Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.
0:00 Bismillah, Alhamdulillah, As-salatu wa-s-salamu ala Rasulillah. Amma ba'd, insha'Allah, bugünden başlar. Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam'nin terbiye khas hadislarına örgen işine başlaymaz. Uşbu örgen bahçı bolgan hadislarımızna ustaz, doktor, muhammad, lukman, al-ağzami, al-nedavi bukişe hindistanli alimlerden cemle geller. 0:29 Bu ham tarbiye haqada qirq hadis. Inshallah, bugün şu hadislerden birincisine okub örgenemiz. Bu kitabimiz ham 11 kitabge, yani 11 bölümge bölingen, hal bir bölümde kəmide bitte, ya ki ikide, üçteden, tütteden hadis var. Inshallah, Allah ta'alan intafiqe bilen manış hadislerine örgene, bularge emaqilişlikke harakat qilemiz. 0:58 Birinchi bulimimiz niyetnin amalda ge taasira haqda. Birinchi hadisimiz, al hadithul awwal, taqwa Allahi fil jawhari wal mazhar. Birinchi hadis. Ijdaham, tajdaham, Allah ta'ala dan taqwa qalash. An abi hurayrata radiyallahu anhu qal, qala rasulullahi sallallahu alayhi wa sallam, inna allaha la yanzuru ila suwarikum wa amwadikum. 1:27 وَلَكِنْ يَنظُرُ إِلَى قُلُوبِكُمْ وَأَعْمَالِكُمْ رَوَاهُ مُسْلِمْ فِي كِتَابِ الْبِرْ أَبُو هُرَيْرَ رَضِيَ اللَّهُ أَنْهُ دَرْ رُوَايَةِ خِنَّدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمْ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ 1:55 suratlaringiz diganda, shush shakil shamailingizga digan ma'na nazarda tutulmakta. Hadisimiznin rabisi bulan tanishbishqamiz. Imam, faqih, mujtahid, hafiz, Rasulullah sallallahu alihi wa sallamnin ashablaradan bara, Abu Khurayra ad-Dawsi al-Yemani, hafizlarnin sayyida. Ukşinin isimlara haqada cidaham köb ixtilaf bolgan, 2:25 Bolarinin en kushlisi, sözlerinin en kushlisi, u kishinin isimleri Abdurrahman ibn Sakhir. U kishinin cahiliyattaki ismi Abdushams, Abul Aswad bolgan diiladi. Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam u kishini Abdullah deb isimlab, Abu Hurayra deb kuniyalagan ikallar. Onalara Maymuna binte Subayh radiyallahu anha. 2:53 Abū Hurayra nabī sallallahu alayhi wa sallamdan, Abū Bakirdan, Umardan, Usamadan, Aishā, Fādl wa Ka'bin al-Ahbardan cudaham kub mubarak ilimni algirlar. Biran kisi u kisiye buxsusda yetişi algan imas. Abū Hurayra dan isa, cudaham kub sahaba wa tabiillar hadisi rivayet qilgirlar. U kisinin şagirdlarnin adadi, 3:21 səkkiz yüstəgə yetkəndib aytədilər. Ukşı Mədinəgə hicirətnin yeddinçi yilidə, xaybər yilidə kelgəllər və islamlı qabıl qilgəllər. Abdurrahman aytədilər ki, min Abu Qurayranı kürdüm, ukşının rängi qaraçadan kelgənədi. Ken yelkəli, iki kürək çişlərinin ortası açılgan, iki ölüm çarçiləri bar və sakalları qızıl edə. 3:51 Ibn Sirin aytadi ki, Abu Hurayra özlərni halatlarini vasbilabdi gellar ki, men özümni şu Rasul Sallallahu alaihi wa sallamnin hücreleri bilan minbal ortasida, oçlikten, shaytandagan sifat kuxsizlanib qalardam, hatta ki kurgallar bu cinnimi deb oylasharda. Umar Ibn Izzar aytadlar ki, bizga mujahad ravayat qıldı, Abu Hurayra dan ki ulzad aytgani gellar. 4:21 Allah ce qasam ki, min ashlikden yerge suyanib qalardim. Ashliknin qatliqligiden qanmimge toshbaylab olardim. Kullani birde min uluq sahabilani yollarda oturdim. Meni aldimdan Abu Bakir otdi. Men undan Allah ta'alanin kitabidege bir ayet haqidi soradim. 4:45 Men bu ayatni manasini sorashigindan maksad, men bilan birgi yurt deb aytar mikiller, deb soragendim. Ukşi ötif getdiler, meni birgi alip getmediler. Aldimdan umer ötdiler, ukşige hem shundi ekildim. Ukşi hem meni birgi alip getmediler. Keyraq Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam meni aldimdan ötif aldiler. 5:12 min gey etken aslikna dildilar. Va etdilar ki, Abu Hurayra, min labbe yey Rasulullah dedin. Min bilan birge yur dedilar. Rasul Sallallahu alaihi wa sallam bilan birge barib yuylar yekirdik. Bu zat qarigandilar yuyda bir qadah tola süt turgan iken. Bu süt qayirdan kel dedib soradilar. Ahli Bayt etdilar ki, bunu sizge falanchi barib dilar. Shunda Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam, 5:43 Ey Abū Hurayra, Ahlu Sūfa nubarab shaqrib qilgin dedilər. Ahlu Sūfa, Islāmnin mihmallarayda. Ular nin na ahla wa na mu'alibar edda. Rasūlu Llāh sallallahu alaihi wa sallamga, Allāh ta'ālāga, wa Rasūlu Llāh sallallahu alaihi wa sallamga ita'at qilmasan ilaj yok. Min, ular nin aldiga bardam. Ular, Rasūlu Llāh sallallahu alaihi wa sallamga davatlariga icabat qilib qildilər. 6:12 Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam etdiler ki, Ey Abu Hurayra, bu sütunu al, wa ularga ber dediler. Men harbir kishiga qadah nustar edim. U toygunca qadahdan icarda. Hatta ki ularınin hammalariga min qadahna tutup çıftim. Wa aharida qadahna Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam ge tuttim. U zat menga külub qaladlar da etdiler ki, Men wa sen qaldin. 6:42 Men tora ettiniz, ey Rasulullah, dedim. Shunda uzad iç dediler, men içdim. Uzad yena ettiler, iç, men yena içdim. Uzad mengi iç deyishliyide davam ettiler, men içe verdim, içe verdim, hatta ki, iç digendiler ettim ki, sizne haq bilen yubargen zat ki qasem ki, nafas alishki onun qalmedi, dedim. Shunda Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam suna aldiler, ve qalgenen içdiler. 7:11 Ushbu hadisne imam Bukhari sahihleride rivayet qilgallar. Ve rivayet qilisden aldingi bablarini, nabi sallallahu aleyhi wa sallam ve uzadni ashablarinin maishetlara, hayatlara, qarinda ibulgalliga haqqadagi babde namla gellar. Abu Hurayra, Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam bilan toryil baddaşm oldalar. U Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam bilan birga, 7:39 U zatni aylani u yullarida birga aylani yurarda. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam gi khizmat qilarda. Ba u zatni arkasta namaz okurda. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam bilan birga hach qilarda. Biri qazadga çikarda. Ba u zatni majlislardan hech üzulmaseda. Belki, unin uye masjidida imamisa Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam eda. 8:06 Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam'nin sunnatlaradan wa shari'atnin nazik masalalardan yudaham kupini şutfailik bildi. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, Abu Hurayra'nin hadiski bulgin hırsı wa ilimgi bulgin muhabbatini bildiler. Şunun için hem ulzat Abu Hurayra'yı bilgin sualga tezde cevab verirdiler. 8:35 Wa Abu Hurayraga tawfiq surab duaqlar dilar. Wa unnin uzi khas talimham birardilar. Abu Hurayra'nin hadisarinin qebliginin sababa. Abu Hurayra radiyallahu anhu uzzar haqda shunday suzab birgallar. Menin muhacirlardan bulgan dostlarimna yerlara wa uji yerlar yeqharaj ulanim ashkul qurub qayarda. Men isa miskin adam adam. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam bilan birgay adam. 9:04 Ular yov bolsalar, min hazir bolardam. Ular eslan shkarsalar, min yotlab olardam. Nabi sallallahu aleyhi wa sallam kullanning bizga shunday dedilar. Kim ki min o yazada, min unge hadislarimni tukib bereman. Songida u unu ora bolada, shundan kin, minden eskin berar nasasini eslan shkarmayda dedilar. 9:28 Şunla min darxal iki imamni Rasul Sallallahu aleyhi wa sallamni arlarga yazdam, sonra unu urab aldam. Allah ke qasam ki, min anı şundan ki, Rasulullah Sallallahu aleyhi wa sallamdan eşlikan mersalarimdan biran nesani isimdan çikarmadam. Bu kişinin hadislerinin köb boli sabaplardan yenadırı, bu kişinin saval berişke cüretli iligidir. Muaz ibni Muhammad bin Muaz ibni 9:55 Ubeyden rivayet qilnadi, u Ubey-i Nikabdan rivayet qiladi, aittilar ki, Abu Hurayra biznin içimizde Nabi sallallahu aleyhi wa sallam ye nisbeten en cüretliyimiz edi. U Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallamdan biz soranmay digan sawallarini sorardi. U kisye rivayet qilgin hadisinin adadi 5374 edir. Bulardan iman Bukhariya Muslim rivayet qilisde ittifaq qilgallari 326 edir. 10:24 Bukhari Yalgiz xalatlari da 93-ta hadisi rivayat qilgallar, Muslim isa 98-ta hadisi rivayat qilgallar. Cami, imam Bukhari yu Muslim muttafaqun alayh wa Allahi da xalatda 517-ta hadisine Abu Hurayra dan rivayat qilgallar. Salim amni Bashir dan rivayat qilgallar da, ay tadi ki, Abu Hurayra kashal toshakidiyatikallara da yagladalar. Sunda, ney giyaglay sizde ista? 10:54 O etdi ki, min islərinin malabu dunyangizi yeqilamimən, lekin seferiminin uzaqligi və zadir ahlimnin azizigi yeqilimən. Min dozah və cennat ortasidagi bir xalatda bol qallim, bilmimən min qaysi birgi alib getilimən. Vaqidi etkəllər ki, Abu Hurayra 59-ci jiri ilde ufat etkəllər, ulanin anashgünde yaşlara 78-de bolgen. 11:23 xadisnin umumi manasini örganib çıxamiz. Qarablər sahra tabiyyate ulargi sindirib koyyan özgihals taqlidlar, özgihals uruf adatlar, fazilatlar və fakhirlamislar üstədi edilər. Ulardan bazilara istakhavit peyxali, shicaat, dimaqdalli, mamman siraj və cismnin kuwati qeyxanaj. 11:50 tashqikunnishka, suratka wa shakillarga ahimiyyat berish, yani shu cahiliyat qolcavlargi binaan, yani masadan surat taleblik maksatida shakillarga wa tashqikunnishlarga ahimiyyat berishlik kaba istadlar, dedilar. Islam keleb manashi meyallarini toğurlada wa ularini 12:16 xuruq kürniş və riyakərlikdən tazələrlər. Və bu meyyarlarına aşkaralig və makfilik halatıda Allah Ta'ala'dan qurqış və Allah Ta'ala'dan taqvaqlişlikke aylantırdı. Bu, əlbəttə, çekin əsdə tüllik münasibetlərdə amalgaşırırdı. Ular cahiliyyat beyti də. Əgər al-hələrigə, 12:46 Allah subhanahu wa ta'ala üçbu ayetin şurda. 13:09 qilgan qurballiklarinizin goclari wa qallari yetmaydi. Walaykin Allah Ta'ala ge sizlerden bolgan taqwa itadi. Shubilan Allah Ta'ala qalblarini asil imani haqiqat bolgan narsa, yani taqwa ge boqladi. Wa iman koradan fariq bolgan cahili adatini bikar qildi. Momillarini qabilawilik meyallari bolgan, 13:40 fakhirlanash shriya wa tashqir nishqaya ahamiyyat birishlikni tarqilishqaya yolladad. Ushubu hadis manashı çünçelerini şaflaş və takitlaş üçün keldi. Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam aytdilar ki, inna allaha la yanduru ila suwarikum wa amualikum wa lakin yanduru ila qulubikum wa amalikum. 14:04 Allah Ta'ala silerinin suratlarinizga wa imallarinizga karamayda ilaykin, o silerinin qalblarinizga wa amallarinizga karayda. Bu hadis amallarinin barchasiye bulgan imani tasawvrini toğrlaş uçun. Wa una taqwaga wa Allah Ta'ala nixqilir. Wa una oshkarayi makfi xalatta muraqaba qilib turgalligina. 14:31 Siz iske eylendirib qoyda. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam etdiler ki, Lekin, Allah ta'ala aslizaninin qalblarinizga wa ammallarinizga qarayda. Nama uchun, qalb shahvad kirliklerilani, pak borishigi uchun. Wa bu qalblarini ihsan derecesi qalib chikishlig uchun. Hatta ki, 14:55 Siz Allah Ta'ala'nı körüptürgendik ibadat kılasiz. Əgər siz onu körmüyatkan bol, siz Allah Ta'ala'sızını körüptürüptüdib etikat kılasiz. Nafs meneşu mertebegi çıqqan peyitde, bütün ta'at ibadatlarına bəcərədi və bütün günahlardan tiyilədi. Və kättəyi küçük işlərdə, aşkara'yı məxfi xalətlərdə, bə bərabər Allah Ta'ala'nı küzətip türədi. 15:25 Allah ta'alana ra'aya qilada. Shunday qilib, musulman kishi hayatida biran qadamna basadiyam bolsa, albatta Allah ta'ala mingi qalab turibdidi basadad. Wa uning halbida Allah ta'ala yubulgan taqwa josh uradad. U qilayatgan harbir ishlarida Allah ta'alana yuzi wa uning rizasina istab ishqilada. 15:52 Şündəy bolgeç, hayatın həmməsi Allah Ta'ala bu bəndələrini yer etiştən bolgen maksədi, yəni ibadet, royab geçxədi. Və hir yüzde hayat yahşilənib getedi. Rasulullah sallallahu aleyhi və sallam eydiler ki, Allah Ta'ala sizənin suretlərin giziyyə qanam eydidi. Yəni, vaqeylikdən və haqiqatlərdən xoğlu bolgen, 16:20 tashqa kurnishilaryak haramayda. Insannin qadr qimati wa haqiqi surati Allah Ta'ala ge nisbetan shadaq bolishi, wa adamlarge nisbetan muqlis bolishi, munafiqliydan uzaq bolishidadir. Yani, Allah Ta'ala sizlalini tashqa suratilaryak harab, sergiye mukafad, ya ki ceza bermayda. Wa Allah Ta'ala sizlalini mallarinizgi ham karamayda. 16:49 Bu mallari ki, zakattan basqa yahsiliklardan xalib olgan mallar. Ayat karimada kelgan, sorawcha wa mahrum kishilannin haqqa undan cikalmayan mallar. Allah Ta'ala ayatadi ki, ulannin mallara da sorawcha wa mahrum kishi uchen haqq vardır. Wa yana mallari ki, 17:11 Bu ata'anagi yahshilik qalaj. Wa qarandosh urolar bilan silayi raham qalaj yolu da saraflamma qan mallar yaqaramayda. Allah Ta'ala ayitkan ki, Wa ati dal qurba haqqahu wal miskina ibn as-sabil wa la tubaddir tabdira. Qarandosh urolarga haqqani berin. Miskinga ham haqqani berin. Ibn as-sabilga ham haqqani berin. Wa bihuda saraflamay. 17:39 Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam mumun kishi uchun uch buyurlanmalarini birdilar ta ki mumun kishi Allah ta'alanin mol nimetini qadirlasin. Wa bu molini Quran wa sunnatki bina'an bashkarsin. Wa bu mol menin qolumda Allahni amanata digan asasta infaqilsin, saraflasin. Allah ta'ala itkin ki, wa mimma razakunahum yunfikun. 18:08 Qulaar, bez rizq li birgana asaladan infaq qaladda. Allah subhanahu wa ta'ala, Allahni yulida infaq nina mallarga sawab birada. Allah ta'ala dida, Alladhini yunfiquna amwalahum fisa bilillahi, thumma la yusbi'una ma anfaqu manna wala ada, lahum ajruhum inda rabbihim, wala khufun alihim, wala hum yahzanun. Mallarna, Allah yulida infaq qaladda yan qisilar. 18:38 Sunqida infaqlarinin artidan minnad wa azar qilmidigan kishilar. Ular uchun rabbalarinin huzurlarida azirlari vardır. Ular ustada xaf hatar yox, wa ular hafahan bulmaydilar. Allah ta'alani raziligini umit qilir. Yashirincha, makhfira ushta infaq qilingan mallarini Allah ta'alani barakatini biradi. U mallarini undirib ustiradi. 19:08 Allah Ta'ala dhidhiki, 19:37 Allahnin vaadasi haq ikenene, yenada qalblariga mustahkemleb, Allah ta'alanin raziligene umit qilib, ve Allah ta'alanin vaadasi haq ikenene, yenada qalblariga mustahkemleb, mallarine infaq qilgen kishilerinin misali, khuddi, tepalikdagiye, 20:06 judeham yaxshi yerdagi bir bag misali kebiiki, bir bostan misali kebiiki, u bostange mol yağmğır yağadigan bolsa, meyvelerini iki barabar qılıb birada. Agarchi unge yengil yağmğır yağadigan bolsa, maydala biyokkan yağmğır yetadigan bolsa, shundaham u yaxshi meyve bira birada. 20:31 Allah Ta'ala sizlər qalayatken narsalarına görüb durucidir. Yani Allah Ta'alanin nazaradan bran amal makhib olmaydi. Mene shukabi mallar Allah Ta'ala umallariga rahmat nazar bilan qaraydi. Ve bu mallarinin igelariga sawablar biradi. Ve azirlarini koshe koshe qilad, köpeytilad biradi. Allah Subhanahu wa Ta'ala 20:59 Riyakar likbilan infaqqal nadiyam walla riyaqalam aida. Allah nisa surasni 8 ayatda dida. Walladini yunfiquna amualahum riya'an nasi wala yu'minuna billahi wala bilyawmi al-akhir waman yakuni shaytanu lahu qorinan fasaa qorina. Ma'zun ya'larana adam larga riyaqalab infaqqaladiyan kshilar. 21:26 Allahke ve ahiret günüge iman kiltirmeydigan kişiler, bu adamlar Allah ta'ala ge ve unin beredigan cezan mükafatlargi iman kiltirme geldikleri uchun shaytanla dost tuttilar. Kim shaytanla dost tuttigan bolsa, o qanday ham yaman dosttir. Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam dediler, Allah ta'ala sizden imanlariniz yikar emeyde. 21:53 Bu mallariki yaxshiliklerden xali bolgan mallar. Yani Allah Ta'ala sizlarga bu mallarinin ustada azir mikaqat bermayda. Wa bu mallar bilan sizlarna uzga yaqirlashtirmayda ham. Walaykin Allah qalblaringizi qarayda. Yani marifat, jawharlar hazinasi, taqwanin urnu bolgan qalblaringizi qarayda. 22:22 Allah Ta'ala dan ashqa lal iktaham, mahfi l iktaham, taqwa qilij bu mu'mandan talaq qilinya ishdir. Allah Ta'ala dida, walaw annahum amanu wa taqaw lama thubatun min a'indillahi khaylun law kanu ya'lamoon. Agar ular iman keldiris salar, wa Allah Ta'ala dan taqwa qilsalar, qorksalar. Allah Ta'ala ning ularga biradiyan ajir sawaba. 22:51 Agar ular uladigan bolsa, ular uchun yahshiraqdir. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam dediler, Lekin Allah ta'ala sizlannin qalblarin gizikarida. Agar qalblar saf boladigan bolsa, Allah ta'ala gebolgan imana ziyadalashada. Wa butun qilayatgan harakatlarada, ham shakanatlarada, ham Allah ta'ala dan taqwa qilada. Wa Allah ta'ala nin rahmatiga yaqillashada. 23:20 Allah Ta'ala dida, 23:49 Biz ularina kas qilgen mersala lütfeylik, azab bilan ucladik, azabladik yani. Nabi sallallahu aleyhi wa sallam, walaykin Allah ta'ala silanna qalblerin gizga qaraydi digan suzlari bilan, icara qilgen manalarinin en kuzgi kuringan tamaani, qalblar, salaflar, shungallari kaba taqwanin ornidir, Allah ta'alanin nazar qilish ornidir. 24:17 Allah Ta'ala ayatadi ki, inna Allaha ma'a alladhina ittaqaw wa alladhina hum muhsinun. Allah Ta'ala taqwa qilyan wa muhsin bulgin kishilar bilan bergadar. Yani ular bilan kuwat lasha, nusrat berisha, wa ularga yordan berisha, hidayat qilishi bilan bergadar. Alladhina ittaqaw, yani taqwa qilyallar, yani haram islana tarq qilyallar, wa alladhina hum muhsinun, 24:46 Ta'at ibadatlarina qilgan kishilar, menashi kishilarini Allah ta'ala xifzi himayasi qalada, ularga nusrat birada, ularna qollab quvatlayda, ular Allah ta'ala nimin yardami bilan nushmallariga, u özlarga muhalif qolgan kishilar ustadan zafar qazanadalar. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam wa amalikum diddalar, yani amallariniz yaqarida. 25:14 Allah Ta'ala dedi ki, فَمَنْ كَانَ يَرْجُوا لِقَاءَ رَبِّهِ فَلِيَعْمَلْ عَمَلٌ صَالِحًا كَمْ رَبِّهَا كُرَشْنَا يُلُقْشْنَا أُمِدْ خِلَدِيًا بُلْسَا صَالِحْ أَمَلْ قِلْسًا Hadistagi nazar, yani qarash, bu ihsan, rahmat manasıdadır. Qaramaslik digindi, manışı ihsan, yahşilik ve rahmetine nefi qılışını buladı. 25:42 Mulkul mallarga wa tashqiqul nuslarga muayil bolish adamlarga khastir. Allah ta'ala isa bundan faqdir. Shunun için hem Allah subhanahu wa ta'ala öz nazarına mahfi wa asil mağızlarca yakıldı. Bu, qalb wa amalida. Gözellik iki kısım bolada, zahiri wa batini bolada. 26:08 batiniy gozallikke ilan aqil wa sikhawat peyshalik kirada. Manashu, Allah Ta'alanin nazar qalish ornadir. Wa Allah Ta'ala yahsh qiradi gyan ornadir. Allah Ta'ala batiniy gozallik sahabini qirada. Wa bu adam zahiri gozallik wa haybatten shundi bir narsagi irshadi ki, 26:37 yuqarda etilgan sifatladan qancasiga ege boladigan bolsa, shun chalik, tashqa, gozallik, wa haybatka irishada. Sunin uchun hammanin imaninin miqdali da yakumlilik wa haybatka ege bolada. Unu koryan adam undan haybatlanada. Wa unga aralashib, unga koshrigan adam unu yakhish görub balada. Gerchi u adam, 27:04 qara wa kurumsiz bir insan bolsa ham. Bu, hammaga ma'lum wa mashur bolgan ishtir. Hadisimiznin fiqha. Biz bundan naman olamiz. Ibadatlardagi asil asas, bu, Allah Ta'ala ga shirksiz wa liyasiz itaat qilisdir. Ta'at ibadat qilisdir. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamda gallar, 27:31 Min silarga inqat qorka digan narsam, qiçkina shirkdir. Ular, ey Rasulullah, qiçik shirk nima li suradilar. Quzzad, riyad, icab, bellilar. Imam Ahmad wa Tabarani rivayetlara. Bu shirk, qumalinin urmala sidan ham maghfirakdir. Bu haqda Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam bayankil gerler. Allah subhanahu wa ta'ala 28:00 Bu kəbə, məxfi şirkne, sahəbə bilməsdən, yəni ungi ota məxfiligidən, özə həm bilməsdən qalib qoy gəlligi üçün, maksatsiz qalib qoy gəlligi üçün, Allah Ta'ala onu keçirə də özü rəhməti bilən. Amma bilib türüb, öz iradesi bilən, qilgen riyanı Allah Ta'ala keçirməydi. Adamlarına makta'una tinləş üçün, Allah Ta'ala'nın raziligini ümit qilməsdən. 28:28 insan bilib türib, öz iradasi bilan qirgin riyani isa, Allah Ta'ala keçirmeydi. Amma, amalinin asli, Allah Ta'ala uçun bolgin bolsa, keyn unge riyani yetkil qala digan bolsa. Bu, sunca ki, sungilgi kilgin narsa bolsa, sungila unu daf qilib tashlasa, surib tashlasa, buna heç kandi zarar yok. Bunga hamma ulamalar ittifak qilgallar. Amma, 28:57 Asli Allahu uchun bolgan amalga, riya kel qaladigan bolsa, wa u manashi riya da davam itadigan bolsa, unu amala batil boladima, ya ki niyatin asliya qalab, yahshi bolgali uchun, mukafatna aloradima, digan masalada ulamalar ixtilaf qalishgan. Bu ixtilafna imam Ahmad ibn-i jaridlar keltirgallar, 29:27 riya qoçil qarisi gebilan asli, saf niyetli bolgalligi uchun batil bolmidi. O, birinci niyeti ge qarab, mukafatini aladi, digelgar. Qoç qaulini racihtirigelgar. Ayni rivayet, Hasan Basri vabashqalardan ham rivayet qilini. U gungi hadisten aladiyan faydalarimiz. Birinci, Allah subhanahu wa ta'ala ge, 29:55 harbir amamna ixlas bilan qilash, va nafsni Allah Ta'ala adam bashkiga bandalik qilashdan pakilash. Ikintisi, momin adam taqwa bilan, adablan ishe, chunki taqwa uni Allah Ta'ala'nin raziliyiga, va najatki irishiga yetisliyigdagi usuyanchagadir. Uchintisi, hadis shariyatki xilaf bolgen, 30:25 urf adatlar va an analarini tashlash, va butun zahri ishlar va riyakarliklardan uzaq bolishlikke chakirmakta. Turtintisi, hadis tashqi kurnushka bi barwa qarashlikni anilatmayabdi. Balki tashqi kurnushka ginasyonib qalash, va buni alamlarini ul chayrigan meyzan klib alishlikni rat kirmakta. 30:54 Musulman kishinin ichham, tashham, pakize və çiraylik, qiyafalik boləşə lazum bolələ. Mənə şubilən, unin şəxsiyyətə iki tamallama, içke və tashqa tamallama mükemmel bolələ. Beşincisi, imam qazali ayet gəllər ki, uş bu hadis bizgə bayan qıldi ki, qalb Allah ta'alanin nazari şediyan orindikən. Niyə ajeb ki, 31:23 qalbini qalbini qalbini qalbini 31:51 Allah Ta'ala'nin bir nəzəri yaman nərsi qiç qalmasin dib, içini, qalbini toklamayda həm, onu ziynetlamayda həm.