Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.
0:02 بسم الله الرحمن الرحيم 0:29 وَسَلِّمِ اللَّهُمَّ تَسْلِيمًا كَثِيرًا وَبَعْدٍ 0:59 bu kefalatla ingan narsa, likin mana shu kitabdan Qur'anlan hidayat alishlik, bir ketta bir ilim, ketta bir tawfiq hidayatini talab qaladi. Allah Ta'ala Qur'anda, daslab Mekke ahligi Qur'anini nazil qigan baytda, ularin qalbiga agar biz qaridigan busik, ularin qalbida asasi narsa, Allah Ta'ala dan bashkaga suyanish bugan. Yani arabcada, at-ta'alluq bi-gayri-llah didi, Allah dan bashkaga suyanishdi. 1:31 Hazirgi kundagi bizdi wakiligimizdi, odamilarini qalbi ammadan alib, cumladan alib qaraliganda, xuddu Mekka mishriklarini davridagi qalbgi oxseydi. Yani Allahdan bashkagi siginish, Allahdan bashkagi suyanish. U Allahdan bashka narsay, u shakili nima bolisdan qati nizar. Qabir boladi mi, shaks boladi mi, partiya boladi mi, mansab boladi mi? Qoki shaksli bazibir odamilargi suyanadi kimlardir? Pulige suyanadi masalan? Allahgi suyanmaydi harqali. Aynan ju, 2:00 kesallik Mäkkə müşrikləridə barıdı. Ullar Ollaxka siginməsdən, Ollaxdan başqa nersilərdən, xinalib qoygan peytlərdə, shirkilərdən, ullar uşa butlərdən madad surarıdı. Hazır, məsələn, aksar adamlar qoraysiz, xinalib qoygan peytdə Ollaxdan başqadan madad suraydı. Kesal buqqasa tabibdən nacat kütadi, kamaqal buqqasa boylardan umutqiladi, Ollaxdan umutqimiydi. Vaha qazan, məni bu uşa peytdəki kesallik aynan hazırgi gündəgi. 2:28 kesehlik bolaydi. Bunu davasi Qur'an. Qur'anini bolibim Mekki suralari. Biz utken darsimizde bunu etken edik. Meselen birinci Qur'an tartibi bu ince Mekki suralarini birincisi An'am surasi. Bu surade Allah Ta'ala imanini aslini sabit qilib urnaştiraydi. Yani sabitler digilaydi arab dili de uzgarmey digil burnaşsalar. Har xil shakilda Allah Ta'ala unu kiltiraydi. An'am surasi Rasulullahke 2:57 bir butun nazil bugan surat soblanadi. Yani unu yitmish miyte farisite kusatib tushkin. Bir vahiy bolishdi, yida vahiy bugan. Yani bu digani ki, bu sura bitta manan ufada qiladi. U mana Allah ta'ala ga bugan iman. Manishe imanini sabit qilib urnashdirgan. Wa An'am surastan ki yingi sura, Ahraf surasta, payganbarlarin qisalari unu tatbik amali, yani amali suratda bu imanini qandayi buganligini kursati bergan payganbarlarin qisalari. 3:27 Musa alayhis salamda wakiyasi, hud, Salih alayhis salam, uzlarin qawmu bilan qandi duc giganligi. Iman bilan, kufrini qandi bilan duc giganligini Allah ta'ala wakiyi bizge misallar bilan gursati biraydi. Qur'an bizge bir qisse kitabi maski, bizge bir hikayelerini etibir gani. Ushe Qur'an da ikigin qisselar albette biz uchun ibrat, ibratan li uli l-albab. Yani Allah ta'ala qisselarini etib giyendenki ushe Yusuf suraste ham. 3:54 Mani bu qisilarini biz silargi atibiriyab biz, bu narsada akil igalari uchun katta ibradlar bar digi. Bundan biz uzmuzgi hidayat alishligimiz girey. Kin ikkinci sura bu Yunus surasi, Quran tartibi boyche. Yunus surasi, bu surada ham Allah Ta'ala imanini haqqida gebradi. Lekin An'am surasdan farki shuyken ki, bu surada fayda beradigan iman haqqida gebradi Allah Ta'ala. Imanun nafi'a, yani fayda beradigan. Bu dunyada hem, ohradda hem fayda beradigan. 4:24 iman, shu cilam, shu surada aynan Fir'aun haqda, Allah Ta'ala qissa qilib ayeti birgin peytda, Fir'aun iman kiltirdi, likin unu imanu fayda birman. Hatta ki, shun cali, kurbub qagarligida, hayatta Fir'aun kurbub, yashab, yashab, yashab, ahir hayattan ulish peytda iman kiltirgin de, uca bilib durgin darsansa, unu taligi kimadi. Hatta Allah'ni ismi unu isigi kimadi. Bu, mese Musa a.s. nitcimatda ungi ayetgin, Allah Ta'ala, Allah, Allah, Allah, nitcimatda islitgin. 4:54 U bilardi, a'nig bilardi Fir'aun Allahdi. Lekin, tilige Allah digenlerse kem egen. U ilish peytidi, iman keltirish peytidi, shundi qaradi, ustuge shundi su huyulet gerlegini kurgan peytidi, bani israil etib yur etgen ilahke minem iman keltirdim digen, Allah digel megen. Haligi bani israil etib yur ardiye, u shengi iman keltirdim digen. O mese Allah digen isimdi bilardi, o boshqa bir kup isimlerdiye Musal-i Isrami nge etib tashliganmez ki, adastir qoyse. 5:24 Allahni bilaridi, likin bilgen nirsasi tiliqi kim egin, chunki Allahni sunnati shuki kim nime ustude yashese, ushe nirsasi ustude uladi. Masalan qabirde sawal jawabugan bu ette, hamamiz bilamiz, ushte nirsasi akide soralamiz. Rabbin kim, ve dini nime, ve peygamberin kim Rasulullahni kursatib durub, mani bu adam doğrsta nime deysen? Sawal tayin, jawabu ham tayin, hazır munafqilar bu sawali jawablarini yodlu agan bolishi mumkin masalan? 5:52 Lekin qiyamat qabirga borgin peytde, shunke cabbir oladi mi? Yani kim bu dunyada Rabbim Allah dibi yashegin bose, usha adam Rabbim Allah diyo oladi. Kim agar dinim, Islam dini dibi yashegin bose, usha adam dinim Islam diyo oladi. Rasulullahin sunnatiga irgesheman dibi yashegin adam, qiyamatta mani Rasulullah s.a.v. qabirga borgin de, bu Rasulul peygambar, bizni peygambarimizib ed oladi. Allah ta'ala shu imtikandan uchlig nasibsin hamamizgi. 6:20 Firaun alayhin la'na u shab kunda iman kiltirdi likin imanin fayda bumadi. Allah ta'ala unu aciqdan aciq uziga etki al-an an indi iman kiltiri sammisi. Wa qad asayi taqablu wa kunta minal mufsidin. Sen bunna aldan asi boldin wa mufsidlardan boldin. Yani Allah ta'ala unu imanini qabil qimadi. Demek bu mubarak sura bizga fayda veradigan iman haqidi gapiradi wa shunu urgatadi. 6:50 darslarimizda biz, Allah ta'ala bu surani ba'ashi da acaplanişlik bilan boşladib etdik. Yani, odamlar da, müşriklar da, halatı acaplandi ki, ular peygamberki gyanligi ge. Uza asli bu acaplana diganlarsa masidi. Acaplanişlik uçun asilge xilof buse acaplanadi odam. Masal asil bubdurganlarsa, boşqa qe bubkosa acaplaniş girik. Likin, insani fitrati agar buzulib kit etgen buse, 7:17 uzu asilga tiskari bu mey, uzu nqilatgan isi acapli buziyab, u basqan darsadan acaplanaraki. Khuddi ki, mana hayasiz ayollar, nqab uragan, rumal uragan ayollardan acaplangani goqsi. Yashkina qizlar, rumal urab yorub dedib, acaplanabi. Aslida, ulardan acaplanish kirek, ket ket tabubdurub, rumal uramay yorushka yoyolmaysam mi? Nomaz okub yorubdiyken, nomaz okumaslikka yoyolmaysam mi sen? Dib acaplanish kirek, Allahda rizqini yebsam mi? 7:45 qinilsen Allahdan suri ebsen mi? Inde acap ki, Allah ki ibadat qimasliyin seni. Namaz u qimaslik uze acaplanarlik. Ibadat qimaslik uze acaplanarlik. Payganbarni qimasligi uze acaplanarlik. A bunu fitrat tizkaribu buzulib kitkenden kin bosa, unu aksik acaplanib qaldi. Qazi adamlar ikde erkek birbir bilan turmish qorub diyken desa, mese qartdaki adamlar acaplanmaydi. 8:10 Vadi hal u kenisalarda unu nikahini qili bir yebti, hamma bimal ol qabili qili yebti unarsan. Aceblanarli joy qomadi bunu. Indi boribdurib siz ingorkisay, sizgi aceblanisim gün. Indi masiyaman buni deyitde, sizgi aceblanar. Demek ingorkilipsin buni deyit. Demek, Allah ta'ala manan shun deyibir, asil bilan bu surani boshladir, vay unda biz utkin ayatlarda iman kiltirgin kishilarini, boradigin joylari, vay kafirlarini bazibir xolatlari haqqida bayan qigandidik. 8:38 iman kendirgan kisilar takidladan anharlar oqadigan jannatlarga kiradi dididi Allah taala. Ularina jannatta aitadgan geblari, Subhanaka Allahumma wa tahiyyatuhum fiha salam. Unda birbirlarga bugan tahiyyalari salam boladi. Birbirlarga salamatik geblarini aitadi. Hicqani yurda ghibat, birbirini yamanlaish, urish, cancal digin gebi bomaydi. Hatta malayikalar tarafidan salam boladi ularga. Hatta ki, in getten himat. 9:07 allah rabbul a'lamin tarafidan salamun qawlan min rabbin rahim rahimlik allah tarafidan ulargi salamatlik suzlari itinladi yani bu cuda ham katta bir nimati bu allah ta'la ham amirzi shukunlargi itkisin kiyn allah subhanahu wa ta'ala bu surahini dawamda itadi ki walaw yu'ajilu allahu linnasi sharra asti'ajalahum bilkhayri laqudiya ilayhim ajaluhum fanadharu alladhina la yarjuna liqa'ana fitughiyanihim ya'mahoon 9:38 Agar da Allah Ta'ala adamlarga yamalliklarini tiz kiltirgandaydi, uzlari xaxlagandaydi. Yani adamlar yamalligidi xaxlarekin, cahil buganligi uchun yamallik kisi min gedib ederekin. Bu ham aynan Uşaq Quraishdi vaqiligidaki adamlarini qopal etkanda bir ahmaqligi, isipasligini Allah Ta'ala ularga bayangali veriyabdi. Quran nazil bugan kunda adamlar man shunay halatda bugan, kutta hazırgi kunda ki biz adamlarga uxshab. 10:07 Ademlar uzlariga yomanlikini shashiltiradi. Uziga uzu dua qiladi, min uleydi idi, ya balasini haqqini dua qiladi, ulgini idi, kuzinkur busin idi, basqa busin idi, sal brogu yoman ki aparmakshi busin, yoman dualar bilan dua qiladi. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam muslim ruwayatqini hadiste, silar uzlarini dua ibad qimaylar digan. La tada'u ala anfusikum, wala ala auladikum, wala ala amwalikum. Uzlarini zararlarine dua qimaylar. 10:35 wa farzantlarindi zarariga dua qimaylar, mallarindi zarariga dua qimaylar, kuyib gitsin shu malim beni, yuqalib gitsin bu meymidi shu, bu kudumna kura ulisem yakshimas midi, ulisem bulardi dip, manshina qangi dualardan, o sraq musibat bugan petdiyem, dua qilixti boshlaydi odam, yoki farzandi sal qazablantirseyim ungi yoman dua qilixti boshlaydi, arzima gendarsegi, yoman dua qilinadi, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam bundan qaytar gellar, yoni yoman dua qimaylardi gellar, 11:02 Allah Ta'ala'na icabat qiladigan saati bar usha nga tohru qibqasa, o etkanday bubki tipalar digandir. Allah'na dualarina icabat qiladigan saati bar usha saatka tohru qibqasa, ona etkin yapi, masalim parzandiga kuzin korbu qirdisa masalim, usha saatka tohru qibqasa, kuzin korbu qibqasa, kiynima qiladi oda. Kiynganca dua qiladi, ino orna qechmeydu. Uziga uzu sorovagan nersasi bu. Likim bu alat usha saatka tohru qibqagan alati. 11:31 Asli da adamlarini halati yamanilikini uzi qi uzi tizlashtiradi adamlar. Ya tili bilan, ayitadi, ya halati bilan, qani kesinchi yamanilik digandi ishqiladi. Qut digi, masalan, xava sogu paytdi da qani kasalboley qani dibdurub kimlar digi cib tashqardi yorub, sogu da yurgan adam qani min kasalboley jimdi bir korey digan adamga begdakilar nima digidi akilli adamda. Uzi indi cani indi uzi qasti bar midi digidi mi? 11:59 xuddu xazir adamlarinda yeşi etkin halati, qani zarar bosa kisinci di diganday, Allah du hukumu bilan hukumu qimi ebti, qani kisin bizge vada qilinyan yamallik. Ungaym ki faylanmastan, tamam Allah ta'alanı dinige qarisi qural ki utarib cikilini ebti ki, yuqa tamay shunudib. Bu digani yamallik mingi tiziroq kisin digani. Allah ta'ala bunar saligi bunakangi zalimlargi azraqqini muhlad biradi, azraq muhlad biradi, digin hic qaçan cavabsiz qaldirmaydi. Bulib am, 12:29 Allahni diniga qarisi siqgan adamlar, bu Allahni sunnati suki, ularini aligi qopal etkanda, ayaqin Osmaninan qigan, hamasi. Fir'aun masalim, Namrud masalim, bunun misali. Ibrahim aleyhis salam bilan qarisi urushkanda, Ibrahim aleyhis salam giy etkanda, Rabbini qayt çıxsin maydanga diga, urushaman diga. Allah ta'ala uzini askarini yubargan, cibillardi yubargan, patsyalar giygan, kilib, burunladan kilib durub, hamasini halak diga. Kani kuchi itsin ci sungan? 12:57 Ya ki, Kaaba'ni bu zamandib giygen Abraha giyge, Allah Ta'ala kuxlardi yubardi. Kuxlaram ali giyge, qaldirqaci giy oksa giygen, bir zararsiz kuxlardi yubardi giyge. Katta katta burgutlar kime giyge? Zarar kuxlar, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, icti, 13:26 atun bambasi yu, bashkasi yu, uy piyumina, hamas kirp kita, sudi chigi. Bir lahzada, bir shamalga biyursa, uchirp kita, hamasini. Bir lahzada, hix narsa qomaydi. Bu, tarixta utkin misali. Ot qabilasi, quddushu misali qigan, Allah ki uzlarini ketta ogan, Allahni peygambariga uzlarini ketta ogan, Samud qabilasi, Allahni tuyasini suyib durub, kin etkin ki, ey salih, indi Rabbini et, bizgi yubar etki azabini yubarsin digi. Mana bu, adamlarda, qirt ahmaligimas mi bu? 13:56 Xuddu shu, ishti, akka muxriklariyam takrurlaygan. Takrurlaygan. Wa idh qalul lahumma, inkana hadha huwal haqqa min aindik, fa amtir alayna hijaratan min as-sama'a. Ular edishtiki, ey Rabbim, ey Rabb Allah, agar shu peygambar Muhammad S.A.W. kiltirigan narsa haqq bose, üstümüzge Osman'dan taş yadirdigan. Shunaqa duaqil adam, o adam duaqiganda, agar shu haqq bose, bizde hidayatlaygan dibidi mi akli barodam? 14:26 Agar shu haqbul etkin busa, bizda ustumizga toshi aqdir gendib dua qilisdi. Agar Allah ularna, mende shu duasini icabat qigendaydi, umme hisyasi qomasti bu duniyada. Agar Allah ta'ala odamlarina zulumu uchun bu duniyada ushleb qoyur gendaydi, yeri yüzüde bir orta bir canvar qomasti. Hemme odam zalim, hemme kim zalimmez, odam kim var. 14:54 Likin Allah subhanahu wa ta'ala kub gunahlarini uz kichiradi. Mena bu adamlarina halatini Allah ta'ala bayan qalibayti yapti ki, Allah ta'ala agar adamlarini yaxsilikke shashilgani degi, yomanlikke shashilgani larini ham agar jawab birgin degidi, ularini istigar laqudiyil amr. Yani, laqudiyil ilayhim acaluhum. Ularini acallari, muddatlari uz tukigin bulardi. Likin Allah ta'ala latif zat. Allah ta'ala rahim. Allah ta'ala halim. 15:24 Allah ta'ala rafiq bugan zat ki, insallarga judahem yumshak mamini qildi, ularga fursat birdi, qancha qancha zulumlar qildik, uzimizga zulum qildik, uzgalarga zulum qildik, Allah ta'ala muhlat birdi, kicirdi, satir qildi, gunahlarimizdi yashirdi, shujayga cekirdik hazir. Mundan ki inam davami ta'adid disi, u adam cahil adam bulad. U shun u chunam Allah ta'ala qibiz gumanimiz yaxshi, 15:49 Allah Ta'ala'ni yaxshguramiz, Allah Ta'ala... Likin Allah'nin sünnatini biz bilisimiz girik. Allah Ta'ala zalimge muhlad biradi. Likin uxlagan peytda unu, shunday uxlab qoyadi ki, axda azizi muqtadir. Faaxad nahum axda azizi muqtadir. Ular da qudratlik aziz zattı uxlashligi daqa uxlab qoydi digi. Allah agar uxlasa, umman hiç kim Allah Ta'ala'nin uxlashligine qaçputulalmaydi. Bu musallam narsa, kafirlarim tanaladi bunarsan. 16:17 Lekin, unsan cahil buganligi uchun unutadi, Allahni umutqima ganligi uchun, okhretkini umutqima ganligi uchun, kurbulubdurub, hayabda tamamen kurbub yasarikam adami. Wa idhqalu Allahum man kana hadha huwal haqqa min indika fa amtir alayna hijaratan min as-sama'a bi'atina bi'azabin alim wa ma kanallahu liu'adhibahum wa antafihim wa ma kanallahu mu'adhibahum wahum yastaghfirun Mani shu ayati dawamadi, Allah Ta'ala ayati yapti ki, 16:47 Rasulullah ki, agar siz ularini icide bub dursayiz, ulargi Allah azab vermaydi. Bu, Rasulullahini rahmati bu. Allahini Rasulullah bilami bergin rahmati bu. Yani Rasulullahini nimet ikenlikleri. Bu bir. Ikincisi, agar ular istighfar sorab dursayiz, Allah azab lamaydi digi. Mani bu bizicum, belkim şu mazlisimizden olay etkin bir faydamiz busay. Yani bilib qoyi ki, agar istighfar sorab dursayiz, Allah tola azab lamaydi. Şu uçiram Anas ibni Malik radiyallahu anhu etkini gerler. 17:17 Bizde ikide omanlik zamani bar, yani garanti idi ki omanlik bar, bittesi kitti diganlar, yani bittesi Rasulullahini vucudlari idi. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam bizde icimizde peytimizde biz khatirca midik bizgi azab kimi idi? Cinki Allah Ta'ala ayet qibdi, وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُعَذِيبَهُمْ وَأَنْتَ فِيهِمْ Siz ey Rasulullah ularini icide busayiz, Allah ularini azablamaydi digan. Wa ikincisi, istighfar solab durgan iken Allah Ta'ala ularini azablamaydi. 17:46 Demek istighfar sorabdursek, Allah'tan günahlarimiz için geçirim sorab, Allah kekarab qeydisek, eger Allah ta'ala azablamaydı. Wa ma kain Allahul yu'addi bahum, wa hum yastaghfirun. Mene bu Allah subhanahu wa ta'ala'nın bizge birgin vaadası bu. Fana dharun ladhina la yarjuna liqa'ana fi tughyanihim ya'mahun. Bizge umut qimaydi gani, yani Allah eti yapti ki, bizge yuli qishlikni umut qimaydi gani adamlarini, tughyanlari da biz kur halatlari da tashaf qiyamizdi gani. 18:20 Bu, la yarjuna digan kelime, ibarat bu ikinchi kilişliyi, biz utken darsımızda etken edik, bu birincisi utken edik. Inna alladhina la yarjuna liqa'ana waradu bilhayati d-dunya. Allah ki yuliqşlikde umut qimey digan, ve dunya hayatiga razi bugan, ve khatircan bugan, ve Allahni ayatlardan ghafil bugan adamlar edib etken edik. Bu, Allahni umut qimey digan adamlardan, nima bulaydi dunyana yakşik orishkib çikadi. 18:50 dunyaga razi bulish, dunyaga suyanish, Allahni umutqu meganlikden boladi. Allahki yoluqqishligdi umutqu megan adamlarini, yenabitte yomanligi tughiyan davlarini kur halatda tashib qayamiz yabdi. Demek, Allahdi umutqu maslik, ahirat kunini umutqu maslikden qalbini kurligi qib chigadi, va aza badanini tughiyani qib chigadi. Fi tughiyanihim, bu tughiyan adamlargi zulum qilishlik, harekette umuman chigaradan chigip kichiligdi gani. 19:19 Qaysi adam tigaradan cikbiti yaptimi bilin ki, Allah ki yuli qisligdi ya umit qimaydi, ya umit qilisligi cudahim sus ushe mizan bolaydi bizgi. Agar kim ki Allah ki irtige yuli qimaydi bilse agar, bu adam tughiyan qimaydi. Mene şu Allah ki yuli qisligdi umit qimaygan adamlarini tughiyanlarida kur halatlarida tashlap qayamiz digin. Kiyin Allah ta'ala bu surani davam edaydi ki, 19:49 da'ana li jambihi aw qa'idan aw qa'ima falamma kashafna anhu dhurrahu marra ka'al lam yad'una ila dhurri massah kathalika zuyyina lil musrifina ma kanu ya'malun agar insonga zarar yiti posa insonga tabi'ati shundayki insonga agar zarar yiti etken posa Allah ta'ala du'a qaladi yotken holat diyem, utirgen diyem, turgen diyem du'a qaladi yani bu Allah bizdi yaratken Allah eti abdu bunir san 20:19 ala ya'lamu man khalaq bizdi yaridkin zat bizdi bilmeydi mi qana qaligimizdi, xulqumizdi qana qaligini bilmeydi mi? insan xut tushundi. Yani insanga agar zarar kisa, zarar kisa, butun dua gu ibub qaladi. Dua qigandiyam, tafsilatli qarin, Allah Ta'ala uzu Quran uslubi ixtisar qalib. Yani Quran da, Quran da uslubi judahim qisqa qib gapir kitadi wakiyaladi. Lekin bu joyda hazir ochi baytiyabdi ki, yot kandiyam, utir kandiyam, tur kandiyam dibaytiyabdi. 20:49 i.e. dua qoy bu qoladi, dayim dua qoladi, xayali da usha bir zarar kitsin, zarar kitsin, agar u zarardi, uchvara digan bosa, marra, i.e. u shundi kituradi, mirrurul kiram, khut kaallam yad'una ila dhurri massah, khut digi bir zarar bilan, kecha bizga dua qomagandi, adamni ahvali shiki, baz, masalan, irsis qogi ayallar, qanaka bose, i.e. bir irga digi, bosa bol digi, adiga shaykh abu sahak itgallardi, 21:18 rup uz zavc busiyam bol dedib, irga tigib o ganday ki, kin hich darsin ki razi bomaydi. Xud di ki, kece Allah taqalaga dua qimaganday, hich darsa koromaganday. Istan chikbitaydi, balgi kece gina uzu usha halatdaydi, uzin halatda da yurgan adamlardi korib, ustudan kolib, hakaratlasdik do tab. Kamagal bub kun koramay yurgan adamlar, bir peydilar, trikchili qini shigiyam, hich darsin ki bir sharayti bomay yurgan adam, 21:44 Allah ki dua qaladiye Rabbim halaldan rizq bergen, meni boy qegen, boy qegen, fakar yotsayam, tursayam, utursayam, nomaz uqsayam, dua qali uradi. Kin Allah tali unu fazlini birib, yo mansabke utqizq buysa, yo ki bu mansabir etgen narsasi bubqo pulikup ebqosa, hiç narsa kurmagen dey shunay yulda yurkiti uradi. Quddu uzu bulish girey bugan narsa dey. Bu insani tabiyati bu. Yani mana bu narsani bilişlik bizge... 22:11 uşa fayda vera digan ilimni hasil qidi vera da. Biz uzu bu Mubarak suradan ola digan faydamiz dima fayda vera digan iman organizlik. Demek bu kamchiliklarini Allah Ta'ala quddiki aligi walillahil masalul ala bu Qur'an kasallikini awal anqilashdirib kiyn unu shifasini vergan tabibdi. Tabibke borgani izdiyim, tabib kasallikdi awal anqilaytdan ki, kiyn xayrda agar kasallik bosa uxenga... 22:38 quran qalbda qesalliklarini davalaydi insan qalbda suna qangi bir maraz bir qesallik bar ki bu qesallik utken narsalini unu tushlik ozini aldingi halati istan chqib qitib qalad aldingi halati, o utken dastarimizda biz hali ki kar, sachi yuk kar bugan 23:05 wa pis bugan, wa kuzukur bugan, 3da adamna Allah Ta'ala imtihan qigallikini itkandik. Shunda iktasi iqildi. Ali ki piske barit durub, sini Allah Ta'ala yaxshi rayin verdi singe, mal verdi, dunya verdi, meni qin Allah uchun birnese verdiyse, bunu Allah vergen yox, min bu atabuamda mirasa qemmen digi. Bu xuklar kop, sinna basqayin berlitgen caylar digi. Allah uchun bitte verdiyse vermegen. Bu mese wadi tu ila tuya vargi. Bitte verise umuman bilinmaydi. 23:34 Wadi tulib gitgen, tuya geleygen, bitte Allah uchun bergen disa, yogh bermeymen digen. Insani tabiyati illa man rahima rabbi, Allah ta'ala uzu rahim qigan kisilar bundan mustasna, insani halati uzu man suna qeygen. Qadalike zuyyina lil musrifina ma kanu ya'malun. Musrif bugan haddadan oshgan adamlarga qiladigan amallari xut tushunday ziyinatli kursati qoylingan. Haram islardi qiladi, ushe islari yaxshi korinadik ozlariga. 24:02 shu xalatda ayollarda mutabarrica bolib, sharbanda xalatda yurishligi, ulariga ziynatli kursatib qoylingin. Uzini kursatib, irkegilarini aldiga chikit durib, rakisga chishib, uynib, butun fahsishlarida qilib yuridiga ayollariga mani shu xalatda ziynatli kursatilgin. Nige bu? U musrif bugalli gochu. Haddiden o shkalli gochu. Kezalika digani, Allah subhanahu wa ta'ala bu Allahni kevni sunnatiga darlat qilar. Kin, Allah ta'ala 24:31 Aytadi ki, walaqad ahlaknal quruna min qablikum lamma dhalamu. Yadi, istilardan aldingi qancha qancha adamlarini biz zulum qigan baytta xalag qildig ilarini diyabdi. Adam agar da hazır, wakige qarab agar, aqli ishlami digan busa, utkan narsani korib, aqil ishlasligi osarraq buladi. Utkan misallerdi, msala, Allah ta'ala Samud qovmini, Ad qovmini, Lut a.s.di qovmini xalag qildi. 24:59 U shalarini aldi dan halak bugan joylarigi, mesele, Mekke mushriklari yamange ticarat bilan borgani da, yulda, yamange kiclikde, ot, samot qovmini qasirlarini aldi dan u tisardi. Ularini halak buk itkani, qisloglari da hamma joyda gabbugani di, u xabari itki gani di bulargi. Ham xabarini istgin, ham kuzi bilan ularini uylarini, joylarini kurgin. Biyoko, shomga ticarat ge borgani peytlari da, lud aleyhis salamdi qovmi halak bugani, uylarini tizkar xolatda turganligini, 25:29 hazır gece Turkti, hazır gece Allah Ta'ala usulun asrab qoyibdi ki kuri ilerdi. Wala qad ataw alal qariyati illati umtirat mataras sawi afalam yakunu yaraunaha balkanu la yarjuna nushura. Ular uzlariga uzlari zulum qigan, halak bub gitgan qawmni yashegan qishlaqlariga kiigan, kurgan ularini. Kurmiyabdi ma ulardi halatini? Kuriyabdi. Lekin muamma nima da ular Allah ki yolu qishligdi umutqimiydi. 25:59 qayta tarilişlikini umut qimaydi, uşa uçun kuz kur. Xud dağzı yukarda itkandimizdey, Allahke yuliqishlikdi umut qimaygan, adam kurlikke kirp qalaraykan. Hic narsani kurmaydi, fahamlamaydi. Atrafida hamme narsa dalalat qilaydi, Allahni barligige, Allahni rabdi, yagana zat ikanligige dalalat qiptiraydi, likin bu adam kurmaydi. Uzini qil etkin ishlari kuziga xish qurnaydi. Fucur ishlarini qilaydi, bura unu haqqini yiydi, 26:26 xut halalden rizq tapken dey ozin ozin itibar qiladi. Biroga zulum qigan paytda xursan boladi. Ahligi qaytib kitigan paytda, zulum qilib qilib kunduzu bilan, çarçab kechqonun uygi kitib paytda, xursan bukdurub uygi qaytib kitaydi, xuttu bir ishti un tarib qoygan adamdey. Aslida bu xafa bolishkira qidi, yox bu musrif bugan adam bugan nankiyin, ularini qaliblariga, bani usunarsa, yaxshi kursati qoyiladi. Bu, Allah ta'alani bu dunyada bergan cazasi, zararini insan bilmi qalari qidi. 26:55 Insan uziga keletken zararini bilmey, uzina halak qiletken narsani faydadib uylashdigi, bu Allah Rabbul Alaminin unge qigin mamilasi buladi ki, uzu sababchi haqni qabul qimadimi, bu dunyada uziga zarar buletken narsani icadi, zarar buletken narsani yidi, hatta ki manikur yapbiz, uzu iqal qiturib uldir yapnimi adamlar uzim uzu. Biladi bu masa uza iqalga utirib qoygan adamlar, nitchi il yashashi mumkun, nima rahat qilishi mumkun shunlan. 27:24 bilib turib uzu koz ukol qilar. Hamma biz icimizaciydi uşa ukol qigan adamga, likir qaysi bir cihaddan, hamma adamnin, masal, illa man rahima rabbi, kupchilik adam ukolga uotir qoygan sez bulurar. Zararligini bilib turib vaqtini yukatadi, zararligini bilib turib bir nasilardi yiydi, zararligini bilib turib bir xil ishlaridi qiladi, malum uxan zarari. Liki buni sababi, Allahki yoluqishlik, adam izden chikinan ki, man suni ishlar kilarekin. 27:54 Ki en Allah Ta'ala Hazreti yabdi ki, Biz aldin ki, adamlarla biz halak qildik zulum qigam paytta. Yani, digenden bilamis ki, bu zulum bilan Allah Ta'ala hiç qaçan bir qishlaqna qaldirmaseyken. Zulum bilan. Küfur bilan qaldirish mümkün eken Allahna. Sunnati şu ki, agar bir qishlaq kafir busa, adaletli busa, 28:22 unu stop kitabu ahiratki qaladi, likin shu dunyada ularini halak qilmasligi mumkun hakin, kufur bilan. Budu gani kufur zulumna yaksidi gani maz bu? Likin Allahni sunnati sunnay cari boldi ki, agar zulum bosa, shu dunyada halak qilishlik. Agar kafir bu adalatli bosa, unu ishi shu dunyada davamitadi ahiratda, likin u cikmay digan dozakki karadi u kafir kishilar. Likin shu dunyada halak bomasligi mumkun hakin. Amma zalim buletkin bosa, 28:50 Unu musulman buseyam agar zalim buse, unu cezasu shu dunyada buladi. Akhretten aldin shu dunyada buladi. Aksar halatda Allah Ta'ala sunnati manushun deyiken. Tilkel qura ahlaknahum lamma zalamu. Allah Ta'ala yatehdi ki, manashu qishlaqlar da biz. Tilkel qura, yani kup-kup qishlaqlar digani bu. Qancha-qancha qishlaqlar bar ki, biz ularni zulum qigan payetdi de halakvardi digani. Zalim buganligi uchun halakvardi digani. 29:18 Demek biz halaketden saklanishligi uchun zulumdan tiyilishligimiz girey. Zulumlu turukub. Mesala, xutta halal dey, qayin nalar uzunun kiliniga zulum qilishligi, irilar khotiniga zulum qilishligi, kuchlilar kuchsuziga zulum qilishligi, xutta halal dey, hichkim shirasa demeyabdimi demeyi munkun, rayislar uzunun qolastidakilarga, rahbarlar uzunun qolastidakilarga, bimalan zulum qilishligi, manashu bilib qoyalikki, budansa, odamni halak bukechligini sababbi tayyardi gani. 29:47 Agar Allah Ta'ala wuzi rahmati bilan urab omasa, insan agar shu yuldan toqtab qaytmasa, halak bulishlikke layiq digani bu adam. Sahih Muslimda Mustawrid ibn Shaddad radiyallahu anhu huna hadistan ukshi etkani agarlargi qiyamat bulishdan aldin rum adamlarini in kushlisi buladi digani agarlar. Yani la taqumu sa'atu illa van nasu aktharun nasi, var rumu aktharun nasi. Yani qiyamat bugan payitda rum digani bu banil asfar. 30:20 yani arablarda Rum digani, qartdi nasaralarini Rum dibatashgan. Hazirgi kunda Rum digani, biz bilamiz bani Gibraba ba shunga tabi bugan davlatlar, Amerikeyum Rum gi kiradi, basqa bular Rum, qiyamattan aldin in kuchlu davlatka ilanadi digallar. Shunda bu kushu Mustawrid ibn Shaddatdi gapini ishtikandan ki, Amr ibn As munga raddiya berib bu gapi in atoru diga. Bu gapi in atoru, chunki, 30:48 Biz har yelida bu numalardan, nasaralardan qancha qanchasini uldur var yapmiz digi. Bu kitishda ular qamay kitad digi. Odamlar Allahini diniga toda-toda bu kiri yapdi. Bu islamini ruajlanib kitishligi da qanday qalib durib, Rum odamlarina inkişlisi bolishligi mumkun. Bu mumkunmaz bu digi. Shunda Mustawridi etkene kenki, min bu gapdi Rasulullahdan ishtikani dim. Rasulullahdan ishtikani gapim da etkani, baska ziyada kushkanim yok. 31:16 diganda Amr ibn Az, Rasulullah da eti yabdi diganindan birdan toqtab etkin, unday busa ular da turd takhsilati bulad digan. Turd takhsilati buladi, ushe turd takhsilati uchun ular odamlarin in kuslusiga ilanadi. Birincisi, musibat peytta in odamlarin halimi bulad ular digan. Halim digan, uzini basgan, hudrab qomedi digan. Hakikatda ham hazir kukundaki gharb ahlini, musibatke tushkan peytta, juday ham uzini basmagan, oda mikalligini koras. Bizi musurmanlar, 31:45 xanchi musibat kiqen peyti ozini yuqatib, dima qilisti bilmey, qochi petib, qochi borgayn caydiyam, ozini ikchikmge tan etmey, hodirib qoli abdi adamlar. Qorqaglik shu darazi gechi bardi ki, tamamen salih amali qilisti di tashi var qoydik. Yani musibat peyti de, qorqaglik man shu darazi gechi bardi. Umuman, hamin arsani tashi var. Hatta ki, ozini farzantini yam islamda tarbiyalashti toqtati qoydi. Bu masay kyan bu tarbiyalashti, bu turushta, bu yaksiriki kitmey didib. Nimi uchun? Musibat kiqenlik uchun. 32:16 Bittin musibet korgan peytti, usun yuqat qoydi adamlar. Rum busa ona qamaz. Ikincisi, ular musibetten kin tiz uzege kilad digin. Tiz uzege kilad, musibette birnice yin dabdira buyurmaydi. Doğru musibet adam dabdira qoyshi mumkin. Qanchadir vaqt dabdira qoyshi mumkin. Likin qanchadir vaqtten kin tiz uzege kilish girek adam. Anı şu uzege kilalgan adam kin u dushmanlarin ustan qalib bol ola. Uchincisi, ular... 32:43 chikin gendan kin cida tizlik bilan hucum gota digan xalq bolad digan. Buna yam aynan qartdaki adamlar da koras. Ular hich qachan musulmalarga zarar birisligden chikin maydi ular. Agar chikinsa ham vaqtin chalik chikinadi, kin cida tizlik bilan yana xayta usi joygi giladi. Buna biz bana Andalustu iqilisligi dagi tarixida kordik. Una kin ki yaqin tarixlardaya musulmalar kupchilig atadi, ular charchadi, ular cani getip gittdi, kancha pulgittdi, baska boldi. Abadan hich qachan charchimaydi ular. 33:13 Bir chikinsa, ikkinchi martasiga katta kuchibina yana qatibgilar. Mano shu sabaplar ushlenganliga uchun ham, ular musulmalarda sudan ghaliba qipturpti. Turtincisi, ularda icida yitim va zaiflar va miskinlarla haq hukuku humayakilnadi diga. Mano shu bizga azayetil maqsubu gencayi. Yitim va zaif va miskinlarla humayakilnadi ular diga. Hakikatda ham islamay diga adamlarga ularda bergan yordamı bilan, 33:40 Berdan bargan muhacir adamlar, ular di yordami bilan kerey busi umirege barb kireyabdi. Misgen, va zaif, va yetim bugan adamlarga ular yordan berad digan. Bu acidan ulib kitishlik, yordan bermaya qarab qoyishlik, qayta aksiga, musulmalar diside kubbub qaldi. Qancha-qancha musulman diyordayka adamlar, yishke non yoku, mani-mani, yanimizdaki daulatlarda, uletkan qancha qiyinchilikdi musulmalar, korib turishim gul lekin. 34:07 u narsaga bir yardan berishkira, boya musulman bolar digan narsi, kurbchiliyida xayalagi kimaydi. Va bishincisi, uzumna qoqib ayitaman, hasanatun, camiilatun digallar, ular ademlarni, patshahlar di zulmadan ti uchi adamlar bolar digan. Hatta ki patshahlar zulum qilaylmaydi digan. Hatta patshahlar, adli miskin adamlariga zulum qilisdan qurqaydi digan. Yani xalq u shay uchun turbiraydi digan. Mani shun narsalar uchun, ular hazirgi gunda qittan, 34:37 Mune qarasek bu kishini tajribadan agin geblarda Amr ibn Asdi. Almuhim, zulum bar bugan cayda Allah subhanahu wa ta'ala'nin sunnati shuki ularini qaldirmaydi. Wa laqad ahlakna alquruna min qablikum lamma dhalamu, wa ja'at hum rusuluhum bilbayyinati wa ma kanu li yu'minu. Ularini biz halak qaldig silardan aldin ki qishlaklarini halak qaldig zulum qiganligi uchun. Bunu chundik biz. Demek, zulum bu halakad sababi ki. 35:07 Muqarrar bugan, shu dunyani uzda, hala uxratdan aldi. Ularga bizni ayetlarimiz acik qaydin keldi. Ular bilmestan ki genemez bu ishlerdi. Zulumni bilmestan ki genemez. Bura ona haqqini bilmestan ki genemez. Allah ta'alanı rahimligi, Allah ta'alanı azizil hakim bugan zatiki, Allah ta'ala hiç qachan adamlarga hüccat qaym qemestan tur bularda hala qovarmaydi. 35:33 ularga peygambarlar bayinatlar bilan, yani bayinat digani judiyam acik bugan bayin narsalar. Shunday korgan adam akli bosa, korgan peytta ona haqligini biladigan, hichbir hüccat qamay digan darjada ab kildi, likin ular wama kanu li yu'minu, ular iman kiltire digan adam mas ular. Yani Allah ta'ala iti yapti ki, wama kanu li yu'minu, wama amenu dimadi, yani iman kiltirmadi ular dimi yapti. 35:59 Uzu asli da ular di halatini utken, oda ular di halatini bayan qibirginde aychkirek ki ular ge peygambarlar kildi, ular iman kiltirmadi di ishkirek. Allah dola ula dimi yapti? Iman kiltirmadi dimi yapti? Ular iman kiltire digan mas uzu di yapti. Yani ular di halati iman kiltire digan halat demas. Gabdi ishtigin pette onu ishtisligini uzu dan malum ki u qabul qimasligini bili utirasi. Yo uina utiradi, yo basgan sabili mashgul bu utiradi, yo yoldaki odami ne geplas utiradi. 36:30 Nahnu a'lamu bima yastami'una bih, idh yastami'una ilayka wa idh hum najwa. Rasulullah ki, Allah Ta'ala iti yabdi ki, ularini biz bilamiz qandi qib qulaq salisligini sizgi. Ular qulaq sali utirgen peyti, yondayka vadan bana geblasi utirad digi. Yani ularini qulaq salislig uslubu uza haqni qabul qumas digi. Sawal birgen peyti, sawalini birgen sawalidan, shuna halal ma haram ma qandi qib irga sayidib sawal birmeydi. 36:57 hali qe tez sawallariga oxshigan sawallar diriladi ki, sizdi qimligizdi anaqla walishligi uchun soral na do. U hidayat uchun soral na diga narsamaz bo. Asli da uze hidayat talab qigan adamda, Allah Ta'ala adashtir qoyish digdan akram bugan zad. Allah Ta'ala karim akram bugan zad. Hicqachan hidayat talabda yurgan adamda Allah Ta'ala adashtir meydi. Shunu chinam Allah Ta'ala birinci bashariyatka wahid shurganda, iqra warab bukal akram. 37:26 akram digan Allah ta'alan sifati bilan etdi ki, Rabbin karim bugan zat uqigindi. Yani Allah'ni karama, Allah'ni karim sifati bilan kildi bu shariyat bizgi. Allah ta'ala hiç qaçan haqni bayan qimastan turub, adamlarga kursatmastan turub, ularna halak qvarisligden kura. Allah ta'ala akram bugan zat. Yani insan uza halak bugan adam, uzga uza halak qiladi. Wa mekanu li yu'minu, ular iman kiltiradigan halatda mas budar. Yani iman kiltiradigan adam uzu başqa ce boladi. 37:56 ḥadis ḥudusi də kiladi, Allah Ta'ala yətadi ki, ey bəndələrim, ya'ibadi kullukum dāllun illa man hədaytuhu, fəstahduni ahdikum, ey bəndələrim, sələrni həmmələrin edeshkən sələr, illa kim min hidayatlasam, uşa adam hidayatta, hidayattaki adam kim, Allah hidayatlaygan adam hidayatta buladi, shundagikən, hidayat sureylər, mendən menslirgi hidayat bereydigan, bizgi hidayat kerek buletkin bose, yatu urmastan, ali qupal etkendə, uturu urmastan, 38:26 Allahdan hidayat sorab, hidayat sabaplarini alish girek. Hidayat girek, adam uydu oturub, televizor kuru oturursa, hidayat bu meydu, zalalat sabaplini qilayab dedigani bu. Kim bilan dos bulayab siz? Hidayatke, sabapl buletke, adam bilan dos misiz? Yo, sizdi zalalatke apgit edigani, sizni kor qalib durub, ahiro bari munafiqa ilantar var etgin dos bilan dos misiz? Ilim halgalari buladi, derski kimeydi? Hanca kitablar bar, tulib gitgin hamacayda kitablar. Bir haritda bir, dini inda, sen urganis ucun, nijda kitab okup cikdi indib? 38:56 Sabal versi adam ozi-gozi, bir uyatnik cevabdi kutas. Neside kitab oqchiqtik deni indi? Hidayatdi qani sabaplarini nemani ushladik biz? Alimlarini arkasdan yurishlik, ilim halqalardan qamaslik, kitaplar oqchiqlik, hidayatlarida eshchilik, hazir hisqisimiz ki uzur qamadi. Qolimizda, hammamizda qolimizda, telefon-telefoni icidi, hamma narsibar illa hidayattan basqan narsa. Murur-ul kiram utkitilnadi hidayattaki narsalardan, suni uti-utkitilnadi, kancan narsalar birbirimizige jonat yapbiz, whatsapplardan. 39:27 Kiryabdi cüde ketde bir qimad baxa qabarlar kiladi. Ular da bittasi uchun aldin ki salaflar bir ay yul basib yurgan kireybuse. Bitte hadis uchun, bitte hadis uchun, qancha qancha safarlar buga Makyaga borgan, Makyada Madinaya kigan, Madinada Shomga kigan, Shomdan Basraya kigan. Oyla safarda yurgan bitte hadisdi ishlik uchun. Bunarsalar bizge xulimizde birur il kiram elaniyabdi. 39:54 Allah Ta'ala qiyin ayataydi ki, 40:25 qeyin biz silarini yirde xalaif diganligi unum basarlar qildik qani qandi amal qilaslar biz korishligimiz uchun bu bizgi wakidi bir bayan qi qoyishmaz islatma ki bu bizgi faqad biz azrak aldin mesalen yuz yil aldin shu utirgan adamlardan kim bardi dunyadi? hich kim yogidi? asarimizam yogidi? shu adamlar shu dunyagi kiladi dib Allahdi ilmide bugan dekin hich kim upayitlar hayat basqa bugan 40:54 Hazir biz kildik, xaleif digani, xalef, an xalef, yani bir adamlar kitadi, orniga baska adamlar kiladi, bir peytlar bizden baska adamlar bir larda yashab turudi, gaprib turudi, bugun biz kildik, irtaga biz tarix bu qalamiz, bizdi unimizga baska adamlar kiladi, bu anig bugan ilim bu narsi. Allah ta'ala iti yaptiki, shunchiran tarigali ilarini qipqoylar, amal qipqoylar, silar yugdi ilar, kildi ilar, irtaga kitasilar hamalari. 41:23 Qanday amal qilasilar biz kurishlik uchun? Qanday amal qilasilar biz kurishlik uchun? 41:54 musulmallardan musulmallar urunbasar bub kildi. Agar biz mumun musulman buletgen busak, bizdan aldangi musulmallarda urunbasarimiz biz. Bizdan aldangi davatçilar, bizdan aldangi peygambarlar, ulardan atbaları kilib kilib kilib, hazir davur bizgi kildi. Bizdan ham qaladi. Umur utadi hamamizdan. Ertege, manishu otirgan cemaatdan birrarti adam qamaydi ichkim. Ichkim qamaydi, bizdi ondimizgi baski, tamami baski adamlar kiladi. Chunu chun biz, 42:24 U kigen adamlerden biz mas'ulmazmiz. Bizden aldan ut gitgen adamlerden biz mas'ulmazmiz. Biz uzmizde xalatimizden aligi. Içki uzin ayaqdan vasilat edigendi. Harbir adam uzin qabrigi, uzikirib, uzicavab biradiggen islargi. Xunca islerden kiyin qarayin. Thumma ja'alnakum xala'ifa fil ardi min ba'dihim li nanzura kayfa ta'amalun. Kiyin Allah Ta'ala itayabdiki. Wa iza tutla alaihim ayatuna bayinatin. 42:50 Qala alladhina la yarjuna liqaa an a'tibi Qur'anin ghayri hadha aw baddilhu. Agar da ularga bizni acik aydin ayatlarimiz tilawat qilinsa, hicbir ishkel yox, bir cunarsiz bomagan haq bayan qilinsa, Allah ki yolu qisligde umit qimey edigan adamlar ayitadi ki, bu Qur'anini urniga baska Qur'an apki bizgidi. Mani bu adamlarin icdaki katta bir kesallik bu. Qutduq azirgi kundaki wakidi gefer etkin yox şeydi. 43:21 Adamlar Allahni tanameymen demeydi. Lekin adamlargi kigen Qur'anni shubilan hukum ximeyimiz bunu abquy hazir bomaydi diydi, hic bu mese, ya ki umuman bomaydi diydi. Quddiki mushriklar hazir inkar qiganday, i'ti bi Qur'anin ghayri hadha, bu umuman bu Qur'anini ulaqtirvarda, or nige basqa abkidi yapdi Rasulullah ki. Avuzi hidayat istegen adamga bu Qur'anini abkidi basqa abkidi isa nimi bulaydi u, nimi uzgaraydi? 43:51 E bu Qur'an kimdi? Huzurdan kildi, Allah'tan huzurdan kildi. İndi nime sebepten bunu apgitib ornige, başka Qur'an apgilisimiz kirek? Buna cevabi yok buna. Bu, hali ge, uzu itaat qilisliydi, xahlamay digan adamni tap edigan bahanasi bu. Ya ki bu mese ev baddilhu, ya ki bu mese uzgertir. Uzgertir, mene, mene, mene coylarini uzgertir. Qut tushumas mazir keserligimiz? Mene bu sunnat bu, mene bu Allahni buyruq edib o seyiz, ya bu umuman yuqgab bu digdi, 44:22 Ya bu mesex, xazirge tor kim eddi? Xazirge tor kim eddi bu digi? Adam xuttu Mekke mishriklerdi gapini gapirgin bulaydi ki, aw baddil hu, unu uzgartir digani. Allah ta'ala Rasulullah qeyti yabdi ki, Qul ma yakunu li an u baddilahu min tilqa'i nafsi. Ayting ey Muhammadi s.s. min, bunu uzimni huzurimdan bunu uzgartir digan halat demes mi? Mingi munkum mes bu? Rasulullahin halati shuki, Rasulullah va Rasulullah ki irgeçgen davatçiler, alimler, 44:51 kim agar bu shariyat namadan gapir etkin bose, ulargi haqqi yuh ki, bar narsani uzgertirishlikki. Min faqad kine minge vahiy qilin gen narsagi irgesha, mendi etin ulargi. Mani bu Rasulullahin halati bu. Faqad kine uzgertirishlik haqqi, bu haqni çürgen, haq sahibi Allah subhanahu wa ta'ala'nin haqqi bu. Agar kimde kim şunu uzgertirse, u Rabbul Alamin bilen talas tartishqikin bulan. Bu, 45:20 in kette günah, faman azlam dib Allah Ta'ala, in kette zalim adam, in kette zalim adam, Allah nazil qimegen narsani uzulqulubilen yazib, kin Allah nazil qildi digan adam, adamlarga natugru yulni kursatgan adam. Demek, hazır, mani şu ayette hazır, qalalladhina la yarjuna liqa'ana diyabdi, bizge yuli qisliyida umut qimey digan adamlar digandan, Allahga yuli qisliyida umut qimey digandib, hazır, uchuncu cayda kilis digi. 45:51 üçüncü cöyde kelişlik. Əgər biz bunu xulasa qilibiyyat etkin busak, Allahke yolu qiçlikde umut qimaslik bu qalbini kor qiladi. Amallarda tugu yonga keciçlikdi kilitirib qikaradi. Odamlarga zulum qilişlik, dunyani xoqlesh, dunyaga xotirjan boliçlik, və ahirat künini unutiçlik, mənə şuna qangi fasadlarni həmmasini sababi Allahke yolu qiçlikde umut qimaslik buladi. Yani, nimi üçün Allah ta'ala hazır etmiyabdi ki, 46:19 qala alladhina kafaru i'ti bi Qur'anin ghayri haza. Kafirlar aytti ki, bundan baska Qur'an abgidi di miyabdi? qala alladhina la yarjuna liqa'ana diyabdi. Yani, bizge yuliqishlikde umut qimey digan adamlar aytti bugabdi digan. Bu, shariyatni xoqlami digan adam, Allahke yuliqishlikde umut qimeygan adamu. Ertege ahiretden umudu bar bugan adam, Allahke yuliqaman digan adam, uz-uzdan shariyat isteydi. 46:48 Shariyati isteme yebtimi, dimek u shu duniyayin bosa boldi diyim. Agar shariyat unu duniyasiga tohru kib qosi qabul qiladi. U shu uchunam kupchilik odamlardi korasiz, shariyati yuradi yuradi de, u zini hawayin hapsiga tezkarikigan joyde, tamamen shariyati isteme qoyadi. Aciqdan aciq inkar qiladi shariyati. Yo ki bu mese inda mesta utkitali u shu joyge. Dimek bu nimi uchun biyagda shariyati yurgan joyin nimi uchunu di, u zige mas kib qogenligi uchunu uzi. 47:15 Lekin, Allah subhanehu wa ta'ala insallarini bu halatda tashab qoymaydi, albette sinalamiz, hamamizin tukhanyi tushamiz, uziz istemegen halatlarga ducgiles. Harqandi halatga ducgiledi. U shen de peytte, Allahta razi qil etgen, baska yollariyem bardib, uzimiz d'uzimiz alda meylik. Shariyette bar, bugan nersa qigenden kiyn, bitte nersa busiyem, u shen de, agar bunu chitle bu temende, baska tomanla Allahna razi qilemendigen adam, kette xataki yol koyar. 47:43 Cunki Allahni razi ciligini, bit de coyda eger Allah Ta'alanin razi ciligini bilib durub, chitlebu tibit qaldizmi, siz imtukanda uzu ushe coyda kit dizdi gani. Bilib durub, haqni chitlebu cilikden kore, katta zulum bu meydi. Hatta ki, shu derece gece ularini qalbini korligi, shu derece gece bardi ki, in qirayli bugan Quranlan yuzu qirishke cekildi. Uzu Quran, insan tabiyati uzu qirayli qabdi yaxsh koraydi. 48:12 Wallahu nazzala ahsana al hadith kitaban mutashabi hammathani taqsha'irru minhu juludu alladhina yakhsha'una rabbahum. Allah ta'ala itayabdi ki, Allah in guzel kalamni nazil qildi. Allah'nin kalamni bu Qur'an. Manashu Qur'anni ular yaman qordi. Manashu Qur'anni ular yuqachlikke hareket qildi. Bu Qur'anni yuqqigin, unnige başqan arsa abkigin didi. Hatta ki kafirlar, akilli kafirlar, quranni yuqachlikke yakhsqigin. 48:42 Hatta ki uzu kafirligini askar qilib, islamgi tizkari cikib turgi, mese Akhnaz ibn Sharik, Shuraik digan kishi, Abu Cahin, Abu Sufyan, kicqurillari kib turib, Rasulullah Quran uxuturgan payitlari da Quran dinilib turib, birbirini uchiratib qalir eki. Nimey kildigin disa, bu nimey kisi, nimey kildigin dim? Tugursi neyit, Qurani ishtikani kildigin mi disa? Ha, Qurani ishtikani kiliyodin. Indi kimi ilik, chunki adamlar korib qasa, bizdi nime digin dibu iliydi birdi? Kattalar Qurani ishtib yorktigin dim ki, hamma Qurani ishtikdi başlaydi. 49:12 Qur'an ishqisligdi shun caliq ular Qur'anini ishqisgigin. Likin, xazirgi gundayki adamlardi halatini qarisiz. Wa qalar rasulu, ya rabbi inna qawmi ittakhadu hadhal Qur'ana mahcura. Ey rabbim, bu qawm Qur'anini hajil qivardi dedigi halatki qibqamadikmi? Unu hukmini bilan hukum qilayabbizmi, Qur'anini hukumu bilan? Qayrda Qur'anini hukumu ila hukum qilayabbiz? 49:40 Qur'an-ı tılavat-ı hazir bumadi mi? Unu ta'limi, unu manasini urgan islik bu nimeyken uzu bu Qur'an? Bu Qur'an-ı biz uqishti bilim etkillerimiz bor icimizde. Yoki uqetken bosayk, bir azraq qini urgan vogenden kin, tamam shubilayki faylanib turib, tashaf qoy islik bul yapdi. Bu narse, uze aynen uze Allah-ni umut qimeslikden keb ciketken narse. Balkin minigablarim qobol ciketkendir, likin bu, hakikat bugan narse bu. Allah rahim qigan adamlar bundan mustasna. 50:08 qullahu sha'allahu ma talawtuhu alaykum wa la adrakum bih 50:36 فَلَقَدْ لَبِثْتُ فِيكُمْ أُمُرًا مِّنْ قَبْلِهِ أَفَلَ تَعْقِلُونَ Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam gi'a itiblar ki, ayatin ularga jawab. Agar Allah khakhlaganda idi, min bu Qur'anini silarga talawat qibirmayan bolardim. Yani bud gani Rasulullahta hicbir masuliyati yogdi gani. Min bilmiman, min Rasuliman, min fakat silarga itkicebban. Agar Allah khakhlaganda idi, min buna itmagyan bolardim. 51:06 qiyin, Allah Ta'ala birde, aqli bar adamga cimq qoyadigan bir hüccat kiltirib etiyabdi ki, silar uzu minigabimda istiqotirigan adamlar, bir uylab koriyab silarimin medetkarliklarini, min silarini, silarini da shunca yil turdum ki, faqad labihtu fikum omoran min qablihi, bu Quranin etisna alini 40 yil turdum silarini. 40 yil Rasulullah sallallahu alaihi wasallam ular bilan birgi yashadi. Ular Rasulullahini, avlad, ajdadlarini, hamani bilaridi. 51:34 Rasulla'nın uzlarini ular taniridi, Rasulla uq shiyazisti bilmeydiygan adamidilar. Biraq artda yolgan gapirigan adamlar maz. Biraq artda adamda xafakigan adam maz. Biraq bulan mulktaleshgan, nontaleshgan adam maz Rasulla. Fakat fayda kiltirigan Mekke ahlini, qoylarini arzimeygan bir chaka tangaylariga qoy bako yorardilar. Yani, trikçilikleri ya Muhammaga malum, hammaga manfat kiltiradigan Muhammad Amin bugan adamidilar. 52:03 Min silardi islarinde bir kanche yil turdum, 40 yoshkeche turdum. Agar shu 40 yoshkeche minge shunarse yolgan gapirish kirey buganda, gapirgen bu ma esmidim shubet kici. Agar shu gapdi et shikirey buganda, min olduroqom etgen bolardim. Nime gesilar, uyleme yapsilar ki, 40 yoshkeche shu uchimizde turgen, bir or marti yolgan gapirme gen, odam bizge shunde bir gaplardi gapirgen den kiyim, bu gapdi hiç qesimiz bunu, topol mi yapbiz bunu, buna kanki gaplardi oldin, ishme gen biz bunarsani. 52:30 Burar tamiz bir shunca suzga boy bubturub, hammamiz shair bubturub, bunda i gablarda gapralim etken, busak qabul qolishimiz kerek diganlarsa bolish kereymazma akilli adamlarga. Ibn-i kasir rahimahullah ayetken ekenler, agar kim Rasulullah bilan musaylamatil kazzabdi, musaylamatil kazzab, ushe Banu Hanifa digan qabilada peygambar mandib chikgan bir kazzab bugan, aleyhillana. Min peygambar mandigan kazzab bugan. 52:57 Agar kimde kim Rasulullah bilen Musaylimani ikosini yonmayan qoyub qarase, hic tima dimestan turub biladi ki, mani bu peygambar, mani gu kezzab digerligini biladi. Musaylimani kezzabligini ushecoydu biladi. Amr ibn As, Musaylimatil kezzabdi, dostu, tanis dostu bugan ekin. Amr ibn As. Kim bir kini borganda, Amr ibn As unu Musaylimani aldiga borganda, Musayliman Rasulullah haqqa da sur ekin ekin, peygambar chik kandisilardan kanda edima diyab didib. 53:26 Amr ibn Asaytka, asuhablari bir ayt shiyabtiki, unga bir qisqa gina sura nazil bubti, likin ona qiqab ishtmagan magmendib, uzi makhtab kitgan. U qisqa, likin juda byuk kalimalar digan. Ayt qana diganda, wal asrda eti birgana ikan. Wal asr, inna al-insana lafi khusr, illa alladhina amanu wa amilu salihati, wa tawasaw bil haqqi, wa tawasaw bil sabr, diganda, ki Musaylima jim bub otirb qagana ikanda, 53:55 mingi yam nazil boldi baz narsalar digan agen. Nima nazil boldi? Etkin digan da, ya wabr, innama anta uzunani vasadr. Wabr digani, arablarda kisik bir hayvanchay ikan. Qulaq katta, kukra qibar, ikita qulaq qibar. Yani, sin bir arzimagan bir narsasan, wasairu ma fika, haqrun wa naqr. Kayfa zalika ya amr digan agen. Qandi boldi digan da? Yani, wabr sin, 54:24 arzimaqan bir narsan, san gapdi bihite iliginayam qarayin, bir na manfaati bar bu gapdi, na bir hidayati bar. Bitda hayvanda xalati net yapdi. Az ishqan adam uzi kasabligini bilat. Sen bir iqtaqlaqin bar, kukragin bar, shu iqtaqlaq va kukraydan basqa joyin, hichbir arzimas narsan digan. Qanday boldi digan? Shunda Amr ibn Az qarab turib, sen hazir, men seni yalganchi ligin de bilis ligin de bilib turibsana digan. 54:52 Wallahi inna ka ta'lam anni a'lam anna ka kazzab diga Wallahi sin mini bilib utirbsen seni kazzab digi indi bilish digimdi diga Demek bu uzu yolgan ete etgen odamni halati uzu turishida malim boladi uzu Abdullah ibn Salam radiyallahu anhu yahudilerden ahli ilimlerden bugan Abdullah ibn Salam Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam Madinaga kilib dedib ishtikenden kin odamlar hemmasi barib Rasulullah ke talpindi 55:20 fancefala nasu fancefaltu digan. Odamlar bardi Rasul, minan bardim Rasulullahda adlarigi. Xu Rasulullahdi kurgan payetimda, yüzlarini kurgan payetimda, bildim ki, uksini yüzü kezzab kisini yüzümez digan. Yani, ane bu katta bir dalil, xutta Hassan ibni sabit etkerlerdi, Rasulullahdi agar ayat mucizalarini karamagan odamgayam, xu turuslarini uzi singe bayan veradi ki, hakikalligin digan. Yani, shundi yüzleri ge karasam, uksini yüzleri kezzabdi yüzümez agan. 55:49 qiyin birin qi ishqin qeplarim ayyu hannas ey adamlar afshu salam urtalarinda salamni tarqat ilar wa at'imu ta'am wa silu l-arham wa sallu bil layli wa nnasu niyam tadkhulu l-jannata bi salam ey adamlar urtalarinda salamni tarqat ilar basqalarga ta'am yidri ilar wa silay rahim qiyilar qarundashlar bilan 56:16 wa sallu billayli wa nasuniyam, adamlar ukhleb etkenda kicqurlari namazu qiyilar, jannatka salamatli bilan kirasilar. Mano shi geblar Abdullah ibn salamniq halbiga urna isti ushandan. Yani shi kurgan paytdan adam biladi uzi. Abu Sufyan, Abu Sufyan hiraqil bilan bugan sohbatini qarin, hiraqil, Abu Sufyan da Rasulullah haqda suragan, hiraqil nasirani bugan, Abu Sufyan kufurdu raqsi bashi bugan. Bu gapdi gapirgan paytda. U Rasulullah gebirgan shahadati, 56:45 silar bundan aldin, bu gapti gapirishligiden aldin, hem bu adamda bir yalganchiligini bilar midi ilerdib suregin, sawaldi karin kuchliligini. Bu adam silarga hazir peygambar mandib etiste aldin, bir or yalgan gapirim yuramidi digende, yuk yalgan gapirmagen digend. Shunda hiraqil etken ekin, men sendan suredim, u yalgan gapiramidib, sen cevab verdin ki, yuk didin, u adamlarga agar yalganini tarqisa, kin Allahni namiga hichqa che yalgan gapirmaydi digend. 57:14 Odamlarini aldamagan odam, bir arda pul uchun, dunya uchun, odamlarini aldamagan odam, kin kilib durub, Allah namiden min peygambar mandib yalgan gapirmaydi, belki aksinche bulishi munkun. Aksinche bu maydi uzi, likin bu halat abadan munkunmasi bulishi digi. Chunki odamlarini pul uchun aldash osan narsa, likin Allah namiden yalgan gapirisi digi cuda agar narsa, Allahni namiden yalgan gapirdi mi, bilin ki bu kezzab odamdi geldi. 57:44 Yani bu shahadat, bu Abusibiyanli shahadati uzu hadir dushmanli shahadati bulayabdi. Dushmanli shahadati hakiki shahadat bulayabdi. Yani dushman Rasulullahke bu sadiq haqqattan bu raski adamdoktiri gu ahli birayabdi. Demek Allah Subhanehu wa Ta'ala hadir etkendi, فَقَدْ لَبِثْتُ فِيكُمْ أُمُرًا مِنْ قَبْلِهِ Min silarini islarinde bir qancha yil turdum, bu narsas silarike acik bir dalil mazmi min rasliyimge? 58:13 qadi qal qanchib usam adiylar diganda hic kim hic narsitib jawab birolmagan. Allah subhanahu wa ta'ala buzga faydalik ilim birsin. Allah ta'ala buzu hidayat lesin, hamamizda ishikallarimizga amal qilislikke tawfiq birsin. Subhanakallamu abihamdik, nashhadu wa la ilahe ila ant, nassaghfirukuna tubilek. Sallillahu mabarika ala abdika wa nabiyika Muhammadin alayhi salatu wassalam.