqi 1769-ci yilda yığin buladi, bunda 33:24 Papa gunah qamaydi. Papa gunahtin saklangan digan, keli ushu bilan bulani majlislari yekullanadi. Hullas kalam korup turibmiz ki, bularini sujena digan narsasi yok. Bari, pikir, oy, hayal, manashilagan narsala bilan majlis qibiyat. Amma ularda dalillari bosa, ispatlari bulalgan bosa, bunaga ixtalaf qilishmagan idi. Allah ta'la Quran-ı Kerimde itiyatdi ki, biz nasara digan kislarga ahd bergan edik, ula ahdini istin chikristi. 33:52 Shulun uchun ularin ortasta qiyamat qaca buğz-i adawad yurad digan. Ular gelishanmaydi qiyamat qaca, ular birlashanmaydi. Chünki Allah'a subhanahu wa ta'alanı birgen ahdi ular isin çikirip qoyxti. Bularin bazı etikatlari haqda inshaAllah khutbamız mabani da sohbat. La shami subhanaka Allahumma bihamdin ashadu wa la ilaha illa anta astaghfiruka wa atubillah. Ilahim pari wardi qarabu islam ümmetini özün ixtilaflardan özün sahlagin. Ilahim pari wardi qarabu bilib turu adashki vetikimizden özün sahlagin. 34:20 bilgan ilin nizga Allaha subahana wa tala uzin nizga ahman qalashimizin hasib qulgan. Wa sallallahu wa sallim wa barika ala Muhammadin wa ala alihi wa sahbihi ajma'in. Bi rahmatika ya arhamar wa rahimin. 34:53 Bana bu nasiraniylar, Allaha Subh'ana wa Ta'ala, ularga bergan shari'at bilan, yura iken, ular özlarisa bran bir nasirta, qilishlikta, shari'atta haqlar yok idi. Hususan ular, yahudiylar üçün, büyük bogan kün, shamba kününü muqaddas kün de bilardi, va şu kününü dem alish kün deyiptirib, itiraf qilishgan idi. Amma, Rum imperatoru Konstantin bu, 35:18 dinni qabul qigandinkin, ular vataniylar, bud baraslar idi. Ular yakshanba kununu uzlar uchun mukaddas dik kundib bilardi, yakshanba kunu dam olardi. Nasraniylargi, bu dinni qabul qigandinkin, Nasraniylargi etki, mana xu durnib, biz bayram qilayiq idi. Yakshanba kununu ingilisiyasi kanaka itiladi, sen deymen dimadir? Tan deymi? Tan deydiygani manasini madir? Kuyash kunur digani? 35:50 Olar, sharq qiyashtini ozga quda deyib bilisar. Kukundun masnab turib nasirani ilani qiblasi, sharqa qarab ozgargit. Aldan olar baytili maqriz, talastiniga qarab turib ibadat qiladugan bolsa, bu Konstantin nasirani dinini qabulgaqan dinkin, yakishan bu günu damaliz kilixti, ola olarini qiblasi yami ozgargit dakin, sharqni ozlariga qibla qilib tutisho al. Demek, koryab diski nasirani dili, bu imperatorilani koloda, 36:20 qoyn shahbub qoynad, harxil meraxindan qaladlargan utpit yad. Allah ta'la Qur'an-ı Kerimde itaydi ki, Wa iza qida lahum ta'alaw ila ma anzala Allah wa ila Rasuli, qalu hasbuna ma wajadina alayhi aba'ana. Mu'ayda surrasi itaydi ki, agar ularga ayitilgaki kilinlar, Allah nazil qigan narziki kilinlar hamamiz, birlasayik diydigan bolsa, yox, bizargi su atababalarimizni tapkan narzimiz ozi yeydiyataydi, dib cevab qalish arga. 36:48 Qalakana abagum la yaqiluna shay'an wala yahdadun. Qurmaydilarmı atababaları? Aqli islamaydogan vah hidayat tapmaydogan kişiler ekerlikini bilmayatmı olardayda Allah'a subhanahu wa ta'ala. Demek bizani qolumuzda Qur'an var, bizani qolumuzda Peygamber a.s. hadislari var. Manashunu tashabdurub, hayahtagi bir bid'at, hayahtagi bir xurafat, islarga biz, xa halkimiz rucuk ki qazrifaytda. Hu yeddilik, hayshambilik, qirklik, qayabinkidilik birlaslar. 37:18 Bu, mənashi, ədəskən, nashirani ilan dirdin kirk digan. Işt, qoysin həmməsi iki kulağı bilan. Kim? Kırık kirlakkan bolsa, yirli kirlakkan bolsa, hayşanbi kirlakkan bolsa, yakın olsa, çungu oxşagan bir aslar kirlakkan boladoqan bolsa, bil olasın, savab yox olarga. Əgerti, katta bir dasırxallar yeziyakkan boladoqan bolsa, onqa savab yox. Bunu həmmi islam alimları xadr qipayti etkid. 37:45 İlgəri, faqat kinə bəzlər etət dedigən bolsa, buzu xadr həmmi, hatta ki, mənim nufqiyyatilardin tatua çıqiyyatı bu haqda. Qırıq yox, tayshanbilig yox, yigirməligi yox, illig, aşı yox, oha qaza. Bulan hamaz xristiyallardin qirt digi. Ular da dəlin yox, Allaha subhanahu wa ta'ala ulaqa uxsamasil digib üçün bizagi bir dua vur getdi. Qayril maqzubi alayhim wala balin. E, Allah qaza bilna uçiraqan, həmda, 38:13 Adashik etken kisdani yologa baslamaqan deyabiz. Adashik etken kisdani kim idi? Ular nasirani ilar idi. Ular nimi ucun adashik etdi? Ular da ilin dodaqallig ucun adashik etdi. Ularin qolda suyanadigan incillari yog idi. Kunki ular incillari özgertir bolishqan idi. Ular özlarinin tam namallaridin kitablar yazishqan idi. Ular manada itiqan bolis, awaldi özlinin nasirani dinige kirgizit durub, u adashdirizlik ucun bu dinge kirgan idi. 38:43 Unu okaqan madrasasi bitirgan maktabi yunan maktabini falsefa fakultetini bitirib shikgan idi. Hopa, tul bilan et edigan bolsa. Nasirani dininiyen huddishun qoqshagan falsefagi aylantir bab. Birincidi Musa el-Asalam shariatiki amal qilisini bekar kildi. Itkincisi, hatne qilisini yok atti. Ukincisi, u falsefa maktabida okaqandan geni yunanlarida uklik hudasi bar idi. Isani ilah digenen bolus bolad. Isani 39:12 ata, oğul, rukh digan, mukaddas rukh digan, niyam manashi bolus oyla chikka. Ulan itqazi boyca, üçtənin üçtəsi diginladi. Yani, ularda kuda üçtə. Birinisi, ata. Yani, bunu Allah digisadi. Astagfirullah. İtginisi, oğul. Isa alaihissalam. Man atasiti guldi. Demek, onu atasi, o Allah digidi. Künci, ata oğul digidi. Ükünci, ulardagi mukaddas ilah, rukhul kudus, Jabrail alaihissalam. 39:40 Manashuq qecha khadruqun qechi ixtilaf qillet. Bular özü üçte ilah mi? Ya birin ikdinsinin acirat qan mi? Ya üçke lesiyan bitte mi? Allah hafzu qahanu wa talaq Qur'an-ı Kerim ittadi ki, Laqadu kafara alladhina qalu inna allaha talifu falatah. Allah ne üçtenin üçtesi digerler kafir boldu dedi Qur'an-ı Kerimde. Bu özümüzde ittiqan sözümüz demez. Allah talaq baska ayatlarda ittadi ki, Ular kafir bogan kişiler, Allah bu. 40:10 Mesih ibn-i Maryam deyixti, deyidi. Allah Ta'ala bulani itiyatgan sozlaridin pak. Wa qalutta qadar rahmanu wala da. Ular iti ki, Allah bu oğul tuttu, deyidi. Allah Subhanahu wa Ta'ala Kur'an-ı Kerimda itiyatdi man isra surasti. Asman buna yir yargılık iti, deyidi. Ulan oğul tuttu, deyidi. Onun için Allah yagana bitti. Bu pikirini kahnaqan idi bu ulus. Bu pikirini Yunan'dan aqan idi. Yunanlarda üç tane kudası bar idi. Yargılık, zulümat. 40:40 Mənə şun qoşan xudarar bar idi. Hena şu falsefadan oylaq taqdi. Allah Ta'ala Qur'an-ı Kerimde bunu mənə bunday marhamat qirletti. Wa qalatil Yahudu Uzair ibnullah. Yahudu ila itti ki, Uzair Allah'ın oğlu dedi. Wa qalatil Nasara Masih ibnullah. Nasaralar Allah'ın oğlu bu Masihdi isi. Allah Ta'ala Qur'an-ı Kerimde itti itti ki, Zaliki qawluhum bi afvahihin. Bunları ağızları sözleri. Bu kuruq söz derdi. 41:09 Yuzahi una qawla alladhina kafaru min qabil. Uzladin aldin qo utgan kafirlani sozu gox shaydir bu ded. Demek Nasaralarda Allah uxta digan soz boganamaz awalida. Buna Nasrani dinini buzgan bolusni itqadi. Bolub ham Konstantin Manasunu fitirini yukari surgan din kin, azir kundagi Nasaralari masunga itqati birisdi. Lekin pogri dinini talqin qiladigan Nasranilar bar idi. Kaygamar ala salama yetik digan idi. Musilmalar... 41:38 Habaistan'a hijrat qigan payitda, qani bizarga oku berchi, Qur'an'dan digan payitda, Nacashi'ga, Ja'far radiyallahu anhu, Qur'an talavat qiberdi, Isa alaih salam, Tugulus vaqiasini oku bergan payitda, yigiladi, Nacashi, Etiopiyan'a pashyasi, Habaistan'a, yanada atarabdaq otuqa poplanib, butun bari, sakallari hulgob, kitablari hulgob getti, Qur'an-ı kermi talavat qigan payitda. 42:04 nacaşini xassasi bar idi, madaşi xassasi bilan toq itib burtaqin bitte çizdi, çizib turib etdi ki, silani ap kegan yolunuzlar bu Muhammetini alip kegan yolu dedi, Musani alip kegan yoldun unuman ayirilmese kan dedi. Ular tan aldi, Allah subhanahu wa ta'alani yaqana ilah ekerligini shupe itiyan tan alardi, legin hazube payitse ular dillarini özgertirvardi, Allah subhanahu wa ta'ala Quran-ı Kerimde etmaksin, ular Allahki bergin ahlarini istan siqirgan din ki, 42:33 Ulani ishige buzi edavatini qirgizi koydi. Ihamat qacayi, mana shundayi davam etad, dedi Allah ta'ala. Allah ta'ala hammamiz niyam, mana shundayi zayiq, edashib qetishlimizdin, bilib durur, na toqri yollari qirg qetishlimizdin. Allahini kitaba paygambal aylar, salim sunadlarini tashlar, baska bir pikirlargi otib qetishlimizdin, Allah ta'ala hammamiz saklaqan bosun. Allah subhanahu wa ta'ala'nin ozimni qala dosta sizlarini xazir dayi, ve otiyanda qilgin gunaxlariniz uchun maqfirat korayma. Diyana Allah ta'ala gunaxlarini kechir uchun maqfiratli zan. 43:03 بارك الله في القرآن العظيم ونفعني بما فيه من الآيات وذكر الحكيم وتابع لي أعظاه عليكم إنه هو التوال الرحيم